Íslandi verði mörkuð ný staða í breyttum heimi

Viðamesta úttekt sem unnin hefur verið á íslensku utanríkisþjónustunni hefur verið opinberuð í skýrslu. Utanríkisráðherra setti vinnuna af stað og segir mikið verk framundan.

Guðlaugur Þór Þórðarson er utanríkisráðherra.
Guðlaugur Þór Þórðarson er utanríkisráðherra.
Auglýsing

Í síbreyti­legum alþjóða­væddum heimi er mik­il­vægt að laga utan­rík­is­þjón­ust­una að breyt­ingum og nýjum áskor­un­um. Lagt er til í nýrri skýrslu um fram­tíð utan­rík­is­þjón­ust­unn­ar, sem unnin var í utan­rík­is­ráðu­neyt­inu, að lögð verði enn meiri áhersla á efna­hags­legt stuðn­ings­hlut­verk utan­rík­is­þjón­ust­unn­ar, meðal ann­ars með gerð frí­versl­un­ar­samn­inga og stofnun útflutn­ings- og mark­aðs­ráðs.

Viða­mikil úttekt

Þá er enn fremur gert ráð fyrir að stofnuð verði á nýjan leik sér­stök varn­ar­mála­skrif­stofa.

Í skýrsl­unni kemur fram viða­mesta út­­tekt sem gerð hef­ur verið á störf­um ut­an­­rík­­is­þjón­ust­unn­ar í um 20 ár, en síð­asta viða­mikla úttekt var unnin 1998.

Vinna við skýrsl­una hófst fyrr á þessu ári en hún var sett af stað af Guð­laugi Þór Þórð­ar­­­syni ut­an­­rík­­is­ráð­herra, en Sturla Sig­ur­jóns­son, nýskip­aður ráðu­neyt­is­stjóri í utan­rík­is­ráðu­neyt­inu, leiddi vinn­una. Aðrir í hópnum voru Andri Lúth­ers­son, Jör­undur Val­týs­son, María Erla Mar­els­dótt­ir, Sig­ríður Á. Snæv­arr og Urður Gunn­ars­dótt­ir.

Nýtt áhættu­mat

Þegar kem­ur að ör­ygg­is- og varn­­ar­­mál­um er enn­frem­ur lagt til að hvatt verði til gerðar á nýju áhættu­mati fyr­ir Ísland á vett­vangi þjóðar­ör­ygg­is­ráðs­ins og til reglu­­legra við­bragðsæf­inga ráðs­ins. Gerð verði söm­u­­leiðis aðgerða­á­ætl­­un í ör­ygg­is- og varn­­ar­­mál­­um. Meðal ann­­ars um fram­lög og for­­gangs­röðun Íslands varð­andi eig­in varn­­ar­við­bún­að.

Settar eru fram til­lögur í 8 lið­um, þar sem lagt er að til að skerpt verði á hlut­verka­skipt­ingu inn á utan­rík­is­þjón­ust­unn­ar, t.d. að fasta­nefnd gagn­vart NATO fari með sam­skipti við ESB vegna örygg­is- og varn­ar­mála, upp­lýs­inga­flæði milli fasta­nefnda verði bætt og að hafnar verði við­ræður við dóms­mála­ráðu­neytið um hugs­an­lega aukna þátt­töku full­trúa Land­helg­is­gæsl­unnar og Rík­is­lög­reglu­stjóra í fundum sér­fræð­inga á vegum NATO sem varða verk­svið ein­staka stofn­anna. 

Auglýsing

Breyttur heim­ur, nýjar áskor­anir

Í skýrsl­unni eru lagðar fram 151 til­laga, þar sem rauði þráð­ur­inn er sá að marka stöð­una til fram­tíðar í takt við þær miklu breyt­inar eru að verða á efna­hag ein­stakra ríkja og svæða í heim­in­um. Í skýrsl­unni er meðal ann­ars fjallað um hvernig fjár­hags­leg eigna­skipt­ing í heim­inum hefur breyst að und­an­förnu, og hvernig hlutur svo­nefndra nýmark­aðs­ríkja hefur vaxið gríð­ar­lega á skömmum tíma. Sem dæmi er nefnt að árið 2000 hafi fjár­hags­legar eignir verið 34 pró­sent hjá Banda­ríkj­un­um, en árið 2020 er talið að hlut­fallið verði komið undir fjórð­ung af heild­inni, eða 24 pró­sent. Þetta er algjör kúvend­ing á stöðu mála, og er vöxt­ur­inn ekki síst mik­ill hjá Kína og öðrum nýmark­aðs­ríkj­u­m. 

Hlutur Vest­ur­-­Evr­ópu­ríkja mun fara úr 34 pró­sent árið 2000 niður í 22 pró­sent árið 2020, ef fram­heldur sem horf­ir. 

Nýmarkaðsríki hafa vaxið mikið, á undanförnum árum, og ekki sér fyrir endann á því.

Aukin sveigj­an­leiki, betri teng­ingar

Á grunni þess­ara breyt­inga er meðal ann­ars lagt til að utan­rík­is­þjón­ustan auki sveigj­an­leika, mark­aðs­starf og hag­muna­gæslu við þau svæði þar sem tæki­færi hafa skap­ast á und­an­förnum árum. „Eru þá ótalin þau fjöl­mörgu tæki­færi sem fel­ast í auknum við­skiptum og verslun við þennan heims­hluta og ein­skorð­ast fjarri því við Kína. Má þar nefna Japan og Ind­land sér­stak­lega, en einnig Singapúr, Tæland, Indónesíu og Víetnam. Því blasir við að utan­rík­is­þjón­ustan beini sjónum sínum í auknum mæli að mál­efnum suð­aust­an­verðrar Asíu,“ segir meðal ann­ars í skýrsl­unn­i. 

Búast má við því að Guð­laugur Þór taki málin nú föstum tök­um, og leiða fram breyt­ingar í takt við þau áherslu­mál sem fram koma í skýrsl­unni. En í til­kynn­ingu segir hann þó, að það sé langur vegur framund­an, sem þurfi að feta af kost­gæfni og vanda til verka. „Með þess­ari skýrslu og til­lögu­gerð er mörkuð heild­stæð sýn á hvernig kröftum okkar verður best varið á næstu árum miðað við þau verk­efni og þau tæki­færi sem fram undan eru í alþjóð­legum efna­hags­mál­um, alþjóða­stjórn­mál­um, umhverf­is­mál­um, þró­un­ar­sam­vinnu og þar fram eftir göt­unum [...] Aldrei áður hefur verið ráð­ist í jafn umfangs­mikla rýni á starf­semi utan­rík­is­þjón­ust­unnar og þetta verður fyrsta skrefið á langri leið,“ segir Guð­laugur Þór.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ófyrirséður viðbótarkostnaður vegna nýs Herjólfs 790 milljónir
Íslenska ríkið greiðir 532 milljónir króna í viðbótarkostnað vegna lokauppgjörs við pólska skipasmíðastöð og 258 milljónir króna til rekstraraðila Herjólfs til að mæta ófyrirséðum kostnaðarauka vegna seinkunar á afhendingu.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Kvikan
Kvikan
Íslenskar valdablokkir, brottvísun þungaðrar konu og Play ... komið til að vera?
Kjarninn 12. nóvember 2019
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður VG.
Markmiðið að stuðla að því að upplýst verði um lögbrot og ámælisverða háttsemi
Forsætisráðherra hefur lagt fram frumvarp á Alþingi um vernd uppljóstrara. Markmið laganna er að stuðla að því að upplýst verði um lögbrot og aðra ámælisverða háttsemi og þannig dregið úr slíku hátterni.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Svo virðist sem viðleitni stærstu lífeyrissjóða landsins til að hægja á umferð lántöku vegna húsnæðiskaupa hjá sér sé að virka.
Lífeyrissjóðir hafa lánað 15 prósent minna til húsnæðiskaupa en í fyrra
Stærstu lífeyrissjóðir landsins hafa verið að þrengja lánaskilyrði sín til að reyna að draga úr ásókn í sjóðsfélagslán til húsnæðiskaupa. Það virðist vera að virka. Mun minna hefur fengist lánað hjá lífeyrissjóðum það sem af er ári en á sama tíma í fyrra.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Ketill Sigurjónsson
Sífellt ódýrari vindorka í Hörpu
Kjarninn 11. nóvember 2019
Samherji sendir yfirlýsingu vegna yfirvofandi umfjöllunar RÚV
Útgerðarfyrirtækið Samherji hefur sent frá sér yfirlýsingu, vegna yfirvofandi umfjöllunar RÚV.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Magnús Halldórsson
Brjálæðið og enn of stór til að falla
Kjarninn 11. nóvember 2019
28 milljónir í launakostnað ólöglegu Landsréttardómaranna
Laun þriggja þeirra fjögurra dómara við Landsrétt, sem mega ekki dæma eftir að Mannréttindadómstóll Evrópu sagði skipan þeirra ólögmæta, kalla á 28 milljón króna viðbótarútgjöld ríkissjóðs.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar