OECD vill að ríkið selja banka, létti á regluverki og setji á veggjöld

Lífskjör eru mikil á Íslandi og flestar breytur í efnahagslífi okkar eru jákvæðar. Hér ríkir jöfnuður og hagvöxtur sem sýni að það geti haldist í hendur. Ýmsar hættur eru þó til staðar og margt má laga. Þetta er mat OECD á íslensku efnahagslífi.

1. maí 2019 - Hópur af fólki
Auglýsing

Alþjóða efna­hags- og fram­fara­stofn­unin OECD segir í nýrri skýrslu um íslensk efna­hags­mál að lífs­kjör og vel­ferð á Íslandi séu mikil og með því besta sem þekk­ist. Helstu efna­hags­legu ógnir sem landið standi frammi fyrir séu hart Brex­it, frek­ari nið­ur­sveifla í ferða­þjón­ustu og brestur í veið­u­m. 

Angel Gur­ría, fram­kvæmda­stjóri OECD, er staddur hér­lendis og kynnti skýrsl­una á frétta­manna­fundi í fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­inu síð­degis í dag. 

OECD gagn­rýnir líka ýmis­legt í íslensku efna­hags­lífi. Stofn­unin segir að reglu­gerð­aum­gjörðin um það sé of ströng, að launa­hækk­anir ættu að fylgja fram­leiðni­vexti og að draga þurfi úr eign­ar­haldi rík­is­ins á bönkum með því að fram­fylgja þeim áætl­unum sem séu til staðar um einka­væð­ingu þeirra. Heim­ild er á fjár­lögum til að selja allt hlutafé í Íslands­banka og allt að 34 pró­sent hlut í Lands­bank­an­um. 

Lífs­kjör með þeim bestu

Skýrslan er ítar­leg, alls 121 blað­síða, en OECD gefur út slíkar rík­is­skýrslur á tveggja ára fresti. Síð­asta skýrsla um Ísland var birt í júní 2017. 

Auglýsing
Niðurstöðurnar núna eru að uppi­stöðu í takti við vænt­ing­ar. Þar er farið yfir að Íslandi hafi náð sér að fullu eftir fjár­mála­á­falli sem reið yfir landið haustið 2008. Efna­hagur lands­ins sé sterk­ur, hag­vöxtur hafi verið mik­ill und­an­farin ár, atvinnu­leysi lágt, verð­bólga lág og afgangur af rík­is­rekstr­inum árum sam­an. Lífs­kjör Íslend­inga séu með þeim bestu sem mæl­ast á meðal aðild­ar­ríkja OECD. 

Fram undan sé hæg­ari vöxtur en á und­an­förnum árum, vegna gjald­þrots WOW air í lok mars og loðnu­brests. Sam­kvæmt skýrsl­unni eigi að búast við 0,2 pró­sent hag­vexti í ár og 2,2 pró­sent á næsta ári. Þess­ari þróun muni fylgja aukið atvinnu­leysi.

Flestar spár grein­ing­ar­að­ila hér­lendis hafa reiknað með sam­drætti á árinu 2019. Í nýj­ustu útgáfu Pen­inga­mála Seðla­banka Íslands er til að mynda búist við 0,2 pró­sent sam­drætti í ár. Ekki kemur fram í skýrslu OECD hvaðan tölur stofn­un­ar­innar um væntan hag­vöxt kom­a. 

Jöfn­uður og hag­vöxtur geta farið saman

Í skýrsl­unni segir að á Íslandi sé lít­ill ójöfn­uður og að á Íslandi ríki meira jafn­ræði milli þegn­anna en í nær öllum öðrum löndum innan OECD. Hér sé atvinnu­þátt­taka mikil og að jöfn­uður launa sé einnig mik­ill. Þetta sé merki þess að jöfn­uður og sterkur hag­vöxtur geti farið sam­an. 

Að mati OECD er vöxt­ur­inn á Íslandi grænn, sér­stak­lega vegna þess að hér sé fram­leidd sjálf­bær orka sem seld sé til not­enda. Á það er þó bent í skýrsl­unni að útblástur gróð­ur­húsa­loft­teg­unda sé að aukast hér­lend­is. 

Auglýsing
Þar er einnig greint frá því að það sé yfir­lýst mark­mið íslenskra stjórn­valda að Ísland verði kolefn­is­hlut­laust árið 2040.

Selja sig niður í bönkum

OECD finnur þó að ýmsu hér­lend­is. Stofn­unin segir að reglu­gerð­ar­um­hverfið sé of íþyngj­andi og að það eigi vera meira í takt við þarfir lít­ils og opins efna­hags­kerf­is. Of mikið reglu­verk dragi úr fram­leiðni og sam­keppn­is­hæfi inn­lendra fyr­ir­tækja. 

Þá gætu bætti sam­skipti við verka­lýðs­fé­lög einnig hjálpað til við að auka sam­keppn­is­hæfni Íslands. Of oft eigi sér stað ein­hvers konar höfr­unga­hlaup í kjöl­far gerðar kjara­samn­inga. Þeim samn­ingum sem voru und­ir­rit­aðir í apr­íl, við um helm­ing íslensks vinnu­mark­að­ar, er þó sér­stak­lega hrósað fyrir að tengja launa­þróun fram­tíð­ar­innar við hag­vöxt með beinum hætti.

Þá er það mat OECD að frammi­staða Íslands í mennta­málum sé veik, of marga náms­menn skorti sterka kjarna­færni þegar skóla­skyldu lýkur og að börn inn­flytj­enda sýni lak­ari nið­ur­stöðu en börn ann­arra. Stofn­unin mælir með að gæði kennslu verði aukin með fjár­fest­ingu og þróun í kennslu og að staða barna inn­flytj­enda verði bætt með því að bjóða upp á áhrifa­rík­ari tungu­mála­nám­skeið fyrir þau. 

Fjár­magna sam­göngur með veggjöldum

OECD leggur einnig til að Ísland bæti það hvernig opin­beru fé er eytt. Ekki sé nægj­an­lega miklar kröfur gerðar á að því sé eytt með nyt­sam­legum hætti þótt að slíkar kröfur séu í orði til staðar í gerð fjár­laga­á­ætl­un­ar. Stofn­unin leggur til að eft­ir­lit með notkun fjár­muna verði hert í heil­brigð­is- og mennta­málum sér­stak­lega, en þar er um að ræða tvo af fjár­frek­ustu mála­flokkum rík­is­rekst­urs­ins. 

Lagt er til að Ísland auki fjár­fest­ingar í innviðum sam­gangna, orku­mála og fjar­skipta og að það verði ráð­ist í inn­heimtu veggjalda til að stýra eft­ir­spurn og fjár­magna fjár­fest­ingu í sam­göngu­fram­kvæmd­um. 

Þá leggur OECD til, í ljósi þess að fjöldi lands­manna sem eru á örorku hefur tvö­fald­ast á 20 árum, að örorku­líf­eyr­is­kerfið verði end­ur­skipu­lagt með það að leið­ar­ljósi að greiða fyrir end­ur­komu á vinnu­mark­að­inn. Sam­hliða eigi að þrengja skil­yrði fyrir töku örorku­líf­eyris og styðja fólk frekar til þess að halda áfram í vinn­u. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
AGS segir hættumerkin hrannast upp í heimsbúskapnum
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn segir að nú séu hagvaxtarhorfur í heimsbúskapnum svipaðar og voru fyrir fjármálakreppuna 2007 til 2009.
Kjarninn 15. október 2019
Rauður dagur á markaði - Arion banki fellur enn í verði
Rauður dagur var í kauphöll Íslands í dag. Öll félögin lækkuðu nema eitt, Origo. Virði þess félags hækkaði um tæplega 2 prósent í dag, í viðskiptum upp á 677 þúsund.
Kjarninn 15. október 2019
Landsvirkjun hækkar raforkuverð um 2,5 prósent
Heildsöluverð á raforku hjá Landsvirkjun mun hækka um 2,5 prósent um næstu áramót.
Kjarninn 15. október 2019
Óverðtryggð lán aldrei verið eins stór hluti af heildarskuldum heimilanna
Óverðtryggð skuldsetning heimila hefur aldrei verið meiri hér á landi eða um 27 prósent af heildarskuldsetningu heimilanna. Verðtryggð skuldsetning er hins vegar oft eini raunhæfi valkosturinn fyrir lántakendur.
Kjarninn 15. október 2019
Kristbjörn Árnason
Almennt er staðhæft að íþróttir séu hollar fyrir börn og unglinga. En er það svo?
Leslistinn 15. október 2019
Ást og fótbolti
Auður Jónsdóttir rithöfundur gerðist íþróttafréttaritari og fór á landsleik með átta ára syni sínum og fótboltavinkonu. Henni fannst takturinn í HÚH-inu sem kyrjað var í stúkunni minna sig á stigvaxandi samfarir.
Kjarninn 15. október 2019
Kvikan
Kvikan
Ríkustu tíu prósentin, margföld mánaðarlaun hjá Kaupþingi og sókn Miðflokks
Kjarninn 15. október 2019
Magnús Harðarson skipaður nýr forstjóri Kauphallarinnar
Magnús Harðarsson tekur við af bróður sínum Páli sem forstjóri Nasdaq Iceland.
Kjarninn 15. október 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar