Vandi Boeing teygir sig af þunga til Íslands

Kyrrsetning á Max vélum Boeing hefur veruleg áhrif á flugfélög sem gerðu ráð fyrir vélunum í leiðakerfum sínum. Icelandair er eitt þeirra. Ljóst er að félagið er í kappi við tímann, um að útvega vélar sem geta leyst Max af hólmi.

MGN+Boeing+737+Max.jpg
Auglýsing

Flug­slysin í Indónesíu, 29. októ­ber, og í Eþíóp­íu, 13. mars síð­ast­lið­inn, hafa dregið mik­inn dilk á eftir sér fyrir flug­iðn­að­inn sem ekki sér fyrir end­ann á enn­þá. Allir um borð í 737 Max vélum Lion Air og Ethi­opian Air­lines, sem hröp­uðu lét­ust. Sam­tals 346. 

Banda­ríski flug­véla­fram­leið­and­inn Boeing er nú að glíma við verstu og erf­ið­ustu vanda­mál sem félagið hefur glímt við í seinni tíma sögu fyr­ir­tæk­is­ins, sem spannar 103 ár. Fram­leiðslan hjá Boeing er í Renton í útjaðri Seatt­le, þar sem félagið var stofn­að. 

Hjá fyr­ir­tæk­inu starfa tæp­lega 80 þús­und starfs­menn á svæð­inu og er talið að með marg­feld­is­á­hrifum félags­ins á svæð­inu séu allt að 250 þús­und störf tengd starf­semi Boeing. Það er stærsti vinnu­veit­and­inn og skákar þar 56 þús­und manna her­stöð, og síðan risa­vöxnum höf­uð­stöðvum Amazon og Microsoft, þar sem í dag starfa sam­tals yfir 90 þús­und manns. 

Auglýsing

Alvar­leg staða

Frum­nið­ur­stöður í rann­sóknum á flug­slys­unum benda til þess að galli hafi verið í hug­bún­aði í vél­un­um, sem teng­ist svo­nefndu MCAS-­kerfi, sem á að sporna gegn ofrisi.

Flug­mála­yf­ir­völd í Indónesíu kynntu frum­nið­ur­stöður - með fyr­ir­vara um að rann­sókn væri ekki lokið - í síð­ustu viku, og kom þá fram að flug­menn hefðu brugð­ist rétt við, og reynt að vinna gegn því að flug­vélin hefði tog­ast nið­ur. Allt kom fyrir ekki.

Þrátt fyrir að Boeing telji sig vita hvað kom upp, og hafi upp­fært hug­búnað og sé með fram­leiðslu­ferla til ítar­legrar skoð­un­ar, þá er komin upp veru­lega alvar­leg staða fyrir öll félög sem not­ast við Boeing vél­ar. 

Í stuttu máli lýsir vand­inn, sem kom­inn er upp sér svona: 

- Flug­slysin hafa leitt til þess að Boeing er til rann­sókn­ar, meðal ann­ars af alrík­is­lög­regl­unni FBI og banda­ríska dóms­mála­ráðu­neyt­inu. Kafað er ofan í minnstu smá­at­riði í fram­leiðslu­ferl­inu, sem gætu hafa leitt til þess að vél­arnar hröp­uðu. Meðal ann­ars er nú verið að rann­saka skoðun á vél­unum á starf­stöð í Flór­ída, en þar gæti eitt­hvað hafa mis­farist, sam­kvæmt skjölum sem flug­mála­yf­ir­völd í Indónesíu hafa birt, sem leiddi til þess­ara hörmu­legu slysa. 

Frá vettvangi flugslyss í Eþíópíu, sem vélin hrapaði skömmu eftir flugtak.

- Alvar­leg­ustu hlið­ar­verk­anir slysanna - fyrir utan dauðs­föllin og áhrif á aðstand­endur þeirra sem lét­ust - er mikið högg í fram­leiðslu hjá Boeing. Þegar mest var í fyrra, þá komu 57 vélar úr fram­leiðslu­kerfum Boeing í mán­uði þar sem Max vél­arnar urðu til, en fram­leiðslan er nú komin niður í 42. Ástæðan er bann við notkun á Max vél­unum og kyrr­setn­ing þeirra, og óvissa um hvenær (og hvort) Max vél­arnar geti kom­ist í notkun hjá flug­fé­lög­um. Mörg flug­fé­lög hafa veðjað á Max vél­arnar í sínum leiða­kerf­um, og er Icelandair meðal ann­ars eitt þeirra. 

- Vonir standa til þess að Max vélar geti kom­ist í notkun síðar á árinu, og að banni verði aflétt, en það er óvissa sem ríkir um það. Þetta þýðir að flug­fé­lög þurfa að leita ann­arra leiða til að fylla upp í flota sinn. Mikil eft­ir­spurn hefur mynd­ast eftir leigu­vélum og fyr­ir­sjá­an­legt að hún muni vaxa mikið á næstu mán­uð­um. Þannig eru mörg flug­fé­lög í kappi við tím­ann, um að útvega vélar í flota sína til að geta staðið við þjón­ust­una sem í boði er sam­kvæmt skipu­lögðu leiða­kerf­i. 

- Boeing stendur frammi fyrir því að geta ekki afhent vél­ar, eins og um hefur verið samið, við fjölda flug­fé­laga. Hvort félagið muni þurfa að greiða bætur vegna þessa, á eftir að koma í ljós. Fyrir hag­kerfi þar sem ferða­þjón­usta er stór atvinnu­veg­ur, sem jafn­vel hefur kerf­is­lægt mik­il­vægi, þá getur þessi vandi Boeing verið veru­legt áhyggju­efni. Á Íslandi er ferða­þjón­usta langstærsti útflutn­ings­geir­inn með um 43 pró­sent gjald­eyr­is­tekna, og ljóst að mik­il­vægt verður fyrir Icelandair að leysa úr þessum vanda sem upp er kom­inn. 

Sam­dráttur - ekki sókn

Sam­kvæmt upp­færði flug­á­ætlun Icelandair miðar hún við að Boeing 737 MAX flug­vélar félags­ins verði kyrr­settar til 16. júní næst­kom­andi. Það verður að koma í ljós, hvort kyrr­setn­ing vél­anna mun falla úr gildi á þeim degi eða fyrr, en sú sviðs­mynd er allt eins lík­leg að vél­arnar verði kyrr­settar leng­ur. Vandi er um slíkt að spá.

Icelandair er í lykilhlutverki í íslensku efnahagslífi, ekki síst eftir fall WOW air.

Í til­kynn­ingu félags­ins frá því í gær, segir að „með þeim mót­væg­is­að­gerðum sem gripið hefur verið til með því að bæta leigu­vélum við flota félags­ins hefur tek­ist að tak­marka áhrifin á leið­ar­kerfið veru­lega.“ 

Félagið gekk frá leigu á tveimur Boeing 767 breið­þotum sem til­kynnt var um þann 1. apríl síð­ast­lið­inn, og til­kynnti síðan um leigu á þriðju vél­inni af gerð­inni 757-200, en hún er 184 sæta. Hún verður í rekstri frá 15. maí fram í lok sept­em­ber 2019.

Á tíma­bil­inu 1. apríl – 15. júní mun félagið fella niður um 3,6% af flug­ferðum sínum sem sam­svarar rúm­lega 100 ferðum á tíma­bil­inu, en rekja má þennan sam­drátt til vand­ans sem skap­ast hefur vegna Max vél­anna.

„Í flestum til­fellum er um að ræða flug til áfanga­staða þar sem fleiri en eitt flug eru í boði sama dag. Þrátt fyrir þessar ráð­staf­anir helst sæta­fram­boð félags­ins nán­ast óbreytt þar sem not­ast verður við Boeing 767 flug­vélar sem eru stærri en Boeing 737 MAX vél­arn­ar. Af þeim sökum er gert ráð fyrir óveru­legum áhrifum á heild­ar­fjölda fluttra far­þega á tíma­bil­in­u,“ segir í til­kynn­ing­unni.

Þá hefur Icelandair ákveðið að hætta við flug til Cleveland í Banda­ríkj­unum og Hali­fax í Kanada á þessu ári. Það skýrist að hluta til af kyrr­setn­ingu MAX vél­anna en jafn­framt hafði áhrif á ákvörð­un­ina að stór hluti far­þega á fram­an­greinda staði eru skiptifar­þegar sem eru að ferð­ast milli N-Am­er­íku og Evr­ópu. Ákveðið var að færa fram­boðið yfir á áfanga­staði þar eft­ir­spurn er meiri eftir ferðum til og frá Íslandi, segir í til­kynn­ingu félags­ins frá því í gær. 

Veðjað á Max vél­arnar - Verður Air­bus inn í mynd­inni?

Icelandair hefur miðað sína þjón­ustu við notkun á Boeing vél­um, og segir meðal ann­ars á vef­síðu félags­ins, að Max vél­arnar falli vel að skipu­lagn­ingu félags­ins. „Eftir að 16 737 MAX 8 og 9 vélar bæt­ast í hóp­inn – en þær fyrstu munu koma til lands­ins snemma árs 2018 – verður flug­floti Icelandair sér­stak­lega vel til þess fall­inn að þjón­usta bæði Evr­ópu og Norð­ur­-Am­er­íku um ein­staka stað­setn­ingu okkar á Ísland­i,“ segir á vef félags­ins

Icelandair er að vissu leyti í kappi við tím­ann um að útvega vélar til að geta staðið við þá þjón­ustu sem félagið sel­ur, miðað við leiða­kerf­ið. Þó Boeing og Icelandair hafi lengi átt í far­sælu við­skipta­sam­bandi, þá gæti verið komin upp staða, þar sem félagið þarf að horfa annað - og þá helst til Air­bus - eftir flug­vél­u­m. 

Í til­kynn­ingum Icelandair til kaup­hallar sést að félagið er að reyna að leysa úr þessum vanda sem upp er kom­inn, eftir slysin hörmu­legu í Indónesíu og Eþíóp­íu, með aðeins fimm mán­aða milli­bil­i. 

Í lok árs í fyrra var eigið fé Icelandair um 55 millj­arðar króna en heild­ar­skuldir námu rúm­lega 900 millj­ónum Banda­ríkja­dala, eða um 110 millj­örðum króna. Mark­aðsvirði Icelandair hefur sveifl­ast mik­ið, frá degi til dags, á und­an­förnum mán­uð­um, en það nemur nú um 46 millj­örðum króna. 

Boeing er risi í banda­rísku efna­hags­lífi, en mark­aðsvirði þess nemur nú um 207 millj­örðum Banda­ríkja­dala, eða sem nemur um 25 þús­und millj­örðum króna. Til sam­an­burðar nemur heild­ar­virði alls íslenska hluta­bréfa­mark­að­ar­ins um 1.200 millj­örðum króna.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Óendurvinnanlegur úrgangur á bilinu 40 til 100 þúsund tonn á ári fram til ársins 2045
Skýrsla um þörf fyrir sorpbrennslustöðvar á Íslandi hefur litið dagsins ljós. Umhverfis- og auðlindaráðherra fagnar úttektinni og segir að nú sé hægt að stíga næstu skref.
Kjarninn 16. janúar 2021
Gauti Jóhannesson er forseti bæjarstjórnar í Múlaþingi og fyrrverandi sveitarstjóri Djúpavogshrepps.
Forseti bæjarstjórnar Múlaþings íhugar alvarlega að sækjast eftir þingsæti
Gauti Jóhannesson fyrrverandi sveitarstjóri á Djúpavogi segir tímabært að Sjálfstæðisflokkurinn eignist þingmann frá Austurlandi og íhugar framboð til Alþingis. Kjarninn skoðaði framboðsmál Sjálfstæðisflokks í Norðausturkjördæmi.
Kjarninn 16. janúar 2021
Guðjón S. Brjánsson sá þingmaður sem keyrði mest allra árið 2020
Í fyrsta sinn í mörgu ár er Ásmundur Friðriksson ekki sá þingmaður sem keyrði mest. Hann dettur niður í annað sætið á þeim lista. Kostnaður vegna aksturs þingmanna dróst saman um fimmtung milli ára.
Kjarninn 16. janúar 2021
Guðmundur Ingi Guðbrandsson umhverfis- og auðlindaráðherra.
Könnun: Fleiri andvíg en fylgjandi frumvarpi Guðmundar Inga um Hálendisþjóðgarð
Samkvæmt könnun frá Gallup segjast 43 prósent andvíg frumvarpi umhverfis- og auðlindaráðherra um stofnun Hálendisþjóðgarðs, en 31 prósent fylgjandi. Rúmlega fjórir af tíu segjast hafa litla þekkingu á frumvarpinu.
Kjarninn 16. janúar 2021
Örn Bárður Jónsson
Má hefta tjáningarfrelsi og var rétt að loka á Trump?
Kjarninn 16. janúar 2021
Bræðraborgarstígur 1 brann í sumar. Þorpið hefur keypt rústirnar og húsið við hliðina, Bræðraborgarstíg 3.
Keyptu hús og rústir á Bræðraborgarstíg á 270 milljónir og sækja um niðurrif eftir helgi
Loks hillir undir að brunarústirnar á Bræðraborgarstíg 1 verði rifnar. Nýir eigendur, sem gengið hafa frá kaupsamningi, vilja gera eitthvað gott og fallegt á staðnum í kjölfar harmleiksins sem kostaði þrjár ungar manneskjur lífið síðasta sumar.
Kjarninn 16. janúar 2021
Frá spítala í Manaus í gær. Þar skortir súrefni, sem hefur valdið ónauðsynlegum dauðsföllum bæði COVID-sjúklinga og annarra.
„Brasilíska afbrigðið“: Bretar herða reglur og súrefnið klárast í stórborg í Amazon
Faraldsfræðingur í Manaus í Brasilíu segir borgina að verða sögusvið eins sorglegasta kafla COVID-19 faraldursins hingað til. Súrefni skortir og nýburar eru fluttir í burtu. Á sama tíma grípa Bretar til hertra aðgerða til að verjast nýjum afbrigðum.
Kjarninn 15. janúar 2021
Eyþór Eðvarðsson
Þurfum stærri aðgerðir í loftslagsmálum
Kjarninn 15. janúar 2021
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar