Friðrik krónprins fimmtugur

Á örfáum árum hefur danska ríkisarfanum tekist að gjörbreyta ímynd sinni í huga dönsku þjóðarinnar. Danir eru stoltir af prinsinum og telja hann fullkomlega færan um að taka við krúnunni, þegar þar að kemur. Friðrik varð fimmtugur í gær, 26. maí.

Friðrik danaprins.
Friðrik danaprins.
Auglýsing

Mar­grét Þór­hildur drottn­ing nýtur mik­illa vin­sælda meðal landa sinna. Hún var aðeins 32 ára þegar hún varð þjóð­höfð­ingi Dana í jan­úar 1972, eftir að faðir henn­ar, Frið­rik IX, lést eftir skamm­vinn veik­indi. Fimm árum áður hafði Mar­grét Þór­hildur gifst hinum franska Hen­ri-Mari­e-Jean André, eins og hann hét fullu nafni, sem eftir gift­ing­una var nefndur Hen­rik prins. Þau eign­uð­ust tvo syni, Frið­rik f. 26. maí 1968 og Jóakim 7. júní 1969. Mar­grét Þór­hildur er mjög list­hneigð og sama gilti um Hen­rik prins, sem lést 13. febr­úar síð­ast­lið­inn.

Danir hafa alla tíð haft mik­inn áhuga á kon­ungs­fjöl­skyld­unni og fylgst grannt með nán­ast öllu sem hún tekur sér fyrir hend­ur. Smá­vægi­leg atvik verða upp­slátt­ar­efni á for­síðum viku­blaða og fjöl­skyldan getur vart brugðið sér af bæ án þess að ljós­mynd­arar og blaða­menn elti hana á rönd­um. Frá­sagnir af fjöl­skyld­unni tryggja söl­una. Þeir bræð­ur, Frið­rik krón­prins og Jóakim prins, voru vart farnir að stíga í fæt­urna þegar fjöl­miðlar fóru að fylgj­ast með hverju fót­máli þeirra. Athyglin beind­ist frá upp­hafi einkum að eldri bróð­urnum Frið­riki, rík­is­arf­an­um.

Ólíkur for­eldr­unum

Snemma kom í ljós að Frið­rik væri á margan hátt ólíkur for­eldr­un­um. Hann væri ekki jafn áhuga­samur um mynd­list og bók­menntir en hefði hins­vegar mik­inn áhuga dæg­ur­tón­list. Snemma kom í ljós áhugi hans á íþróttum og heilsu­rækt, áhuga sem for­eldr­arnir hafa alla tíð verið lausir við. Frið­rik gekk í Krebs grunn­skól­ann á Aust­ur­brú í Kaup­manna­höfn, fékk einka­kennslu á Amali­en­borg og var um eins árs skeið (1982-83) í heima­vist­ar­skóla í Frakk­landi og lauk stúd­ents­prófi frá Øregaard mennta­skól­anum í Hell­erup árið 1986. Hann lauk prófi í stjórn­mála­fræði frá Háskól­anum í Árósum árið 1995, loka­rit­gerð hans fjall­aði um stefnu Eystra­salts­ríkj­anna í utan­rík­is­mál­um. Skóla­árið 1992-93 var krón­prins­inn í námi við Harvard háskóla í Cambridge Massachu­setts. Gekk þar undir nafn­inu Frederik Hen­rik­sen.

Auglýsing

Margrét Þórhildur danadrottning heldur ræðu í fimmtugs-afmæli Friðriks. Mynd: EPA

Í þjón­ustu hers­ins

Her­inn hefur gegnt mik­il­vægu hlut­verki í lífi krón­prins­ins. Hann hefur þjón­aði í Land­hern­um, Flug­hernum og Sjó­hern­um. Af þessum þremur deildum er það sjó­her­inn sem Frið­rik hefur mest dálæti á, í þeim efnum lík­ist hann móð­urafa sín­um, sem hafði mikið yndi af sigl­ing­um. Frið­rik hefur sagt að vera sín í Frosk­manns­deild sjó­hers­ins hafi breytt sér og gert sig að þeim sem hann sé í dag. Þetta útskýrir hann í bók­inni „Under bjæl­ken“ sem kom út árið 2017. Rit­höf­und­ur­inn, Jens And­er­sen, ræddi margoft við krón­prins­inn og marga sem til hans þekkja meðan hann vann að gerð bók­ar­inn­ar.

„Under bjæl­ken“ hlaut mjög góða dóma gagn­rýnenda, nafn bók­ar­innar teng­ist frá­sögn Frið­riks af verk­efni í Frosk­manns­deild­inni, sem er eins konar sér­sveit innan sjó­hers­ins. Frið­rik lýsti því hvernig hann og félagar hans, hver í sínu lagi, hefðu átt að leysa af hendi sér­lega erfitt verk­efni sem lauk á því að kom­ast undir „bjæl­ken“, stór­eflis bita á nokk­urra metra dýpi í sjón­um. „Ég var við það að gef­ast upp,“ sagði Frið­rik „en mér tókst að ljúka verk­efn­inu og það breytti mér, gerði mig að mann­i.“ Bókin þykir mjög vel skrifuð og gagn­rýnendur segja hana lang bestu bók sem skrifuð hafi verið um fjöl­skyld­una á Amali­en­borg. Hún birti skýra mynd af krón­prins­in­um, bæði dregna upp af honum sjálfum og vin­um, fjöl­skyldu og sam­starfs­fólki.

Önnum kafnir for­eldrar

Í áður­nefndri bók segir Frið­rik að þeir bræður hafi nán­ast alist upp sem tví­burar, gengu til dæmis í nákvæm­lega eins fötum fram að lokum grunn­skóla. For­eldr­arnir voru önnum kafn­ir, einkum móð­ir­in, og fað­ir­inn aðhyllt­ist gam­al­dags upp­eld­is­að­ferð­ir. Krón­prins­inn minnt­ist á þetta í ræðu sem hann hélt í silf­ur­brúð­kaupi for­eldra sinna árið 1992, þar sagði hann „Papa, man siger, at den man tugter, elsker man. Vi har aldrig tvi­v­let paa din kær­lig­hed.“ Löngu síðar var hann beð­inn að útskýra þetta, hvort Hen­rik hefði t.d. flengt þá bræð­ur. „Nei, það hefði aldrei hvarflað að hon­um, en hann hvessti sig þegar honum þótti ástæða til og við höfðum gert eitt­hvað sem honum fannst ekki í lag­i.“

Bræð­urnir hafa báðir margoft lýst því að þegar þeir voru ungir hefðu þeir gjarna viljað verja meiri tíma með for­eldr­un­um. Þau Mar­grét og Hen­rik hafa líka iðu­lega talað á sömu nót­um.

Dönsku glans­mynda­tíma­ritin voru á sínum tíma óþreyt­andi við að greina frá öllu, stóru og smáu, varð­andi prinsana. Grannt var fylgst með hverja þeir umgeng­ust, ekki síst eftir að þeir komust á þann aldur að geta farið út að skemmta sér. Þegar litið er yfir sam­an­tekt á umfjöllun fjöl­miðla sést að iðu­lega hafa þeir „gert úlf­alda úr mýflugu“ varð­andi þá bræð­ur. Áður en krón­prins­inn kynnt­ist Mary, eig­in­konu sinni, hafði hann átt nokkrar danskar vin­konur „kærester“.

Vin­kon­urnar bera krón­prins­inum vel sög­una en þau Mar­grét og Hen­rik fylgd­ust grannt með kvenna­stússi þeirra bræðra og náinn fjöl­skyldu­vinur hefur sagt að aldrei hafi komið til greina að þeir myndi gift­ast dönskum stúlk­um. Ekstra­blaðið sá einu sinni ástæðu til að nefna það að kannski ætti krón­prins­inn að afsala sér krúnu­arf­in­um, þá hafði hann verið far­þegi í bíl sem vin­kona hans ók og þegar lög­reglan stöðv­aði bíl­inn reynd­ist vin­konan vera með áfengi í blóð­inu. Báðir bræð­urnir hafa verið teknir fyrir of hraðan akst­ur, oftar en einu sinni.

Mary kemur til sög­unnar

Á Olymp­íu­leik­unum í Sydney í Ástr­alíu árið 2000 kynnt­ist Frið­rik stúlku, Mary Don­ald­son að nafni. Þau kynnt­ust fyrir til­stilli vina, án þess að blaða­menn vissu af. Mary er fædd árið 1972 í Hobart á Tasman­íu, hún er með háskóla­próf í við­skiptum og lögum og hefur einnig lagt stund á aug­lýs­inga­sál­fræði. Þessi fyrsti fundur þeirra Mary og Frið­riks á Slip Inn barnum í Sydney reynd­ist afdrifa­ríkur og mán­uð­ina á eftir hitt­ust þau nokkrum sinn­um. Danska blaðið BT greindi frá því í nóv­em­ber 2001, og Billed Bla­det skömmu síð­ar, að þau Mary og Frið­rik væru kærustupar en fjöl­miðla­full­trúar Amali­en­borgar þvertóku fyrir allt slíkt. En blaða­menn­irnir vissu hvað klukkan sló og eftir að Mary flutti til Kaup­manna­hafnar fór ekk­ert milli mála. Í októ­ber árið 2003 til­kynntu þau Mary og Frið­rik um trú­lofun sína, þá höfðu drottn­ingin og Hen­rik lagt blessun sína yfir ráða­hag­inn.

Mary og Frið­rik voru gefin saman í Frú­ar­kirkj­unni í Kaup­manna­höfn 14. maí 2004. Skemmst er frá því að segja að Mary krón­prinsessa, eins og hún nefn­ist, hefur tekið dönsku þjóð­ina, og alla sem hafa kynnst henni, með trompi. Þykir ein­stak­lega aðlað­andi, talar nær lýta­lausa dönsku og vekur athygli hvar sem hún fer. Mál­efni barna og kvenna eru henni mjög hug­leikin og hún vinnur mikið að alls kyns hjálp­ar­starfi, bæði heima í Dan­mörku og erlend­is. Þau Frið­rik eiga fjögur börn, elstur er Christ­ian fæddur 2005.

Friðrik, Mary og börnin þeirra fjögur. Mynd: EPA

Frið­rik hefur náð kon­ungs­þroska

Í til­efni fimm­tugs­af­mælis Frið­riks krón­prins hafa danskir fjöl­miðl­ar, og hirð­sér­fræð­ing­ar, fjallað ítar­lega um ævi hans og það hlut­verk sem bíður hans þegar Mar­grét Þór­hildur „falder af pinden“ eins og hún orðar það. Nið­ur­staða er sú að krón­prins­inn hafi nú náð „kon­ungs­þroska“. Hann þykir ekki til­þrifa­mik­ill ræðu­maður og á ekki auð­velt með að tala óund­ir­búið en skrif­aðar ræður hans þykja góðar og hann hitti þar á réttu nót­urn­ar. Hann verður hins­vegar allt öðru­vísi þjóð­höfð­ingi en móðir hans. Eins og áður var getið er hann ekki jafn áhuga­samur um mynd­list og bók­menntir og Mar­grét Þór­hildur en áhugi hans á heil­brigðum lífs­stíl og íþróttum af öllu tagi hefur síður en svo dvínað með árun­um. Krón­prins­inn er mjög áhuga­samur um dæg­ur­tón­list, og það gildir jafnt um nýtt og gam­alt.

Þau hjón­in, Mary og Frið­rik þykja alþýð­leg „með báða fætur á jörð­inni“ og það fellur í kramið hjá dönsku þjóð­inni.

Afmæl­isvikan

Hálfrar aldar afmæl­is­ins hefur verið minnst með marg­vís­legum hætti. Áður hefur verið minnst á íþrótta­á­huga krón­prins­ins og afmæl­isvikan byrj­aði sl. mánu­dag með því að hann tók þátt í fjölda­hlaupi í Ála­borg, Árósum, Esbjerg og Óðins­véum, þar sem Frið­rik hljóp eina enska mílu 1.609 metra) á hverjum stað og hljóp svo sam­tals 10 kíló­metra á Frederiks­bergi og í Kaup­manna­höfn. Allt án þess að blása úr nös enda hefur hann margoft hlaupið mara­þon og reyndar marg­falt lengri hlaup. Um 70 þús­und Danir tóku þátt í þessu afmæl­is­hlaupi.

Í lið­inni viku hafa síðan verið fjöl­margir við­burðir í til­efni afmæl­is­ins. Klukkan tólf á hádegi á afmæl­is­deg­inum (kjör­dagur á Íslandi) kom krón­prins­inn ásamt fjöl­skyldu sinni og Mar­gréti Þór­hildi út á svalir Amali­en­borgar þar sem þús­undir voru sam­an­komnar og drottn­ingin stjórn­aði níföldu húrra­hrópi. Um kvöldið var hátíð­ar­veisla á Krist­jáns­borg og vik­unni lýkur svo að kvöldi sunnu­dags (27. maí) með skemmtun í Royal Arena sam­komu­höll­inni á Ama­ger í Kaup­manna­höfn. Þar verður fullt út úr dyrum en höllin rúmar 15 þús­und manns.

Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar