Leggja til að lækka tekjur vegna veiðigjalda um 1,7 milljarð

Meirihluti atvinnuveganefndar hefur lagt fram frumvarp um að lækka tekjur ríkisins af veiðigjöldum úr tíu milljörðum í 8,3 milljarða. Versnandi afkoma sjávarútvegs er sögð ástæðan. Hagur sjávarútvegsfyrirtækja vænkaðist um 365,8 milljarða á nokkrum árum.

Lilja Rafney Magnúsdóttir, þingmaður Vinstri grænna og formaður atvinnuveganefndar, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins. Fimm aðrir þingmenn mynda meirihluta í nefndinni.
Lilja Rafney Magnúsdóttir, þingmaður Vinstri grænna og formaður atvinnuveganefndar, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins. Fimm aðrir þingmenn mynda meirihluta í nefndinni.
Auglýsing

Meiri­hluti atvinnu­vega­nefnd­ar, sem er skip­aður þing­mönnum Vinstri grænna, Sjálf­stæð­is­flokks, Fram­sókn­ar­flokks og Mið­flokks hafa lagt fram frum­varp sem felur í sér að lækka veiði­gjöld sem leggj­ast á útgerðir lands­ins fyrir að fá að nýta fisk­veiði­auð­lind­ina um millj­arða króna. Fyrsti flutn­ings­maður frum­varps­ins er Lilja Raf­ney Magn­ús­dótt­ir, þing­maður Vinstri grænna og for­maður atvinnu­vega­nefnd­ar. Aðrir þing­menn sem leggja fram frum­varpið eru Kol­beinn Ótt­ars­son Proppé, þing­maður Vinstri grænna, Ásmundur Frið­riks­son og Njáll Trausti Frið­berts­son frá Sjálf­stæð­is­flokki, Halla Signý Krist­jáns­dóttir úr Fram­sókn­ar­flokki og Sig­urður Páll Jóns­son, sem þing­maður Mið­flokks­ins er eini stjórn­ar­and­stöðu­með­limur nefnd­ar­innar sem skrifar sig á frum­varp­ið.

Í gild­andi fjár­lögum var gert ráð fyrir því að veiði­gjöld myndu skila tíu millj­örðum krónum í rík­is­kass­ann í ár, og byggir það á því að álögð veiði­gjöld vegna fisk­veiði­árs­ins 2017/2018 voru áætluð 10,8 millj­arðar króna. Þorri þeirra átti því að skila sér til rík­is­ins á þessu alm­an­aks­ári.

Í frum­varp­inu sem meiri­hluti atvinnu­vega­nefndar hefur lagt fram er lagt til að það lækki umtals­vert. Verði frum­varpið að lögum mun veiði­gjaldið sem útgerðir greiða til rík­is­ins í ár, að teknu til­liti til afslátt­ar, lækka um 1,7 millj­arðar króna og verða 8,3 millj­arðar króna. Það er svipað og inn­heimt veiði­gjöld voru árið 2017, þegar þau voru 8,4 millj­arðar króna.

Auglýsing
Lækkunina á að fram­kvæma þannig að stærstu útgerð­ar­fyr­ir­tækin fá mestu veiði­gjalda­lækk­un­ina í krónum talið. Um er að ræða krónu­tölu­lækkun á allan veiddan afla en auk þess er svo­kall­aður per­sónu­af­sláttur útgerða hækk­aður á minni útgerð­ir.

Sam­bæri­legt og gerð­ist 2013

Frum­varpið var lagt fram í gær, þegar þing var nýkomið saman eftir sveita­stjórn­ar­kosn­ingar og á ein­ungis örfáa daga eftir starf­andi sam­kvæmt áætl­un. Tími sem gefst til að skila inn umsögnum um frum­varpið rennur út á hádegi á föstu­dag. Þ.e. á morg­un. Í frum­varp­inu seg­ir: „Óeðli­lega hátt veiði­gjald getur dregið úr starfs­hæfni fyr­ir­tækja og sam­keppn­is­hæfni grein­ar­innar á alþjóð­legum mark­aði. Slík þróun getur haft umtals­verð nei­kvæð áhrif á m.a. þjón­ustu­fyr­ir­tæki í sjáv­ar­út­vegi og sveit­ar­fé­lög sem byggja afkomu sína að stórum hluta á tekjum af sjáv­ar­út­vegi. Þá getur hátt veiði­gjald ýtt undir frek­ari fækkun sjálf­stæðra atvinnu­rek­enda í sjáv­ar­út­vegi en afla­hlut­deild­ar­höfum hefur fækkað ört á síð­ustu árum eða um tæp 60 pró­sent á 12 árum.“

Lilja Raf­ney sagði í Frétta­blað­inu í morgun að afkoma útgerða væri komin að þol­mörk­um. Þar kall­aði Albertína Frið­björg Elí­as­dótt­ir, full­trúi Sam­fylk­ingar í atvinnu­vega­nefnd, fram­kvæmd­ina „óboð­lega stjórn­sýslu“.

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem rík­is­stjórn lækkar veiði­gjöld á þessum tíma árs, rétt fyrir lok fyrsta vor­þings eftir að hún tekur við. Það gerð­ist líka vorið 2013 þegar eitt af fyrstu verkum rík­is­stjórnar Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar, sem Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn mynd­uðu, var að sam­þykkja lög sem lækk­uðu veiði­gjöld. Þau lög voru sam­þykkt 5. júlí 2013. Í kjöl­farið lækk­uðu veiði­gjöld mikið á árum þar sem sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki lands­ins sem heild sýndu metaf­komu.

Frum­varpið vakti hörð við­brögð víða í sam­fé­lag­inu, sér­stak­lega hjá þáver­andi stjórn­ar­and­stöðu. Þann 4. júlí 2013, dag­inn áður en frum­varpið var sam­þykkt, tjáði Svan­dís Svav­ars­dótt­ir, þá þing­maður Vinstri grænna í stjórn­ar­and­stöðu og nú ráð­herra í rík­is­stjórn, sig um vinnu­lag rík­is­stjórn­ar­innar í mál­inu í stöðu­upp­færslu á Face­book Þar sagði Svandís: „Á loka­sprett­inum er sam­komu­lag um þing­lok sett í upp­nám með til­lögum meiri­hluta atvinnu­vega­nefndar um að gefa enn í varð­andi gjafir til útgerð­ar­inn­ar. Á einum degi, án rök­semda, án útreikn­inga, án skýr­inga á að fella niður veiði­gjald á kolmunna sem nemur 459 millj­ónum króna. Stjórn­ar­meiri­hlut­inn sendir sprengju inn í við­kvæma stöð­u.“Stöðuuppfærsla Svandísar Svavarsdóttur á Facebook 4. júlí 2013.

Hagur útgerðar vænk­að­ist um 366 millj­arða á örfáum árum

Sam­an­lagðar  arð­greiðslur sjá­v­­­­­ar­út­­­­­­­vegs­­­­fyr­ir­tækja frá byrjun árs 2010 og út árið 2016 voru 65,8 millj­­­­arðar króna. Eigið fé þeirra frá hruni og til loka árs 2016 batn­aði um 300 millj­­­­arða króna. Því hefur hagur sjá­v­­­­­ar­út­­­­­­­veg­­­­ar­ins vænkast um 365,8 millj­­­­arða króna á örfáum árum.

Atvinnu­vega­nefnd byggir ákvörðun sína um að lækka veiði­gjöld að mestu leyti á úttekt sem Deloitte vann á rekstri sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja að beiðni sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráðu­neyt­is­ins.  Í spá, sem Deloitte vann segir að tekjur sjá­v­­­ar­út­­­vegs hafi dreg­ist saman úr 249 millj­­­örðum króna árið 2016, sem var metár í hagn­aði, í 240 millj­­­arða króna í fyrra.

Kristján Þór Júlíusson er sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Skýrsla Deloitte var unnin fyrir ráðuneyti hans.Þennan við­snún­ing hafa eig­endur þeirra meðal ann­ars nýtt í að greiða hratt niður skuldir og í að auka fjár­fest­ingu í geir­an­um. Skuldir sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja voru 319 millj­arðar króna í lok árs 2016 og höfðu þá lækkað um 175 millj­arða króna frá hruni. Fjár­fest­ing í var­an­legum rekstr­ar­fjár­mun­um, sem eru til að mynda ný skip, var 22 millj­arðar króna á árinu 2016. Hún var um 25 millj­arðar króna að með­al­tali árin á und­an.

Hæstu veið­i­­­­gjöldin greiddi sjá­v­­­­ar­út­­­­­veg­­­ur­inn vegna fisk­veið­i­­ár­s­ins 2012/2013, en þá greiddi útgerðin 12,8 millj­­­arða króna í rík­­­is­­­sjóð vegna veið­i­­gjalda. Árin þar á eftir lækk­­­uðu gjöldin skref fyrir skref niður í 4,8 millj­­­arða árið 2016.  Líkt og áður sagði var áætlað er að þau yrðu 10,8 millj­arðar króna vegna yfir­stand­andi fisk­veið­i­­árs, 2017/2018.

Kall­aði veið­i­­­gjöld „há­­tekju­skatt á sterum“

Mik­ill þrýst­ingur hefur verið frá útgerð­­ar­­fyr­ir­tækjum á stjórn­­völd um að lækka veið­i­­­gjöld. Heiðrún Lind Mart­eins­dótt­ir, fram­­kvæmda­­stjóri Sam­taka fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi (SFS), hags­muna­gæslu­arms sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja, sagði við Morg­un­­blaðið í upp­­hafi árs að gjöldin væru allt of há. „Við erum að ­á­ætla að árið 2018, miðað við óbreytt veið­i­­­­gjald eins og fjár­­­lög fóru í gegn­um ­þing­ið, verði skattur 58 til 60 pró­­­sent af hagn­að­i[...]Þetta verður hátekju­skattur á sterum þetta árið og gjald­takan er komin langt fram úr hófi. Hún verður bein­línis skað­­­leg sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegi og þar með sam­­­fé­lag­inu öllu.“

Þor­­­steinn Már Bald­vins­­­son, for­­­stjóri Sam­herja, sagði í ræðu sem hann flutti á að­al­fundi Síld­­­ar­vinnsl­unnar í lok mars, og var birt á vef fyr­ir­tæk­is­ins, að veið­i­­­­gjöld taki ekki mið af aðstæðum í umhverfi grein­­­ar­innar heldur þegar aðstæður hafi verið allt aðrar og betri. Þor­­­steinn er stjórn­­­­­ar­­­for­­­maður Síld­­­ar­vinnsl­unnar og Sam­herji er stærsti ein­staki eig­andi henn­­­ar.

Hagn­­aður Síld­­­ar­vinnsl­unnar árið 2017 var 2,9 millj­­­arðar króna. Sam­herj­­­a­­­sam­­­stæð­an, sem starfar á sviði sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs bæði hér­­­­­lendis og erlend­is, hagn­að­ist um 86 millj­­­arða króna á árunum 2010-2016. Árið 2016 var hagn­aður henn­ar fyrir afskriftir og fjár­­­­­­­magnsliði 17 millj­­­­arðar króna.

Áhrif Bláu plánetunnar láta á sér kræla
Eftir frumsýningu heimildaþátta BBC um lífríkið í hafinu hefur fólk í Bretlandi og víðar tekið við sér og ákveðin vitundarvakning virðist hafa átt sér stað. Sir David Attenborough segist vera furðulostinn yfir viðbrögðunum.
Kjarninn 23. júní 2018
Mænusótt snýr aftur
Þrátt fyrir jákvæð teikn á lofti um að mænusótt myndi brátt heyra sögunni til þá bárust þau tíðindi fyrir skömmu að veiran hefði greinst í Venesúela.
Kjarninn 23. júní 2018
Sama hver lausnin á vandamálum leigumarkaðsins er mun ekkert breytast nema að afstaða Íslendinga til húsnæðisleigu breytist.
Hvernig er hægt að gera leigumarkaðinn öruggari?
Leigumarkaðurinn á Íslandi er óstöðugur og hefur hækkað hratt á undanförnum árum. Hvaða ástæður liggja að baki því og hvernig getum við bætt hann að mati sérfræðinga?
Kjarninn 23. júní 2018
Tíu staðreyndir um strákana okkar
Strákarnir okkar hafa vakið mikla athygli á heimsmeistaramótinu í Rússlandi, hvort sem er fyrir glæsilega frammistöðu, miðað við og án höfðatölu, útlit Rúriks eða skemmtilega aðdáendur. Kjarninn tók saman tíu tölulegar staðreyndir um strákana okkar.
Kjarninn 23. júní 2018
HB Grandi
Ekkert verðmat á HB Granda í kjölfar tilboðs
Ekkert greiningarfyrirtæki í landinu hefur útbúið verðmat eða greiningu á HB Granda síðan Guðmundur Kristjánsson keypti stóran hlut í félaginu, samkvæmt fréttum Morgunblaðsins.
Kjarninn 23. júní 2018
Ahmed Musa, leikmaður nígeríska karlalandsliðsins í fótbolta
Nígeríumenn í skýjunum og Argentínubúar vongóðir
Nígerískir miðlar eru hæstánægðir með landsliðsmanninn sinn Ahmed Musa og vonarglæta hefur kviknað hjá Argentínumönnum um að komast upp úr riðlinum í eftir tap strákanna okkar fyrr í dag.
Kjarninn 22. júní 2018
Hæðir og lægðir á Twitter - Stemmningin snerist úr ofsagleði í angist
Twitter lætur sitt aldrei eftir liggja þegar þjóðin horfir saman á sjónvarpið, hvort sem um er að ræða íþróttaviðburði, söngvakeppnir eða íslenskar bíómyndir eða þáttaseríur. Mínúturnar 90 voru erfiðar þjóðarsálinni í dag.
Kjarninn 22. júní 2018
Ísland tapaði fyrir Nígeríu - Verðum að vinna Króatíu
Svekkjandi tap í Volgograd hjá strákunum okkar gegn Nígeríu 2-0. Íslenska liðið, sem náði sér aldrei á strik í leiknum, verður því að vinna Króatíu á þriðjudag. Annars er þetta búið spil.
Kjarninn 22. júní 2018
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar