Danir eru þriðju mestu kaffisvelgir í heimi

Ef Íslendingar væru spurðir hvað einkenni Dani myndu margir nefna bjór, rauðar pylsur og „smörrebröd“. Fæstir myndu minnast á kaffi, eitt helsta þjóðareinkenni Íslendinga. En það drekka margar aðrar þjóðir mikið kaffi. Þar á meðal Danir.

Madame Blå 20170424_085521.jpg
Auglýsing

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum sam­taka evr­ópskra kaffi­fram­leið­enda eru Finnar mestu kaffi­þambarar í Evr­ópu (12 kíló á mann á ári), síðan koma Aust­ur­rík­is­menn (9 kíló) og Danir eru í þriðja sæti í kaffi­n­eysl­unni (8.6 kíló). Með­al­tal í Evr­ópu er 4 kíló á mann. Rétt er að taka fram að Lux­em­borg og Ísland eru ekki með í þessum töl­um, vegna smæð­ar­.  

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum sam­taka danskra kaffi­fram­leið­enda hefur sala á kaffi í versl­unum dreg­ist nokkuð saman en við­skipta­vinir sækj­ast í auknum mæli eftir dýr­ara kaffi en áður. Kaffi­lögun í heima­húsum hefur minnkað um 22 pró­sent á nokkrum árum en hins veg­ar hafa við­skiptin á kaffi­hús­um, bens­ín­stöðvum og ýmsum stöðum sem selja „kaffi á fart­inni“ (cof­fee to go) marg­fald­ast. Venju­legt danskt heim­ili ver að jafn­aði 1200 krónum (tæpum 19 þús­und íslenskum krón­um) á ári til kaupa á kaffi sem notað er á heim­il­inu. Sam­tals tæp 24 þús­und tonn á síð­asta ári sem er ívið minna en árið áður. Sala á svo­nefndu skyndi­kaffi (instant) jókst um tæp 3 pró­sent , sala á líf­rænt rækt­uðu kaffi jókst líka um 3 pró­sent.

Kaffi­fróð­ari og kröfu­harð­ari kúnn­ar   

Fyrir nokkrum árum bauð Coop, sem er næst stærsta versl­ana­sam­steypa Dan­merk­ur, 200 mis­mun­andi kaffi­vörur en nú  eru kaffi­vör­urnar í boði hjá Coop 400 tals­ins. Kaffi­sér­fræð­ing­ur Coop segir að kröfur við­skipta­vin­anna auk­ist stöðugt, nú sé ekki lengur spurn­ing um gróf- eða fínmal­að, mikið eða lítið ristað eins og áður var. „Kaffi er ekki lengur bara kaffi“.

Auglýsing

„Fínni frúr“ drukku kaffi á átj­ándu öld

Kaffi barst fyrst til Dan­merkur laust ­upp úr 1660. Kaffi­drykkja varð ekki strax útbreiddur siður en í heim­ildum má lesa að „fínni frúr“ hefðu hist til að drekka kaffi og spjalla á átj­ándu öld. Kaffi­drykkja varð smám saman útbreidd­ari meðal Dana og þegar kom fram undir síð­ari heims­styrj­öld voru Danir komnir í hóp mestu kaffi­þjóða heims. Nokkuð dró úr kaffi­drykkj­unni á stríðs­ár­un­um, fram­boð af kaffi var tak­markað og þótt margir létu sig hafa það að drekka kaffi sem gert var úr sikkor­í­rót (Ís­lend­ingar köll­uðu þetta ýmist export eða kaffi­bæti, rót­sterkt var sagt) jafn­að­ist það ekki á við alvöru og ekta kaffi. Eftir að stríð­inu lauk jókst kaffi­n­eyslan á ný. 

Madam Blå

Madame Blå ar framleidd í hundraða þúsunda tali, í átján stærðum.Ekki er hægt að fjalla um kaffi­drykkju Dana án þess að minn­ast á fræg­ustu kaffi­könnu sem sögur fara af, í Dan­mörku. Þetta er Madam Blå, eins og hún var köll­uð. Blá kanna, emileruð með sveigðum stút og kaffi­pok­inn úr bómull, fjöl­nota. Vatnið hitað í katli eða potti og svo hellt yfir kaffið í pok­an­um, sem gjarna var gerður úr gömlum nær­bol. Þessi kaffi­kanna, sem var fram­leidd í Dan­mörku kom á mark­að­inn árið 1895, og seld­ist vel. Árið 1900 voru dag­lega fram­leiddar 1000 könn­ur! Kannan var fáan­leg í 18  ­stærð­um, sú minnsta fyrir 1 bolla, sú stærsta 50 bolla. Fram­leiðsl­unni á Madam Blå var hætt árið 1966 en þá voru sjálf­virkar upp­á­hell­inga­könn­ur, einsog þær voru kall­að­ar, orðnar algeng­ar. Það var þýska fyr­ir­tæk­ið Wigoman sem árið 1954 fram­leiddi fyrstu sjálf­virku könn­urnar þar sem raf­magns­el­em­ent hit­aði vatn­ið. Nokkrum árum síðar komu svo stimp­il­könn­urn­ar, eða pressukönn­urn­ar, svo­nefnd­u. Madam Blå könnur eru í dag safn­gripir og gjarna hafðar á hillum í eld­húsi, til skraut­s. 

Kaffi­bylt­ing

Óhætt er að segja að á síð­ustu fimmtán til tutt­ugu árum hafi orðið hálf­gerð kaffi­bylt­ing. Ótelj­andi teg­undir kaffi­véla hafa komið á mark­að­inn. Sumar mala baun­irnar og hita mjólk­ina og nýjasta nýtt í þessum efnum eru hinar svo­nefndu Nes­presso vél­ar, þar er kaffið í formi síróps í litlum álbox­um, margar bragð­teg­und­ir. Upp­á­hell­ing­ar­vél­arnar hafa þó alltaf átt sína dyggu aðdá­endur og þrátt fyrir allar nýj­ung­arnar hefur sala á þeim auk­ist mikið að und­an­förnu.

Hér er úr nógu að velja, yfir 60 mismunandi kaffivélar.

Helm­ingur Dana vill upp­á­hellt 

Í nýlegri danskri könnun kom í ljós að 52 pró­sent Dana vilja helst upp­á­hellt kaffi, 15 pró­sent vilja kaffi úr pressukönnu, 12 pró­sent vilja hel­st expresso­kaffi úr þartil­gerðri vél, 11 pró­sent eru hrifn­ust af álboxa­kaff­inu (nes­presso) og 8 pró­sent vilja duft­kaffi (nes­kaffi) 2 pró­sent höfðu enga skoð­un.

Þrír af hverjum fjórum Dönum drekka kaffi, aðeins fleiri karlar en konur eru í þeim hópi. Að jafn­aði drekka Danir fjóra kaffi­bolla dag­lega.  Í könnun um kaffi­drykkju­venjur var spurt „ef þú mættir ein­ungis drekka einn kaffi­bolla á dag, hvaða tíma dags ­mund­irð­u velja.“ Helm­ingur Dana svar­aði því til að þá yrði morg­un­inn fyrir val­inu. Fimmti hver Dani drekkur kvöld­kaffi, íbú­ar Vest­ur­-Jót­lands eru meira fyrir kvöldsopann en fólk í öðrum lands­hlut­um. Helm­ingur Dana drekkur kaffið svart og syk­ur­laust. 

Loks má geta þess að í fyrra seld­ust tæp­lega 230 þús­und kaffi­vélar í Dan­mörku, örlítið fleiri en árið áður.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – Climate Strikes and Societal Responsibility
Kjarninn 22. október 2019
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – Women in prison
Kjarninn 21. október 2019
Curio hlaut Nýsköpunarverðlaunin
Elliði Hreinsson er framkvæmdastjóri og stofnandi Curio.
Kjarninn 21. október 2019
Ef ég væri VG þá myndi ég láta mig hverfa
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata, gagnrýndi stjórnvöld fyrir stefnuleysi í málefnum fjármálakerfisins og mögulega sölu á eignarhlutum í ríkisbönkunum.
Kjarninn 21. október 2019
Samkvæmisleikur að geta til um stefnu stjórnvalda í bankamálum
Oddný Harðardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, var málshefjandi umræðu um sölu á ríkisbönkunum. Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, minnti hana á að hún hefði mælt fyrir frumvarpi sem ráðherra um sölu á bönkum.
Kjarninn 21. október 2019
Jón Grétar Guðjónsson
Ekki láta góða kreppu fara til spillis – nýttu hana sem tækifæri
Kjarninn 21. október 2019
Þórður Snær Júlíusson
Það er ekki ósmekklegt að segja satt
Kjarninn 21. október 2019
Sigurður Ingi Jóhannsson
„Sárt og óþolandi að vera bendlaður við þessi spillingarmál“
Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra sést bregða fyrir í nýrri kvikmynd um Panamaskjölin og lögfræðistofuna Mossack Fonseca. Hann segir að eins og honum þyki það sárt og óþolandi að vera bendlaður við þessi spillingarmál þá verði myndinni vart breytt.
Kjarninn 21. október 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar