AGS segir að það þurfi kerfisbreytingar til að koma íslensku „vaxtarvélinni“ í gang

Íslensk stjórnvöld og vinnumarkaður brugðust hratt og rétt við þeim áföllum sem urðu í efnahagslífinu í ár. Til lengri tíma þarf hins vegar að búa til nýjar atvinnustoðir undir íslenska efnahagslífið til að draga úr áhættu og tryggja hagvöxt.

island-albania_9954400694_o.jpg
Auglýsing

Þrátt fyrir að íslenskt efna­hags­kerfi muni taka aftur við sér á næsta ári, og að búist sé við hag­vexti þá í kjöl­far sam­dráttar í ár með til­heyr­andi minni einka­neyslu og auknu atvinnu­leysi, er íslenskur efna­hagur við­kvæm­ur. Við­brögð stjórn­valda við nið­ur­sveifl­unni sem varð í ár, sér­stak­lega í ferða­þjón­ustu vegna gjald­þrots WOW air og þess að Icelandair getur ekki notað Boeing MAX 737 vél­arnar sín­ar, hafa mildað höggið sem hefði getað skollið á Íslandi. Þar er um að ræða aukin slaka í rík­is­fjár­mál­um, sem mun skila því að rík­is­sjóður verður rek­inn í halla í ár, og aðgerðir Seðla­banka Íslands til að reyna að örva kerf­ið, með því að lækka vexti um 1,5 pró­sentu­stig frá því í maí. 

Lífs­kjara­samn­ing­arnir sem und­ir­rit­aðir voru nokkrum dögum eftir að WOW air varð gjald­þrota, þar sem samið var um hóf­legar launa­hækk­anir á næstu þremur árum og teng­ingu launa­þró­unar við þjóð­ar­tekj­ur, voru líka lyk­il­breyta í því að takast á við breyttar aðstæður í íslensku efna­hags­líf­i. 

Ýmsar ytri aðstæður gætu haft nei­kvæð áhrif á Ísland án þess að landið hafi neitt með ákvarð­anir þeim tengdum að gera, til dæmis Brex­it, aukin and­staða við alþjóða­sam­vinnu og við­skipta­stríð stór­velda. 

Þetta er meðal þess sem fram kemur í yfir­lýs­ingu Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóðs­ins (AGS) vegna úttektar á íslensku efna­hags­lífi sem birt var í dag. Sendi­nefnd frá sjóðn­um, undir for­ystu Ivu Petr­ovu hefur verið hér­lendis und­an­farnar tvær vikur að vinna úttekt­ina og fundað með íslenskum stjórn­völdum og öðrum hag­að­il­u­m. 

Auglýsing
AGS hrósar auk þess yfir­vof­andi sam­ein­ingu Seðla­banka Íslands og Fjár­mála­eft­ir­lits­ins, en sjóð­ur­inn hefur lengi mælt með því að Íslend­ingar fari þá leið til að tryggja betra sam­ræmi í eft­ir­liti með og betri yfir­sýn yfir íslenskt fjár­mála­kerf­i. 

Þarf að koma íslensku „vaxt­ar­vél­inni“ í gang

Tölu­vert púður fer í að benda á leiðir til að upp­færa „vaxt­ar­vél“ íslenska efna­hags­lífs­ins. AGS segir að Íslandi þurfi á fleiri sér­fræð­ingum að halda til að auka fjöl­breytni í efna­hags­líf­inu og fjölga vaxta­sprot­um. Í yfir­lýs­ingu sjóðs­ins segir að þar sem Ísland sé lítið efna­hags­kerfi þá sé nauð­syn­legt fyrir landið að geta treyst á fleiri stoðir en þær fáu sem nú haldi kerf­inu uppi. Þar er vit­an­lega átt við ferða­þjón­ustu, sjáv­ar­út­veg og orku­sölu, allt geirar sem nýta nátt­úru­auð­lindir að uppi­stöðu, en byggj­ast ekki fyrst og síð­ast á hug­viti. Þessi staða geri Ísland við­kvæm­ari fyrir áföll­um, líkt og sást í ár þegar loðnu­brestur og vand­ræði flug­fé­laga skil­uðu öllu kerf­inu í sam­drátt­arfasa. Þá sé erf­ið­ara að meta áhættu í litla íslenska kerf­inu þar sem gagn­sæi í rekstri óskráðra fyr­ir­tækja, sem geti haft mikið áhrif á allt efna­hags­kerfið fari rekstur þeirra illa, sé allt of lítið. Þar er aug­ljós­lega verið að vísa til WOW air, en bág fjár­hags­staða þess fyr­ir­tækis varð ekki opin­ber fyrr en á seinni hluta síð­asta árs, þegar rekst­ur­inn var þegar kom­inn í mikið óefn­i. 

AGS leggur líka áherslu á að íslenskar nátt­úru­auð­lindir verði varð­veittar í þeim til­gangi að styðja við hefð­bundn­ari atvinnu­veg­i. 

Á meðal þeirra leiða sem AGS bendir á að þurfi að fara, til að kveikja aftur í vaxt­ar­mögu­leikum Íslands, eru vel skipu­lagðar kerf­is­breyt­ingar í mennta­kerf­inu, aukin áhersla á menntun kenn­ara og aukin áhersla á að hjálpa börnum inn­flytj­enda að aðlag­ast og þar með gefa þeim betra tæki­færi á að nýta hæfi­leika sína til fulls. Inn­flytj­endum til Íslands hefur fjölgað gríð­ar­lega á und­an­förnum árum og nú eru um 46 þús­und erlendir rík­is­borg­arar sem búa í land­inu. Fyrir örfáum árum síðan voru þeir um 20 þús­und. Þrátt fyrir sam­drátt í efna­hags­líf­inu í ár hefur þeim haldið áfram að fjölga og því fátt sem bendir til þess að um tíma­bundna aukn­ingu sé að ræða. 

Áhyggjur af orð­spori Íslands vegna pen­inga­þvættis

Þá þarf Ísland að taka það alvar­lega að kom­ast sem fyrst af gráum lista Fin­ancial Act­ion Task Force (FATF) og draga þar með úr orð­spors­á­hætt­unni sem sú vera skapar fyrir Ísland. AGS bendir á að íslensk stjórn­völd hafi tekið stór skref í að upp­færa varnir sínar gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka frá því að landið fékk fall­ein­kunn hjá FATF í apríl 2018. Þær upp­færslur hafa fyrst og síð­ast verið á lagaum­hverfi og reglu­verki en enn vantar að sýna hversu vel varn­irnar virki þegar á reyn­i. 

Þrátt fyrir að Ísland hafi verið sett á gráa list­ann í októ­ber þá hefur það ekki haft mikil áhrif á þátt­töku Íslands á alþjóð­legum fjár­mála­mörk­uðum né á greiðslur til íslenskra fyr­ir­tækja, en ljóst sé að áfram­hald­andi árvekni sé nauð­syn­leg til að tryggja að það ger­ist ekki. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hin harða barátta um sjónvarpið og internetið
Síminn fékk nýverið níu milljóna króna stjórnvaldssekt fyrir að hafa margbrotið ákvæði fjölmiðlalaga, með því að í raun vöndla saman sölu á interneti og sjónvarpi. Brotin voru sögð meðvituð, markviss og ítrekuð.
Kjarninn 15. desember 2019
Réttast að senda pöndubirnina heim
Upplýsingar um fund kínverska sendiherrans í Danmörku með færeyskum ráðamönnum um fjarskiptasamning hafa valdið fjaðrafoki í Færeyjum og meðal danskra þingmanna. Sendiherrann neitar að reyna að beita Færeyinga þrýstingi.
Kjarninn 15. desember 2019
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Drög að nýjum þjónustusamningi við RÚV kynnt
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur kynnt nýjan þjónustusamning við Ríkisútvarpið fyrir ríkisstjórn en núgildandi samningur rennur út um áramótin.
Kjarninn 14. desember 2019
Agnar Snædahl
Frá kreppuþakuppbyggingu og myglu
Kjarninn 14. desember 2019
Undraheimur bókmenntanna: Veisla Soffíu Auðar Birgisdóttur
Gagnrýnandi Kjarnans skrifar um „Maddama, kerling, fröken, frú. Konur í íslenskum nútímabókmenntum".
Kjarninn 14. desember 2019
Jón Baldvin Hannibalsson
Norrænt velferðarríki eða arðrænd nýlenda?
Kjarninn 14. desember 2019
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur efast um að mútur hafi verið greiddar og telur Samherja ekki hafa brotið lög
Forstjóri Samherja telur Jóhannes Stefánsson hafa verið einan að verki í vafasömum viðskiptaháttum fyrirtækisins í Afríku. Greiðslur til Dúbaí eftir að Jóhannes hætt,i sem taldar eru vera mútur, hafi verið löglegar greiðslur fyrir kvóta og ráðgjöf.
Kjarninn 14. desember 2019
Litla hraun
Vilja að betrun fanga hefjist strax frá dómsuppkvaðningu
Starfshópur félagsmálaráðherra hefur lagt til unnið sé að bataferli einstaklinga sem hlotið hafa refsidóm strax frá uppkvaðningu dóms, á tímabilinu áður en afplánun refsingar hefst, á meðan afplánun varir og einnig eftir að afplánun lýkur.
Kjarninn 14. desember 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar