Staðan „aldrei verið betri“ – Fimm efnahagspunktar

Óhætt er að segja að staða efnahagsmála á Íslandi sé góð þessi misserin. Seðlabankastjóri segist ekki muna eftir að staðan hafi verið jafn góð og nú.

15810081330_83d70f1555_h.jpg
Auglýsing

Óhætt er að segja að efna­hags­leg staða Íslands hafi breyst mikið á und­an­förnum árum, og þá til hins betra. Mörg ein­kenni þenslu sjást greini­lega þessi miss­er­in, en á sama tíma hefur skulda­staða hins opin­bera og heim­il­anna batnað veru­lega.

Pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands ákvað í morgun að lækka meg­in­vexti úr 4,75 pró­sent í 4,5 pró­sent. Spár grein­enda höfðu gert ráð fyrir að vextir myndu ann­að­hvort lækka eða standa í stað. Í yfir­lýs­ingu nefnd­ar­innar segir að útlit sé fyrir áfram­hald­andi kröft­ugan hag­vöxt. „Skýr merki um spennu í þjóð­ar­bú­skapnum kalla á pen­inga­legt aðhald svo að tryggja megi verð­stöð­ug­leika til með­al­langs tíma. Hækkun raun­vaxta bank­ans frá síð­asta fundi pen­inga­stefnu­nefndar felur hins vegar í sér nokkru meira aðhald en nefndin hafði stefnt að og telur nægi­legt til þess að stuðla að verð­stöð­ug­leika,“ segir í yfir­lýs­ing­unn­i. 

En hvaða þættir eru mest ein­kenn­andi fyrir þjóð­ar­bú­skap­inn þessi miss­er­in, og hvernig stendur Ísland í alþjóð­legu sam­hengi?

Auglýsing

Sam­an­tekið í fimm þætti:

1. Skulda­staða íslenska rík­is­ins hefur batnað hratt und­an­farin miss­eri. Eins og greint var frá á vef Kjarn­ans í dag, þá nema heild­­ar­skuldir rík­­is­ins 69,5% af áætl­­aðri lands­fram­­leiðslu á fyrsta árs­fjórð­ungi 2017. Hlut­­fallið er það lægsta frá hruni, en það hefur stöðugt lækkað frá fjórða árs­fjórð­ungi 2014. Sam­kvæmt fjár­mála­á­ætlun stjórn­valda fyrir árin 2018 til 2022 er gert ráð fyrir að skuld­irnir muni lækka enn meira og verði komnar undir 60 pró­sent hlut­fall á næsta ári.

2. Verð­bólga hefur hald­ist undir 2,5 pró­sent mark­miði Seðla­bank­ans í meira en 40 mán­uði í röð og mælist nú 1,7 pró­sent. Ytri verð­bólgu skil­yrði hafa verið hag­felld Íslandi, þar sem olíu­verð hefur hald­ist lágt og þá hefur mikil styrk­ing krón­unnar ýtt inn­fluttum verð­bólgu­þrýst­ingi nið­ur. Það sem heldur lífi í verð­bólg­unni, ef svo má segja, eru miklar hækk­anir fast­eigna­verðs, en hvergi í heim­inum hefur hús­næð­is­verð hækkað eins mikið og á Íslandi und­an­farin miss­eri. Hækk­unin und­an­farna tólf mán­uði, á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, nemur um 20 pró­sent, og gera flestar spár ráð fyrir áfram­hald­andi hækk­un­um, þó lík­legt sé að eitt­hvað róist á mark­aðn­um. Fram­boð af eignum er tak­markað og hefur það leitt til mik­illar spennu á mark­aðn­um, þar sem eft­ir­spurn er mik­il.

3. Að und­an­förnu hafa sést merki um að fram­boðs­skortur á íbúðum sé far­inn að stuðla að því að við­skipti eru færri nú með íbúð­ir, en þau hafa verið und­an­farin ár. Í hag­sjá Lands­bank­ans segir að sam­felld aukn­ing hafi verið á árunum 2009 til 2016, en á þessu ári sést að velta í fast­eigna­við­skiptum er að minnka. Haldi kaup­mátt­ar­aukn­ingin áfram, þá gæti spenna á mark­aðnum auk­ist enn og ljóst að upp­bygg­ingin á frek­ari eignum er að í kappi við tím­ann, svo að ójafn­vægi skapi ekki meiri vanda.

4. Í fyrra var afgangur af vöru- og þjón­ustu­við­skiptum 155 millj­arðar króna, en útlit er fyrir að hann verði jafn­vel enn meiri á þessu ári, eða um 160 millj­arðar króna. Það sem mestu skiptir í þessu sam­hengi er hinn mikli vöxtur sem verið hefur í ferða­þjón­ustu, en spár gera ráð fyrir að erlendum ferða­mönnum muni fjölga um 500 þús­und á þessu ári. Í fyrra voru þeir 1,8 millj­ónir en í ár verða þeir 2,3 millj­ón­ir.

Már Guðmundsson, seðlabankastjóri, segir stöðu efnahagsmála afar góða þessi misserin.

5. Már Guð­munds­son, seðla­banka­stjóri, sagði eftir vaxta­á­kvörð­un­ina í morgun að lík­lega hefði staða efn­hags­mála aldrei verið betri í Íslands­sög­unni. Nefndi hann þar nokkur atriði. Skuldir við útlönd eru minni eignir þar, atvinnu­leysi er lítið sem ekk­ert (3 pró­sent), eigið fé í banka­kerf­inu væri mikið og traust, gjald­eyr­is­forð­inn stór, mik­ill afgangur á við­skiptum við útlödn, lífs­kjör væru að batna hratt og skulda­staða hins opin­bera hefði styrkst. „Ég man ekki eftir að þetta hafi verið svona,“ sagði Már. Síðan sagði hann að í alþjóð­legu sam­hengi væri staða Íslands góð, þar sem helstu við­fangs­efnin væru þau að glíma við mikla spennu, frekar en að örva hag­vöxt með stuðn­ings­að­gerð­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Herferðin styðst við kenningar um að það að öskra af lífs og sálarkröftum sé streitulosandi.
Öskur útlendinga munu hljóma á sjö stöðum á Íslandi
Í nýrri herferð Íslandsstofu eru útlendingar hvattir til að taka upp öskur sín sem síðan munu glymja í gegnum hátalara víðs vegar um Ísland. Streitulosun og ferðalög eru markmiðin.
Kjarninn 15. júlí 2020
„Nú var það þannig að ég var tekin í gíslingu“
Öll þau fimmtíu og sjö ríki sem eiga aðild að ÖSE hafa neitunarvald þegar kemur að skipan æðstu yfirmanna. „Fyrir svona rúmum mánuði síðan hefði mér ekki dottið þetta í hug – að þetta væri yfirvofandi,“ segir Ingibjörg Sólrún í samtali við Kjarnann.
Kjarninn 15. júlí 2020
Bæjarhúsin að Heyklifi.
Hágæða ferðaþjónusta „sem á engan sinn líka“ þarf ekki í umhverfismat
Á jörðinni Heyklifi sunnan Stöðvarfjarðar er áformað að reisa hótel og heilsulind fyrir um 250 gesti. Framkvæmdaaðili hyggst reyna að raska „sérstæðri og tilkomumikilli“ náttúru svæðisins sem minnst en hún einkennist af klettakömbum og klettóttri strönd.
Kjarninn 15. júlí 2020
Býfluga á kafi í villiblómi.
Búa til blómabelti vítt og breitt fyrir býflugur
Býflugum hefur fækkað gríðarlega mikið síðustu áratugi svo í mikið óefni stefnir. Náttúruverndarsamtök í Bretlandi fengu þá hugmynd fyrir nokkrum árum að byggja upp net blómabelta um landið til að bjarga býflugunum.
Kjarninn 14. júlí 2020
Ásta Sigríður Fjeldsted
Ásta Sigríður Fjeldsted nýr framkvæmdastjóri Krónunnar
Ásta Sigríður Fjeldsted hefur verið ráðin framkvæmdastjóri Krónunnar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Atvinnuleysi komið undir tíu prósent
Atvinnuleysi hérlendis hefur lækkað hratt að undanförnu en þar skiptir mestu hröð lækkun atvinnuleysis vegna minnkaðs starfshlutfalls. Almennt atvinnuleysi mælist 7,5 prósent og hefur lítið sem ekkert breyst frá því í apríl.
Kjarninn 14. júlí 2020
Salt Pay talið hæft til að fara með virkan eignarhlut í Borgun
Fjármálaeftirlitsnefnd Seðlabanka Íslands hefur komist að þeirri niðurstöðu að Salt Pay, með skráð aðsetur á Caymaneyjum, sé hæft til að fara með yfir 50 prósent virkan eignarhlut í Borgun.
Kjarninn 14. júlí 2020
Frá fundinum í dag
Fjögur lönd til viðbótar ekki talin áhættusvæði
Alls eru sex lönd sem ekki eru talin áhættusvæði; Danmörk, Noregur, Finnland, Þýskaland, Grænland og Færeyjar. Fólk sem kemur þaðan og hefur dvalið þar í tvær vikur samfleytt þarf ekki að fara í skimun við komuna til landsins frá og með 16. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar