Myglusveppur og sjúklingar á göngunum

Það er víðar en á Íslandi sem sjúkrahús eru í fréttum vegna þrengsla og lélegs viðhalds húsakostsins. Flest dönsku sjúkrahúsanna eru árið um kring yfirfull, hundruð sjúklinga neyðast til að liggja á göngunum og byggingarnar líða fyrir skort á viðhaldi.

Rigshospitalet
Rigshospitalet
Auglýsing

Sjúkra­húsin og sú þjón­usta sem þegn­arnir sækja þangað eru meðal horn­steina flestra evr­ópskra sam­fé­laga. Lang­flestir þurfa ein­hvern tím­ann á lífs­leið­inni að nýta sér þjón­ustu sjúkra­hús­anna og ekki þarf að fjöl­yrða um mik­il­vægi þess­ara stofn­ana.

Rík­is­spít­al­inn í Kaup­manna­höfn (eða Riget eins og Danir segja gjarna) er lang stærsti spít­ali Dan­merk­ur. Þar vinna, í fullu starfi, um 12 þús­und manns og á síð­asta ári voru sjúk­lingar sem dvöldu þar, eina nótt eða leng­ur, tæp­lega tvö hund­ruð þús­und. Á spít­al­anum eru um það bil fimmtán hund­ruð legu­pláss.

Rík­is­spít­al­inn var stofn­aður árið 1910 og var þá til húsa í nýreistum bygg­ingum á sömu slóðum og núver­andi spít­ala­bygg­ingar standa. Við stofnun Rík­is­spít­al­ans var Frið­riks­spít­al­anum við Bred­ga­de, fyrsta eig­in­lega sjúkra­húsi Dan­merk­ur, lok­að. Þar er nú til húsa hönn­un­ar­safn­ið, Design­mu­seum Dan­mark, sem til skamms tíma hét Kunstindustrimu­seet. 

Auglýsing

Rigshospitalet árið 1910.Fyrsti hluti núver­andi spít­ala var tek­inn í notkun árið 1958 en hann hefur marg­sinnis verið stækk­aður og því verk­efni langt í frá lok­ið. Eins og áður var getið er Rík­is­spít­al­inn stærsti spít­ali Dan­merkur og má með réttu kall­ast flagg­skip danskrar heil­brigð­is­þjón­ustu. Danir gera miklar kröfur til heil­brigð­is­kerf­is­ins og kann­anir sýna að það er ætíð í fyrsta sæti þegar lands­menn eru spurðir hvað skipti mestu máli í dönsku sam­fé­lagi. Þótt Danir kvarti gjarna yfir háum sköttum segj­ast þeir ekki sjá eftir þeim pen­ingum sem renna til heil­brigð­is­kerf­is­ins. Öll almenn lækn­is­þjón­usta er inni­falin í skött­un­um, engin komu- eða skoð­un­ar­gjöld.

Kreppan

Dan­mörk fór ekki var­hluta af fjár­málakrepp­unni sem reið yfir heim­inn haustið 2008. Kreppan þýddi að fjöl­margar fram­kvæmdir sem voru í gangi stöðv­uð­ust, við­haldi opin­berra bygg­inga var skotið á frest og hætt var, tíma­bund­ið, við nýbygg­ingar svo fátt eitt sé nefnt. Þetta bitn­aði harka­lega á sjúkra­hús­unum sem eru enn að súpa seyðið af þessum ákvörð­un­um.

Súper­sjúkra­húsin

Fyrir þing­kosn­ing­arnar árið 2007 kynnti rík­is­stjórn­in, sem þá var undir for­ystu And­ers Fogh Rasmus­sen, hug­mynd um það sem kallað var super­sy­gehuse, súper­sjúkra­hús. Hug­myndin var að styrkja veru­lega, og stækka, sjö sjúkra­hús, gera þau að eins konar höf­uð­sjúkra­húsum á til­teknum svæð­um. Þegar rík­is­stjórnin kynnti þessar hug­myndir var gert ráð fyrir að fram­kvæmdir gætu haf­ist árið 2012 og yrði lokið átta árum síð­ar, 2020. Kreppan varð til þess að seinka fram­kvæmdum og nú er miðað við að þeim verði að mestu lokið árið 2022. Miklum fjár­munum hefur verið varið til þess­ara fram­kvæmda en það hefur hins vegar bitnað á þeim sjúkra­húsum sem fyrir eru en þau hafa um margra ára skeið mátt sæta nið­ur­skurði.

Myglu­sveppur

l2. júlí árið 2011 gerði úrhelli í Kaup­manna­höfn. Á tveimur klukku­stundum féllu 150 milli­metrar regns og dag­inn eftir féll sömu­leiðis mikil úrkoma. Skemmdir af völdum úrkom­unnar urðu miklar, frá­veitu­kerfin réðu ekki við þetta gríð­ar­mikla vatns­magn. Ástandið var verst á nokkrum svæðum í mið­borg­inni en víða ann­ars staðar olli vatns­ag­inn miklum skemmd­um. Meðal ann­ars á Rík­is­spít­al­anum þar sem vatn flæddi inn í kjall­ara aðal­bygg­ing­ar­inn­ar. Skemmdir af völdum þess­arar miklu úrkomu komu ekki alls staðar fram fyrr en nokkru síð­ar. Þar á meðal á Rík­is­spít­al­an­um.

Árið 2016 greindi Ekstra Blaðið frá því að í aðal­bygg­ingu Rík­is­spít­al­anum væru veru­legar skemmdir af völdum myglu­svepps og mörgum Dönum brá í brún þegar þeir sáu myndir sem Ekstra Blaðið birti með umfjöllun sinni. Yfir­stjórn spít­al­ans við­ur­kenndi að myglu­sveppur væri vanda­mál, á til­teknum stöðum í spít­al­anum en lagði áherslu á að sjúk­lingum og starfs­fólki staf­aði ekki hætta af sveppn­um. Yfir­stjórnin sagði enn­fremur að unnið væri að því með mark­vissum aðgerð­um, eins og það var orð­að, að upp­ræta svepp­inn. Myglu­sveppur hefur fund­ist í fleiri sjúkra­húsum en ekki í sama mæli og á Rík­is­spít­al­an­um. En vanda­mál danskra spít­ala ein­skorð­ast ekki við myglu­svepp.

Myglusveppur í sjúkrahúsinu. Mynd: Ekstra-blaðið

Yfir­fullir spít­alar og sjúk­lingar á göng­unum

Eins og áður var á minnst hafa flest sjúkra­hús í Dan­mörku mátt sæta miklum nið­ur­skurði á síð­ustu árum. Nið­ur­skurð­ur­inn, sem stjórn­völd kalla gjarna sparn­að, hefur haft í för með sér að deildum hefur verið lokað og starfs­fólki fækk­að. Stjórn­endur sjúkra­hús­anna hafa marg­sinnis bent á að sífelldur nið­ur­skurður bitni á þeirri þjón­ustu sem sjúkra­húsin geti veitt, og beri í raun skylda til að veita. Nú er svo komið að flest sjúkra­hús í land­inu hafa ekki legu­pláss fyrir alla þá sjúk­linga og því orðið að bregða á það ráð að hafa sjúkra­rúm á göngum spít­al­anna. Á sama tíma hefur starfs­fólki verið fækkað og álagið þar af leið­andi auk­ist.

Í gögnum töl­fræði­deildar dönsku heil­brigð­is­þjón­ust­unnar kemur fram að árum saman hafa verið mun fleiri sjúk­lingar á flestum spít­ölum en í raun er pláss fyr­ir. Ástandið hefur aldrei verið verra en um þessar mundir og svo alvar­legt að danska vinnu­eft­ir­litið hefur marg­sinnis gert alvar­legar athuga­semdir við ástand­ið. Þær athuga­semdir lúta einkum að vinnu­á­lagi sem er að mati vinnu­eft­ir­lits­ins svo mikið að sjúk­lingum stafar hætta af. Undir það álit tekur danskur sér­fræði­lækn­ir, Flemm­ing Mad­sen að nafni. Hann hefur rann­sakað sam­hengi yfir­fullra deilda og dauðs­falla, á 18 ára tíma­bili. Nið­ur­staða hans er að dauðs­föllum á lyf­lækna­deildum fjölgar þegar sjúk­lingar á deildum eru fleiri en legu­plássin og starfs­fólk of fátt. ,,Ó­tíma­bær dauðs­föll við þessar aðstæður eru níu pró­sent, það er há tala“ sagði Flemm­ing Mad­sen í við­tali við danska sjón­varpið DR.

Slökkvi­liðs­menn undir álagi

Í reglum um bruna­varnir á sjúkra­húsum er tekið fram að séu rúm­liggj­andi sjúk­lingar á göngum sé skylda að hafa bruna­vörð á við­kom­andi gangi. Ástandið á spít­öl­unum und­an­farið hefur þýtt að fjöldi bruna­varða hefur orðið að standa „ganga­vakt­ina“. Slökkvi­liðs­menn eru lang­þreyttir á ástand­inu og „ganga­vakt­irn­ar“ kosta pen­inga, sem slökkvi­liðið telur að við­kom­andi spít­ali eigi að borga en yfir­stjórnir spít­al­anna eru á öðru máli. Einn slökkvi­liðs­stjóri sagði að ef ekki fynd­ist lausn á þessu máli myndi hann neita að senda fólk á „ganga­vakt­ina“.

Þing­menn krefj­ast við­bragða ráð­herra

Umfjöllun um ástandið á sjúkra­hús­unum hefur und­an­farið verið áber­andi í dönskum fjöl­miðl­um. Tals­menn stjórn­ar­and­stöðu­flokk­anna í heil­brigð­is­málum á danska þing­inu, Fol­ket­in­get, hafa á síð­ustu mán­uðum marg­sinnis setið fundi með Ellen Trane Nørby heil­brigð­is­ráð­herra og kraf­ist aðgerða. Ráð­herr­ann hefur tekið undir að ástandið sé óvið­un­andi en hefur sagt að það sé verk yfir­stjórnar hvers spít­ala að sjá til þess að rekst­ur­inn sé innan þess fjár­hags­ramma sem rík­is­stjórnin hefur sett.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bankastjórar Arion banka kaupa hlutabréf fyrir 230 milljónir
Benedikt Gíslason bankastjóri og Ásgeir Helgi Reykfjörð aðstoðarbankastjóri keyptu hlutabréf í bankanum í dag.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Þorsteinn Már vonar að tímabundið brotthvarf rói umræðu um Samherja
Þorsteinn Már Baldvinsson segir í viðtali við Vísi að Samherji sé ekki sálarlaust fyrirtæki. Honum blöskrar umræða um fyrirtækið í kjölfar afhjúpandi þáttar Kveiks um starfsemi Samherja í Namibíu.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Indriði H. Þorláksson
Samherji í gráum skugga
Kjarninn 14. nóvember 2019
Björgólfur í leyfi frá störfum sem stjórnarformaður Íslandsstofu
Björgólfur Jóhannsson tekur við sem forstjóri Samherja tímabundið.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Leifur Gunnarsson
Takmarkanir á tímum tæknibyltinga – Staða fólks með sykursýki 1 í dag
Kjarninn 14. nóvember 2019
Mosfellsbær heldur áfram að stækka
Íbúum Mosfellsbæjar hefur fjölgað gríðarlega á síðasta áratug sem og nýjum íbúðum. Bæjarstjórn Mosfellsbæjar býst við áframhaldandi fjölgun íbúa á næsta ári.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Haukur Arnþórsson
Hugleiðingar um tengsl stjórnmála og sjávarútvegs
Kjarninn 14. nóvember 2019
Svæðið sem um ræðir
Steypuvinna vegna Landsbankabyggingarinnar – Reikna með að fara 190 ferðir á einum degi
Botnplata nýju Landsbankabyggingarinnar á Austurbakka 2 verður steypt laugardaginn næstkomandi. Meðan unnið er þarf að loka hægri akrein Kalkofnsvegar í átt að Lækjargötu.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar