Lág verðbólga, dómar og erlendir ferðamenn í lykilhlutverki

Liðið kjörtímabil hefur verið mikið endurnýjunar og uppgangstímabil fyrir íslenskt viðskiptalíf.

manudagur-i-juni-a-laugavegi_14496335195_o.jpg
Auglýsing

Eitt af stóru atriðum á kjör­tíma­bil­inu, sem nú er að klárast ­með kosn­ingum á laug­ar­dag­inn, hefur verið end­ur­reisn íslensks við­skipta­lífs og fjár­mála­mark­að­ar­ins. Kjarn­inn tók saman stór og mik­il­væg mál sem skiptu miklu máli fyrir íslenskt við­skipta­líf á kjör­tíma­bil­inu.

1.       Mik­ill upp­gangur hefur verið víð­ast hvar í efna­hags­líf­inu, og er mikil inn­spýt­ing gjald­eyris frá erlendum ferða­mönnum þar ­vega­mik­ill þátt­ur. Töl­urnar um vöxt­inn í ferða­þjón­ust­unni eru stór­merki­leg­ar. Árið 2010 komu innan við 500 þús­und erlendir ferða­menn á ári til Íslands en á næsta ári er gert ráð fyrir að ferða­mönnum muni fjölga um 500 þús­und frá árin­u í ár, sem þó var algjört metár. Á þessu ári bendir flest til þess að fjöld­i ­ferða­manna verði 1,7 millj­ónir og á næsta ári verði fjöld­inn kom­inn í 2,2 millj­ón­ir. Frá vori 2013, þegar rík­is­stjórn Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar tók við völd­um, hefur upp­gang­ur­inn í ferða­þjónst­unni hafa mikið að segja um það að at­vinnu­leysi hefur minnkað og hag­vöxtur verið við­var­andi. Atvinnu­leysi mælist nú 2,9 pró­sent gera spár Seðla­banka Íslands ráð fyrir að 4 til 5 pró­sent hag­vexti á þessu ári.

Auglýsing

Fjöldi ferðamanna, og spár um framhaldið. Myndin er fengin úr skýrslu Íslandsbanka um ferðaþjónustuna.

2.       Eitt af því sem má telja til mik­illa tíð­inda í ís­lensku við­skipta­lífi á kjör­tíma­bil­inu eru dómar sem fallið hafa í svo­nefnd­um hrun­mál­um. Með dómum Hæsta­réttar í mál­unum eru nýjar línur dregnar í sand­inn um það sem má og má ekki, þegar kemur að banka­starf­semi og fjár­fest­ing­um. Má ­sér­stak­lega nefna dóm­inn í mark­aðs­mis­notk­un­ar­máli Kaup­þings, frá 6. októ­ber, þar ­sem níu ein­stak­lingar voru ákærðir og dæmd­ir. Í dómnum segir meðal ann­ars að ólög­legt verk­lag hafi verið við­haft í bank­anum frá árinu 2005, en á­kæru­tíma­bilið náð ein­ungis til áranna 2007 og 2008. Eins og í fyrri dóm­um Hæsta­rétt­ar, þar sem mark­aðs­mis­notkun hefur verið til umfjöll­un­ar, segir að hið ólög­lega athæfi hafi beinst gegn almenn­ingi og grafið undan til­trú á hluta­bréfa­mark­aði. Þrátt fyrir að þessi dómar hafi verið mikið til umfjöll­un­ar í fjöl­miðl­um, þá má segja grein­ing og rýn­ing á áhrifum dómanna eigi eftir að koma betur fram. Páll Harð­ar­son, for­stjóri kaup­hall­ar­inn­ar, er einn þeirra sem hefur gagn­rýnt það, hvernig við­horf hafa verið uppi gagn­vart þýð­ingu dómanna ­fyrir íslenskt efna­hags­líf. Hann segir mik­il­vægt að íslenskt við­skipta­líf læri af þessum dóm­um, og við­ur­kenni skil­yrð­is­laust að lög­brot hafi verið framin sem ollu stór­kost­legu tjóni.

3.       Gengi krón­unnar hefur styrkst veru­lega á und­an­förnum mán­um. Banda­ríkja­dalur kostar nú 114 krónur en fyrir rúm­lega ári ­kost­aði hann 136 krón­ur. Þá kostar evran nú 127 krónur en fyrir ári kost­aði hún­ 150 krón­ur. Mesta breyt­ingin hefur orðið á gengi krón­unnar gagn­vart pund­in­u, ­sem nú kostar tæp­lega 140 krón­ur, en það kost­aði 206 krónur fyrir ári síð­an. Eftir Brex­it-­kosn­ing­una í júní, hefur pundið veikst umtals­vert gagn­vart helst­u við­skipta­myntum heims­ins og sér ekki fyrir end­ann á þeirri þróun enn­þá. Áhyggju­radd­ir hafa heyrst að und­an­förnu vegna þess­arar þró­un­ar, einkum hjá ­út­flutn­ings­fyr­ir­tækjum og fyr­ir­tækjum í ferða­þjón­ustu. Frek­ari styrk­ing krón­unnar getur leitt til rekstr­ar­vand­ræða hjá útflutn­ings­fyr­ir­tækj­u­m ­sér­stak­lega. Flest bendir til þess að gengi krón­unnar muni halda áfram að ­styrkj­ast á næstu miss­erum, en inn­grip Seðla­banka Íslands í mark­að­inn hafa kom­ið í veg fyrir að krónan hafi styrkst meira.

4.       Eftir miklar hækk­anir á olíu­verði tók verðið að ­lækka með dramat­ískum hætti árið 2014. Það féll úr 110 Banda­ríkja­dölum á tunn­una af hrá­olíu niður í 26 Banda­ríkja­dali, í febr­úar á þessu ári. Síðan þá hefur verðið tekið að hækka, og stendur í dag í 49,6 Banda­ríkja­döl­um. Þetta ­mikla verð­fall hafði vítæk efna­hags­leg áhrif um heim allan, á Íslandi vor­u á­hrifin jákvæð, þar sem það dró mikið úr inn­fluttum verð­bólgu­þrýst­ing­i. Verð­fallið hjálpað þannig til í því að halda verð­bólgu í skefj­um.

5.       Verð­bólga mælist nú 1,8 pró­sent og hefur ver­ið undir 2,5 pró­sent verð­bólgu­mark­mið­inu í meira en tvö ár. Þessi staða hef­ur verið lyk­ilá­stæðan fyrir því að vel hefur tek­ist til við að byggja upp­ ­kaup­mátt. Sam­hliða styrk­ingu krónu, minnk­andi verð­bólgu­þrýst­ingi erlendis frá­ og launa­hækk­unum á vinnu­mark­aði, hefur kaup­máttur launa auk­ist jafnt og þétt. Fast­eigna­verð hefur hækkað hratt, eða um 30 pró­sent á síð­ustu tæpu þremur árum. Und­an­farið ár hefur kaup­mátt­ar­aukn­ingin numið ríf­lega tíu pró­sent­um, og bendir margt til­ þess að aukn­ingin geti haldið áfram á næstu mán­uð­um, þó alltaf sé vandi um slíkt að spá nákvæm­lega.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eiríkur Ragnarsson
Hvaða frelsi er yndislegt?
Kjarninn 19. apríl 2021
Engin aukning í sjálfsvígum í fyrstu bylgju COVID-19
Ólíkt öðrum stórum efnahagsáföllum fjölgaði sjálfsvígum ekki í kjölfar kreppunnar sem fylgdi fyrstu bylgju heimsfaraldursins í fyrra í hátekjulöndum, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 18. apríl 2021
Halldór Gunnarsson
Prósentur, meðaltöl og tíundir í þágu eldri borgara
Kjarninn 18. apríl 2021
Anna Tara Andrésdóttir
Sóttvarnayfirvöld fylgja ekki rannsóknum sem benda til þess að andlitsgrímur virki ekki
Kjarninn 18. apríl 2021
Jón Ormur Halldórsson
Kaflaskilin í Kína
Kjarninn 18. apríl 2021
Þrettán manns greindust með COVID-19 innanlands í gær. Fólk er hvatt til að fara í skimun við minnstu einkenni.
Þrettán smit innanlands – hópsmit í kringum leikskóla í Reykjavík
Í gær greindust fleiri með COVID-19 innanlands en á nokkrum öðrum degi síðan 23. mars. Átta voru utan sóttkvíar og hinir höfðu verið stutt í sóttkví.
Kjarninn 18. apríl 2021
Skriðdreki rússneskra aðskilnaðarsinna í Donbas á ferðinni á heræfingu í upphafi þessa árs. Yfir 15 þúsund hafa látið lífið síðan átökin í Úkraínu hófust árið 2014. Nú eru blikur á lofti.
Rússar herða tökin í Úkraínu
Rússar sýna nú ógnandi tilburði við landamæri Úkraínu. Samhliða beita þeir ýmsum tólum fjölþáttahernaðar og Vesturlönd velkjast í vafa um viðbrögð.
Kjarninn 18. apríl 2021
„Stundum hef ég hugsað um hvað gerist ef það kviknaði í hér inni. Það eru margir neyðarútgangar en innan við þá alla eru full vörubretti, þetta er kolólöglegt en enginn gerir neitt,“ sagði einn starfsmaður undir nafnleynd við dagblaðið Information nýlega
Þrælahald
Fimmtán klukkustunda vinna á hverjum degi mánuðum saman, kröfur um afköst, sem ekki er hægt að uppfylla, tímaáætlun sem ekki gerir ráð fyrir salernisferðum og kaffitímum. Svona er vinnuaðstæðum lýst hjá þekktri danskri netverslun.
Kjarninn 18. apríl 2021
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None