Tilvistarkreppa markaðarins

Hvað gerist þegar lífeyrissjóðir fara að verða umsvifaminni á íslenskum verðbréfamarkaði?

Kauphöll 25.09.2017 eftir birgi ísleif
Auglýsing

Förum aftur um ára­tug. Sum­arið 2008 var frost á eigna­mörk­uðum á Íslandi. Hluta­bréf höfðum á skömmum tíma fallið um meira en 30 pró­sent frá því í upp­hafi árs­ins og óveð­urs­ský voru í aug­sýn.

Þó eng­inn hafi séð fyrir hið epíska fall íslenska fjár­mála­kerf­is­ins (þó ýmsir telji sig hafa gert það) dag­ana 7. til 9. októ­ber þá voru sann­ar­lega komin fram ein­kenni á mörk­uðum sem vöktu ugg.

Enda­tafl þess­arar þró­unar þekkja all­ir. Neyð­ar­laga­setn­ing og fjár­magns­höft mörk­uðu sporin í nýju upp­hafi íslenska hag­kerf­is­ins og ekki síst hins skráða mark­að­ar.

Auglýsing

Skráning Haga heppnaðist vel, og markaði í hugum margra upphafið að endurreisn markaðarins.

Þurrk­að­ist út

Óhætt er að segja að mikið end­ur­reisn­ar­starf hafi átt sér stað á mark­aði hér á landi frá því fyrir tæpum ára­tug. Nær allt mark­aðsvirði hluta­bréfa­mark­að­ar­ins gufaði upp og stærstu félögin á mark­aði - Kaup­þing, Lands­bank­inn og Glitnir - féllu eins og spila­borg og til­heyrðu honum því ekki leng­ur.

Und­an­far­inn ára­tugur á hluta- og skulda­bréfa­mark­aði hefur markast af þessum atburð­um, vita­skuld, enda hefur þurft mikið átak til að end­ur­reisa mark­að­inn og skapa á honum líf á nýjan leik. Í stórum dráttum hefur þessi end­ur­reisn gengið vel, en nú eru blikur á lofti.

Hafta-­mark­aður

Á aðal­l­ista Nas­daq kaup­hallar Íslands eru nú 18 félög. Líf­eyr­is­sjóðir lands­manna eiga á bil­inu 50 til 60 pró­sent af heild­ar­hlutafé á mark­aðn­um, þegar allt er talið, bæði bein og óbein eign­ar­að­ild, í gegnum sjóð­i. 

Innan fjár­magns­hafta var mark­að­ur­inn end­ur­reistur og þá var ofgnótt fjár á mark­aðn­um, þar sem líf­eyr­is­sjóðir höfðu tak­mark­aða mögu­leika til fjár­fest­inga. Í því umhverfi var mark­að­ur­inn reistur við og allt frá fyrstu nýskrán­ing­unni á markað eftir hrun­ið, þegar Hagar voru skráðir á markað í des­em­ber 2011, hefur félögum fjölgað jafnt og þétt. Þau eru nú 18 tals­ins.

Á árunum 2011 og fram til loka árs­ins 2017 átti sér stað mikil hækkun á flestum eignum á Íslandi, sam­hliða miklum vexti í ferða­þjón­ustu og inni­lok­uðu hag­kerf­inu í höft­um. Fast­eignir þutu upp í verði, í alþjóð­legum sam­an­burði, og gengi krón­unnar styrkt­ist.

Líf­eyr­is­sjóðir byggðu í raun upp hluta­bréfa­mark­að­inn með nýfjár­fest­ingum í félögum sem voru skráð á mark­að. Hlut­verk sjóð­anna skipti sköpum og gerði það mögu­legt að búa til lif­andi hluta­bréfa­markað á nýjan leik.

Lækk­anir og lækk­anir

Ein­hver óveð­urs­ský - ekki jafn dökk og árið 2008 þó - hafa verið að hrann­ast upp á mark­aðnum að und­an­förnu. Það sem af er árið hefur vísi­tala aðal­l­ist­ans lækkað um 17,3 pró­sent, og sé horft yfir 12 mán­aða tíma­bili þá nemur lækk­unin um 13 pró­sent­um.

Hvað er það sem veld­ur? 

Þegar stórt er spurt er oft fátt um svör. Og eins og ávallt þegar mark­aðs­þróun er ann­ars veg­ar, þá er ekki auð­velt að skýra nákvæm­lega hvað það er sem veldur til­tek­inni þró­un, að öðru leyti en því fyrir hversu mikið er keypt og selt, hvernig fram­boð og eft­ir­spurn hefur áhrif á dag­legar sveiflur verðs.

Félög á aðallista hlutabréfamarkaðarins.Eitt af því sem við­mæl­endur Kjarn­ans á meðal sér­fræð­inga á fjár­mála­mark­aði og fjár­festa voru sam­mála um að nú væri að ger­ast á mark­aði, væri minnk­andi kaup­þrýst­ingur á mark­aði frá líf­eyr­is­sjóðum og mörgum efna­meiri fjár­fest­um.

Líf­eyr­is­sjóðir hafa að und­an­förnu verið vax­andi á hús­næð­is­lána­mark­aði og hafa auk þess sett sér mark­mið um að auka hlut­fall erlendra eigna í eigna­söfnum sínum á næst­unni. Hlut­fallið fyrir sjóð­ina í heild er um 25 pró­sent, um þessar mund­ir. Heild­ar­eignir líf­eyr­is­sjóð­ana voru 4.068 millj­arðar króna í byrjun júlí og voru inn­lendar eignir þar af, rúm­lega 3 þús­und millj­arð­ar. Erlendar eignir voru rúm­lega 1 þús­und millj­arð­ar.

Flestir íslensku líf­eyr­is­sjóð­anna hafa sett sér mark­mið um að auka hlut­deild erlendra eigna á næstu árum, í allt að 30 til 40 pró­sent. Þessi stefnu­breyt­ing hefur því mikil áhrif á Íslandi vegna umfangs líf­eyr­is­sjóð­ana á mörk­uðum hér á landi. Eft­ir­spurnin minnkar og mark­að­ur­inn verður grynnri.

Við­mæl­endur Kjarn­ans sögðu að þessi staða væri alls ekki ákjós­an­leg, þar sem erfitt sé að styðja við félög til vaxt­ar, þegar mark­að­ur­inn er svona grunnur eins og þessi miss­er­in. Þá vanti einnig að örva erlenda fjár­fest­ingu inn á mark­að­inn, jafn­vel þó erlendir sjóðir hafi fjár­fest fyr­ir  millj­arða í íslenskum félögum á síð­asta ári. Það dugar skammt. Nýskrán­ingar Arion banka og Heima­valla hjálpa þó til við að stækka „vöru­úr­val­ið“ á mark­aðn­um.

Tæki­færi og for­spár­gildi

Þrátt fyrir að hluta­bréfa­mark­að­ur­inn hafi verið að lækka að und­an­förnu, og ekki líf­legt á mark­aðnum þessi miss­er­in, þá geta mynd­ast kauptæki­færi í stöðu sem þess­ari. Verð­mið­inn á Icelandair er t.d. búinn að lækka um meira en 75 pró­sent á tveimur árum og er hann nú langt undir því eigin fé sem er í félag­inu þessi miss­er­in. Verð­mið­inn er nú um 38 millj­arðar á meðan eigið fé í lok fyrsta árs­fjórð­ungs á þessu ári var 57 millj­arð­ar.

En hvað er framund­an? Erfitt er að segja til um það, eins og áður hefur verið nefnt, en í sam­an­burði við erlenda mark­aði þá hefur lækk­unin á Íslandi verið skarp­ari en víð­ast hvar, á þessu ári. Inn á mark­að­inn vantar sár­lega fleiri sem stunda reglu­lega við­skipti, og það á ekki síst við um almenna fjár­festa, bæði smærri félög og ein­stak­linga. Ef ekki kemur til vax­andi fjár­fest­ing á mark­aðnum á næstu miss­erum - einkum erlendis frá - þá gæti þessi skarpa lækk­un­ar­hrina haldið áfram.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Mun minna kókaín í skólpinu
Kórónuveirufaraldurinn hefur breytt mynstri fíkniefnanotkunar í Reykjavík, segir doktorsnemi sem hefur í fimm ár rannsakað magn ólöglegra fíkniefna í frárennsli borgarinnar. Magn kókaíns í skólpinu var 60 prósent minna í júní en í apríl í fyrra.
Kjarninn 5. desember 2020
Rússneska bóluefnið Spútnik V er á leið í dreifingu. Um helgina geta Moskvubúar í forgangshópum fengið fyrri sprautu sína.
Spútnik sprautað í Rússa: Hefja bólusetningu í stórum stíl eftir helgi
Um helgina hefjast bólusetningar á forgangshópum í Moskvu með bóluefninu Spútnik V. Tvær milljónir skammta eru sagðar til. Reuters-fréttastofan segir suma ríkisstarfsmenn upplifa þrýsting um að taka þátt í klínískum tilraunum á virkni bóluefnisins.
Kjarninn 4. desember 2020
Sigurjón Njarðarson
Fullveldið
Kjarninn 4. desember 2020
Haukur Logi Karlsson
Innansveitarkronikan og evrópska réttarríkið
Kjarninn 4. desember 2020
Notkun reyktóbaks og rafrettna ekki tengd við alvarlegri einkenni COVID-19
Niðurstöður nýrrar rannsóknar á Íslandi sýna ekki fram á aukið algengi eða alvarleika COVID-19 sjúkdóms meðal notenda reyktóbaks eða rafrettna en benda til tengsla lungnasjúkdóma við alvarlegri einkenni.
Kjarninn 4. desember 2020
Konur ættu að hafa rétt til þess að hverfa frá störfum sínum eftir 36 vikna meðgöngu að mati Félags íslenskra fæðinga- og kvensjúkdómalækna.
Læknar ítreka að þeim finnst að konur ættu að geta farið í orlof eftir 36 vikur án skerðinga
Fæðinga- og kvensjúkdómalæknar telja að konur ættu að hafa rétt til að fara í orlof eftir 36 vikna meðgöngu, án þess að orlof eftir fæðingu skerðist. Starfshópur heilbrigðisráðherra um stefnumótun í barneignarþjónustu er einróma á sömu skoðun.
Kjarninn 4. desember 2020
Tólf ný smit – allir í sóttkví
Allir sem greindir voru með kórónuveiruna í gær innanlands voru í sóttkví. Eftir fjölgun smita í síðustu viku hefur þeim fækkað jafnt og þétt síðustu daga.
Kjarninn 4. desember 2020
Ítrustu varúðar gætt við greftrun manneskju sem lést vegna COVID-19 í Indónesíu. Hálf milljón Indónesa hafa greinst með veiruna.
Bóluefnið ekki „töfralausn“ – dauðsföll vegna COVID komin yfir 1,5 milljónir
Brýnt er að allir haldi vöku sinni áfram næstu vikur og mánuði. Bóluefni gegn COVID-19 er væntanlegt en það mun engan veginn útrýma öllum þeim vandamálum sem faraldurinn hefur skapað.
Kjarninn 4. desember 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar