Myglusveppur og sjúklingar á göngunum

Það er víðar en á Íslandi sem sjúkrahús eru í fréttum vegna þrengsla og lélegs viðhalds húsakostsins. Flest dönsku sjúkrahúsanna eru árið um kring yfirfull, hundruð sjúklinga neyðast til að liggja á göngunum og byggingarnar líða fyrir skort á viðhaldi.

Rigshospitalet
Rigshospitalet
Auglýsing

Sjúkrahúsin og sú þjónusta sem þegnarnir sækja þangað eru meðal hornsteina flestra evrópskra samfélaga. Langflestir þurfa einhvern tímann á lífsleiðinni að nýta sér þjónustu sjúkrahúsanna og ekki þarf að fjölyrða um mikilvægi þessara stofnana.

Ríkisspítalinn í Kaupmannahöfn (eða Riget eins og Danir segja gjarna) er lang stærsti spítali Danmerkur. Þar vinna, í fullu starfi, um 12 þúsund manns og á síðasta ári voru sjúklingar sem dvöldu þar, eina nótt eða lengur, tæplega tvö hundruð þúsund. Á spítalanum eru um það bil fimmtán hundruð legupláss.

Ríkisspítalinn var stofnaður árið 1910 og var þá til húsa í nýreistum byggingum á sömu slóðum og núverandi spítalabyggingar standa. Við stofnun Ríkisspítalans var Friðriksspítalanum við Bredgade, fyrsta eiginlega sjúkrahúsi Danmerkur, lokað. Þar er nú til húsa hönnunarsafnið, Designmuseum Danmark, sem til skamms tíma hét Kunstindustrimuseet. 

Auglýsing

Rigshospitalet árið 1910.Fyrsti hluti núverandi spítala var tekinn í notkun árið 1958 en hann hefur margsinnis verið stækkaður og því verkefni langt í frá lokið. Eins og áður var getið er Ríkisspítalinn stærsti spítali Danmerkur og má með réttu kallast flaggskip danskrar heilbrigðisþjónustu. Danir gera miklar kröfur til heilbrigðiskerfisins og kannanir sýna að það er ætíð í fyrsta sæti þegar landsmenn eru spurðir hvað skipti mestu máli í dönsku samfélagi. Þótt Danir kvarti gjarna yfir háum sköttum segjast þeir ekki sjá eftir þeim peningum sem renna til heilbrigðiskerfisins. Öll almenn læknisþjónusta er innifalin í sköttunum, engin komu- eða skoðunargjöld.

Kreppan

Danmörk fór ekki varhluta af fjármálakreppunni sem reið yfir heiminn haustið 2008. Kreppan þýddi að fjölmargar framkvæmdir sem voru í gangi stöðvuðust, viðhaldi opinberra bygginga var skotið á frest og hætt var, tímabundið, við nýbyggingar svo fátt eitt sé nefnt. Þetta bitnaði harkalega á sjúkrahúsunum sem eru enn að súpa seyðið af þessum ákvörðunum.

Súpersjúkrahúsin

Fyrir þingkosningarnar árið 2007 kynnti ríkisstjórnin, sem þá var undir forystu Anders Fogh Rasmussen, hugmynd um það sem kallað var supersygehuse, súpersjúkrahús. Hugmyndin var að styrkja verulega, og stækka, sjö sjúkrahús, gera þau að eins konar höfuðsjúkrahúsum á tilteknum svæðum. Þegar ríkisstjórnin kynnti þessar hugmyndir var gert ráð fyrir að framkvæmdir gætu hafist árið 2012 og yrði lokið átta árum síðar, 2020. Kreppan varð til þess að seinka framkvæmdum og nú er miðað við að þeim verði að mestu lokið árið 2022. Miklum fjármunum hefur verið varið til þessara framkvæmda en það hefur hins vegar bitnað á þeim sjúkrahúsum sem fyrir eru en þau hafa um margra ára skeið mátt sæta niðurskurði.

Myglusveppur

l2. júlí árið 2011 gerði úrhelli í Kaupmannahöfn. Á tveimur klukkustundum féllu 150 millimetrar regns og daginn eftir féll sömuleiðis mikil úrkoma. Skemmdir af völdum úrkomunnar urðu miklar, fráveitukerfin réðu ekki við þetta gríðarmikla vatnsmagn. Ástandið var verst á nokkrum svæðum í miðborginni en víða annars staðar olli vatnsaginn miklum skemmdum. Meðal annars á Ríkisspítalanum þar sem vatn flæddi inn í kjallara aðalbyggingarinnar. Skemmdir af völdum þessarar miklu úrkomu komu ekki alls staðar fram fyrr en nokkru síðar. Þar á meðal á Ríkisspítalanum.

Árið 2016 greindi Ekstra Blaðið frá því að í aðalbyggingu Ríkisspítalanum væru verulegar skemmdir af völdum myglusvepps og mörgum Dönum brá í brún þegar þeir sáu myndir sem Ekstra Blaðið birti með umfjöllun sinni. Yfirstjórn spítalans viðurkenndi að myglusveppur væri vandamál, á tilteknum stöðum í spítalanum en lagði áherslu á að sjúklingum og starfsfólki stafaði ekki hætta af sveppnum. Yfirstjórnin sagði ennfremur að unnið væri að því með markvissum aðgerðum, eins og það var orðað, að uppræta sveppinn. Myglusveppur hefur fundist í fleiri sjúkrahúsum en ekki í sama mæli og á Ríkisspítalanum. En vandamál danskra spítala einskorðast ekki við myglusvepp.

Myglusveppur í sjúkrahúsinu. Mynd: Ekstra-blaðið

Yfirfullir spítalar og sjúklingar á göngunum

Eins og áður var á minnst hafa flest sjúkrahús í Danmörku mátt sæta miklum niðurskurði á síðustu árum. Niðurskurðurinn, sem stjórnvöld kalla gjarna sparnað, hefur haft í för með sér að deildum hefur verið lokað og starfsfólki fækkað. Stjórnendur sjúkrahúsanna hafa margsinnis bent á að sífelldur niðurskurður bitni á þeirri þjónustu sem sjúkrahúsin geti veitt, og beri í raun skylda til að veita. Nú er svo komið að flest sjúkrahús í landinu hafa ekki legupláss fyrir alla þá sjúklinga og því orðið að bregða á það ráð að hafa sjúkrarúm á göngum spítalanna. Á sama tíma hefur starfsfólki verið fækkað og álagið þar af leiðandi aukist.

Í gögnum tölfræðideildar dönsku heilbrigðisþjónustunnar kemur fram að árum saman hafa verið mun fleiri sjúklingar á flestum spítölum en í raun er pláss fyrir. Ástandið hefur aldrei verið verra en um þessar mundir og svo alvarlegt að danska vinnueftirlitið hefur margsinnis gert alvarlegar athugasemdir við ástandið. Þær athugasemdir lúta einkum að vinnuálagi sem er að mati vinnueftirlitsins svo mikið að sjúklingum stafar hætta af. Undir það álit tekur danskur sérfræðilæknir, Flemming Madsen að nafni. Hann hefur rannsakað samhengi yfirfullra deilda og dauðsfalla, á 18 ára tímabili. Niðurstaða hans er að dauðsföllum á lyflæknadeildum fjölgar þegar sjúklingar á deildum eru fleiri en leguplássin og starfsfólk of fátt. ,,Ótímabær dauðsföll við þessar aðstæður eru níu prósent, það er há tala“ sagði Flemming Madsen í viðtali við danska sjónvarpið DR.

Slökkviliðsmenn undir álagi

Í reglum um brunavarnir á sjúkrahúsum er tekið fram að séu rúmliggjandi sjúklingar á göngum sé skylda að hafa brunavörð á viðkomandi gangi. Ástandið á spítölunum undanfarið hefur þýtt að fjöldi brunavarða hefur orðið að standa „gangavaktina“. Slökkviliðsmenn eru langþreyttir á ástandinu og „gangavaktirnar“ kosta peninga, sem slökkviliðið telur að viðkomandi spítali eigi að borga en yfirstjórnir spítalanna eru á öðru máli. Einn slökkviliðsstjóri sagði að ef ekki fyndist lausn á þessu máli myndi hann neita að senda fólk á „gangavaktina“.

Þingmenn krefjast viðbragða ráðherra

Umfjöllun um ástandið á sjúkrahúsunum hefur undanfarið verið áberandi í dönskum fjölmiðlum. Talsmenn stjórnarandstöðuflokkanna í heilbrigðismálum á danska þinginu, Folketinget, hafa á síðustu mánuðum margsinnis setið fundi með Ellen Trane Nørby heilbrigðisráðherra og krafist aðgerða. Ráðherrann hefur tekið undir að ástandið sé óviðunandi en hefur sagt að það sé verk yfirstjórnar hvers spítala að sjá til þess að reksturinn sé innan þess fjárhagsramma sem ríkisstjórnin hefur sett.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hólmfríður Árnadóttir menntunarfræðingur og Heiða Guðný Ásgeirsdóttir bóndi skipa 1. og 2. sæti á lista Vinstri grænna í Suðurkjördæmi.
Þjórsáin okkar allra
Kjarninn 25. júlí 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir ríkisstjórnina ræða málin í þaula og hafa verið í meginatriðum samstíga um aðgerðir í faraldrinum hingað til.
Stjórnmálin falli ekki í þá freistni að gera sóttvarnir að „pólitísku bitbeini“
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir samstöðu í ríkisstjórn um þær hertu aðgerðir sem tóku gildi í dag. Hún segist vilja forðast að sóttvarnir verði að pólitísku bitbeini fyrir kosningar og telur að það muni reyna á stjórnmálin á næstu vikum.
Kjarninn 25. júlí 2021
Steypiregnið ógurlega
Steypiregn er klárlega orðið tíðara og umfangsmeira en áður var. Öll rök hníga að tengingu við hlýnun lofthjúps jarðar. Í tilviki flóðanna í Þýskalandi og víðar hefur landmótun, aukið þéttbýli og minni skilningur samfélaga á eðli vatnsfalla áhrif.
Kjarninn 25. júlí 2021
Ísraelsk stjórnvöld sömdu við lyfjafyrirtækið Pfizer um bóluefni og rannsóknir samhliða bólusetningum.
Alvarlega veikum fjölgar í Ísrael
Það er gjá á milli fjölda smita og fjölda alvarlegra veikra í Ísrael nú miðað við fyrstu bylgju faraldursins. Engu að síður hafa sérfræðingar áhyggjur af þróuninni. Um 60 prósent þjóðarinnar er bólusett.
Kjarninn 25. júlí 2021
Danska smurbrauðið nýtur nú aukinna vinsælda meðal matgæðinga í heimalandinu.
Endurkoma smurbrauðsins
Flestir Íslendingar kannast við danska smurbrauðið, smørrebrød. Eftir að alls kyns skyndibitar komu til sögunnar döluðu vinsældirnar en nú nýtur smurbrauðið sívaxandi vinsælda. Nýir staðir skjóta upp kollinum og þeir gömlu upplifa sannkallaða endurreisn.
Kjarninn 25. júlí 2021
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar