Lág verðbólga, dómar og erlendir ferðamenn í lykilhlutverki

Liðið kjörtímabil hefur verið mikið endurnýjunar og uppgangstímabil fyrir íslenskt viðskiptalíf.

manudagur-i-juni-a-laugavegi_14496335195_o.jpg
Auglýsing

Eitt af stóru atriðum á kjör­tíma­bil­inu, sem nú er að klárast ­með kosn­ingum á laug­ar­dag­inn, hefur verið end­ur­reisn íslensks við­skipta­lífs og fjár­mála­mark­að­ar­ins. Kjarn­inn tók saman stór og mik­il­væg mál sem skiptu miklu máli fyrir íslenskt við­skipta­líf á kjör­tíma­bil­inu.

1.       Mik­ill upp­gangur hefur verið víð­ast hvar í efna­hags­líf­inu, og er mikil inn­spýt­ing gjald­eyris frá erlendum ferða­mönnum þar ­vega­mik­ill þátt­ur. Töl­urnar um vöxt­inn í ferða­þjón­ust­unni eru stór­merki­leg­ar. Árið 2010 komu innan við 500 þús­und erlendir ferða­menn á ári til Íslands en á næsta ári er gert ráð fyrir að ferða­mönnum muni fjölga um 500 þús­und frá árin­u í ár, sem þó var algjört metár. Á þessu ári bendir flest til þess að fjöld­i ­ferða­manna verði 1,7 millj­ónir og á næsta ári verði fjöld­inn kom­inn í 2,2 millj­ón­ir. Frá vori 2013, þegar rík­is­stjórn Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar tók við völd­um, hefur upp­gang­ur­inn í ferða­þjónst­unni hafa mikið að segja um það að at­vinnu­leysi hefur minnkað og hag­vöxtur verið við­var­andi. Atvinnu­leysi mælist nú 2,9 pró­sent gera spár Seðla­banka Íslands ráð fyrir að 4 til 5 pró­sent hag­vexti á þessu ári.

Auglýsing

Fjöldi ferðamanna, og spár um framhaldið. Myndin er fengin úr skýrslu Íslandsbanka um ferðaþjónustuna.

2.       Eitt af því sem má telja til mik­illa tíð­inda í ís­lensku við­skipta­lífi á kjör­tíma­bil­inu eru dómar sem fallið hafa í svo­nefnd­um hrun­mál­um. Með dómum Hæsta­réttar í mál­unum eru nýjar línur dregnar í sand­inn um það sem má og má ekki, þegar kemur að banka­starf­semi og fjár­fest­ing­um. Má ­sér­stak­lega nefna dóm­inn í mark­aðs­mis­notk­un­ar­máli Kaup­þings, frá 6. októ­ber, þar ­sem níu ein­stak­lingar voru ákærðir og dæmd­ir. Í dómnum segir meðal ann­ars að ólög­legt verk­lag hafi verið við­haft í bank­anum frá árinu 2005, en á­kæru­tíma­bilið náð ein­ungis til áranna 2007 og 2008. Eins og í fyrri dóm­um Hæsta­rétt­ar, þar sem mark­aðs­mis­notkun hefur verið til umfjöll­un­ar, segir að hið ólög­lega athæfi hafi beinst gegn almenn­ingi og grafið undan til­trú á hluta­bréfa­mark­aði. Þrátt fyrir að þessi dómar hafi verið mikið til umfjöll­un­ar í fjöl­miðl­um, þá má segja grein­ing og rýn­ing á áhrifum dómanna eigi eftir að koma betur fram. Páll Harð­ar­son, for­stjóri kaup­hall­ar­inn­ar, er einn þeirra sem hefur gagn­rýnt það, hvernig við­horf hafa verið uppi gagn­vart þýð­ingu dómanna ­fyrir íslenskt efna­hags­líf. Hann segir mik­il­vægt að íslenskt við­skipta­líf læri af þessum dóm­um, og við­ur­kenni skil­yrð­is­laust að lög­brot hafi verið framin sem ollu stór­kost­legu tjóni.

3.       Gengi krón­unnar hefur styrkst veru­lega á und­an­förnum mán­um. Banda­ríkja­dalur kostar nú 114 krónur en fyrir rúm­lega ári ­kost­aði hann 136 krón­ur. Þá kostar evran nú 127 krónur en fyrir ári kost­aði hún­ 150 krón­ur. Mesta breyt­ingin hefur orðið á gengi krón­unnar gagn­vart pund­in­u, ­sem nú kostar tæp­lega 140 krón­ur, en það kost­aði 206 krónur fyrir ári síð­an. Eftir Brex­it-­kosn­ing­una í júní, hefur pundið veikst umtals­vert gagn­vart helst­u við­skipta­myntum heims­ins og sér ekki fyrir end­ann á þeirri þróun enn­þá. Áhyggju­radd­ir hafa heyrst að und­an­förnu vegna þess­arar þró­un­ar, einkum hjá ­út­flutn­ings­fyr­ir­tækjum og fyr­ir­tækjum í ferða­þjón­ustu. Frek­ari styrk­ing krón­unnar getur leitt til rekstr­ar­vand­ræða hjá útflutn­ings­fyr­ir­tækj­u­m ­sér­stak­lega. Flest bendir til þess að gengi krón­unnar muni halda áfram að ­styrkj­ast á næstu miss­erum, en inn­grip Seðla­banka Íslands í mark­að­inn hafa kom­ið í veg fyrir að krónan hafi styrkst meira.

4.       Eftir miklar hækk­anir á olíu­verði tók verðið að ­lækka með dramat­ískum hætti árið 2014. Það féll úr 110 Banda­ríkja­dölum á tunn­una af hrá­olíu niður í 26 Banda­ríkja­dali, í febr­úar á þessu ári. Síðan þá hefur verðið tekið að hækka, og stendur í dag í 49,6 Banda­ríkja­döl­um. Þetta ­mikla verð­fall hafði vítæk efna­hags­leg áhrif um heim allan, á Íslandi vor­u á­hrifin jákvæð, þar sem það dró mikið úr inn­fluttum verð­bólgu­þrýst­ing­i. Verð­fallið hjálpað þannig til í því að halda verð­bólgu í skefj­um.

5.       Verð­bólga mælist nú 1,8 pró­sent og hefur ver­ið undir 2,5 pró­sent verð­bólgu­mark­mið­inu í meira en tvö ár. Þessi staða hef­ur verið lyk­ilá­stæðan fyrir því að vel hefur tek­ist til við að byggja upp­ ­kaup­mátt. Sam­hliða styrk­ingu krónu, minnk­andi verð­bólgu­þrýst­ingi erlendis frá­ og launa­hækk­unum á vinnu­mark­aði, hefur kaup­máttur launa auk­ist jafnt og þétt. Fast­eigna­verð hefur hækkað hratt, eða um 30 pró­sent á síð­ustu tæpu þremur árum. Und­an­farið ár hefur kaup­mátt­ar­aukn­ingin numið ríf­lega tíu pró­sent­um, og bendir margt til­ þess að aukn­ingin geti haldið áfram á næstu mán­uð­um, þó alltaf sé vandi um slíkt að spá nákvæm­lega.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir
Ekki unnt að svara fyrirspurn um bætur
Úttekt vegna fyrirspurnar er of umfangsmikil að ekki er hægt að taka upplýsingar saman um hve háar bætur að meðaltali hafa verið dæmdar brotaþolum vegna ólögmætrar uppsagnar, líkamsárásar og nauðgunar síðastliðin 5 ár, samkvæmt svari dómsmálaráðherra.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Eignir Lífeyrissjóðs verzlunarmanna hækkuðu um 155 milljarða á síðasta ári
Árið 2019 var metár í 63 ára sögu Lífeyrissjóðs verzlunarmanna.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Fossinn Rjúkandi
„Stórtækar“ breytingar á framkvæmd Hvalárvirkjunar kalla á nýtt umhverfismat
Það er mat Vesturverks að bráðnun Drangajökuls muni engin áhrif hafa á vinnslugetu fyrirhugaðrar Hvalárvirkjunar. Í skipulagslýsingu er lagt til að svæði ofan áformaðs virkjanasvæðis fái hverfisvernd vegna nálægðar við jökulinn.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Rúmlega 600 milljónir króna í eftirlaun til ráðherra og þingmanna í fyrra
Árið 2003 voru umdeild eftirlaunalög sett sem tryggðu þingmönnum og ráðherrum mun betri lífeyrisgreiðslur en öðrum landsmönnum. Þau voru afnumin 2009 en 203 fyrrverandi þingmenn og ráðherra njóta sérkjara þeirra þó ennþá.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur kominn með prókúru hjá Samherja
Tímabundinn forstjóri Samherja hefur loks formlega verið skráður í framkvæmdastjórn fyrirtækisins og með prókúru fyrir það, þremur mánuðum eftir að hann tók við starfinu. Hann er hins vegar enn ekki skráður með prókúru hjá Samherja Holding.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Donald Trump verður út um allt á Youtube á kjördegi
Framboð Donalds Trumps Bandaríkjaforseta hefur nú þegar keypt bróðurpartinn af auglýsingaplássi á Youtube, fyrir kjördag í nóvember.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Freyr Eyjólfsson
Neysla og úrgangur eykst á heimsvísu – Ákall um nýjar, grænar lausnir
Kjarninn 20. febrúar 2020
Ísold Uggadóttir og Auður Jónsdóttir
Himinhrópandi mistök í máli Maní
Kjarninn 20. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None