Kærkomin vaxtalækkun – Frekari vaxtalækkun í pípunum?

Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: Verður gengið enn lengra?

Már Guðmundsson
Auglýsing

Ákvörðun pen­inga­stefnu­nefndar Seðla­banka Íslands um lækka meg­in­vexti bank­ans úr 4,5 pró­sent í 4 pró­sent kom fjár­festum ekki mikið á óvart, en grein­endur höfðu spáð því að lækk­unin yrði ýmist um 0,25 pró­sentur eða 0,5 pró­sent­ur, eins og varð raun­in. 

Verð­bólga mælist nú 3,3 pró­sent, en í máli Más Guð­munds­sonar seðla­ban­ak­stjóra, á kynn­ing­ar­fundi vaxta­á­kvörð­un­ar­inn­ar, kom fram að erlendir seðla­bankar hafi í gegnum tíð­ina getað sveiflað sínum raun­stýri­vöxtum meira en raunin hefur verið hér á landi en staðan nú væri breytt miðað við það sem áður hefur ver­ið. 

Þannig hafa raun­vextir oft verið nei­kvæð­ir, tíma­bund­ið, á erlendum mörk­uð­um. Grein­ing­ar­deild Arion banka, sem spáði lækkun meg­in­vaxta niður í 4 pró­sent, segir í grein­ingu sinni á vaxta­á­kvörð­un­inni að túlka megi orð Más um vaxta­horf­urnar á þá leið, að vextir gætu lækkað enn meira. „Því má túlka orð banka­stjór­ans á þá leið að þegar verð­bólgu­vænt­ingar eru trygg­ari, þá geta seðla­bankar brugð­ist við efna­hags­þreng­ingum með vaxta­lækk­unum sem jafn­vel leiða til nei­kvæðra stýri­vaxta. Það gæti orðið raunin nú þó full snemmt sé að svara þeirri spurn­ingu. Aftur á móti ef krónan helst stöðug, efna­hags­um­svif minn­ka, verð­bólga fer ekki úr bönd­unum og kjöl­festa verð­bólgu­vænt­inga held­ur, þykir okkur alls ekki ólík­legt að sjá tíma­bundið nei­kvæða raun­stýri­vext­i,“ segir í grein­ing­unni

Auglýsing

Útflutningur dregst nú saman, og það hefur víðtæk áhrif.

Erf­ið­leikar eftir upp­gang

Í Pen­inga­málum Seðla­banka Íslands birt­ist allt önnur mynd af stöðu mála í hag­kerf­inu en hefur verið uppi und­an­farin ár. Sam­kvæmt bráða­birg­ar­tölum Hag­stofu Íslands var hag­vöxtur í fyrra 4,6 pró­sen, en spá Seðla­bank­ans nú gerir ráð fyrir að sam­dráttur verði í lands­fram­leiðslu um 0,4 pró­sent. 

Ástæðan er fyrst og fremst almennur efna­hags­legur sam­dráttur eftir fall WOW air og sam­drátt í ferða­þjón­ustu, en gert er ráð fyrir því í spánni sem birt­ist í Pen­inga­málum að ferða­mönnum muni fækka um 10 pró­sent á þessu ári, miðað við í fyrra. Það er nokkuð minni sam­dráttur en aðrir grein­endur á mark­aði hafa reiknað með, en spár hafa gert ráð fyrir á bil­inu 15 til 18 pró­sent sam­drætti á þessu ári. 

Vinnumarkaðurinn hefur vaxið mikið. Í fyrra fór hann úr 201.100 störfum, í 207.600 störf.

Útlit er fyrir að árið 2019 verði tíma­mótaár í einu til­liti. Ef spár ganga eftir þá verður í fyrsta skipti frá árinu 2006 sam­dráttur í útflutn­ingi. Sam­drátt­ur­inn verður um 3,7 pró­sent, sam­kvæmt spá bank­ans. 

Það er ekki aðeins sam­dráttur í ferða­þjón­ustu heldur einnig í sjáv­ar­út­vegi, þar sem loðnu­brestur vegur þungt. Sam­kvæmt tölum Hag­stofu Íslands hefur verð­mæti loðnu­afla verið á bil­inu 18 til 30 millj­arðar á ári, á und­an­förnum ára­tug. 

Spáin gerir einnig ráð fyrir að atvinnu­leysi fari vax­andi á næst­unni og að störfum fækki í hag­kerf­inu á næstu mán­uð­um. Í ítar­legri kynn­ingu Þór­ar­ins G. Pét­urs­son­ar, aðal­hag­fræð­ings Seðla­banka Íslands, var farið yfir helstu atriði, sem til umfjöll­unar eru í Pen­inga­mál­um, sem komu út í dag.



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Brynjar Níelsson
Villuljós
Kjarninn 30. maí 2020
Sigrún Guðmundsdóttir
Okkar SORPA
Kjarninn 30. maí 2020
Laugavegurinn er ein allra vinsælasta gönguleið landsins en gengið er frá Landmannalaugum.
Landinn óður í útivist
Uppselt er í margar ferðir Ferðafélags Íslands og félagið hefur þurft að bæta við ferðum. Níu af hverjum tíu ætla að ferðast innanlands í sumar samkvæmt könnun Ferðamálastofu.
Kjarninn 30. maí 2020
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata, er á meðal þeirra þingmanna sem skrifaðir eru á álitið.
Vilja viðurlög vegna brota sem varða verulega almannahagsmuni
Stjórnarandstöðuþingmenn vilja að aðstoðarmenn ráðherra þurfi að bíða í sex mánuði eftir að þeir ljúki störfum áður en þeir gerist hagsmunaverðir.
Kjarninn 30. maí 2020
Hoppuðu áfram eftir að heimsfaraldurinn skall á
Nýsköpunarfyrirtækið Kara Connect fékk óvæntan meðbyr þegar heimsfaraldurinn fór að geisa og ætlar að nýta sér aðstæðurnar til þess að vaxa hraðar en áætlað var. Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir framkvæmdastjóri Köru Connect ræddi við Kjarnann.
Kjarninn 30. maí 2020
Leiðtogar ríkisstjórnar Íslands.
34 milljarðar króna í að viðhalda störfum en 27 milljarðar króna í að eyða þeim
Hlutabótaleiðin mun líkast til kosta 45 sinnum meira en upphaflega var lagt upp með. Hún hefur, að mati ríkisendurskoðunar, verið misnotuð á margan hátt til að ná út fé úr ríkissjóði. Nú býðst sömu fyrirtækjum sem hana nýttu ríkisstyrkir til að reka fólk.
Kjarninn 30. maí 2020
Stækkuð og lituð mynd af frumu (bleikur litur) sem er verulega sýkt af SARS-CoV-2 veirunni (grænn litur).
„Eins og líkaminn væri vígvöllur“
Það er varla annað hægt en að bera óttablandna virðingu fyrir lífveru sem hefur eignast tugmilljónir afkomenda um allan heim á nokkrum mánuðum, segir mannerfðafræðingurinn Agnar Helgason sem sjálfur smitaðist og hefur teiknað upp ættartré veirunnar.
Kjarninn 29. maí 2020
Yfir 4.000 manns hafa látist í Svíþjóð vegna COVID-19. Flest hafa smitin verið í höfuðborginni Stokkhólmi.
Skilja Svíþjóð út undan
Landamæri Danmerkur og Noregs að Svíþjóð verða ekki opnuð um miðjan júní. Þau verða hins vegar opnuð gagnvart Íslandi. Utanríkisráðherra Svíþjóðar segir ákvörðunina pólitíska – ekki vísindalega.
Kjarninn 29. maí 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar