Danska skýjaborgin Vinge

Það er ekki nóg að fá háleitar hugmyndir, það þarf líka einhvern til að framkvæma þær. Þessu hafa bæjaryfirvöld í Frederikssund á Sjálandi fengið að kynnast, þar sem draumsýn hefur breyst í hálfgerða martröð.

Vinningstillaga Henning Larsen arkitektastofunnar að því hvernig Vinge ætti að líta út. Veruleikinn í dag er allt annar.
Vinningstillaga Henning Larsen arkitektastofunnar að því hvernig Vinge ætti að líta út. Veruleikinn í dag er allt annar.
Auglýsing

Árið 2011 kynntu bæj­ar­yf­ir­völd í Frederiks­sund á Norður – Sjá­landi ákvörðun um að byggja frá grunni nýtt hverfi suð­austan við bæinn. Þar var stórt óbyggt land­svæði og bæj­ar­yf­ir­völdin hugs­uðu stórt, og langt, fram í tím­ann. Fyrsta skrefið var að velja þessu nýja svæði nafn og eftir sam­keppni varð nafnið Vinge fyrir val­inu. Bæj­ar­yf­ir­völd sögðu nafnið lýsa flugi fugla, lagt væri upp í ferð með til­tek­inn áfanga­stað en leiðin væri ekki alveg skýrt afmörk­uð. Konan sem sendi inn til­lög­una um nafnið Vinge sagði að hún hefði ein­fald­lega séð gítar með þessu nafni og fund­ist það snið­ug­t. 

Næsta skref var að velja hönn­uði að svæð­inu. Efnt var til sam­keppni og til­laga arki­tekta­stof­unnar Henn­ing Larsen architects varð fyrir val­inu. Henn­ing Larsen arki­tektar hafa hannað fjöl­margar þekktar bygg­ingar víða um heim, þar á meðal tón­list­ar­húsið Hörpu, í sam­vinnu við íslensku arki­tekta­stof­una Batt­er­í­ið.

20 þús­und íbúar og nokkur þús­und störf 

Vorið 2013 kynntu bæj­ar­yf­ir­völd i Frederiks­sund og Henn­ing Larsen arki­tektar skipu­lags­hug­myndir og áætl­anir fyrir þetta nýja svæði, Vinge. Áætl­anir gera ráð fyrir að árið 2035 verði um 20 þús­und íbúar á svæð­inu, í ein­býl­is-, rað- og fjöl­býl­is­húsum og þar verði einnig fyr­ir­tæki, með að minnsta kosti 4 þús­und starfs­menn.

Auglýsing
Bæjarstjórinn í Frederiks­sund sagði þessar áætl­anir sýna stór­hug og fram­sýni en íbúar Frederiks­sund eru í dag rúm­lega 16 þús­und. 

Lest­ar­stöðin

Ein helsta for­senda þess að fólki og fyr­ir­tækjum þyki fýsi­legt að koma sér fyrir í nýjum hverfum eru tryggar og greiðar almenn­ings sam­göngur og vega­kerfi. Vega­kerfið á þessu svæði er ágætt og ný brú yfir Hró­arskeldu­fjörð­inn verður opnuð á næst­unni. Arki­tekt­arnir gerðu ráð fyrir stórri versl­ana­mið­stöð í miðbæ Vinge og hún myndi tengj­ast nýrri lest­ar­stöð. Slík stöð er ekki ein­hliða ákvörðun bæj­ar­yf­ir­valda, þar þarf ríkið að koma til skjal­anna ásamt Dönsku járn­braut­un­um. Allt tók þetta sinn tíma en árið 2016 lá ákvörðun um lest­ar­stöð­ina fyr­ir. Kostn­að­ar­á­ætlun hljóð­aði upp á 55 millj­ónir danskra króna (rúm­lega 1 millj­arður íslenskur). 

Und­ir­bún­ingur fram­kvæmda hófst skömmu síðar og þegar hefur verið varið um það bil 17 millj­ónum danskra króna til verks­ins. 

Fjár­mögnun

Þegar áætl­an­irnar um Vinge svæðið voru kynntar kom fram að þær fram­kvæmdir sem bæj­ar­fé­lagið Frederiks­sund yrði að takast á hendur varð­andi upp­bygg­ing­una, göt­ur, lagna­kerfi o.s.frv. yrðu fjár­magn­aðar með sölu bygg­inga­lóða til verk­taka og ann­arra fyr­ir­tækja. Bæj­ar­yf­ir­völd í Frederiks­sund töldu fyr­ir­fram að auð­velt myndi reyn­ast að selja bygg­inga­lóð­irnar í þessu nýja hverfi. Fjar­lægðin frá Vinge til mið­borgar Kaup­manna­hafnar er innan við 50 kíló­metrar og margir sem vinna í borg­inni ferð­ast mun lengra til vinnu á degi hverj­u­m. 

Í trausti þess að allt gengi þetta eft­ir, fólk og fyr­ir­tæki myndu flykkj­ast til Vinge, var farið af stað með und­ir­bún­ings­fram­kvæmdir á svæð­inu. Lóðir voru boðnar til sölu og samn­ingar gerðir við verk­taka varð­andi gatna­gerð og annað það sem sneri að sveit­ar­fé­lag­in­u. 

Allt gengið á aft­ur­fót­um 

Bjart­sýni bæj­ar­yf­ir­valda í Frederiks­sund varð­andi Vinge verk­efnið reynd­ist ekki á rökum reist. Áhugi verk­taka fyrir að byggja reynd­ist mjög tak­mark­aður og þar að auki hurfu tveir stórir verk­takar frá í miðjum klíð­um. Þeir sögðu að ekki hefði verið búið að ganga end­an­lega frá samn­ing­um, þar hefðu verið allt of margir lausir endar og bær­inn tregur til að semja. Þess vegna hefðu þeir ekki átt ann­ars úrkosti en segja sig frá verk­inu.

Auglýsing
Bærinn situr uppi með umtals­verð útgjöld vegna þessa, hefur þegar orðið að leggja út 163 millj­ónir króna (rúmir 3 millj­arðar íslenskir) sem ekki var gert ráð fyrir í fjár­hags­á­ætlun bæj­ar­ins. 163 millj­ónir eru miklir pen­ingar í ekki stærra bæj­ar­fé­lagi þar sem rekst­ur­inn hefur verið í járnum árum saman eins og hjá mörgum öðrum bæj­ar­fé­lög­um. Fyrir fram var búist við að í lok þessa árs myndu að minnsta kosti 2 þús­und manns búa í Vinge en íbú­arnir eru nú innan við tvö hund­ruð. ­Fyr­ir­tæki hafa líka verið mjög hik­andi við að koma sér fyrir á svæð­inu og segja ástæð­una þá að mikil óvissa ríki um fram­tíð þess. 

Stjórn­mála­menn hik­andi en bæj­ar­stjóri bjart­sýnn

Vand­ræða­gang­ur­inn varð­andi Vinge hefur ekki farið fram hjá stjórn­mála­mönn­un­um. Og nú hika þeir varð­andi fram­hald­ið. Nokkrir þing­menn hafa lýst því yfir að ekki komi til greina að halda fram­kvæmdum við lest­ar­stöð­ina áfram fyrr en ljóst verði að fleira fólk flytji til Vinge og íbú­arnir að minnsta kosti orðnir 2 þús­und. Sumir úr hópi þing­manna hafa jafn­vel látið í ljós efa­semdir um að Vinge verði nokkurn tíma að veru­leika, svæðið verði drauga­borg, eins og einn þeirra orð­aði það.

Und­an­farið hefur bæj­ar­stjórn Frederiks­sund fundað stíft með þing­mönn­um, verk­tök­um, for­svars­mönnum bygg­ing­ar­sam­vinnu­fé­laga og ýmsum fleir­um. Bæj­ar­stjór­inn í Frederiks­sund seg­ist bjart­sýnn á að brátt fari hjólin að snú­ast og kveðst sann­færður um að Vinge verði eft­ir­sótt hverfi innan fárra ára. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar