Hægist á góðærinu: Hagstofan spáir samdrætti í ár í fyrsta sinn frá 2010

Gangi ný þjóðhagsspá, sem birt var í dag, eftir mun verða samdráttur í landsframleiðslu á Íslandi í ár. Spáin gerir þó ráð fyrir að hagvöxtur verði aftur strax á næsta ári. Ástæðan fyrir þessu er aðallega tvíþætt: Gjaldþrot WOW air og loðnubrestur.

1. maí 2019
Auglýsing

Í nýrri þjóð­hags­spá Hag­stofu Íslands, sem birt var í morg­un, er því spáð að verg lands­fram­leiðsla drag­ist saman um 0,2 pró­sent í ár. Það er umtals­verð breyt­ing frá síð­ustu spá stofn­un­ar­inn­ar, sem birt­ist í febr­úar, og gerði ráð fyrir 1,7 pró­sent hag­vexti á árinu 2019.

Gangi spáin eftir er það stað­fest að Ísland er að lenda eftir mikið efna­hags­legt háflug und­an­far­innar ára.

Íslenskt hag­kerfi hefur gengið í gegnum eitt sitt lengsta hag­vaxt­ar­skeið í sög­unni á und­an­förnum árum. Mik­ill og stöð­ugur hag­vöxtur hefur verið á hverju ári frá árinu 2011. Mestur varð hann árið 2016 þegar lands­fram­leiðsla jókst um 6,6 pró­sent á einu ári.

Auglýsing

Í fyrra var hag­vöxt­ur­inn 4,6 pró­sent og við­snún­ing­ur­inn á milli ára því 4,8 pró­sentu­stig. Síð­ast þegar hag­vöxtur dróst saman á Íslandi var á árunum 2009 (-6,8 pró­sent) og 2010 (-3,4 pró­sent).

Spáin gerir ráð fyrir því að Ísland nái sér aftur á strik strax á næsta ári og að hag­vöxtur þá verði 2,6 pró­sent.

WOW air og loðnu­brestur

Meg­in­á­stæða þess að hér verður sam­dráttur í ár er vegna þess að útflutn­ingur mun drag­ast saman um 2,5 pró­sent milli ára, sam­kvæmt spánni.

Í henni segir að útflutn­ings­horfur hafi enda versnað umtals­vert með gjald­þroti WOW air og stað­fest­ingu á því að eng­inn loðnu­kvóti verði fyrir fisk­veiði­ár­ið. Reikna má með að fram­boðs­skell­ur­inn í þjón­ustu­út­flutn­ingi verði tíma­bund­inn þar sem gert er ráð fyrir að enn sé eft­ir­spurn eftir Íslandi sem áfanga­stað ferða­manna. Reiknað er með hóf­legum bata útflutn­ings á næstu árum og er útlit fyrir 2,5 pró­sent vöxt á næsta ári.“

Vænta má þess, sam­kvæmt spánni, að einka­neysla drag­ist saman milli ára og að vöxtur hennar verði 2,4 pró­sent í ár.

Þá er búist við því að fjár­fest­ing drag­ist saman um 5,7 pró­sent á árinu, aðal­lega vegna sam­dráttar í fjár­fest­ingu á skipum og flug­vél­um, en að áfram verði mik­ill og kröft­ugur vöxtur í íbúð­ar­fjár­fest­ingu sem reiknað er með að auk­ist um 16,2 pró­sent milli ára.

Vert er þó að taka fram að hlut­fall fjár­fest­inga af lands­fram­leiðslu á árinu 2018 var 22,2 pró­sent á árinu 2018, og hafði ekki verið jafn hátt síðan á árinu 2008, eða fyrir banka­hrun.

Meiri verð­bólga og aukið atvinnu­leysi

Hag­stofan gerir ráð fyrir því að verð­bólga muni verða meiri næstu miss­er­inn en hún hefur verið und­an­farin ár. Verð­bólga hér­lendis mæld­ist enda undir 2,5 pró­sent verð­bólgu­mark­miði Seðla­banka Íslands frá febr­úar 2014 og fram á haust­mán­uði 2018, og hefur hald­ist í kringum þrjú pró­sent síðan þá. Hún mælist nú 3,3 pró­sent.

Hag­stofan gerir ráð fyrir því að verð­bólgan verði á þeim slóðum á þessu ári og að árs­með­al­tal hennar verði 3,4 pró­sent, en 3,2 pró­sent á árinu 2020. Eftir þann tíma er búist við því að verð­bólgan nálgist verð­bólgu­mark­miðið aft­ur.

Sam­kvæmt spánni mun spenna á vinnu­mark­aði minnka og atvinnu­leysi aukast á þessu ári, aðal­lega vegna gjald­þrots WOW air og áhrifa þess á þjón­ustu­út­flutn­ing. „Áætlað er að hægja muni á inn­flutn­ingi erlends vinnu­afls næstu árin vegna minni efna­hags­um­svifa. Atvinnu­leysi var 3 pró­sent að með­al­tali á fyrsta árs­fjórð­ungi sam­kvæmt Vinnu­mark­aðs­rann­sókn Hag­stof­unn­ar, en áætlað er að yfir 1.600 manns hafi orðið atvinnu­lausir í lok mars. Búist er við því að atvinnu­leysi verði um 3,7 pró­sent að með­al­tali í ár og 3,8 pró­sent árið 2020.“

Kaup­máttur heldur áfram að aukast

Í þjóð­hags­spánni er fjallað um kjara­samn­inga laun­þega á almennum vinnu­mark­aði, sem voru sam­þykktir í apr­íl, og áhrif þeirra á spánna. Þar segir að nið­ur­stöður samn­ing­anna gefi til kynna að launa­þróun á spá­tíma­bil­inu í heild verði í meg­in­at­riðum í sam­ræmi við síð­ustu þjóð­hags­spá. „Laun verða hækkuð um fasta krónu­tölu til að jafna hlut laun­þega og á þeim for­sendum að hóf­samar launa­hækk­anir muni stuðla að auknum verð­stöð­ug­leika og lægra vaxta­stigi til að við­halda raun­hækkun launa.“

Það megi því búast við að kaup­máttur launa hækki um 2,1 pró­sent á þessu ári, um 2,2 pró­sent árið 2020 og 3,2 pró­sent árið 2021.

Samn­ingar fjöru­tíu og fimm félaga opin­berra starfs­manna losn­uðu í byrjun apr­íl. Í þjóð­hags­spánni er gert ráð fyrir að launa­hækk­anir þeirra verði í takt við þær línur sem lagðar eru í fjár­mála­á­ætlun hins opin­bera sem lögð var fyrir Alþingi í mars síð­ast­liðn­um.



Myndin er frá mótmælunum í Hong Kong í júní.
Evrópuþingið gagnrýnir aðstæður í Hong Kong
Bæði yfirvöld í Hong Kong og Beijing hafa gagnrýnt Evrópuþingið fyrir ályktunina og segja hana vera hræsni af hálfu þingsins.
Kjarninn 19. júlí 2019
Skora á Almenna innheimtu ehf. að hætta innheimtu á ólöglegum lánum
Fyrir liggur að vextir á smálánum eru margfalt hærri en heimilt er samkvæmt lögum, en þrátt fyrir það eru lántakendur enn krafðir um endurgreiðslu á ólöglegum vöxtum af innheimtufyrirtækinu Almenn innheimta ehf..
Kjarninn 19. júlí 2019
Birna Lárusdóttir
Viljum við fara aftur á byrjunarreit?
Kjarninn 19. júlí 2019
Húsavík á kortið í alþjóðlegu strandhreinsunarátaki
Húsavík heimsækja árlega yfir 100 þúsund ferðamenn í þeim tilgangi að skoða hvali. Ferðaþjónustufyrirtæki á svæðinu sameinuðust í átaki í að hreins strandlengjuna, og vel tókst til.
Kjarninn 19. júlí 2019
Sjálfstæðisflokkur ekki mælst minni frá hruni – Miðjan í andstöðunni nú stærri en stjórnin
Fylgi Sjálfstæðisflokksins hefur ekki mælst lægra frá hruni, samanlagt fylgi ríkisstjórnarflokkanna hefur ekki mælst lægra á kjörtímabilinu og frjálslynda miðjublokkin er nú stærri en ríkisstjórnin.
Kjarninn 19. júlí 2019
Fylgi Miðflokks hærra en Vinstri grænna
Fylgi Miðflokksins eykst verulega á milli mánaða og mælist nú 14,4 prósent. Fylgi flokksins mælist nú hærra en bæði Vinstri grænna og Samfylkingarinnar.
Kjarninn 19. júlí 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple Pay og Enski Boltinn í boði fyrir alla
Kjarninn 19. júlí 2019
Þota ALC flogin til Evrópu
Bandaríska flugleigufélagið ALC hefur átt í deilum við Isavia um þotuna. Isavia vildi kyrrsetja vélina til að tryggja greiðslur upp í tveggja milljarða króna skuldir WOW air.
Kjarninn 19. júlí 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar