Segir lýðskrumara vilja umbylta fiskveiðistjórnarkerfinu vegna spillingarmáls í Namibíu

Leiðarahöfundur Morgunblaðsins gagnrýnir þá sem vilja nota Samherjamálið til að breyta fiskveiðisstjórnunarkerfinu. Frumvarp var lagt fram á föstudag sem umbyltir því og forsætisráðherra berst fyrir auðlindaákvæði í stjórnarskrá.

Davíð Oddsson er annar ritstjóra Morgunblaðsins.
Davíð Oddsson er annar ritstjóra Morgunblaðsins.
Auglýsing

„Spill­ing­ar­mál í Namib­íu, sem hefur teng­ingar hingað til lands en þó óljósar og fjarri því upp­lýstar að fullu, hefur laðað fram fjölda lýð­skrumara hér á landi, ekki síst úr stétt stjórn­mála­manna sem hugsa gott til glóð­ar­innar eftir langa eyði­merk­ur­göngu. Í stað þess að bíða eftir að málið upp­lýs­ist eftir rann­sókn yfir­valda hér og erlendis geys­ast þessir stjórn­mála­menn fram nú og krefj­ast þess jafn­vel að íslenska fisk­veiði­stjórn­ar­kerf­inu verði bylt vegna spill­ing­ar­máls­ins í Namib­íu.“ Þetta segir í leið­ara Morg­un­blaðs­ins í dag. 

Þar segir að spill­ing­ar­málið umrædda, sem snýst um ætl­aðar mútu­greiðslur íslenska fyr­ir­tæk­is­ins Sam­herja til namibískra stjórn­mála­manna og ein­stak­linga þeim tengd­um, hafi óljósar teng­ingar hingað til lands og sé fjarri því upp­lýst að fullu. Leið­ara­höf­und­ur­inn gerir einnig miklar athuga­semdir við að stjórn­mála­menn segi að málið kalli á breyt­ingar á stjórn­ar­skrá, með þeim hætti að auð­linda­á­kvæði sem tryggi sam­eign þjóð­ar­innar á fisk­veiði­auð­lind­inni verði bætt þar við. 

Búið er að ákæra sex manns, þar á meðal tvo fyrr­ver­andi ráð­herra, fyrir að hafa þegið 860 millj­ónir króna í greiðslur fyrir að tryggja félögum tengdum Sam­herja eft­ir­­­sóttan kvóta í land­in­u. Sam­herj­­a­­málið er einnig til rann­­sóknar í Nor­egi, þar sem fyr­ir­tækið hefur verið í banka­við­­skiptum við DNB, og á Íslandi. Á meðal þess sem er rann­sakað er meint pen­inga­þvætti og skatta­snið­ganga. 

Rit­stjóri Morg­un­blaðs­ins segir að þessi fram­ganga þeirra sem hann kallar lýð­skrumara, og hafa farið fram á að fisk­veiðis­stjórn­un­ar­kerf­inu verði breytt, sé svo fjar­stæðu­kennd að með ólík­indum sé að það nái umræðu. „Ein atvinnu­grein hér á landi býr við það að vera sér­stak­lega skatt­lögð umfram nokkra aðra. Þetta er sjáv­ar­út­veg­ur­inn en sem kunn­ugt er leggur ríkið sér­stakt „veiði­gjald“, sem þykir hljóma betur en sér­stakur skattur á fisk­veið­ar, á grein­ina.[...]­Þrátt fyrir þennan ofur­skatt reyna lýð­skrumarar nú eina ferð­ina enn að ráð­ast gegn þess­ari und­ir­stöðu­at­vinnu­grein þjóð­ar­innar og nota til þess ömur­legt mál í fjar­lægu landi. Ætl­unin virð­ist vera að hækka skatta á grein­ina og helst að bylta fisk­veiði­stjórn­ar­kerf­in­u,[...]­Mik­il­vægt er að botn fáist í það mál sem upp kom í Namibíu en það þarf að ger­ast í rétt­ar­kerf­inu en ekki með aftökum án dóms og laga. Ekki er síður mik­il­vægt að lýðskrumarar gæti sín áður en þeir hafa valdið þjóð­inni mun meira tjóni með óábyrgu fram­ferði sínu en þetta til­tekna mál gat nokkru sinni gert án þeirra atbeina.“

Auglýsing
Þorri eig­enda Árvak­urs, útgáfu­fé­lags Morg­un­blaðs­ins, eru tengdir sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækj­um. Sam­herji var lengi vel á meðal eig­enda Árvak­urs en seldi hlut sinn til Eyþórs Arn­alds með því að lána honum 325 millj­ónir króna til þeirra kaupa. Lánið er ógreitt en er á gjald­daga á næsta ári. Frá því að nýir eig­endur tóku við rekstri Árvak­urs árið 2009, og fram til loka síð­asta árs, hefur útgáfu­fé­lagið tapað 2,2 millj­örðum króna. Í fyrra nam tapið 415 millj­ónum króna. 

Frum­varp sem umbyltir kerf­inu

Á laug­ar­dag greindi Kjarn­inn frá því að þing­menn úr þremur stjórn­ar­and­stöðu­flokk­um: Við­reisn, Sam­fylk­ingu og Píröt­um, hafa lagt fram frum­varp sem felur í sér kúvend­ingu á því kerfi sem er við lýði vegna nýt­ing­ar­réttar á fisk­veiði­auð­lind­inni. Í frétta­til­kynn­ingu sem Við­reisn sendi frá sér vegna þessa, en allur þing­flokkur þess flokks stendur að frum­varp­inu, sagði að frum­varpið hefði „sjaldan verið jafn mik­il­vægt og nú, í ljósi frétta af úr svo­nefndum Sam­herj­a­skjöl­u­m.“

Í frum­varp­inu fel­ast þrjár megin breyt­ing­ar. Í fyrsta lagi verði þeir aðilar skil­greindir sem tengdir sem eiga að minnsta kosti tíu pró­sent hluta­fjár í öðrum sem heldur á meira en eitt pró­sent kvóta. Sama gildi um kröfur sem geri það að verkum að ætla megi að eig­andi þeirra hafi áhrif á rekstur aðila sem ræður yfir eitt pró­sent hluta­fjár eða meira. Sam­kvæmt gild­andi lögum þarf sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki að eiga meiri­hluta í annarri útgerð til að hún telj­ist tengd, en eft­ir­lit með því hvað telj­ist tengdir aðilar hefur auk þess verið í lama­sessi. 

Í öðru lagi er lagt til að allir þeir sem ráða yfir eitt pró­sent heild­ar­afla­hlut­deildar þurfi að stofna hluta­fé­lag um rekst­ur­inn og skrá félagið á mark­að. Það myndi þýða, að óbreyttu, að 21 sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki þyrftu að skrá sig á markað til við­bótar við Brim, sem er eina fyr­ir­tækið sem heldur á kvóta sem er skráð í dag. 

Í þriðja lagi leggur frum­varpið til að að settar verði tak­mark­anir við hluta­fjár­eign eða atkvæð­is­rétt ein­stakra hlut­hafa og tengdra aðila í útgerðum sem fara með átta til tólf pró­sent af kvóta. Í frum­varp­inu segir að í slíkum útgerð­ar­fyr­ir­tækjum eigi eng­inn aðili, ein­stak­ling­ur, lög­að­ili eða tengdir aðil­ar, að eiga „meira en tíu pró­sent af hluta­fé, stofnfé eða atkvæð­is­rétti í við­kom­andi aðila. Þessu ákvæði er ætlað að koma í veg fyrir frek­ari sam­þjöppun eign­ar­að­ildar í allra stærstu útgerð­ar­fyr­ir­tækj­un­um.“

Auglýsing
Ljóst er að frum­varpið myndi umbylta því kerfi sem nú er við lýði, þar sem mikil sam­þjöppun hefur átt sér stað á meðal þeirra sem hafa fengið úthlutað kvóta, eða hafa keypt úthlut­aðan kvóta af öðr­um. Á meðal þeirra sem myndu bera skertan hag frá borði þar eru margir eig­endur Árvak­urs.

For­sæt­is­ráð­herra vill auð­linda­á­kvæði

Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra ræddi einnig þessi mál í þætt­inum Sprengisandi á Bylgj­unni um helg­ina. Þar sagði hún að ef nýtt auð­linda­á­kvæði í stjórn­ar­skránni yrði sam­þykkt yrði annað hvort hægt að segja upp veiði­heim­ildum í sjáv­ar­út­vegi eða þær gerðar tíma­bundn­ar. 

Þegar frum­varp um málið var kynnt í sam­ráðs­gátt stjórn­valda kom fram að lagt verður til að við stjórn­skipular­lög bæt­ist að auð­lindir nátt­úru Íslands til­heyri íslensku þjóð­inni. Nátt­úru­auð­lindir og lands­rétt­indi séu ekki háð einka­eigna­rétti þjóð­ar­eign og eng­inn geti fengið þessi gæði til var­an­legrar eignar eða afnota. 

Katrín sagði í þætt­inum að með þessum breyt­ingum verði tryggt að nátt­úru­auð­lind­ir, eins og fisk­ur­inn í sjón­um, verði ekki afhentar neinum með var­an­legum hætti.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sjúklingur á gjörgæsludeild í Buenos Aires. Heilbrigðiskerfi Argentínu er komið að þolmörkum.
„Milljónamæringa-skattur“ lagður á
Nýr skattur á stóreignafólk hefur verið tekinn upp í Argentínu til að standa straum af kostnaði vegna kórónuveirufaraldursins. Skatttekjurnar verða m.a. notaðar til að kaupa lækningavörur.
Kjarninn 5. desember 2020
Plata sem undirstrikar tengsl hugleiðslu og bænar
Hugarró er fyrsta sólóplata Margrétar Árnadóttur söngkonu og söngkennara. Hún safnar fyrir útgáfu hennar á Karolina Fund.
Kjarninn 5. desember 2020
Stefan Löfven, forsætisráðherra Svíþjóðar
Svíar búast við að bólusetja fimmtung þjóðarinnar á næsta ársfjórðungi
Þrátt fyrir að íslenska ríkisstjórnin, sem fær bóluefni frá Svíþjóð, voni að hjarðónæmi gegn COVID-19 náist á fyrsta ársfjórðungi 2021, búast sænsk yfirvöld ekki við því að bólusetja nema fimmtung af þjóðinni gegn veirunni á sama tíma.
Kjarninn 5. desember 2020
Óðinn Jónsson
Níræða Ríkisútvarpið
Kjarninn 5. desember 2020
Af þeim 2.333 íbúðum sem byggingaraðilarnir hyggjast reisa eru 1.368 á höfuðborgarsvæðinu og 965 á landsbyggðinni.
78 aðilar vilja byggja 2.333 íbúðir
Húsnæðis- og mannvirkjastofnun segir áhyggjur af því að kröfur hlutdeildarlána kæmu í veg fyrir að sótt yrði um þau og hagkvæmt húsnæði byggt, virðast hafa verið óþarfar.
Kjarninn 5. desember 2020
Rannsókn á undanskotum vegna fjárfestingarleiðarinnar stutt á veg komin
Mál tengt einstaklingi sem grunaður er um að hafa skotið undan fjármagnstekjum með því að nýta sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands fór frá skattrannsóknarstjóra til héraðssaksóknara í maí. Þar er rannsókn þess stutt á veg komin.
Kjarninn 5. desember 2020
Verksmiðjutogarinn Heinaste er búinn að fara í slipp og heitir nú Tutungeni.
Árs kyrrsetningu lokið og togari seldur en andvirðinu haldið eftir í Namibíu
Samherji sagði frá því í vikunni að togarinn Heinaste væri laus úr vörslu namibískra yfirvalda og hefði verið seldur í þokkabót. Ekki fylgdi þó fréttatilkynningu fyrirtækisins að söluandvirðinu yrði haldið sem tryggingu á bankareikningi í Namibíu.
Kjarninn 5. desember 2020
Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Mun minna kókaín í skólpinu í kórónuveirufaraldri
Kórónuveirufaraldurinn hefur breytt mynstri fíkniefnanotkunar í Reykjavík, segir doktorsnemi sem hefur í fimm ár rannsakað magn ólöglegra fíkniefna í frárennsli borgarinnar. Magn kókaíns í skólpinu var 60 prósent minna í júní en í apríl í fyrra.
Kjarninn 5. desember 2020
Meira úr sama flokkiInnlent