Danir eru þriðju mestu kaffisvelgir í heimi

Ef Íslendingar væru spurðir hvað einkenni Dani myndu margir nefna bjór, rauðar pylsur og „smörrebröd“. Fæstir myndu minnast á kaffi, eitt helsta þjóðareinkenni Íslendinga. En það drekka margar aðrar þjóðir mikið kaffi. Þar á meðal Danir.

Madame Blå 20170424_085521.jpg
Auglýsing

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum sam­taka evr­ópskra kaffi­fram­leið­enda eru Finnar mestu kaffi­þambarar í Evr­ópu (12 kíló á mann á ári), síðan koma Aust­ur­rík­is­menn (9 kíló) og Danir eru í þriðja sæti í kaffi­n­eysl­unni (8.6 kíló). Með­al­tal í Evr­ópu er 4 kíló á mann. Rétt er að taka fram að Lux­em­borg og Ísland eru ekki með í þessum töl­um, vegna smæð­ar­.  

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum sam­taka danskra kaffi­fram­leið­enda hefur sala á kaffi í versl­unum dreg­ist nokkuð saman en við­skipta­vinir sækj­ast í auknum mæli eftir dýr­ara kaffi en áður. Kaffi­lögun í heima­húsum hefur minnkað um 22 pró­sent á nokkrum árum en hins veg­ar hafa við­skiptin á kaffi­hús­um, bens­ín­stöðvum og ýmsum stöðum sem selja „kaffi á fart­inni“ (cof­fee to go) marg­fald­ast. Venju­legt danskt heim­ili ver að jafn­aði 1200 krónum (tæpum 19 þús­und íslenskum krón­um) á ári til kaupa á kaffi sem notað er á heim­il­inu. Sam­tals tæp 24 þús­und tonn á síð­asta ári sem er ívið minna en árið áður. Sala á svo­nefndu skyndi­kaffi (instant) jókst um tæp 3 pró­sent , sala á líf­rænt rækt­uðu kaffi jókst líka um 3 pró­sent.

Kaffi­fróð­ari og kröfu­harð­ari kúnn­ar   

Fyrir nokkrum árum bauð Coop, sem er næst stærsta versl­ana­sam­steypa Dan­merk­ur, 200 mis­mun­andi kaffi­vörur en nú  eru kaffi­vör­urnar í boði hjá Coop 400 tals­ins. Kaffi­sér­fræð­ing­ur Coop segir að kröfur við­skipta­vin­anna auk­ist stöðugt, nú sé ekki lengur spurn­ing um gróf- eða fínmal­að, mikið eða lítið ristað eins og áður var. „Kaffi er ekki lengur bara kaffi“.

Auglýsing

„Fínni frúr“ drukku kaffi á átj­ándu öld

Kaffi barst fyrst til Dan­merkur laust ­upp úr 1660. Kaffi­drykkja varð ekki strax útbreiddur siður en í heim­ildum má lesa að „fínni frúr“ hefðu hist til að drekka kaffi og spjalla á átj­ándu öld. Kaffi­drykkja varð smám saman útbreidd­ari meðal Dana og þegar kom fram undir síð­ari heims­styrj­öld voru Danir komnir í hóp mestu kaffi­þjóða heims. Nokkuð dró úr kaffi­drykkj­unni á stríðs­ár­un­um, fram­boð af kaffi var tak­markað og þótt margir létu sig hafa það að drekka kaffi sem gert var úr sikkor­í­rót (Ís­lend­ingar köll­uðu þetta ýmist export eða kaffi­bæti, rót­sterkt var sagt) jafn­að­ist það ekki á við alvöru og ekta kaffi. Eftir að stríð­inu lauk jókst kaffi­n­eyslan á ný. 

Madam Blå

Madame Blå ar framleidd í hundraða þúsunda tali, í átján stærðum.Ekki er hægt að fjalla um kaffi­drykkju Dana án þess að minn­ast á fræg­ustu kaffi­könnu sem sögur fara af, í Dan­mörku. Þetta er Madam Blå, eins og hún var köll­uð. Blá kanna, emileruð með sveigðum stút og kaffi­pok­inn úr bómull, fjöl­nota. Vatnið hitað í katli eða potti og svo hellt yfir kaffið í pok­an­um, sem gjarna var gerður úr gömlum nær­bol. Þessi kaffi­kanna, sem var fram­leidd í Dan­mörku kom á mark­að­inn árið 1895, og seld­ist vel. Árið 1900 voru dag­lega fram­leiddar 1000 könn­ur! Kannan var fáan­leg í 18  ­stærð­um, sú minnsta fyrir 1 bolla, sú stærsta 50 bolla. Fram­leiðsl­unni á Madam Blå var hætt árið 1966 en þá voru sjálf­virkar upp­á­hell­inga­könn­ur, einsog þær voru kall­að­ar, orðnar algeng­ar. Það var þýska fyr­ir­tæk­ið Wigoman sem árið 1954 fram­leiddi fyrstu sjálf­virku könn­urnar þar sem raf­magns­el­em­ent hit­aði vatn­ið. Nokkrum árum síðar komu svo stimp­il­könn­urn­ar, eða pressukönn­urn­ar, svo­nefnd­u. Madam Blå könnur eru í dag safn­gripir og gjarna hafðar á hillum í eld­húsi, til skraut­s. 

Kaffi­bylt­ing

Óhætt er að segja að á síð­ustu fimmtán til tutt­ugu árum hafi orðið hálf­gerð kaffi­bylt­ing. Ótelj­andi teg­undir kaffi­véla hafa komið á mark­að­inn. Sumar mala baun­irnar og hita mjólk­ina og nýjasta nýtt í þessum efnum eru hinar svo­nefndu Nes­presso vél­ar, þar er kaffið í formi síróps í litlum álbox­um, margar bragð­teg­und­ir. Upp­á­hell­ing­ar­vél­arnar hafa þó alltaf átt sína dyggu aðdá­endur og þrátt fyrir allar nýj­ung­arnar hefur sala á þeim auk­ist mikið að und­an­förnu.

Hér er úr nógu að velja, yfir 60 mismunandi kaffivélar.

Helm­ingur Dana vill upp­á­hellt 

Í nýlegri danskri könnun kom í ljós að 52 pró­sent Dana vilja helst upp­á­hellt kaffi, 15 pró­sent vilja kaffi úr pressukönnu, 12 pró­sent vilja hel­st expresso­kaffi úr þartil­gerðri vél, 11 pró­sent eru hrifn­ust af álboxa­kaff­inu (nes­presso) og 8 pró­sent vilja duft­kaffi (nes­kaffi) 2 pró­sent höfðu enga skoð­un.

Þrír af hverjum fjórum Dönum drekka kaffi, aðeins fleiri karlar en konur eru í þeim hópi. Að jafn­aði drekka Danir fjóra kaffi­bolla dag­lega.  Í könnun um kaffi­drykkju­venjur var spurt „ef þú mættir ein­ungis drekka einn kaffi­bolla á dag, hvaða tíma dags ­mund­irð­u velja.“ Helm­ingur Dana svar­aði því til að þá yrði morg­un­inn fyrir val­inu. Fimmti hver Dani drekkur kvöld­kaffi, íbú­ar Vest­ur­-Jót­lands eru meira fyrir kvöldsopann en fólk í öðrum lands­hlut­um. Helm­ingur Dana drekkur kaffið svart og syk­ur­laust. 

Loks má geta þess að í fyrra seld­ust tæp­lega 230 þús­und kaffi­vélar í Dan­mörku, örlítið fleiri en árið áður.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Daimler, framleiðandi Mercedes Benz-bílanna, hefur fundið fyrir mikilli eftirspurnaraukningu frá Kína
Framleiðslugreinar ná sér aftur á strik
Minni framleiðslutakmarkanir og meiri einkaneysla í Kína virðist hafa leitt til þess að framleiðslufyrirtæki í Evrópu eru á svipuðu róli og í fyrra. Einnig má sjá viðspyrnu á Íslandi, ef horft er á vöruútflutning iðnaðarvara.
Kjarninn 22. október 2020
Sara Stef. Hildardóttir
Covid, opinn aðgangur og ekki-hringrásarhagkerfi
Kjarninn 22. október 2020
Ólga er innan bæjarstjórnarinnar í Hafnarfirði vegna málsins.
Vilja að Hafnfirðingar fái að segja hug sinn um fyrirhugaða sölu á HS Veitum
Meirihlutinn í bæjarstjórn Hafnarfjarðar áformar sölu á 15,42 prósenta hlut í HS Veitum til HSV eignarhaldsfélags á um það bil 3,5 milljarða króna. Samtök í bænum eru tilbúin að reyna aftur að knýja fram íbúakosningu um málið.
Kjarninn 22. október 2020
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
Kolefnisgjaldið þyrfti að vera mun hærra til þess að bíta betur
Umhverfis- og auðlindaráðherra og þingmaður Miðflokksins tókust á um kolefnisgjöld á þingi í dag.
Kjarninn 22. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Kúrfan áfram á niðurleið en „sigurinn er hvergi nærri í höfn“
„Allar tölur benda til þess að við séum raunverulega að sjá fækkun á tilfellum eins og staðan er núna,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir. Mögulega er hægt að hefja afléttingu aðgerða eftir 1-2 vikur.
Kjarninn 22. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Áslaug Arna: „Haturstákn og sjónarmið verða ekki liðin innan lögreglunnar“
Dómsmálaráðherra segir „alveg skýrt“ að haturstákn og sjónarmið verði ekki liðin innan lögreglunnar, hvorki nú né framvegis.
Kjarninn 22. október 2020
Ellefu sóttu um stöðu framkvæmdastjóra á skrifstofu bankastjóra Seðlabankans
Seðlabankinn auglýsti nýverið lausar til umsóknar tvær nýjar stöður við bankann. Alls sóttu 22 um stöðurnar.
Kjarninn 22. október 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 24. þáttur: Murasaki Shikibu
Kjarninn 22. október 2020
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar