Tillögur um endurskoðun á hámarki kvótaþaks liggja fyrir

Tillögur um breytta hámarkshlutdeild í fiskveiðikvóta, sem í dag er 12 prósent, hefur verið skilað inn til sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneytisins. Þær verða kynntar á næstu dögum. Skilum á tillögunum var flýtt vegna Samherjamálsins.

Kristján Þór Júlíusson er sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur fengið tillögurnar inn á sitt borð. Að óbreyttu mun hann taka ákvörðun um hvaða breytingar verða lagðar til.
Kristján Þór Júlíusson er sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur fengið tillögurnar inn á sitt borð. Að óbreyttu mun hann taka ákvörðun um hvaða breytingar verða lagðar til.
Auglýsing

Starfs­hópur sem á að taka á fram­fylgd laga um stjórn fisk­veiða hefur skilað til­lögum um end­ur­skoðun ákvæða um hámarks­afla­hlut­deild til sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráðu­neyt­is­ins. Til­lög­urnar verða kynntar á næstu dög­um. 

Hóp­ur­inn hefur hins vegar ekki skilað heild­ar­end­ur­skoðun á lög­unum þar sem óskað var eftir því að atriði sem snéru að hámarks­afla­hlut­deild og tengdum aðila yrðu sett í for­gang.

Þetta kemur fram í svari ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um mál­ið.

Þann 19. nóv­em­ber 2019 fund­aði rík­is­stjórn Íslands um „að­gerðir sínar til að auka traust á íslensku atvinnu­líf­i“. Þorri þeirra aðgerða hafði áður komið fram og voru því ekki nýjar af nál­inn­i. 

Dag­inn eft­ir, 20. nóv­em­ber, skrif­aði Krist­ján Þór Júl­í­us­son, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra, grein í Morg­un­blaðið þar sem hann sagði að í kjöl­far umræðu dag­anna á und­an, sem hafði snú­ist um mál­efni tengd Sam­herja og stór­felld meint lög­brot þess útvegs­fyr­ir­tækis hér heima og erlend­is, hefði hann óskað eftir því við nefnd sem hann skip­aði til að taka á fram­fylgd laga um kvóta­þak að hún skil­aði til­lögum þar að lút­andi fyrir 1. jan­úar 2020.

Sam­kvæmt gild­andi lögum um stjórn fisk­veiða mega tengir aðilar ekki halda á meira en 12 pró­sent af heild­ar­út­hlut­uðum kvóta hverju sinni. í lög­unum segir að aðilar telj­ist tengdir ef „annar aðil­inn, ein­stak­lingur eða lög­að­ili, á beint eða óbeint meiri hluta hluta­fjár eða stofn­fjár í hinum aðil­anum eða fer með meiri hluta atkvæð­is­rétt­ar.“

Eft­ir­lit og eft­ir­fylgni í molum

Rík­is­end­ur­skoðun benti á það í stjórn­sýslu­út­tekt á Fiski­stofu, sem birt var í jan­úar 2019, að hún kanni ekki hvort yfir­ráð tengdra aðila í sjáv­ar­út­vegi yfir afla­hlut­deildum væri í sam­ræmi við lög. Þ.e. að eft­ir­lits­að­il­inn með því að eng­inn hópur tengdra aðila ætti meira en 12 pró­sent af heild­ar­afla væri ekki að sinna því eft­ir­liti í sam­ræmi við lög. 

Hingað til hefur eft­ir­litið með þessu verið þannig háttað að starfs­menn frá Fiski­stofu hafa farið tvisvar á ári og spurt sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækin um hversu miklum kvóta þau og tengdir aðilar halda á. Sam­kvæmt skýrslu Rík­is­end­ur­skoð­unar var um tvö dags­verk að ræða á ári. „Fiski­stofa treystir nán­ast alfarið á til­kynn­ing­ar­skyldu fyr­ir­tækja við eft­ir­lit með sam­þjöppun afla­heim­ilda,“ sagði í skýrsl­unni.

Auglýsing
Ríkisendurskoðun sagði í skýrslu sinni að ráð­ast þyrfti í end­ur­skoðun á ákvæðum laga um stjórn fisk­veiða um „bæði yfir­ráð og tengsl aðila svo tryggja megi mark­visst eft­ir­lit með sam­þjöppun afla­heim­ilda“. 

Sú end­ur­skoðun var í kjöl­farið boðuð með skipun áður­nefnds starfs­hóps og því flýtt að hann skil­aði hluta af til­lögum sín­um, þeim sem snéru að kvóta­þaki og skil­grein­ingu á tengdum aðil­um, í kjöl­far þess að Sam­herj­a­málið kom upp.

Sam­herji og aðilar tengdir Brim með mik­inn kvóta

Nokkrir tengdir hópar eru mjög umsvifa­miklir í íslenskum sjáv­ar­út­vegi og halda á stórum hluta úthlut­aðs kvóta. Á meðal þeirra er Sam­herji, stærsta sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki lands­ins.

Í sept­­­em­ber 2019 var Sam­herji, stærsta útgerð­­ar­­fyr­ir­tæki lands­ins sem nýlega var ásakað um vafa­­sama og mög­u­­lega ólög­­lega við­­skipta­hætti víða um heim, með 7,1 pró­­­­sent úthlut­aðs kvót­a. Útgerð­­­ar­­­fé­lag Akur­eyr­­­ar, sem er í 100 pró­­­sent eigu Sam­herja, heldur svo á 1,3 pró­­­sent kvót­ans og Sæból fjár­­­­­fest­inga­­­fé­lag heldur á 0,64 pró­­­sent hans. Síld­­­­ar­vinnslan heldur á 5,3 pró­­­­sent allra afla­heim­ilda og sjá­v­­­­­ar­út­­­­­­­vegs­­­­fyr­ir­tækið Berg­­­­ur-Hug­inn er síðan með 2,3 pró­­­­sent kvót­ans en það er að öllu leyti í eigu Síld­­­­ar­vinnsl­unn­­­­ar. 

Sam­an­lagt er afla­hlut­­­­deild þess­­­­ara aðila er því rúm­­­lega 16,6 pró­­­­sent.

Brim er það sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­fyr­ir­tæki sem heldur á mestum kvóta, en félagið fór yfir hámark sem lög heim­ila í kvóta, í króka­afla­hlut­deild í þorski, í nóv­­em­ber þegar stjórn þess sam­­­þykkti samn­inga um kaup á tveimur sjá­v­­­­­ar­út­­­­­­­vegs­­­­fyr­ir­tækjum í Hafn­­­­ar­­­­firði, Fisk­vinnsl­unni Kambi og Grá­brók. Hjálmar Krist­jáns­­son átti 39 pró­­sent í Kambi og allt hlutafé í Grá­brók. Brim var því að kaupa eignir af bróður for­­stjóra síns. Sam­an­lagt kaup­verð nam rúm­­­­lega þremur millj­­­­örðum króna. Guðmundur Kristjánsson, stærsti eigandi og forstjóri Brim. MYND: Brim

Stærsti eig­andi Brim er Útgerð­­­­ar­­­­fé­lag Reykja­vík­­­­­­­ur, sem á um 46,26 pró­­­­sent hlut í því félagi eftir að hafa selt stóran hlut til KG Fisk­verk­unar fyrir skemmstu. Það félag, Útgerð­ar­fé­lag Reykja­vík­urm var 1. sept­­­­em­ber síð­­­­ast­lið­inn með 3,9 pró­­­­sent af öllum úthlut­uðum kvóta. Auk þess var félagið Ögur­vík (í eigu Brims) með 1,3 pró­­­­sent afla­hlut­­­­deild. 

Þann 10. des­em­ber síð­ast­lið­inn greindi Kjarn­inn frá því að Útgerð­­ar­­fé­lag Reykja­víkur hefði keyptný 33,3 pró­­sent hlut KG fisk­verk­unar í eign­­ar­halds­­­fé­lag­inu Krist­ján Guð­­munds­­son ehf., sem átti 37 pró­­sent í Útgerð­­ar­­fé­lagi Reykja­vík­­­ur. 

Auglýsing
Útgerð­ar­fé­lagi Reykja­víkur og mun hverfa úr öllum stjórn­­un­­ar­­störfum í félag­inu. Í orð­­send­ingu sem Kjarn­­anum barst frá Útgerð­­ar­­fé­lagi Reykja­víkur segir að þar með séu „rofin fjár­­hags­­leg tengsl á milli bræðr­anna Guð­­mundar og Hjálm­­ars Krist­jáns­­sona. Eign­­ar­hald félaga þeirra bræðra á hlutafé í Brimi hf. er aðskil­ið.“

Útgerð­­ar­­fé­lag Reykja­víkur er þar af leið­andi að upp­i­­­stöðu í eigu Guð­­mundar Krist­jáns­­son­­ar, sem er einnig for­­stjóri Brims. Eign­­ar­hlutur félags­­ins í Brim er nú 36,13 pró­­sent. Auk þess eiga tvö tengd félög þess hlut, þar af á FISK-­­Seafood eign­­ar­halds­­­fé­lag, í 100 pró­­sent eigu Útgerð­­ar­­fé­lags Reykja­vík­­­ur, 10,05 pró­­sent hlut. Sam­tals á þessi sam­­staða Guð­­mundar Krist­jáns­­sonar því nú 46,26 pró­­sent í sjá­v­­­ar­út­­­vegs­ris­an­­um. 

Félag Hjálm­­ars Þór Krist­jáns­­son­­ar, KG  Fisk­verkun á Rifi, er líka á meðal stærstu eig­enda Brims, með 6,5 pró­­sent eign­­ar­hlut. 

Þeir bræður eru ekki skil­­greindir sem fjár­­hags­­lega tengdir og því nær eign­­ar­hlutur sam­­stæðu Guð­­mundar Krist­jáns­­sonar ekki yfir þau 50 pró­­sent mörk sem þarf til að hann telj­ist tengdur aðili í skiln­ingi laga um hámarks­­út­­hlutun á afla­hlut­­deild. 

Sam­an­lagður kvóti þess­­­ara þriggja félaga (Brims, Ögur­víkur og Útgerð­ar­fé­lags Reykja­vík­ur), sem eru ekki skil­­­greind sem tengd, var 15,6 pró­­­sent í byrjun sept­­­em­ber síð­­­ast­lið­ins. Sú tala gæti hafa tekið breyt­ingum enda mikil við­skipti átt sér stað innan þessa mengis síð­ustu mán­uði.

Fjórir hópar halda á rúm­lega helm­ing

Kaup­­fé­lag Skag­­firð­inga á síðan FISK Seafood, sem heldur á 5,3 pró­­sent heild­­ar­kvót­ans. FISK á 32,9 pró­­sent í Vinnslu­­stöð­inni í Vest­­manna­eyjum sem er með fimm pró­­sent heild­­ar­afla­hlut­­deild. Þá eign­að­ist FISK allt hlutafé í Soff­an­­ías Cecils­­son hf. síðla árs 2017, en það fyr­ir­tæki heldur á um 0,3 pró­­sent kvót­ans. Sam­tals nemur heild­­ar­kvóti þess­­ara þriggja ótengdu aðila 10,6 pró­­sent, og er því undir 12 pró­­sent mark­inu þótt þeir yrðu skil­­greindir með öðrum hætti.

Sú breyt­ing hefur hins vegar orðið á, frá 1. sept­­em­ber síð­­ast­liðn­­um, að Útgerð­­ar­­fé­lag Reykja­víkur keypti ríf­­lega 10,18 pró­­sent hlut FISK Seafood í Brim, sem FISK hafði keypt í ágúst m.a. af líf­eyr­is­­sjóðnum Gildi, á 6,6 millj­­arða króna, á tæp­­lega átta millj­­arða króna þann 9. sept­­em­ber. Hagn­aður FISK var, sam­­kvæmt þessu hátt í 1,4 millj­­arðar króna á nokkrum dög­­um. Í grein sem nokkrir sveit­­ar­­stjórn­­­ar­­menn í Skaga­­firði skrif­uðu á vef­inn Feyki (í eigu Kaup­­fé­lags Skag­­firð­inga) 20. sept­­em­ber 2019 var óvænt greint frá því að um 4,6 millj­­arðar króna af þessum tæp­­lega átta millj­­arða króna kaup­verði hefði verið greitt með afla­heim­ild­­um. „Það þýðir um 10 pró­­sent aukn­ingu í afla­heim­ildum FISK Seafood í tonnum og um leið umtals­verða aukn­ingu í umsvifum félags­­ins hér á heima­slóð­un­um,“ sagði í grein­inn­i. 

Sam­an­lagt héldu þau félög sem talin voru upp hér að ofan, og tengj­­ast Sam­herja, Útgerð­­ar­­fé­lagi Reykja­víkur og Kaup­­fé­lagi Skag­­firð­inga, en eru samt sem áður ekki tengdir aðil­­ar, alls á 42,2 pró­­sent af öllum kvóta í land­inu í byrjun sept­em­ber 2019. Ef við er bætt Vísi og Þor­birni í Grinda­vík, sem héldu sam­an­lagt á 8,4 pró­­sent af heild­­ar­kvót­­anum og hafa verið í sam­eig­ing­­ar­við­ræð­um um nokk­urra mán­aðar skeið, þá fer það hlut­­fall yfir 50 pró­­sent. 

Fjórir hópar halda því á rúm­lega helm­ing úthlut­aðs kvóta.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Samdráttur í flugi lagar losunarstöðuna
Losun gróðurhúsalofttegunda frá flugi dróst verulega mikið saman í fyrra. Það er ein hliðin á miklum efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum af minni flugumferð eftir fall WOW Air og kyrrsetninguna á 737 Max vélum Boeing.
Kjarninn 24. janúar 2020
Teitur Björn Einarsson
Teitur Björn leiðir starfshóp um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri
Forsætisráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra og samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra hafa ákveðið að skipa starfshóp til að móta tillögur um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri í kjölfar snjóflóðsins þann 14. janúar síðastliðinn.
Kjarninn 24. janúar 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 28. þáttur: Ástir, örlög og Quidditch
Kjarninn 24. janúar 2020
Verðmiðinn á Valitor og verksmiðjunni í Helguvík lækkað um nálægt tíu milljarða á einu ári
Arion banki átti sitt langversta rekstrarár í sögu sinni í fyrra, þegar hagnaðurinn var einn milljarður króna. Mestur var tæplega 50 milljarðar króna árið 2014. Erfiðleikar síðasta árs eru fyrst og síðast vegna tveggja eigna.
Kjarninn 24. janúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir og Ástráður Haraldsson
Ástráður varar við dómsmáli ef þegar skipaðir dómarar verði skipaðir í lausa stöðu
Umsækjandi um stöðu Landsréttardómara hefur skrifað dómsmálaráðherra og varað við því að hann áskilji sér rétt til þess að láta reyna á það fyrir dómstólum ef þegar skipaðir dómarar fái stöðuna. Tveir hinna umsækjendanna eru nú þegar dómarar við réttinn.
Kjarninn 24. janúar 2020
Stefán Eiríksson á meðal umsækjenda um stöðu útvarpsstjóra
Búið er að velja út fámennan hóp umsækjenda um stöðu útvarpsstjóra sem valið verður úr. Sitjandi borgarritari er á meðal þeirra sem eru í þeim hópi.
Kjarninn 24. janúar 2020
Vilja þjóðaratkvæði um auðlindarákvæði fyrir mitt ár 2020
Hópurinn sem safnaði á sjötta tug þúsunda undirskrifta gegn afhendingu makrílkvóta í meira en eitt ár í senn á árinu 2015 hefur sent áskorun til Alþingis um að fram fari þjóðaratkvæðagreiðsla um tvær tillögur um auðlindaákvæði í stjórnarskrá.
Kjarninn 24. janúar 2020
Ástráður Haraldsson héraðsdómari.
Ástráður var á meðal umsækjenda um skipun í Landsrétt en gleymdist
Alls sóttu fjórir um embætti Landsréttardómara sem auglýst var laust til umsóknar í byrjun árs. Þar á meðal er einn þeirra sem var metinn á meðal hæfustu umsækjenda árið 2017, en ekki skipaður.
Kjarninn 24. janúar 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar