Íslandi verði mörkuð ný staða í breyttum heimi

Viðamesta úttekt sem unnin hefur verið á íslensku utanríkisþjónustunni hefur verið opinberuð í skýrslu. Utanríkisráðherra setti vinnuna af stað og segir mikið verk framundan.

Guðlaugur Þór Þórðarson er utanríkisráðherra.
Guðlaugur Þór Þórðarson er utanríkisráðherra.
Auglýsing

Í síbreyti­legum alþjóða­væddum heimi er mik­il­vægt að laga utan­rík­is­þjón­ust­una að breyt­ingum og nýjum áskor­un­um. Lagt er til í nýrri skýrslu um fram­tíð utan­rík­is­þjón­ust­unn­ar, sem unnin var í utan­rík­is­ráðu­neyt­inu, að lögð verði enn meiri áhersla á efna­hags­legt stuðn­ings­hlut­verk utan­rík­is­þjón­ust­unn­ar, meðal ann­ars með gerð frí­versl­un­ar­samn­inga og stofnun útflutn­ings- og mark­aðs­ráðs.

Viða­mikil úttekt

Þá er enn fremur gert ráð fyrir að stofnuð verði á nýjan leik sér­stök varn­ar­mála­skrif­stofa.

Í skýrsl­unni kemur fram viða­mesta út­­tekt sem gerð hef­ur verið á störf­um ut­an­­rík­­is­þjón­ust­unn­ar í um 20 ár, en síð­asta viða­mikla úttekt var unnin 1998.

Vinna við skýrsl­una hófst fyrr á þessu ári en hún var sett af stað af Guð­laugi Þór Þórð­ar­­­syni ut­an­­rík­­is­ráð­herra, en Sturla Sig­ur­jóns­son, nýskip­aður ráðu­neyt­is­stjóri í utan­rík­is­ráðu­neyt­inu, leiddi vinn­una. Aðrir í hópnum voru Andri Lúth­ers­son, Jör­undur Val­týs­son, María Erla Mar­els­dótt­ir, Sig­ríður Á. Snæv­arr og Urður Gunn­ars­dótt­ir.

Nýtt áhættu­mat

Þegar kem­ur að ör­ygg­is- og varn­­ar­­mál­um er enn­frem­ur lagt til að hvatt verði til gerðar á nýju áhættu­mati fyr­ir Ísland á vett­vangi þjóðar­ör­ygg­is­ráðs­ins og til reglu­­legra við­bragðsæf­inga ráðs­ins. Gerð verði söm­u­­leiðis aðgerða­á­ætl­­un í ör­ygg­is- og varn­­ar­­mál­­um. Meðal ann­­ars um fram­lög og for­­gangs­röðun Íslands varð­andi eig­in varn­­ar­við­bún­að.

Settar eru fram til­lögur í 8 lið­um, þar sem lagt er að til að skerpt verði á hlut­verka­skipt­ingu inn á utan­rík­is­þjón­ust­unn­ar, t.d. að fasta­nefnd gagn­vart NATO fari með sam­skipti við ESB vegna örygg­is- og varn­ar­mála, upp­lýs­inga­flæði milli fasta­nefnda verði bætt og að hafnar verði við­ræður við dóms­mála­ráðu­neytið um hugs­an­lega aukna þátt­töku full­trúa Land­helg­is­gæsl­unnar og Rík­is­lög­reglu­stjóra í fundum sér­fræð­inga á vegum NATO sem varða verk­svið ein­staka stofn­anna. 

Auglýsing

Breyttur heim­ur, nýjar áskor­anir

Í skýrsl­unni eru lagðar fram 151 til­laga, þar sem rauði þráð­ur­inn er sá að marka stöð­una til fram­tíðar í takt við þær miklu breyt­inar eru að verða á efna­hag ein­stakra ríkja og svæða í heim­in­um. Í skýrsl­unni er meðal ann­ars fjallað um hvernig fjár­hags­leg eigna­skipt­ing í heim­inum hefur breyst að und­an­förnu, og hvernig hlutur svo­nefndra nýmark­aðs­ríkja hefur vaxið gríð­ar­lega á skömmum tíma. Sem dæmi er nefnt að árið 2000 hafi fjár­hags­legar eignir verið 34 pró­sent hjá Banda­ríkj­un­um, en árið 2020 er talið að hlut­fallið verði komið undir fjórð­ung af heild­inni, eða 24 pró­sent. Þetta er algjör kúvend­ing á stöðu mála, og er vöxt­ur­inn ekki síst mik­ill hjá Kína og öðrum nýmark­aðs­ríkj­u­m. 

Hlutur Vest­ur­-­Evr­ópu­ríkja mun fara úr 34 pró­sent árið 2000 niður í 22 pró­sent árið 2020, ef fram­heldur sem horf­ir. 

Nýmarkaðsríki hafa vaxið mikið, á undanförnum árum, og ekki sér fyrir endann á því.

Aukin sveigj­an­leiki, betri teng­ingar

Á grunni þess­ara breyt­inga er meðal ann­ars lagt til að utan­rík­is­þjón­ustan auki sveigj­an­leika, mark­aðs­starf og hag­muna­gæslu við þau svæði þar sem tæki­færi hafa skap­ast á und­an­förnum árum. „Eru þá ótalin þau fjöl­mörgu tæki­færi sem fel­ast í auknum við­skiptum og verslun við þennan heims­hluta og ein­skorð­ast fjarri því við Kína. Má þar nefna Japan og Ind­land sér­stak­lega, en einnig Singapúr, Tæland, Indónesíu og Víetnam. Því blasir við að utan­rík­is­þjón­ustan beini sjónum sínum í auknum mæli að mál­efnum suð­aust­an­verðrar Asíu,“ segir meðal ann­ars í skýrsl­unn­i. 

Búast má við því að Guð­laugur Þór taki málin nú föstum tök­um, og leiða fram breyt­ingar í takt við þau áherslu­mál sem fram koma í skýrsl­unni. En í til­kynn­ingu segir hann þó, að það sé langur vegur framund­an, sem þurfi að feta af kost­gæfni og vanda til verka. „Með þess­ari skýrslu og til­lögu­gerð er mörkuð heild­stæð sýn á hvernig kröftum okkar verður best varið á næstu árum miðað við þau verk­efni og þau tæki­færi sem fram undan eru í alþjóð­legum efna­hags­mál­um, alþjóða­stjórn­mál­um, umhverf­is­mál­um, þró­un­ar­sam­vinnu og þar fram eftir göt­unum [...] Aldrei áður hefur verið ráð­ist í jafn umfangs­mikla rýni á starf­semi utan­rík­is­þjón­ust­unnar og þetta verður fyrsta skrefið á langri leið,“ segir Guð­laugur Þór.

Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Geta konur stjórnað?
Kjarninn 16. september 2019
Það á ekki lengur að vera hægt að fela hver sé raunverulegur eigandi félaga sem skráð eru á Íslandi.
Raunverulegir eigendur félaga eiga ekki lengur að geta falið sig
Hérlendis hefur verið hægt að komast upp með það að fela raunverulegt eignarhald félaga með ýmsum hætti. Margir nýttu sér það, meðal annars til að komast hjá uppgjöri á kröfum eða skattgreiðslum. Þessi leikur á ekki að vera gerlegur lengur.
Kjarninn 16. september 2019
Þóra Kristín Þórsdóttir
Opið bréf til Ásmundar Einars Daðasonar
Kjarninn 16. september 2019
Drónaárás í Sádí-Arabíu ýtir olíuverðinu upp á við
Aldrei í sögunni hefur olíuverð hækkað jafnt mikið á jafn skömmum tíma, eins og gerðist í kjölfar drónaárásar á olíuframleiðslusvæði Aramco í Sádí-Arabíu.
Kjarninn 16. september 2019
Segir ríkislögreglustjóra bera skyldu til að tilkynna um spillingu
Verðandi formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar segir að Haraldur Johannessen eigi að tilkynna um spillingu sem hann viti af. Í viðtali í gær lét hann í það skína að slík væri til staðar.
Kjarninn 15. september 2019
Íslendingurinn Reynir ætlar að taka upp Flamenco plötu
Reynir Hauksson hefur lært hjá einum helsta gítarkennara Granada. Nú safnar hann fyrir gerð Flamenco plötu á Karolina Fund.
Kjarninn 15. september 2019
Fosfatnáma
Upplýsingaskortur ógnar matvælaöryggi
Samkvæmt nýrri rannsókn íslenskra og erlendra fræðimanna ógnar skortur á fullnægjandi upplýsingum um birgðir fosfórs matvælaöryggi í heiminum.
Kjarninn 15. september 2019
Besta platan með Metallica – Master of Puppets
Gefin út af Elektra þann 3. mars 1986, 8 lög á 54 mínútum og 47 sekúndum.
Kjarninn 15. september 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar