Húsnæðiseigendur miklu líklegri til að geta sparað en leigjendur

Þeim leigjendum sem geta lagt fyrir sparifé fækkaði á milli áranna 2017 og 2018 á meðan að húsnæðiseigendum sem leggja fyrir hélt áfram að fjölga. Bilið milli húsnæðiseigenda og leigjenda sem geta sparað hefur breikkað umtalsvert á undanförnum árum.

img_4633_raw_0710130550_10191550083_o.jpg
Auglýsing

Gríð­ar­legur munur er á getu þeirra sem eiga eigið hús­næði og þeirra sem leigja hús­næði til að safna spari­fé. Alls segj­ast 63 pró­sent þeirra sem eiga eigin hús­næði að þeir geti lagt svo­lítið eða tals­vert til hliðar en 39 pró­sent leigj­enda segj­ast vera í þeirri aðstöðu. Athygli vekur að þeim leigj­endum sem geta lagt fyrir fækk­aði hlut­falls­lega á milli áranna 2017 og 2018, en í fyrra sögð­ust 43 pró­sent þeirra geta lagt svo­lítið eða tals­vert fyr­ir. Þetta kemur fram í upp­lýs­ingum frá Gallup vegna nýlegrar könn­unar fyr­ir­tæk­is­ins á fjár­hags­stöðu heim­ila.

­Geta lands­manna til að leggja fyrir dróst saman við hrunið og þegar verst lét, árið 2011, sögð­ust ein­ungis 34 pró­sent hús­næð­is­eig­enda geta safnað sér sparifé og 26 pró­sent leigj­enda. Síðan þá hefur geta hús­næð­is­eig­enda til að leggja fyrir auk­ist mjög og þótt fleiri leigj­endur geti nú lagt fyrir en fyrir sjö árum þá hefur bilið milli hús­næð­is­eig­enda og leigj­enda, þegar geta þeirra til að safna sparifé er mæld, auk­ist umtals­vert á síð­ustu árum.

Töl­urnar sýna að hlut­fall hús­næð­is­eig­enda sem geta lagt fyrir er nú nán­ast það sama og það var árið 2007, þegar það var 63 pró­sent. Þá var hlut­fall leigj­enda sem gátu lagt fyrir hins vegar mun hærra en það er í dag, eða 47 pró­sent. Því hefur geta þeirra hópa sem leigja sér hús­næði til að leggja fyrir dreg­ist saman á rúmum ára­tug á meðan að geta hús­næð­is­eig­enda til að safna sér sparifé er orðin sú sama.

Leigu­verð heldur áfram að hækka

Bæði leigu verð og íbúða­verð hefur hækkað gríð­ar­lega mikið á Íslandi á und­an­förnum árum. Frá því í byrjun jan­úar 2011 hefur íbúða­verð hækkað um 99 pró­sent og leigu­verð um 91 pró­sent. Síð­asta hálfa árið hefur þó árs­hækkun á leigu­verði verið ofar en árs­hækkun íbúða­verðs, sem hefur lækkað lít­il­lega upp á síðkast­ið.

Auglýsing
Alls eru um 50 þús­und manns á leigu­mark­aði á Íslandi sam­kvæmt tölum frá Íbúða­lána­sjóði, eða 18 pró­sent þjóð­ar­inn­ar. Það hlut­fall var 12 pró­sent fyrir ára­tug síðan og fyrir liggur að hlut­fall þeirra sem leigja jókst umtals­vert eftir banka­hrunið 2008. Á sama tíma hefur Íslend­ingum auð­vitað fjölgað umtals­vert, sér­stak­lega vegna mik­illar fjölg­unar erlendra rík­is­borg­ara sem hingað flytja, og út frá mann­fjölda­tölum Hag­stofu Íslands má áætla að þeim sem eru á leigu­mark­aði hafi fjölgað um rúm­lega tólf þús­und á einum ára­tug.

Grein­ingar Íbúða­lána­sjóðs sýna að það er mun frekar ungt fólk og tekju­lágir sem eru á leigu­mark­aði. Þannig eru t.d. 26-27 pró­sent þeirra ein­stak­linga sem eru með undir 400 þús­und krónum í mán­að­ar­tekjur á leigu­mark­aði á meðal an 87 pró­sent þeirra sem eru með yfir 800 þús­und krónur á mán­uði búa í eigin hús­næði.

Tölur Íbúða­lána­sjóðs sýna að 92 pró­sent lands­manna telji að það sé óhag­stætt að leigja hús­næði og 80 pró­sent telja að fram­boð af íbúð­ar­hús­næði sem sé til leigu á Íslandi sem henti sér og sinni fjöl­skyldu sé lít­ið.

Helm­ingur ráð­stöf­un­ar­tekna í hús­næð­is­kostnað

Staða leigj­enda virð­ist að mörgu leyti vera verri hér­­­lendis en á hinum Norð­­ur­lönd­un­­um. Í lok árs 2016 var leiga til að mynda 50 pró­­sent ráð­­stöf­un­­ar­­tekna hjá lág­­tekju­hópum á Íslandi. Hvergi á hinum Norð­­ur­lönd­unum greiða lág­­tekju­hópar jafn hátt hlut­­fall af þeim pen­ingum sem standa eftir þegar skattar og gjöld hafa verið greidd­­ir. Nor­egur er þó ekki langt und­­an. Þessi breyt­ing er til­­­tölu­­lega nýleg. Á árunum 2008 og 2009 greiddu íslenskir leigj­endur með lágar tekjur 39 pró­­sent af ráð­­stöf­un­­ar­­tekjum sínum í leigu sem þá var lægsta hlut­­fallið á Norð­­ur­lönd­un­­um. Sam­hliða fram­­boðs­­vanda og inn­­komu hagn­að­­ar­drif­inna leigu­fé­laga á mark­að­inn hefur þetta hlut­­fall hækk­­að.

Auglýsing
Ný skil­­greind við­mið sem Íbúða­lána­­sjóður ætlar að taka upp eiga að taka til­­lit til við­miða Eurostat, hag­­stofu Evr­­ópu­­sam­­bands­ins, um að hús­næð­is­­kostn­aður telj­ist veru­­lega íþyngj­andi ef hann er yfir 40 pró­­sent af ráð­­stöf­un­­ar­­tekj­um, sem og ákvæða íslenskra laga um almennar íbúðir þar sem við­miðið til að hljóta stofn­fram­lög er að hús­næð­is­­kostn­aður leigj­enda íbúð­anna nemi að jafn­­aði ekki meira en 25 pró­­sent af ráð­­stöf­un­­ar­­tekjum þeirra.

Meiri menntun og hærri tekjur skipta máli

Það kemur kannski ekki mikið á óvart en þeir sem eru með háskóla­próf eru lík­legri en þeir lands­menn sem hafa lokið lægri próf­gráðum til að geta safnað sér spari­fé. Alls segj­ast 58 pró­sent háskóla­mennt­aðra geta lagt fyr­ir, tæp­lega 50 pró­sent þeirra sem eru með fram­halds­skóla­próf geta það og tæp­lega 46 pró­sent þeirra sem hafa ein­ungis lokið grunn­skóla­prófi.

Geta allra mennt­un­ar­hópa til að safna sparifé var meiri fyrir hrun en hún er nú. Þannig gátu 72 til 68 pró­sent háskóla­mennt­aðra lagt fyrir á árunum 2005 til 2007, 56 til 60 pró­sent fram­halds­skóla­mennt­aðra og 51 til 59 pró­sent þeirra sem eru með grunn­skóla­próf sem æðstu mennt­un. Á árunum eftir hrun dróst geta allra hópanna til að leggja fyrir veru­lega sam­an.

Þá liggur fyrir að þeir hópar sem eru með hærri fjöl­skyldu­tekjur geta lagt meira fyr­ir. Alls segj­ast 80 pró­sent þeirra sem til­heyra tekju­hæsta fjórð­ungi lands­manna að þeir geti lagt fyr­ir, 68 pró­sent þeirra sem til­heyra næst tekju­hæsta fjórð­ungnum geta það og 63 pró­sent þeirra sem til­heyra þeim næst lægsta. Á meðal 25 pró­sent tekju­lægstu lands­manna segj­ast 38 pró­sent geta lagt eitt­hvað fyr­ir.

Karolina Fund: Upptökur og útgáfa á breiðskífu!
Linda Hartmanns safnar fyrir fyrstu breiðskífu sinni með frumsömdum lögum.
Kjarninn 11. desember 2018
Sanna lækkar laun sín til styrktar Maístjörnunni
Sósíalistar stofna sérstakan styrktarsjóð sem kallast Maístjarnan. Framkvæmdastjórn flokksins hefur ákveðið að setja framlag Reykjavíkurborgar til flokksins í sjóðinn. Sanna Magdalena ætlar að styrkja sjóðinn um 100 þúsund krónur á mánuði.
Kjarninn 11. desember 2018
Ágúst Ólafur: Ætlun mín var aldrei sú að rengja hennar frásögn
Í yfirlýsingu sem Ágúst Ólafur sendi frá sér, vegna svars Báru Huld við yfirlýsingu hans sem birtist síðastliðið föstudagskvöld, segir að hann hafi ekki ætlað að rengja frásögn Báru né draga úr sínum hlut.
Kjarninn 11. desember 2018
Eiríkur Ragnarsson
Bækur og hagfræðin: Hvers vegna kosta langar skáldsögur jafn mikið og stuttar?
Kjarninn 11. desember 2018
Yfirlýsing frá Kjarnanum miðlum
None
Kjarninn 11. desember 2018
Bára Huld Beck
Svar við yfirlýsingu Ágústs Ólafs Ágústssonar
Kjarninn 11. desember 2018
Ríkisstjórnin hefur greitt 20,3 milljónir króna til að laga orðspor landsins erlendis
Burston-Marsteller er sá einstaki aðila sem fær langmest greitt frá utanríkisráðuneytinu fyrir ráðgjöf. Það hefur unnið fyrir ríkisstjórnina í málum eins og Icesave, losun hafta, makríldeilunni og vegna umfjöllunar erlendra miðla um uppreist æru-málið.
Kjarninn 11. desember 2018
Mikil aukning í óverðtryggðum íbúðalánum
Í október voru óverðtryggð lán um 94 prósent hreinna íbúðalána. Í heildina eru íbúðalán heimilanna um 79 prósent verðtryggð á móti 21 prósent óverðtryggðra. Vextir á óverðtryggðum lánum hafa hækkað um 0,5 prósentustig síðan í september.
Kjarninn 11. desember 2018
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar