Rökstuddur grunur um að flytja ætti Heinaste frá Namibíu

Heinaste, verksmiðjutogari Samherja í Namibíu, var kyrrsettur á ný í gærmorgun á grundvelli laga um skipulagða glæpastarfsemi. Einungis er heimilt að beita slíkri kyrrsetningu ef rökstuddur grunur er um að til standi að fjarlægja umrædda eign.

heinaste
Auglýsing

Namibíska lög­reglan (NAMPOL) hefur kyrr­sett Heinaste á ný, líkt og Kjarn­inn greindi frá í gær. Tog­ar­inn er nú við bryggju í Wal­vis Bay og undir yfir­ráðum namibískra yfir­valda. 

Lögin sem kyrr­setn­ingin byggir á eru upp­runa­lega frá árinu 2004 en voru upp­færð árið 2008. Bálk­ur­inn heitir „lög til að hindra skipu­lega glæp­a­starf­sem­i“. 

­Kyrr­setn­ing Heinaste er fram­kvæmd með vísun í 28. grein lag­anna, sem segir að lög­reglan megi kyrr­setja eign­ir, sem tengj­ast spill­ingar­rann­sókn­um, ef hún telur að rök­studdur grunur sé um að verið sé að skjóta þeirri eign und­an. Sú kyrr­setn­ing er þó tíma­bundin og ákvæðið sem nýtt er nokk­urs konar neyð­ar­heim­ild. Nú er unnið að því að fá var­an­legri kyrr­setn­ingu á skipið sam­þykkta af dóm­stólum í Namib­íu. 

Namibískir fjöl­miðlar eru á einu máli í umfjöllun sinni um ástæður þess að ráð­ist var í kyrr­setn­ingu á grunni laga um skipu­lagða glæp­a­starf­semi. Yfir­völd þar í landi töldu ein­boðið að Heinaste yrði fluttur úr lög­sögu lands­ins við fyrsta tæki­færi eftir að fyrri kyrr­setn­ingu, sem var vegna ólög­legra veiða, var aflétt fyrr í vik­unni.

Það var ekki ástæðu­laus grun­semd. Hinum tveimur skip­unum sem Sam­herji hefur notað við veiðar innan lög­sögu Namib­íu, Saga og Geys­ir, var siglt burt sitt hvoru megin við síð­ustu helgi og eru nú í alþjóð­legri land­helgi. Engin fyr­ir­vari var á þeirri brott­för og á þriðja hund­ruð skip­verjar á þeim sátu eftir í algjörri óvissu með fram­tíð sína. 

Hægt er að sjá umfjöllun NBC í Namibíu hér að neð­an.

Greiddu sekt­ina í reiðufé

Sam­herji hefur verið að draga starf­semi sína í Namibíu saman hratt eftir umfjöllun Kveiks, Stund­­­­ar­inn­­­­ar, Al Jazeera og Wiki­leaks um mút­­­u­greiðsl­­­­ur, meint pen­inga­þvætti og skattsnið­­­­göngu Sam­herja, sem byggði að mestu á tug­­­­þús­undum gagna og upp­­­­­­­ljóstrun Jóhann­esar Stef­áns­­­­son­­­­ar, fyrr­ver­andi starfs­­­­manns Sam­herja í Namib­­­­íu, var gerð opin­ber í nóv­em­ber.

Auglýsing
Stuttu eftir umfjöll­un­ina var Heinaste hins vegar kyrr­sett fyrir að stunda ólög­legar veiðar og skip­stjóri þess, Arn­grímur Brynj­ólfs­son, hand­tek­inn og vega­bréf hans tekið af hon­um. Arn­grímur ját­aði brot sín fyrir namibískum dóm­stólum í lið­inni viku og var gert að greiða sekt upp á um níu millj­ónir króna. Sam­herji greiddi þá sekt fyrir hann, og fór greiðslan fram í reiðufé eftir að dóm­stólar fóru sér­stak­lega fram á það. Því þurfti full­trúi fyr­ir­tæk­is­ins að fara í banka og taka upp­hæð­ina út í stað þess að hún yrði milli­færð. Það tafði afhend­inu á vega­bréfi Arn­gríms aðeins, en hann fékk það það loks aftur og er nú kom­inn til Íslands. 

Vilja gera skipið upp­tækt

Kyrr­setn­ingu Heinaste var aflétt eftir mála­lokin en ljóst var að yfir­völd í Namibíu höfðu áfram áhyggjur af því að skipið yrði fjar­lægt úr lög­sögu lands­ins við fyrsta tæki­færi. 

Namibískir fjöl­miðlar hafa greint frá því und­an­farna daga að spill­ing­­­ar­lög­reglan í Namibíu hafi ráð­lagt þar­­­lendum stjórn­­­völdum að leyfa skipum Sam­herja ekki að fara frá land­inu nema að hún verði látin vita. Þrátt fyrir það hafa tvö af þremur skipum Sam­herja í land­inu, Geysir og Saga, farið þaðan á und­an­­­förnum dög­­­um. 

Sam­herji sendi frá sér til­­kynn­ingu á fimmtu­dag þar sem fram kom að unnið væri að því að gera Heinaste út í Namibíu og að tíma­bundið yrði það fólgið í því að leigja skipið namibískum aðilum og tryggja sem flestum úr áhöfn skips­ins áfram­hald­andi vinnu. Ljóst má vera að yfir­völd í Namibíu hafi ekki lagt mik­inn trúnað á þann vilja, þar sem að ráð­ist var í að tryggja, til bráða­birgða, nýja kyrr­setn­ingu á skip­inu á meðan að unnið væri að form­legri grein­ar­gerð sem á að leggja fyrir dóm­stóla. Vilji yfir­valda í Namibíu stendur til að reyna að gera Heinaste upp­tækt, og nota til að veiða hrossa­makríl­kvóta sem rík­is­út­gerðin Fis­hcor á en hefur ekki skip til að veiða. Fis­hcor átti ekki fyrir launum starfs­manna í des­em­ber og jan­úar en fyr­ir­tækið var lyk­il­leik­andi í Sam­herj­a­mál­inu þar sem það seldi kvóta á und­ir­verði til íslenska sjáv­ar­út­vegs­ris­ans.

 Ákærðir fyrir spill­ingu

Bern­hard Esau, fyrr­ver­andi sjá­v­­­­­­­­ar­út­­­­­­­­­­­­­vegs­ráð­herra Namib­­­­­­­íu, James Hatuikulipi, fyrr­ver­andi stjórn­­­ar­­for­­maður Fis­hcor, Sacky Shang­hala, fyrr­ver­andi dóms­­­­­­­mála­ráð­herra Namib­­­­­­­íu, og þrír aðrir menn voru hand­teknir í Namibíu í fyrra fyrir að hafa þegið 103,6 millj­­­­­­­ónir namibískra doll­­­­­­­ara, jafn­­­­­­­virði 860 millj­­­­­­­óna íslenskra króna, í greiðslur fyrir að tryggja félögum tengdum Sam­herja eft­ir­­­­­­­sóttan kvóta í land­in­u. 

Auk Shang­hala, Esau og James Hatuikulipi er um að ræða Tam­son 'Fitty' Hatuikulipi, tengda­­­­­­­son­ur Esau og frændi James, Ricardo Gusta­vo, sam­­­­­­­starfs­­­­­­­maður hans og Pius Mwa­telu­lo, sem einnig teng­ist Hatuikulipi ­fjöl­­­­­­­skyld­u­­­­­­­bönd­um, ákærð­­­­­­ir.

Menn­irnir hafa verið ákærðir fyrir spill­ingu og pen­inga­þvætt­i. 

Mál Sam­herja er hins vegar enn til rann­­­­sóknar í Namib­­­íu og ekki úti­lokað að fleiri verði hand­teknir í tengslum við það. Það er einnig til rann­sóknar á Íslandi, hjá bæði hér­aðs­sak­sókn­ara og skatt­rann­sókn­ar­stjóra, og í Nor­egi, vegna við­skipta Sam­herja við norska rík­is­bank­ann DNB. Þá hafa eignir verið frystar í Angóla vegna máls­ins og þar á sér einnig stað saka­­­­mála­rann­­­­sókn.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
Pólitíkin og eiginhagsmunirnir á bak við stríðið gegn offitu – I. hluti
Kjarninn 7. júlí 2020
Kristbjörn Árnason
80 milljarða skattsvik á ári
Leslistinn 6. júlí 2020
Huawei á undir högg að sækja beggja vegna Ermasunds
Kínverski fjarskiptarisinn Huawei hefur mætt andstöðu franskra og breskra yfirvalda í kjölfar viðskiptaþvingana Bandaríkjanna gegn fyrirtækinu.
Kjarninn 6. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Úthlutar 400 milljónum til einkarekinna fjölmiðla
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur undirritað reglugerð um stuðning við einkarekna fjölmiðla.
Kjarninn 6. júlí 2020
Icelandair flutti rúmlega 18 þúsund farþega í júní
Icelandair flutti rúmlega 18 þúsund farþega í júnímánuði, en flutti 553 þúsund farþega í sama mánuði í fyrra. Mun minni samdráttur hefur orðið í fraktflutningum hjá félaginu.
Kjarninn 6. júlí 2020
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Katrín: Ég vonast til þess að við finnum lausn á þessu máli
Forsætisráðherrann hefur tjáð sig um þá ákvörðun Íslenskrar erfðagreiningar að hætta að skima fyrir COVID-19 sjúkdómnum.
Kjarninn 6. júlí 2020
Veirufræðideildin ekki í stakk búin til að taka við fyrr en í lok ágúst
Karl G. Kristinsson, yfirlæknir á sýkla- og veirufræðideild Landspítala, segist vonast til þess að Kára Stefánssyni snúist hugur varðandi aðkomu Íslenskrar erfðagreinar að landamæraskimunum. Deildin sé ekki tilbúin til að taka verkefnið að sér strax.
Kjarninn 6. júlí 2020
Kári Stefánsson
Íslensk erfðagreining mun hætta öllum samskiptum við sóttvarnalækni og landlækni
„Okkar skoðun er sú að öll framkoma þín og heilbrigðismálaráðherra gagnvart ÍE í þessu máli hafi markast af virðingarleysi fyrir okkur,“ segir í opnu bréfi Kára Stefánssonar til Katrínar Jakobsdóttur.
Kjarninn 6. júlí 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar