Staðan „aldrei verið betri“ – Fimm efnahagspunktar

Óhætt er að segja að staða efnahagsmála á Íslandi sé góð þessi misserin. Seðlabankastjóri segist ekki muna eftir að staðan hafi verið jafn góð og nú.

15810081330_83d70f1555_h.jpg
Auglýsing

Óhætt er að segja að efna­hags­leg staða Íslands hafi breyst mikið á und­an­förnum árum, og þá til hins betra. Mörg ein­kenni þenslu sjást greini­lega þessi miss­er­in, en á sama tíma hefur skulda­staða hins opin­bera og heim­il­anna batnað veru­lega.

Pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands ákvað í morgun að lækka meg­in­vexti úr 4,75 pró­sent í 4,5 pró­sent. Spár grein­enda höfðu gert ráð fyrir að vextir myndu ann­að­hvort lækka eða standa í stað. Í yfir­lýs­ingu nefnd­ar­innar segir að útlit sé fyrir áfram­hald­andi kröft­ugan hag­vöxt. „Skýr merki um spennu í þjóð­ar­bú­skapnum kalla á pen­inga­legt aðhald svo að tryggja megi verð­stöð­ug­leika til með­al­langs tíma. Hækkun raun­vaxta bank­ans frá síð­asta fundi pen­inga­stefnu­nefndar felur hins vegar í sér nokkru meira aðhald en nefndin hafði stefnt að og telur nægi­legt til þess að stuðla að verð­stöð­ug­leika,“ segir í yfir­lýs­ing­unn­i. 

En hvaða þættir eru mest ein­kenn­andi fyrir þjóð­ar­bú­skap­inn þessi miss­er­in, og hvernig stendur Ísland í alþjóð­legu sam­hengi?

Auglýsing

Sam­an­tekið í fimm þætti:

1. Skulda­staða íslenska rík­is­ins hefur batnað hratt und­an­farin miss­eri. Eins og greint var frá á vef Kjarn­ans í dag, þá nema heild­­ar­skuldir rík­­is­ins 69,5% af áætl­­aðri lands­fram­­leiðslu á fyrsta árs­fjórð­ungi 2017. Hlut­­fallið er það lægsta frá hruni, en það hefur stöðugt lækkað frá fjórða árs­fjórð­ungi 2014. Sam­kvæmt fjár­mála­á­ætlun stjórn­valda fyrir árin 2018 til 2022 er gert ráð fyrir að skuld­irnir muni lækka enn meira og verði komnar undir 60 pró­sent hlut­fall á næsta ári.

2. Verð­bólga hefur hald­ist undir 2,5 pró­sent mark­miði Seðla­bank­ans í meira en 40 mán­uði í röð og mælist nú 1,7 pró­sent. Ytri verð­bólgu skil­yrði hafa verið hag­felld Íslandi, þar sem olíu­verð hefur hald­ist lágt og þá hefur mikil styrk­ing krón­unnar ýtt inn­fluttum verð­bólgu­þrýst­ingi nið­ur. Það sem heldur lífi í verð­bólg­unni, ef svo má segja, eru miklar hækk­anir fast­eigna­verðs, en hvergi í heim­inum hefur hús­næð­is­verð hækkað eins mikið og á Íslandi und­an­farin miss­eri. Hækk­unin und­an­farna tólf mán­uði, á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, nemur um 20 pró­sent, og gera flestar spár ráð fyrir áfram­hald­andi hækk­un­um, þó lík­legt sé að eitt­hvað róist á mark­aðn­um. Fram­boð af eignum er tak­markað og hefur það leitt til mik­illar spennu á mark­aðn­um, þar sem eft­ir­spurn er mik­il.

3. Að und­an­förnu hafa sést merki um að fram­boðs­skortur á íbúðum sé far­inn að stuðla að því að við­skipti eru færri nú með íbúð­ir, en þau hafa verið und­an­farin ár. Í hag­sjá Lands­bank­ans segir að sam­felld aukn­ing hafi verið á árunum 2009 til 2016, en á þessu ári sést að velta í fast­eigna­við­skiptum er að minnka. Haldi kaup­mátt­ar­aukn­ingin áfram, þá gæti spenna á mark­aðnum auk­ist enn og ljóst að upp­bygg­ingin á frek­ari eignum er að í kappi við tím­ann, svo að ójafn­vægi skapi ekki meiri vanda.

4. Í fyrra var afgangur af vöru- og þjón­ustu­við­skiptum 155 millj­arðar króna, en útlit er fyrir að hann verði jafn­vel enn meiri á þessu ári, eða um 160 millj­arðar króna. Það sem mestu skiptir í þessu sam­hengi er hinn mikli vöxtur sem verið hefur í ferða­þjón­ustu, en spár gera ráð fyrir að erlendum ferða­mönnum muni fjölga um 500 þús­und á þessu ári. Í fyrra voru þeir 1,8 millj­ónir en í ár verða þeir 2,3 millj­ón­ir.

Már Guðmundsson, seðlabankastjóri, segir stöðu efnahagsmála afar góða þessi misserin.

5. Már Guð­munds­son, seðla­banka­stjóri, sagði eftir vaxta­á­kvörð­un­ina í morgun að lík­lega hefði staða efn­hags­mála aldrei verið betri í Íslands­sög­unni. Nefndi hann þar nokkur atriði. Skuldir við útlönd eru minni eignir þar, atvinnu­leysi er lítið sem ekk­ert (3 pró­sent), eigið fé í banka­kerf­inu væri mikið og traust, gjald­eyr­is­forð­inn stór, mik­ill afgangur á við­skiptum við útlödn, lífs­kjör væru að batna hratt og skulda­staða hins opin­bera hefði styrkst. „Ég man ekki eftir að þetta hafi verið svona,“ sagði Már. Síðan sagði hann að í alþjóð­legu sam­hengi væri staða Íslands góð, þar sem helstu við­fangs­efnin væru þau að glíma við mikla spennu, frekar en að örva hag­vöxt með stuðn­ings­að­gerð­um.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kallað var eftir auknum kaupmætti í kröfugöngu verkalýðsins 1. maí síðastliðinn.
Kaupmáttur hefur rýrnað um 4,2 prósent á þessu ári og hefur ekki verið minni síðan 2020
Í júní síðastliðnum lauk tólf ára samfelldu skeiði þar sem kaupmáttur launa jókst, sé horft til breytinga milli ára. Á síðasta ári hefur kaupmátturinn himns vegar rýrnað um 1,6 prósent og hefur ekki verið minni síðan í lok árs 2020.
Kjarninn 26. september 2022
Guðmundur Ingi Guðbrandsson er félags- og vinnumarkaðsráðherra.
Vill lengja tímabil endurhæfingarlífeyris úr þremur árum í fimm
Stjórnvöld vilja gera fólki kleift að fá greiddan endurhæfingarlífeyri í lengri tíma en nú er gert ráð fyrir í lögum. Tilgangurinn er að reyna að fækka þeim sem fara á örorku og fjölga þeim sem snúa aftur til vinnu.
Kjarninn 26. september 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Google Analytics bann og GTA6 myndbroti lekið
Kjarninn 26. september 2022
„Lukkuriddararnir“ í bakgarðinum
Þrír fyrrverandi þingmenn, fjögur erlend stórfyrirtæki, félag í eigu svokallaðs hrunverja og fólk úr sveitum Vesturlands koma við sögu í frásögn Sunnu Óskar Logadóttur af fundi þar sem vindorkufyrirtæki kynntu áform sín.
Kjarninn 26. september 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata, var stödd í Kúrdistan þegar Jina Amini, kúrdísk 22 ára kona, lést í haldi lögreglu. Hún ákvað að vera um kyrrt og leggja byltingunni sem þar er hafin lið.
Vögguvísa úr barnæsku sannfærði Lenyu um að vera um kyrrt í Kúrdistan
Baráttusöngur mótmælenda í Íran er kúrdísk vögguvísa sem móðir Lenyu söng fyrir hana sem barn. Það er meðal ástæðna þess að hún ákvað að vera um kyrrt í Kúrdistan og leggja byltingunni lið sem þar er hafin eftir dauða Jina Amini.
Kjarninn 26. september 2022
Adnan Syed var tekið fagnandi þegar hann var leystur úr haldi á mánudag eftir nærri 23 ára fangelsisvist. SJálfur sagði hann ekki orð en brosti út í annað.
Spilaði sakamálahlaðvarp stórt hlutverk í lausn Syed?
Hann er stjarna vinsælasta sakamálahlaðvarps heimsins. En það þurfti meira til en „Serial“ til að leysa Adnan Syed úr haldi eftir 22 ára fangelsisvist.
Kjarninn 25. september 2022
Vilja klára síðustu plötu Eika Einars og koma öllum plötunum hans á Spotify
Síðasta plata tónlistarmannsins Eika Einars var tekin upp rétt áður en hann lést árið 2021. Hópur fólks sem tengdist Eika vill halda minningu hans á lofti, klára plötuna og koma öllum plötunum hans á Spotify. Safnað er fyrir verkefninu á Karolina Fund.
Kjarninn 25. september 2022
Stefán Jón Hafstein
Allt tengist
Kjarninn 25. september 2022
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar