Kærkomin vaxtalækkun – Frekari vaxtalækkun í pípunum?

Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: Verður gengið enn lengra?

Már Guðmundsson
Auglýsing

Ákvörðun pen­inga­stefnu­nefndar Seðla­banka Íslands um lækka meg­in­vexti bank­ans úr 4,5 pró­sent í 4 pró­sent kom fjár­festum ekki mikið á óvart, en grein­endur höfðu spáð því að lækk­unin yrði ýmist um 0,25 pró­sentur eða 0,5 pró­sent­ur, eins og varð raun­in. 

Verð­bólga mælist nú 3,3 pró­sent, en í máli Más Guð­munds­sonar seðla­ban­ak­stjóra, á kynn­ing­ar­fundi vaxta­á­kvörð­un­ar­inn­ar, kom fram að erlendir seðla­bankar hafi í gegnum tíð­ina getað sveiflað sínum raun­stýri­vöxtum meira en raunin hefur verið hér á landi en staðan nú væri breytt miðað við það sem áður hefur ver­ið. 

Þannig hafa raun­vextir oft verið nei­kvæð­ir, tíma­bund­ið, á erlendum mörk­uð­um. Grein­ing­ar­deild Arion banka, sem spáði lækkun meg­in­vaxta niður í 4 pró­sent, segir í grein­ingu sinni á vaxta­á­kvörð­un­inni að túlka megi orð Más um vaxta­horf­urnar á þá leið, að vextir gætu lækkað enn meira. „Því má túlka orð banka­stjór­ans á þá leið að þegar verð­bólgu­vænt­ingar eru trygg­ari, þá geta seðla­bankar brugð­ist við efna­hags­þreng­ingum með vaxta­lækk­unum sem jafn­vel leiða til nei­kvæðra stýri­vaxta. Það gæti orðið raunin nú þó full snemmt sé að svara þeirri spurn­ingu. Aftur á móti ef krónan helst stöðug, efna­hags­um­svif minn­ka, verð­bólga fer ekki úr bönd­unum og kjöl­festa verð­bólgu­vænt­inga held­ur, þykir okkur alls ekki ólík­legt að sjá tíma­bundið nei­kvæða raun­stýri­vext­i,“ segir í grein­ing­unni

Auglýsing

Útflutningur dregst nú saman, og það hefur víðtæk áhrif.

Erf­ið­leikar eftir upp­gang

Í Pen­inga­málum Seðla­banka Íslands birt­ist allt önnur mynd af stöðu mála í hag­kerf­inu en hefur verið uppi und­an­farin ár. Sam­kvæmt bráða­birg­ar­tölum Hag­stofu Íslands var hag­vöxtur í fyrra 4,6 pró­sen, en spá Seðla­bank­ans nú gerir ráð fyrir að sam­dráttur verði í lands­fram­leiðslu um 0,4 pró­sent. 

Ástæðan er fyrst og fremst almennur efna­hags­legur sam­dráttur eftir fall WOW air og sam­drátt í ferða­þjón­ustu, en gert er ráð fyrir því í spánni sem birt­ist í Pen­inga­málum að ferða­mönnum muni fækka um 10 pró­sent á þessu ári, miðað við í fyrra. Það er nokkuð minni sam­dráttur en aðrir grein­endur á mark­aði hafa reiknað með, en spár hafa gert ráð fyrir á bil­inu 15 til 18 pró­sent sam­drætti á þessu ári. 

Vinnumarkaðurinn hefur vaxið mikið. Í fyrra fór hann úr 201.100 störfum, í 207.600 störf.

Útlit er fyrir að árið 2019 verði tíma­mótaár í einu til­liti. Ef spár ganga eftir þá verður í fyrsta skipti frá árinu 2006 sam­dráttur í útflutn­ingi. Sam­drátt­ur­inn verður um 3,7 pró­sent, sam­kvæmt spá bank­ans. 

Það er ekki aðeins sam­dráttur í ferða­þjón­ustu heldur einnig í sjáv­ar­út­vegi, þar sem loðnu­brestur vegur þungt. Sam­kvæmt tölum Hag­stofu Íslands hefur verð­mæti loðnu­afla verið á bil­inu 18 til 30 millj­arðar á ári, á und­an­förnum ára­tug. 

Spáin gerir einnig ráð fyrir að atvinnu­leysi fari vax­andi á næst­unni og að störfum fækki í hag­kerf­inu á næstu mán­uð­um. Í ítar­legri kynn­ingu Þór­ar­ins G. Pét­urs­son­ar, aðal­hag­fræð­ings Seðla­banka Íslands, var farið yfir helstu atriði, sem til umfjöll­unar eru í Pen­inga­mál­um, sem komu út í dag.



Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Í ávarpi sínu fór Katrín yfir þann lærdóm sem hægt er að draga af kórónuveirufaraldrinum, meðal annars að samheldni samfélagsins hafi reynst okkar mestu verðmæti.
Ekki einungis hægt að vísa ábyrgð á launafólk
Katrín Jakobsdóttir segir atvinnulíf og stjórnvöld bera mikla ábyrgð á bráttunni við verðbólguna og að ekki sé hægt að vísa ábyrgðinni eingöngu á launafólk í komandi kjarasamningum.
Kjarninn 20. maí 2022
Ingrid Kuhlman og Bjarni Jónsson
Læknar og hjúkrunarfræðingar styðja dánaraðstoð
Kjarninn 20. maí 2022
Frá utanríkisráðuneytinu við Rauðarárstíg.
Neita að upplýsa um fjölda útgefinna neyðarvegabréfa
Nýlega var reglugerð samþykkt í dómsmálaráðuneyti sem veitir utanríkisráðherra heimild til að óska eftir því að ÚTL gefi út vegabréf til útlendings ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi. Utanríkisráðuneytið upplýsir ekki um fjölda útgefinna vegabréfa.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndin er fengin úr kerfisáætlun Landsnets 2016-2025. „DC-strengur á Sprengisandsleið hefur jákvæð áhrif á mögulega lengd jarðstrengja á Norðurlandi,“ segir í myndatexta.
Sprengisandskapall „umfangsmikil og dýr“ framkvæmd fyrir „fáa kílómetra“ af jarðstreng í Blöndulínu
Landsnet tekur ekki undir þau sjónarmið Samtaka um náttúruvernd á Norðurlandi að skynsamlegt sé að leggja jarðstreng yfir Sprengisand til að auka möguleika á því að leggja hluta Blöndulínu 3 í jörð.
Kjarninn 20. maí 2022
Hersir Sigurgeirsson
Segir sig frá úttektinni á sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka
Bankasýsla ríkisins sendi bréf til ríkisendurskoðanda með ábendingu um að Hersir Sigurgeirsson hefði sett „like“ á tiltekna færslu á Facebook sem varðaði útboðið. „Ég kann ekki við slíkt eftirlit,“ segir Hersir.
Kjarninn 20. maí 2022
Hvernig gengur að koma úkraínskum flóttabörnum inn í skólakerfið?
Langfæst börn sem flúið hafa stríðið í Úkraínu með foreldrum sínum á síðustu vikum og mánuðum eru komin inn í skólakerfið hér á landi og spila þar inn margir þættir. Samstarf á milli stærstu sveitarfélaganna hefur þó gengið vel.
Kjarninn 20. maí 2022
Jarðskjálftahrinur ollu mikilli hræðslu meðal barna og engar upplýsingar voru veittar til fólksins, sem margt glímir við áfallastreituröskun. Ásbrú er því ekki ákjósanlegasti dvalarstaðurinn fyrir fólk sem flúið hefur stríðsátök, að mati UN Women.
Konur upplifi sig ekki öruggar á Ásbrú – og erfitt að koma óskum á framfæri
UN Women á Íslandi gera alvarlegar athugasemdir við svör Útlendingastofnunar varðandi útbúnað og aðstæður fyrir flóttafólk og umsækjendur um alþjóðlega vernd á Ásbrú.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndir af börnum í Austur-Kongó með alvarleg einkenni apabólu.
Fimm staðreyndir um apabólu
Apabóla er orð sem Íslendingar höfðu fæstir heyrt þar til nýverið er tilfelli af þessum sjúkdómi hófu að greinast í Evrópu og Norður-Ameríku. Sjúkdómurinn er hins vegar vel þekktur í fátækustu ríkjum heims þar sem þúsundir sýkjast árlega.
Kjarninn 19. maí 2022
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar