Myglusveppur og sjúklingar á göngunum

Það er víðar en á Íslandi sem sjúkrahús eru í fréttum vegna þrengsla og lélegs viðhalds húsakostsins. Flest dönsku sjúkrahúsanna eru árið um kring yfirfull, hundruð sjúklinga neyðast til að liggja á göngunum og byggingarnar líða fyrir skort á viðhaldi.

Rigshospitalet
Rigshospitalet
Auglýsing

Sjúkra­húsin og sú þjón­usta sem þegn­arnir sækja þangað eru meðal horn­steina flestra evr­ópskra sam­fé­laga. Lang­flestir þurfa ein­hvern tím­ann á lífs­leið­inni að nýta sér þjón­ustu sjúkra­hús­anna og ekki þarf að fjöl­yrða um mik­il­vægi þess­ara stofn­ana.

Rík­is­spít­al­inn í Kaup­manna­höfn (eða Riget eins og Danir segja gjarna) er lang stærsti spít­ali Dan­merk­ur. Þar vinna, í fullu starfi, um 12 þús­und manns og á síð­asta ári voru sjúk­lingar sem dvöldu þar, eina nótt eða leng­ur, tæp­lega tvö hund­ruð þús­und. Á spít­al­anum eru um það bil fimmtán hund­ruð legu­pláss.

Rík­is­spít­al­inn var stofn­aður árið 1910 og var þá til húsa í nýreistum bygg­ingum á sömu slóðum og núver­andi spít­ala­bygg­ingar standa. Við stofnun Rík­is­spít­al­ans var Frið­riks­spít­al­anum við Bred­ga­de, fyrsta eig­in­lega sjúkra­húsi Dan­merk­ur, lok­að. Þar er nú til húsa hönn­un­ar­safn­ið, Design­mu­seum Dan­mark, sem til skamms tíma hét Kunstindustrimu­seet. 

Auglýsing

Rigshospitalet árið 1910.Fyrsti hluti núver­andi spít­ala var tek­inn í notkun árið 1958 en hann hefur marg­sinnis verið stækk­aður og því verk­efni langt í frá lok­ið. Eins og áður var getið er Rík­is­spít­al­inn stærsti spít­ali Dan­merkur og má með réttu kall­ast flagg­skip danskrar heil­brigð­is­þjón­ustu. Danir gera miklar kröfur til heil­brigð­is­kerf­is­ins og kann­anir sýna að það er ætíð í fyrsta sæti þegar lands­menn eru spurðir hvað skipti mestu máli í dönsku sam­fé­lagi. Þótt Danir kvarti gjarna yfir háum sköttum segj­ast þeir ekki sjá eftir þeim pen­ingum sem renna til heil­brigð­is­kerf­is­ins. Öll almenn lækn­is­þjón­usta er inni­falin í skött­un­um, engin komu- eða skoð­un­ar­gjöld.

Kreppan

Dan­mörk fór ekki var­hluta af fjár­málakrepp­unni sem reið yfir heim­inn haustið 2008. Kreppan þýddi að fjöl­margar fram­kvæmdir sem voru í gangi stöðv­uð­ust, við­haldi opin­berra bygg­inga var skotið á frest og hætt var, tíma­bund­ið, við nýbygg­ingar svo fátt eitt sé nefnt. Þetta bitn­aði harka­lega á sjúkra­hús­unum sem eru enn að súpa seyðið af þessum ákvörð­un­um.

Súper­sjúkra­húsin

Fyrir þing­kosn­ing­arnar árið 2007 kynnti rík­is­stjórn­in, sem þá var undir for­ystu And­ers Fogh Rasmus­sen, hug­mynd um það sem kallað var super­sy­gehuse, súper­sjúkra­hús. Hug­myndin var að styrkja veru­lega, og stækka, sjö sjúkra­hús, gera þau að eins konar höf­uð­sjúkra­húsum á til­teknum svæð­um. Þegar rík­is­stjórnin kynnti þessar hug­myndir var gert ráð fyrir að fram­kvæmdir gætu haf­ist árið 2012 og yrði lokið átta árum síð­ar, 2020. Kreppan varð til þess að seinka fram­kvæmdum og nú er miðað við að þeim verði að mestu lokið árið 2022. Miklum fjár­munum hefur verið varið til þess­ara fram­kvæmda en það hefur hins vegar bitnað á þeim sjúkra­húsum sem fyrir eru en þau hafa um margra ára skeið mátt sæta nið­ur­skurði.

Myglu­sveppur

l2. júlí árið 2011 gerði úrhelli í Kaup­manna­höfn. Á tveimur klukku­stundum féllu 150 milli­metrar regns og dag­inn eftir féll sömu­leiðis mikil úrkoma. Skemmdir af völdum úrkom­unnar urðu miklar, frá­veitu­kerfin réðu ekki við þetta gríð­ar­mikla vatns­magn. Ástandið var verst á nokkrum svæðum í mið­borg­inni en víða ann­ars staðar olli vatns­ag­inn miklum skemmd­um. Meðal ann­ars á Rík­is­spít­al­anum þar sem vatn flæddi inn í kjall­ara aðal­bygg­ing­ar­inn­ar. Skemmdir af völdum þess­arar miklu úrkomu komu ekki alls staðar fram fyrr en nokkru síð­ar. Þar á meðal á Rík­is­spít­al­an­um.

Árið 2016 greindi Ekstra Blaðið frá því að í aðal­bygg­ingu Rík­is­spít­al­anum væru veru­legar skemmdir af völdum myglu­svepps og mörgum Dönum brá í brún þegar þeir sáu myndir sem Ekstra Blaðið birti með umfjöllun sinni. Yfir­stjórn spít­al­ans við­ur­kenndi að myglu­sveppur væri vanda­mál, á til­teknum stöðum í spít­al­anum en lagði áherslu á að sjúk­lingum og starfs­fólki staf­aði ekki hætta af sveppn­um. Yfir­stjórnin sagði enn­fremur að unnið væri að því með mark­vissum aðgerð­um, eins og það var orð­að, að upp­ræta svepp­inn. Myglu­sveppur hefur fund­ist í fleiri sjúkra­húsum en ekki í sama mæli og á Rík­is­spít­al­an­um. En vanda­mál danskra spít­ala ein­skorð­ast ekki við myglu­svepp.

Myglusveppur í sjúkrahúsinu. Mynd: Ekstra-blaðið

Yfir­fullir spít­alar og sjúk­lingar á göng­unum

Eins og áður var á minnst hafa flest sjúkra­hús í Dan­mörku mátt sæta miklum nið­ur­skurði á síð­ustu árum. Nið­ur­skurð­ur­inn, sem stjórn­völd kalla gjarna sparn­að, hefur haft í för með sér að deildum hefur verið lokað og starfs­fólki fækk­að. Stjórn­endur sjúkra­hús­anna hafa marg­sinnis bent á að sífelldur nið­ur­skurður bitni á þeirri þjón­ustu sem sjúkra­húsin geti veitt, og beri í raun skylda til að veita. Nú er svo komið að flest sjúkra­hús í land­inu hafa ekki legu­pláss fyrir alla þá sjúk­linga og því orðið að bregða á það ráð að hafa sjúkra­rúm á göngum spít­al­anna. Á sama tíma hefur starfs­fólki verið fækkað og álagið þar af leið­andi auk­ist.

Í gögnum töl­fræði­deildar dönsku heil­brigð­is­þjón­ust­unnar kemur fram að árum saman hafa verið mun fleiri sjúk­lingar á flestum spít­ölum en í raun er pláss fyr­ir. Ástandið hefur aldrei verið verra en um þessar mundir og svo alvar­legt að danska vinnu­eft­ir­litið hefur marg­sinnis gert alvar­legar athuga­semdir við ástand­ið. Þær athuga­semdir lúta einkum að vinnu­á­lagi sem er að mati vinnu­eft­ir­lits­ins svo mikið að sjúk­lingum stafar hætta af. Undir það álit tekur danskur sér­fræði­lækn­ir, Flemm­ing Mad­sen að nafni. Hann hefur rann­sakað sam­hengi yfir­fullra deilda og dauðs­falla, á 18 ára tíma­bili. Nið­ur­staða hans er að dauðs­föllum á lyf­lækna­deildum fjölgar þegar sjúk­lingar á deildum eru fleiri en legu­plássin og starfs­fólk of fátt. ,,Ó­tíma­bær dauðs­föll við þessar aðstæður eru níu pró­sent, það er há tala“ sagði Flemm­ing Mad­sen í við­tali við danska sjón­varpið DR.

Slökkvi­liðs­menn undir álagi

Í reglum um bruna­varnir á sjúkra­húsum er tekið fram að séu rúm­liggj­andi sjúk­lingar á göngum sé skylda að hafa bruna­vörð á við­kom­andi gangi. Ástandið á spít­öl­unum und­an­farið hefur þýtt að fjöldi bruna­varða hefur orðið að standa „ganga­vakt­ina“. Slökkvi­liðs­menn eru lang­þreyttir á ástand­inu og „ganga­vakt­irn­ar“ kosta pen­inga, sem slökkvi­liðið telur að við­kom­andi spít­ali eigi að borga en yfir­stjórnir spít­al­anna eru á öðru máli. Einn slökkvi­liðs­stjóri sagði að ef ekki fynd­ist lausn á þessu máli myndi hann neita að senda fólk á „ganga­vakt­ina“.

Þing­menn krefj­ast við­bragða ráð­herra

Umfjöllun um ástandið á sjúkra­hús­unum hefur und­an­farið verið áber­andi í dönskum fjöl­miðl­um. Tals­menn stjórn­ar­and­stöðu­flokk­anna í heil­brigð­is­málum á danska þing­inu, Fol­ket­in­get, hafa á síð­ustu mán­uðum marg­sinnis setið fundi með Ellen Trane Nørby heil­brigð­is­ráð­herra og kraf­ist aðgerða. Ráð­herr­ann hefur tekið undir að ástandið sé óvið­un­andi en hefur sagt að það sé verk yfir­stjórnar hvers spít­ala að sjá til þess að rekst­ur­inn sé innan þess fjár­hags­ramma sem rík­is­stjórnin hefur sett.

Börkur Smári Kristinsson
Á ég að gera það?
Kjarninn 9. desember 2018
Karolina Fund: Ljótu kartöflurnar
Viðar Reynisson stofnaði ljótu kartöflurnar. Hann safnar nú fyrir pökkunarvél til að gera pakkað þeim í neytendavænni umbúðir.
Kjarninn 9. desember 2018
Bjarni Jónsson
Á að afhjúpa jólasveinana – eða gæta friðhelgi þeirra?
Leslistinn 9. desember 2018
„Þau sem stjórna þessu landi vilja taka sér langt og gott jólafrí“
Formaður Eflingar segir að tíminn til viðræðna um boðlega lausn á kjaradeilum hafi ekki verið vel nýttur undanfarin misseri. Hún telur íslenska verkalýðsbaráttu hafa verið staðnaða árum saman.
Kjarninn 9. desember 2018
Segir Sigmund Davíð vera á meðal þeirra sem þögðu
Þingmaður Miðflokksins segist gera greinarmun á þeim sem töluðu á Klaustursbarnum og þeim sem þögðu án þess að grípa inn í níðingstalið. Hann telur formann flokksins vera á meðal þeirra sem þögðu.
Kjarninn 9. desember 2018
Heimilið hættulegasti staðurinn fyrir konur
Árið 2017 bárust lögreglunni á Íslandi 870 tilkynningar um heimilisofbeldi. Sama ár voru 50.000 konur myrtar í heiminum af maka sínum eða fjölskyldumeðlim. Á síðustu 15 árum var helmingur þeirra manndrápa sem framin voru á Íslandi tengd heimilisofbeldi.
Kjarninn 9. desember 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Vísindin efla alla dáð
Kjarninn 9. desember 2018
Frederik Skøt og Toke Suhr.
Morðtól í tómstundabúð
Þegar tveir ungir menn, Toke Suhr og Frederik Skøt, opnuðu verslun í Kaupmannahöfn, fyrir tveim árum, grunaði þá ekki að vörur sem þeir hefðu til sölu yrðu notaðar til árása og manndrápa í Írak.
Kjarninn 9. desember 2018
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar