Hvað gerir hálf milljón krata?

Ný stjórn í Þýskalandi – eða þannig, kannski.

Angela Merkel og Martin Schulz eru mögulega að fara að mynda ríkisstjórn.
Angela Merkel og Martin Schulz eru mögulega að fara að mynda ríkisstjórn.
Auglýsing

Loks­ins, loks­ins … hefur eflaust ein­hverjum hrotið af munni þegar þrí­eykið Ang­ela Merkel, Mart­in Schulz og Hor­st Seehofer mættu heims­press­unni í and­dyri Kon­ra­d-A­denauer-Haus, höf­uð­stöðva Kristi­legra demókrata (CDU), skammt frá íslenska sendi­ráð­inu í Berlín, á mið­viku­dags­morg­un. Eftir marg­fram­lengdar samn­inga­við­ræður sem end­uðu á 27 klukku­stunda mara­þon­fundi gátu þau til­kynnt að nið­ur­staða væri fengin um stjórn­ar­mynd­un, Stóra banda­lag­ið, GroKo, yrði að veru­leika. Því til sönn­unar lögðu þau fram 177 blað­síðna sam­komu­lag.

Og þó, sýnd veiði en ekki gef­in. Þótt stjórn­ar­mynd­unin hafi nú varað í vel á fimmta mánuð verða Þjóð­verjar enn að bíða í þrjár vikur eftir að ný stjórn taki form­lega til starfa. Sam­komu­lagið sem lang­þreyttir leið­tog­arnir sýndu heim­inum stoltir bíður þess nú hvort tæp­lega hálf milljón félaga í flokki þýskra jafn­að­ar­manna, SPD, sam­þykki það eða felli í alls­herj­ar­at­kvæða­greiðslu sem tekur sinn tíma. Það verður því kom­inn mars þegar þeir geta kvatt starfs­stjórn­ina sem stýrt hefur land­inu síðan í sept­em­ber.

Útkoman úr þess­ari atkvæða­greiðslu er síður en svo gef­in. Jafn­að­ar­menn hafa verið afskap­lega tví­stíg­andi eftir kosn­ing­arnar sem voru þeim ekki sér­lega hag­stæð­ar. Mart­in Schulz for­maður brást ókvæða við úrslit­unum og sagði best fyrir flokk­inn að sleikja sárin í stjórn­ar­and­stöðu og ná vopnum sínum fyrir næstu kosn­ing­ar. For­seta lýð­veld­is­ins tókst að hafa flokks­bróður sinn ofan af því, en þá tók við virk and­staða, ekki síst ungra jafn­að­ar­manna, gegn þátt­töku flokks­ins í því að end­ur­reisa stjórn Merkel. 600 manna flokks­stjórn kaus um áfram­hald við­ræðna fyrir tæpum mán­uði og sam­þykkti með sem­ingi.

Auglýsing

Um hvað var samið?

En hvað er það sem þýskir kratar þurfa nú að taka afstöðu til? Mér sýn­ist blaða­menn hér vera nokkuð sam­mála um að Schulz hafi upp­skorið meira en almennt var talið lík­legt að hann gerði. Margt í stefnu­skránni er kunn­ug­legt því rétt eins og á Íslandi ríkir hér hús­næð­is­vandi og heil­brigð­is­kerfið glímir við ásælni einka­rekstr­ar­ins. Í hús­næð­is­málum er uppi svipuð staða og heima: hægriöflin hafa engan áhuga á að aðstoða aðra en þá sem vilja kaupa sér hús­næði eða hagn­ast á að byggja það. Þess vegna telst það til tíð­inda að krötum tókst að þrýsta kristi­legum til þess að lofa fjár­fest­ingum í leigu­hús­næði og að styrkja stöðu leigj­enda. Hins vegar gekk þeim ekki eins vel að hamla gegn vexti einka­rek­inna sjúkra­trygg­inga á kostnað þeirra opin­beru.

Í mál­efnum flótta­manna náð­ist sam­komu­lag um að setja þak á fjölda þeirra sem fá hæli og flokk­arnir gerðu mála­miðlun um sam­ein­ingu fjöl­skyldna flótta­manna. Hæng­ur­inn við það sam­komu­lag er að ráð­herr­ann sem á að fram­fylgja stefn­unni er for­maður flokks kristi­legra í Bæheimi, áður­nefndur Hor­st Seehofer, en hann hefur mjög lít­inn áhuga á að flótta­mönnum fjölgi í land­inu.

Það er þó einkum skipt­ing ráðu­neyta sem talin er jafn­að­ar­mönnum hag­stæð. Þeir fá tvö stór ráðu­neyti, halda utan­rík­is­ráðu­neyt­inu og taka við fjár­mála­ráðu­neyt­inu. Ljóst er að þeim tíð­indum verður tekið fagn­andi í Aþenu því Grikkir losna þar með við sinn helsta fjand­mann í fjár­mála­við­reisn sinn­i, Wolf­gang Schäu­ble sem lét af starfi fjár­mála­ráð­herra og var kos­inn for­seti þings­ins þess í stað. Jafn­að­ar­menn hafa aðra stefnu en hann, leggja meiri áherslu á jöfnuð og að halda uppi lífs­kjörum í Grikk­landi en að þýskir bankar end­ur­heimti hverja evru sem þeir telja sig eiga útistand­andi þar syðra.

Ekki lengur án umboðs

Kannski verður það þó feg­in­leik­inn yfir því að loks­ins sé ný stjórn í aug­sýn sem ræður ferð­inni hjá jafn­að­ar­mönnum eins og mörgum öðrum, bæði innan og utan Þýska­lands. Þýskir stjórn­mála­menn hafa ekki getað beitt sér eins og þeir vildu vegna stöð­unn­ar heima fyr­ir. Starfs­stjórn getur það ein­fald­lega ekki, hana skortir umboð. Þessa hefur séð stað í stjórn­málum álf­unnar og heims­ins, ekki síst á vett­vangi Evr­ópu­sam­bands­ins þar sem margir eldar hafa logað að und­an­förnu. Menn sakna Merkel í umræðum um flótta­manna­vand­ann. Lýð­ræð­is­þró­unin hefur líka verið öfug­snúin í næstu nágranna­ríkjum Þýska­lands í aust­ur­hluta álf­unn­ar, ekki síst í Pól­landi. Þjóð­verjar hafa eins og margir aðrir Evr­ópu­búar fylgst furðu lostnir með til­raunum Breta til þess að losa sig út úr ESB. Svo hef­ur Emmanuel Macron sætt lagi og stolið sen­unni í póli­tískri fjar­veru Þjóð­verja.

Það síð­ast­nefnda hefur ekki síst gert sig gild­andi eftir að franski for­set­inn setti fram til­lögur sínar um rót­tækar end­ur­bætur á stjórn­sýslu ESB og þó einkum Evru­svæð­is­ins. Þar hafa menn beðið eftir við­brögðum þýsku stjórn­ar­innar sem hafa látið á sér standa. En nú eru þau komin og ein­hver kall­aði þau Macron-Lite, þ.e. útþynnta útgáfu af fyr­ir­mynd­inni. Þýska stjórnin vill ekki ganga jafn­langt og Macron í því að setja Evru­svæð­inu strang­ari regl­ur, svo sem að aðild­ar­ríkjum þess verði gert að lúta sam­eig­in­legri fjár­laga­gerð. Þeir hafa hins vegar tekið vel í ýmsar til­lögur franska for­set­ans og segj­ast reiðu­búnir að leggja fram aukið fé til Evr­ópu­sam­starfs­ins. ­Jafn­fram­t hafa þeir tekið undir kröfur um auknar fjár­fest­ingar á vegum ESB og benda á að þær megi kosta með auk­inni skatt­lagn­ingu á hin vel stæðu og vell­auð­ugu tölvu­fyr­ir­tæki AppleGoogleFace­book og Amazon sem hafa gerst sek um að smeygja sér undan skatt­greiðslum í ríkjum ESB.

Nýir straumar í ESB

Í þessu sam­bandi verð ég að segja að umræðan um Evr­ópu­sam­starfið hér í Þýska­landi er ansi ólík því sem maður á að venj­ast uppi á Íslandi. Hér gera menn ýmsar athuga­semdir við ein­staka þætti í starf­semi Evr­ópu­sam­bands­ins en engum dettur í alvöru í hug að leggja það niður eða draga sig út úr því. Á Íslandi er oft talað um að ESB sé í kreppu út af þessu eða hinu mál­inu en menn átta sig ekki á því að til­gang­ur­inn með starf­semi þess er að takast á við kreppur og erf­ið­leika í sam­skiptum ríkja, fyr­ir­tækja og félaga. Þetta er ekki banda­lag um kyrr­stöðu og logn heldur um að takast á við veru­leik­ann í öllum hans mynd­um.

Þess vegna hefur það valdið ýmsum erf­ið­leikum að stærsta aðild­ar­ríkið skuli ekki geta beitt sér sem skyldi í þessu nauð­syn­lega sam­starfi. Þetta skilja meira að segja popúlist­arnir í Alt­ernativ für Deutschland sem nú eru orðnir stærsti stjórn­ar­and­stöðu­flokk­ur­inn á þýska þing­inu. Þeim dettur ekki í hug að berj­ast gegn til­vist ESB þótt þeir vilji ýmsu breyta í sam­starf­inu. Umræðan hér í Þýska­landi snýst um það hversu þétt og náið sam­starfið eigi að vera eins og sást vel í grein eftir þýska fræði­konu sem birt­ist í The Guar­dian nú í vik­unni. Hér hefur hug­myndin um sam­bands­ríki Evr­ópu notið vin­sælda en þessi ágæta kona, Ulrike Guérot, vill ganga skref­inu lengra og stofna Lýð­veldið Evr­ópu.

En sumsé, nú er Merkel komin aftur á stjá og með henni verða tveir öfl­ugir Evr­ópu­krat­ar: Sig­mar Gabriel í utan­rík­is­mál­unum og Olaf Scholz frá Ham­borg sem að öllum lík­indum verður fjár­mála­ráð­herra. Saman geta þeir haft veru­leg áhrif á þróun ESB og Evru­svæð­is­ins í krafti emb­ætta sinna. Það má því vænta nýrra áherslna í ESB-póli­tík Þjóð­verja með þess­ari nýju sam­steypu­stjórn. 

Enn er þó óvissan nokkur því eftir að stjórn­ar­mynd­unin var í höfn kom upp ágrein­ingur inn­an SPD um þá ákvörðun Mart­in Schulz að taka við emb­ætti utan­rík­is­ráð­herra. Hann var minntur á þá yfir­lýs­ingu sína að afloknum kosn­ingum að hann myndi aldrei framar taka sæti í stjórn undir for­ystu Merkel. Það end­aði með því að hann dró sig til baka og Sig­mar Gabriel heldur því emb­ætti eins og útlitið er núna. Hvort þessar deilur hafa áhrif á flokks­menn þegar þeir greiða atkvæði um fram­haldið skal ósagt lát­ið, en þó er ljóst að þær hafa ekki dregið úr and­ófi ung­krata gegn stjórn­ar­mynd­un­inni.

En þetta kemur allt í ljós og nú geta Þjóð­verjar hellt sér af krafti í karni­valið sem byrjar um helg­ina og endar á ösku­dag­inn. Þar verður mikið sungið af skelfi­legri tón­list.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meryl Streep er ein af aðalleikurum myndarinnar.
Mossack Fonseca stefnir Netflix
Mossack Fonseca, lögmannsstofan alræmda, hefur stefnt Netflix vegna kvikmyndar streymisveitunnar um Panamaskjölin.
Kjarninn 17. október 2019
Fimmtungur Íslendinga býr við leka- og rakavandamál
Hlutfall þeirra sem telja sig búa við leka- og/eða rakavandamál hér á landi er þrefalt hærra hér en í Noregi.
Kjarninn 17. október 2019
Boris Johnson, forsætisráðherra Breta.
Nýr Brexit-samningur samþykktur
Boris Johnson, forsætisráðherra Bretlands, og Jean-Clau­de Juncker, for­seti fram­kvæmda­stjórn­ar Evrópusambandsins, tilkynntu í morgun að nýr útgöngusamningur milli Bretlands og Evrópusambandsins væri í höfn.
Kjarninn 17. október 2019
Þórður Snær Júlíusson
Ríkið sem vildi ekki sjá peningaþvættið heima hjá sér
Kjarninn 17. október 2019
Leikhúsið
Leikhúsið
Leikhúsið - Sex í sveit
Kjarninn 17. október 2019
Lögmenn bera mun meira traust til dómstóla
Lögmenn og ákærendur bera mun meira traust til dómstóla heldur en almenningur. Yfir 80 prósent lögmanna og ákærenda voru sammála því að dómarar og starfsmenn dómstóla ynnu störf sín af heilindum, virðingu og heiðarleika.
Kjarninn 17. október 2019
Heiða Sigurjónsdóttir
Alþjóðadagur málþroskaröskunar 18. október 2019
Leslistinn 17. október 2019
Segir Bandaríkin og Bretland vilja Ísland á lista yfir ósamvinnuþýð ríki
Það mun skýrast í lok viku hvort Íslandi muni takast að forðast það að lenda á lista með ríkjum með vafasamt stjórnarfar vegna lélegra varna landsins gegn peningaþvætti. Nánast ekkert var í lagi hérlendis í þeim vörnum áratugum saman.
Kjarninn 17. október 2019
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar