Íslendingar erfa sífellt hærri fjárhæðir

Virði eigna íslenskra heimila hefur aukist gríðarlega á undanförnum árum, sérstaklega vegna hækkunar á húsnæðisverði. Það hefur leitt af sér að eigið fé landsmanna hefur aukist mikið og virði eigna sem erfast hækkað skarpt milli ára.

samstoufundur-vegna-gaza_14711146916_o.jpg
Auglýsing

Ein­stak­lingar á Íslandi erfðu alls 46,9 millj­arða króna á árinu 2017. Árið 2016 erfðu þeir 40,5 millj­arða króna og árið 2015 33,7 millj­arða króna. Skatt­skyldur arfur ein­stak­linga sem greiddur var út jókst því um 39 pró­sent milli áranna 2015 og 2017.

Þetta kemur fram í svari Bjarna Bene­dikts­sonar, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, við fyr­ir­spurn frá Jóni Stein­dóri Valdi­mars­syni, þing­manni Við­reisn­ar, sem birt var á vef Alþingis á laug­ar­dag.

Af þeim 121,1 millj­arði króna sem Íslend­ingar erfðu á þessum þremur árum fóru 8,8 millj­arðar króna til ein­stak­linga sem erfðu yfir 100 millj­ónir króna. Stærsti hlut­inn fór til þeirra sem erfðu yfir 6,5 millj­ónir króna en undir 50 millj­ónir króna, eða 80 millj­arðar króna. Það þýðir að tvær af hverjum þremur krónum sem greiddar voru í arf á tíma­bil­inu voru á því bili.

Upp­lýs­ingar um árið 2018 liggja ekki fyrir þar sem Rík­is­skatt­stjóri vinnur nú úr skatt­fram­tölum ein­stak­linga.

Sam­kvæmt lögum um erfða­fjár­skatt er ekki greiddu slíkur á fyrst 1,5 milljón króna í skatt­stofni hvers dán­ar­bús og njóta erf­ingjar skatt­frels­is­ins í hlut­falli við arf sinn. Erfða­fjár­skattur er að öðru leyti tíu pró­sent af skatt­stofni dán­ar­bús. Á árinu 2017, þegar alls 46,9 millj­arðar króna erfðust, voru tekjur rík­is­sjóðs af erfða­fjár­skatti 4,3 millj­arðar króna.

Gríð­ar­leg aukn­ing eigin fjár

Íslenskur almenn­ingur í heild hefur aukið auð sinn mikið á und­an­förnum árum. Þannig hefur eigið fé lands­manna auk­ist um 162 pró­sent í krónum talið frá lokum árs 2010 og til loka árs 2017, sam­kvæmt tölum Hag­stofu Íslands. Alls nam eigið fé, sem eru eignir lands­manna að frá­dregnum skuld­um, 4.103 millj­örðum króna í lok árs 2017 en 1.565 millj­örðum króna í lok árs 2010.

Auglýsing
Þorri eigna lands­manna eru bundnar í hús­næði. Í skýrslu sem Íslands­banki gaf út í októ­ber í fyrra kom fram að áætl­aðar heild­ar­eignir lands­manna á þeim tíma­punkti væru um 7.400 millj­arðar króna og að um 78 pró­sent þeirra væru hús­næð­is­eign­ir. Í skýrsl­unni sagði enn fremur að eigið fé heim­ila í hús­næð­is­eignum hefði auk­ist um 2.051 millj­arð króna frá árinu 2010, eða um 96 pró­sent. Eig­endur hús­næðis hefðu því að með­al­tali aukið sam­eig­in­legan auð sinn um 256 millj­arða króna á hverju ári frá árinu 2010.

Þessi mikla eigna­aukn­ing heild­ar­innar er því fyrst og síð­ast drifin áfram að hækkun á hús­næð­is­verði og betri skil­yrðum lands­manna til að greiða niður lán sín. Raun­verð íbúða hækk­aði um 56 pró­sent frá árinu 2010 og út sept­em­ber 2018. Það er næst mesta hækkun í heim­inum á tíma­bil­inu. Ein­ungis í Ind­landi hefur hús­næð­is­verð hækkað meira að raun­virði Á sama tíma­bili rúm­lega tvö­fald­að­ist hús­næð­is­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu í krónum talið.

Á þessum árum hefur líka ríkt umtals­verður stöð­ug­leiki í verð­bólgu og hún hald­ist undir eða við verð­bólgu­mark­mið Seðla­banka Íslands þorra hans. Þá hafa stjórn­völd gripið til ýmissa fjár­út­láta sem hafa nýst eign­ar­fólki á borð við Leið­rétt­ing­una og nýt­ingu sér­eign­ar­sparn­aðar til skatt­frjálsrar nið­ur­greiðslu á hús­næð­is­lán­um. Að auki hafa vextir hús­næð­is­lána lækkað hratt. Nú eru til að mynda lægstu breyti­legu verð­tryggðu vextir 2,15 pró­sent.

Rík­ustu tíu pró­sent þjóð­ar­innar

Líkt og áður sagði fóru 8,8 millj­arðar króna af því sem erfð­ist á árinu 2017 til hóps sem var að erfa yfir 100 millj­ónir króna á árunum 2015 til 2017. Það er ein­ungis þau tíu pró­sent þjóð­ar­innar sem eiga mest eigið fé sem eiga slíkar fjár­hæðir til að láta renna til ætt­ingja sinna að sér gengn­um.

Auglýsing
Til þess hóps töld­ust 21.535 fjöl­skyldur á árinu 2017 og átti hann alls 2.425 millj­arða króna í eigið fé.

Eignir hóps­ins eru reyndar van­metnar í tölum Hag­stofu Íslands­,þar sem eign í hluta­bréfum er færð til eignar á nafn­virði, ekki mark­aðsvirði, sem er vana­lega miklu hærra.

Efsta lag lands­manna á nær öll verð­bréf sem eru í eigu ein­stak­linga hér­lend­is. Rík­ustu tíu pró­sent þeirra eiga til að mynda 87 pró­sent allra slíkra verð­bréfa. Vert er að taka fram að líf­eyr­is­sjóðir lands­ins eru langstærstu eig­endur verð­bréfa – þeir eiga tæp­lega 70 pró­sent mark­aðs­skulda­bréfa og víxla hér­lendis – og eign þeirra er ekki talin með í ofan­greindum töl­um.

Þá vantar líka inn í töl­urnar allar þær eignir sem Íslend­ingar eiga erlend­is, og eru ekki taldar fram til skatts hér­lend­is. Í skýrslu sem unnin var fyrir fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­ið, og birt var í jan­úar 2017, kom meðal ann­ars fram að aflands­fé­laga­væð­ing íslensks fjár­mála­kerfis hefði haft tugi millj­arða króna af íslenskum almenn­ingi í van­goldnum skatt­greiðslum og búið til gríð­ar­legan aðstöðumun þeirra sem hafa, bæði lög­lega og ólög­lega, getað falið fé í erlendum skatta­skjól­um.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Milljarða tap Arion banka
Taprekstur hjá Valitor, TravelCo og fall kísilverksmiðjunnar í Helguvík, leiða til milljarðaniðurfærslna í efnahagsreikningi Arion banka.
Kjarninn 14. október 2019
Stjórnvöld nýti tækifærið til að færa heimilum betri vaxtakjör
Samtök atvinnulífsins telja að stjórnvöld eigi að hraða því að lækka sérstakan skatt á fjármálafyrirtæki, meðal annars til að lækka vexti á lánum til heimila og fyrirtækja.
Kjarninn 14. október 2019
Bankasýslan fagnar lækkun bankaskattsins
Bankasýsla ríkisins heldur á eignarhlutum ríkisins í fjármálafyrirtækjum.
Kjarninn 14. október 2019
Birgir Þórarinsson, þingmaður Miðflokksins.
Miðflokksþingmaður vill lækka bankaskattinn hægar
Stefnt er að því að bankaskattur verði lækkaður í skrefum frá árinu 2021. Tekjutap ríkissjóðs vegna þessa er áætlað á nokkurra ára tímabili vel á annan tug milljarða, en vonast er til þess að kjör neytenda batni á móti.
Kjarninn 14. október 2019
Ketill Sigurjónsson
Unaðsstundir við Olíufljótið
Kjarninn 14. október 2019
McDonald's á Íslandi lokaði árið 2009.
Táknræn staða McDonald's á Íslandi kom aftur í ljós í hruninu
Prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands segir að Íslendingar hafi lengi verið mjög upptekið af því hvernig fjallað er um land og þjóð utan landsteinanna og að lokun McDonald's hafi verið enn ein niðurlægingin á alþjóðavettvangi.
Kjarninn 14. október 2019
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Konur í fangelsum
Kjarninn 14. október 2019
Eyþór Laxdal Arnalds, oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs sem á í Morgunblaðinu með neikvætt eigið fé upp á 239 milljónir
Félagið sem heldur utan um eignarhald oddvita Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í útgáfufélagi Morgunblaðsins skuldar 360,5 milljónir króna en metur einu eign sina á 121,5 milljónir króna.
Kjarninn 14. október 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar