20 leigufélög krafin skýringa á hækkun á húsaleigu

Íbúðalánasjóður er stærsti lánveitandi hagnaðardrifinna leigufélaga á Íslandi. Hann hefur sent 20 slíkum bréf þar sem kallað er eftir upplýsingum um miklar hækkanir á húsaleigu.

7DM_3141_raw_170615.jpg húsnæði fólk hús fasteign hús reykjavík
Auglýsing

Íbúða­lána­sjóður sendi í síð­ustu viku 20 leigu­fé­lögum sem eru með lán frá sjóðnum bréf þar sem kallar er eftir upp­lýs­ingum um verð­lagn­ingu leigu­í­búða í þeirra eigu, og eftir atvikum um hækk­anir á húsa­leigu þeirra til leigu­taka. Í bréf­inu er kallað eftir svörum um hvort og þá hvernig skil­yrðum reglu­gerðar um lán sjóðs­ins séu upp­fyllt. Á meðal þeirra sem hafa fengið lán frá sjóðnum eru hagn­að­ar­drifin leigu­fé­lög.

­Leigu­verð íbúð­ar­hús­næðis á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hefur hækkað um 96 pró­sent á átta árum. Á síð­ustu tveimur árum hefur það hækkað um 30 pró­sent. Í nýlegri könnun sem gerð var fyrir Íbúða­lána­sjóð kom fram að þriðji hver leigj­andi borgi meira en helm­ing af ráð­stöf­un­ar­tekjum sínum í leigu og fáir þeirra geta safnað sér sparifé vegna hás leigu­kostn­að­ar. Ein­ungis 14 pró­sent þeirra sem eru á leigu­mark­aði vilja vera þar.

Auglýsing
Stærstu hagn­að­ar­drifnu leigu­fé­lög lands­ins hafa varið hækk­anir sínar með þeim rökum að þau hafi ein­göngu verið að „að­laga“ leigu­samn­inga fast­eigna­safna sem þau hafi keypt af rík­inu að mark­aðs­verði.

Lán til hagn­að­ar­drif­inna félaga sem eiga ekki að fara til slíkra

Kjarn­inn greindi frá því í síð­ustu viku að Heima­vell­ir, stærsta hagn­að­ar­drifna leigu­fé­lag lands­ins sem á um tvö þús­und íbúð­ir, sé að stærstum hluta fjár­magnað með lánum frá Íbúða­lána­sjóði. Íbúða­lána­sjóður og Kadeco, annað félag í eigu rík­is­ins, eru líka þeir aðilar sem hafa selt Heima­völlum flestar eign­ir.

Heimavellir voru skráðir á markað í síðustu viku. MYND: Nasdaq IcelandLánin eru að hluta til veitt í sam­ræmi við reglu­gerð Íbúða­lána­sjóðs frá árinu 2013 til sveit­ar­fé­laga, félaga og félaga­sam­taka sem ætl­aðar eru til bygg­ingar eða kaupa á leigu­í­búð­um. Mark­mið þeirrar reglu­gerðar er að „stuðla að fram­boði á leigu­í­búðum fyrir almenn­ing á við­ráð­an­legum kjöru­m“.

Til að upp­fylla skil­yrði reglu­gerð­ar­innar mega félög sem fá slík lán ekki vera rekin í hagn­að­ar­skyni né má greiða úr þeim arð. Heima­vellir voru skráðir á markað í síð­ustu viku og ætla sér í kjöl­farið að end­ur­fjár­magna lán sín hjá Íbúða­lána­sjóði, sem nema 18,6 millj­örðum króna og eru rúm­lega helm­ingur af skuldum félags­ins, svo það geti greitt út arð.

Frá því að Heima­vellir voru stofn­aðir í febr­úar 2015 hefur leigu­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hækkað um 40 pró­sent.

Eign­ar­hlutir skipt hratt um hendur

Í svari Íbúða­lána­sjóðs við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um lán til Heima­valla kom fram að um átta millj­arðar króna af lánum til félags­ins séu sam­kvæmt reglu­gerð­inni sem sam­þykkt var árið 2013. Rest­in, um 10,6 millj­arðar króna, séu svokölluð almenn leigu­í­búða­lán en um þær lán­veit­ingar hafi gilt mun rýmri reglur en gildi í dag. Þegar þeim hafi verið breytt með lögum hafi verið  „sett sem skil­yrði að rekstur félaga sem tækju leigu­í­búða­lán væri með hags­muni leigu­taka að leið­ar­ljósi og skorður settar fyrir því með hvaða hætti heim­ilt væri að ráð­stafa hagn­að­i“.

Í upp­lýs­ingum frá Íbúða­lána­sjóði sem Kjarn­anum bár­ust í dag kemur fram að vegna mik­illa hækk­ana á fast­eigna­mark­aði hafi eign­ar­hlutir í leigu­fé­lögum skipt hraðar um hendur á síð­ustu miss­er­um. „Stór hagn­að­ar­drifin leigu­fé­lög, sem stofnuð hafa verið af fjár­fest­um, hafa sópað upp minni leigu­fé­lögum á lands­byggð­inni og í kjöl­farið skráð sig á hluta­bréfa­markað eða hafa uppi slík áform. Leigu­fé­lögin hafa lýst því yfir að þau hygg­ist greiða upp lán sem sum hinna yfir­teknu félaga eru með hjá Íbúða­lána­sjóði og losna þannig undan þeim kvöðum sem lán­unum fylgja; svo sem kröfum um hag­kvæma leigu, tak­mörk­unum á greiðslu kostn­aðar til eig­enda og banni við arð­greiðsl­um. Greiði félögin lánin upp getur sjóð­ur­inn ekki lengur haft uppi neinar kröfur um hvernig félögin haga starf­semi sinn­i.“

Aug­ljóst er að þarna m.a. átt við Heima­velli, sem skráð voru á markað í síð­ustu viku.

Ráð­herra ætlar að end­ur­skoða regl­urnar

Íbúða­lána­sjóður segir fulla ástæðu til þess að end­ur­skoða þann lag­ara­mma sem leigu­fé­lög starfa eft­ir. Sjóð­ur­inn óskaði eftir því fyrr á þessu ári við Ásmund Einar Daða­son, ráð­herra hús­næð­is­mála, að heim­ildir Íbúða­lána­sjóðs til að veita lán vegna leigu­í­búða verði end­ur­skoð­aðar þannig að þær upp­fylli betur til­gang laga um hús­næð­is­mál. „Í lög­unum er Íbúða­lána­sjóði falið að stuðla að því með lán­veit­ingum og skipu­lagi hús­næð­is­mála að lands­menn geti búið við öryggi og jafn­rétti í hús­næð­is­málum og að fjár­munum verði sér­stak­lega varið til þess að auka mögu­leika fólks til að eign­ast eða leigja hús­næði á við­ráð­an­legum kjör­um. Hefur félags- og jafn­rétt­is­mála­ráð­herra boðað að lagt verði fram frum­varp á haust­þingi þar sem lána­heim­ildir sjóðs­ins verða teknar til end­ur­skoð­un­ar, með það fyrir augum að styrkja félags­legt hlut­verk hans.“



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Leikhópurinn Lotta: Bakkabræður
Bakkabræður teknir í samfélagssátt
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Bakkabræður í uppsetningu Leikhópsins Lottu.
Kjarninn 6. júní 2020
Heil vika án nýrra smita
Nýgreind smit síðasta sólarhringinn: Núll. Greind smit síðustu sjö sólarhringa: Núll. Í dag eru tímamót í baráttu Íslendinga gegn COVID-19. Í baráttunni gegn litla gaddaboltanum, veirunni sem virðist ekki hafa tekist að finna líkama að sýkja í viku.
Kjarninn 6. júní 2020
Jói Sigurðsson, sem sést hér fyrir miðju á myndinni og Þorgils Sigvaldason, sem stendur lengst til hægri, fengu hugmyndina að CrankWheel árið 2014.
Hafa tekist á við vaxtarverki vegna heimsfaraldursins
CrankWheel er íslenskt nýsköpunarfyrirtæki sem hefur vaxið nokkuð að undanförnu vegna áhrifa kórónuveirufaraldursins, enda gerir tæknilausn fyrirtækisins sölufólki kleift að leysa störf sín af hendi úr fjarlægð.
Kjarninn 6. júní 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Viðtal við Christof Wehmeier
Kjarninn 6. júní 2020
Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Vöxtur Antifa í Bandaríkjunum andsvar við uppgangi öfgahægrisins
Bandarískir ráðamenn saka Antifa um að bera ábyrgð á því að mótmælin sem nú einkenna bandarískt þjóðlíf hafi brotist út í óeirðir. Trump vill að hreyfingin verði stimpluð sem hryðjuverkasamtök en það gæti reynst erfitt.
Kjarninn 6. júní 2020
Hugmyndir um að hækka vatnsborð Hagavatns með því að stífla útfall þess, Farið, eru ekki nýjar af nálinni.
Ber að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu Hagavatnsvirkjunar
Íslenskri vatnsorku ehf. ber að sögn Orkustofnunar að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu fyrirhugaðrar Hagavatnsvirkjunar í frummatsskýrslu. Þá ber fyrirtækinu einnig að bera saman 9,9 MW virkjun og fyrri áform um stærri virkjanir.
Kjarninn 6. júní 2020
Telur stjórnvöld vinna gegn eigin markmiðum með hagræðingarkröfu á Hafró
Forstjóri Hafrannsóknastofnunar segir að stjórnvöld gangi gegn eigin markmiðum um eflingu haf- og umhverfisrannsókna með því að gera sífellda hagræðingarkröfu á Hafró. Hann segir stofnunina sinna hættulega litlum grunnrannsóknum.
Kjarninn 5. júní 2020
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar