Leggja til að lækka tekjur vegna veiðigjalda um 1,7 milljarð

Meirihluti atvinnuveganefndar hefur lagt fram frumvarp um að lækka tekjur ríkisins af veiðigjöldum úr tíu milljörðum í 8,3 milljarða. Versnandi afkoma sjávarútvegs er sögð ástæðan. Hagur sjávarútvegsfyrirtækja vænkaðist um 365,8 milljarða á nokkrum árum.

Lilja Rafney Magnúsdóttir, þingmaður Vinstri grænna og formaður atvinnuveganefndar, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins. Fimm aðrir þingmenn mynda meirihluta í nefndinni.
Lilja Rafney Magnúsdóttir, þingmaður Vinstri grænna og formaður atvinnuveganefndar, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins. Fimm aðrir þingmenn mynda meirihluta í nefndinni.
Auglýsing

Meiri­hluti atvinnu­vega­nefnd­ar, sem er skip­aður þing­mönnum Vinstri grænna, Sjálf­stæð­is­flokks, Fram­sókn­ar­flokks og Mið­flokks hafa lagt fram frum­varp sem felur í sér að lækka veiði­gjöld sem leggj­ast á útgerðir lands­ins fyrir að fá að nýta fisk­veiði­auð­lind­ina um millj­arða króna. Fyrsti flutn­ings­maður frum­varps­ins er Lilja Raf­ney Magn­ús­dótt­ir, þing­maður Vinstri grænna og for­maður atvinnu­vega­nefnd­ar. Aðrir þing­menn sem leggja fram frum­varpið eru Kol­beinn Ótt­ars­son Proppé, þing­maður Vinstri grænna, Ásmundur Frið­riks­son og Njáll Trausti Frið­berts­son frá Sjálf­stæð­is­flokki, Halla Signý Krist­jáns­dóttir úr Fram­sókn­ar­flokki og Sig­urður Páll Jóns­son, sem þing­maður Mið­flokks­ins er eini stjórn­ar­and­stöðu­með­limur nefnd­ar­innar sem skrifar sig á frum­varp­ið.

Í gild­andi fjár­lögum var gert ráð fyrir því að veiði­gjöld myndu skila tíu millj­örðum krónum í rík­is­kass­ann í ár, og byggir það á því að álögð veiði­gjöld vegna fisk­veiði­árs­ins 2017/2018 voru áætluð 10,8 millj­arðar króna. Þorri þeirra átti því að skila sér til rík­is­ins á þessu alm­an­aks­ári.

Í frum­varp­inu sem meiri­hluti atvinnu­vega­nefndar hefur lagt fram er lagt til að það lækki umtals­vert. Verði frum­varpið að lögum mun veiði­gjaldið sem útgerðir greiða til rík­is­ins í ár, að teknu til­liti til afslátt­ar, lækka um 1,7 millj­arðar króna og verða 8,3 millj­arðar króna. Það er svipað og inn­heimt veiði­gjöld voru árið 2017, þegar þau voru 8,4 millj­arðar króna.

Auglýsing
Lækkunina á að fram­kvæma þannig að stærstu útgerð­ar­fyr­ir­tækin fá mestu veiði­gjalda­lækk­un­ina í krónum talið. Um er að ræða krónu­tölu­lækkun á allan veiddan afla en auk þess er svo­kall­aður per­sónu­af­sláttur útgerða hækk­aður á minni útgerð­ir.

Sam­bæri­legt og gerð­ist 2013

Frum­varpið var lagt fram í gær, þegar þing var nýkomið saman eftir sveita­stjórn­ar­kosn­ingar og á ein­ungis örfáa daga eftir starf­andi sam­kvæmt áætl­un. Tími sem gefst til að skila inn umsögnum um frum­varpið rennur út á hádegi á föstu­dag. Þ.e. á morg­un. Í frum­varp­inu seg­ir: „Óeðli­lega hátt veiði­gjald getur dregið úr starfs­hæfni fyr­ir­tækja og sam­keppn­is­hæfni grein­ar­innar á alþjóð­legum mark­aði. Slík þróun getur haft umtals­verð nei­kvæð áhrif á m.a. þjón­ustu­fyr­ir­tæki í sjáv­ar­út­vegi og sveit­ar­fé­lög sem byggja afkomu sína að stórum hluta á tekjum af sjáv­ar­út­vegi. Þá getur hátt veiði­gjald ýtt undir frek­ari fækkun sjálf­stæðra atvinnu­rek­enda í sjáv­ar­út­vegi en afla­hlut­deild­ar­höfum hefur fækkað ört á síð­ustu árum eða um tæp 60 pró­sent á 12 árum.“

Lilja Raf­ney sagði í Frétta­blað­inu í morgun að afkoma útgerða væri komin að þol­mörk­um. Þar kall­aði Albertína Frið­björg Elí­as­dótt­ir, full­trúi Sam­fylk­ingar í atvinnu­vega­nefnd, fram­kvæmd­ina „óboð­lega stjórn­sýslu“.

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem rík­is­stjórn lækkar veiði­gjöld á þessum tíma árs, rétt fyrir lok fyrsta vor­þings eftir að hún tekur við. Það gerð­ist líka vorið 2013 þegar eitt af fyrstu verkum rík­is­stjórnar Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar, sem Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn mynd­uðu, var að sam­þykkja lög sem lækk­uðu veiði­gjöld. Þau lög voru sam­þykkt 5. júlí 2013. Í kjöl­farið lækk­uðu veiði­gjöld mikið á árum þar sem sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki lands­ins sem heild sýndu metaf­komu.

Frum­varpið vakti hörð við­brögð víða í sam­fé­lag­inu, sér­stak­lega hjá þáver­andi stjórn­ar­and­stöðu. Þann 4. júlí 2013, dag­inn áður en frum­varpið var sam­þykkt, tjáði Svan­dís Svav­ars­dótt­ir, þá þing­maður Vinstri grænna í stjórn­ar­and­stöðu og nú ráð­herra í rík­is­stjórn, sig um vinnu­lag rík­is­stjórn­ar­innar í mál­inu í stöðu­upp­færslu á Face­book Þar sagði Svandís: „Á loka­sprett­inum er sam­komu­lag um þing­lok sett í upp­nám með til­lögum meiri­hluta atvinnu­vega­nefndar um að gefa enn í varð­andi gjafir til útgerð­ar­inn­ar. Á einum degi, án rök­semda, án útreikn­inga, án skýr­inga á að fella niður veiði­gjald á kolmunna sem nemur 459 millj­ónum króna. Stjórn­ar­meiri­hlut­inn sendir sprengju inn í við­kvæma stöð­u.“Stöðuuppfærsla Svandísar Svavarsdóttur á Facebook 4. júlí 2013.

Hagur útgerðar vænk­að­ist um 366 millj­arða á örfáum árum

Sam­an­lagðar  arð­greiðslur sjá­v­­­­­ar­út­­­­­­­vegs­­­­fyr­ir­tækja frá byrjun árs 2010 og út árið 2016 voru 65,8 millj­­­­arðar króna. Eigið fé þeirra frá hruni og til loka árs 2016 batn­aði um 300 millj­­­­arða króna. Því hefur hagur sjá­v­­­­­ar­út­­­­­­­veg­­­­ar­ins vænkast um 365,8 millj­­­­arða króna á örfáum árum.

Atvinnu­vega­nefnd byggir ákvörðun sína um að lækka veiði­gjöld að mestu leyti á úttekt sem Deloitte vann á rekstri sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja að beiðni sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráðu­neyt­is­ins.  Í spá, sem Deloitte vann segir að tekjur sjá­v­­­ar­út­­­vegs hafi dreg­ist saman úr 249 millj­­­örðum króna árið 2016, sem var metár í hagn­aði, í 240 millj­­­arða króna í fyrra.

Kristján Þór Júlíusson er sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Skýrsla Deloitte var unnin fyrir ráðuneyti hans.Þennan við­snún­ing hafa eig­endur þeirra meðal ann­ars nýtt í að greiða hratt niður skuldir og í að auka fjár­fest­ingu í geir­an­um. Skuldir sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja voru 319 millj­arðar króna í lok árs 2016 og höfðu þá lækkað um 175 millj­arða króna frá hruni. Fjár­fest­ing í var­an­legum rekstr­ar­fjár­mun­um, sem eru til að mynda ný skip, var 22 millj­arðar króna á árinu 2016. Hún var um 25 millj­arðar króna að með­al­tali árin á und­an.

Hæstu veið­i­­­­gjöldin greiddi sjá­v­­­­ar­út­­­­­veg­­­ur­inn vegna fisk­veið­i­­ár­s­ins 2012/2013, en þá greiddi útgerðin 12,8 millj­­­arða króna í rík­­­is­­­sjóð vegna veið­i­­gjalda. Árin þar á eftir lækk­­­uðu gjöldin skref fyrir skref niður í 4,8 millj­­­arða árið 2016.  Líkt og áður sagði var áætlað er að þau yrðu 10,8 millj­arðar króna vegna yfir­stand­andi fisk­veið­i­­árs, 2017/2018.

Kall­aði veið­i­­­gjöld „há­­tekju­skatt á sterum“

Mik­ill þrýst­ingur hefur verið frá útgerð­­ar­­fyr­ir­tækjum á stjórn­­völd um að lækka veið­i­­­gjöld. Heiðrún Lind Mart­eins­dótt­ir, fram­­kvæmda­­stjóri Sam­taka fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi (SFS), hags­muna­gæslu­arms sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja, sagði við Morg­un­­blaðið í upp­­hafi árs að gjöldin væru allt of há. „Við erum að ­á­ætla að árið 2018, miðað við óbreytt veið­i­­­­gjald eins og fjár­­­lög fóru í gegn­um ­þing­ið, verði skattur 58 til 60 pró­­­sent af hagn­að­i[...]Þetta verður hátekju­skattur á sterum þetta árið og gjald­takan er komin langt fram úr hófi. Hún verður bein­línis skað­­­leg sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegi og þar með sam­­­fé­lag­inu öllu.“

Þor­­­steinn Már Bald­vins­­­son, for­­­stjóri Sam­herja, sagði í ræðu sem hann flutti á að­al­fundi Síld­­­ar­vinnsl­unnar í lok mars, og var birt á vef fyr­ir­tæk­is­ins, að veið­i­­­­gjöld taki ekki mið af aðstæðum í umhverfi grein­­­ar­innar heldur þegar aðstæður hafi verið allt aðrar og betri. Þor­­­steinn er stjórn­­­­­ar­­­for­­­maður Síld­­­ar­vinnsl­unnar og Sam­herji er stærsti ein­staki eig­andi henn­­­ar.

Hagn­­aður Síld­­­ar­vinnsl­unnar árið 2017 var 2,9 millj­­­arðar króna. Sam­herj­­­a­­­sam­­­stæð­an, sem starfar á sviði sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs bæði hér­­­­­lendis og erlend­is, hagn­að­ist um 86 millj­­­arða króna á árunum 2010-2016. Árið 2016 var hagn­aður henn­ar fyrir afskriftir og fjár­­­­­­­magnsliði 17 millj­­­­arðar króna.

Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar