Rökstuddur grunur um að flytja ætti Heinaste frá Namibíu

Heinaste, verksmiðjutogari Samherja í Namibíu, var kyrrsettur á ný í gærmorgun á grundvelli laga um skipulagða glæpastarfsemi. Einungis er heimilt að beita slíkri kyrrsetningu ef rökstuddur grunur er um að til standi að fjarlægja umrædda eign.

heinaste
Auglýsing

Namibíska lög­reglan (NAMPOL) hefur kyrr­sett Heinaste á ný, líkt og Kjarn­inn greindi frá í gær. Tog­ar­inn er nú við bryggju í Wal­vis Bay og undir yfir­ráðum namibískra yfir­valda. 

Lögin sem kyrr­setn­ingin byggir á eru upp­runa­lega frá árinu 2004 en voru upp­færð árið 2008. Bálk­ur­inn heitir „lög til að hindra skipu­lega glæp­a­starf­sem­i“. 

­Kyrr­setn­ing Heinaste er fram­kvæmd með vísun í 28. grein lag­anna, sem segir að lög­reglan megi kyrr­setja eign­ir, sem tengj­ast spill­ingar­rann­sókn­um, ef hún telur að rök­studdur grunur sé um að verið sé að skjóta þeirri eign und­an. Sú kyrr­setn­ing er þó tíma­bundin og ákvæðið sem nýtt er nokk­urs konar neyð­ar­heim­ild. Nú er unnið að því að fá var­an­legri kyrr­setn­ingu á skipið sam­þykkta af dóm­stólum í Namib­íu. 

Namibískir fjöl­miðlar eru á einu máli í umfjöllun sinni um ástæður þess að ráð­ist var í kyrr­setn­ingu á grunni laga um skipu­lagða glæp­a­starf­semi. Yfir­völd þar í landi töldu ein­boðið að Heinaste yrði fluttur úr lög­sögu lands­ins við fyrsta tæki­færi eftir að fyrri kyrr­setn­ingu, sem var vegna ólög­legra veiða, var aflétt fyrr í vik­unni.

Það var ekki ástæðu­laus grun­semd. Hinum tveimur skip­unum sem Sam­herji hefur notað við veiðar innan lög­sögu Namib­íu, Saga og Geys­ir, var siglt burt sitt hvoru megin við síð­ustu helgi og eru nú í alþjóð­legri land­helgi. Engin fyr­ir­vari var á þeirri brott­för og á þriðja hund­ruð skip­verjar á þeim sátu eftir í algjörri óvissu með fram­tíð sína. 

Hægt er að sjá umfjöllun NBC í Namibíu hér að neð­an.

Greiddu sekt­ina í reiðufé

Sam­herji hefur verið að draga starf­semi sína í Namibíu saman hratt eftir umfjöllun Kveiks, Stund­­­­ar­inn­­­­ar, Al Jazeera og Wiki­leaks um mút­­­u­greiðsl­­­­ur, meint pen­inga­þvætti og skattsnið­­­­göngu Sam­herja, sem byggði að mestu á tug­­­­þús­undum gagna og upp­­­­­­­ljóstrun Jóhann­esar Stef­áns­­­­son­­­­ar, fyrr­ver­andi starfs­­­­manns Sam­herja í Namib­­­­íu, var gerð opin­ber í nóv­em­ber.

Auglýsing
Stuttu eftir umfjöll­un­ina var Heinaste hins vegar kyrr­sett fyrir að stunda ólög­legar veiðar og skip­stjóri þess, Arn­grímur Brynj­ólfs­son, hand­tek­inn og vega­bréf hans tekið af hon­um. Arn­grímur ját­aði brot sín fyrir namibískum dóm­stólum í lið­inni viku og var gert að greiða sekt upp á um níu millj­ónir króna. Sam­herji greiddi þá sekt fyrir hann, og fór greiðslan fram í reiðufé eftir að dóm­stólar fóru sér­stak­lega fram á það. Því þurfti full­trúi fyr­ir­tæk­is­ins að fara í banka og taka upp­hæð­ina út í stað þess að hún yrði milli­færð. Það tafði afhend­inu á vega­bréfi Arn­gríms aðeins, en hann fékk það það loks aftur og er nú kom­inn til Íslands. 

Vilja gera skipið upp­tækt

Kyrr­setn­ingu Heinaste var aflétt eftir mála­lokin en ljóst var að yfir­völd í Namibíu höfðu áfram áhyggjur af því að skipið yrði fjar­lægt úr lög­sögu lands­ins við fyrsta tæki­færi. 

Namibískir fjöl­miðlar hafa greint frá því und­an­farna daga að spill­ing­­­ar­lög­reglan í Namibíu hafi ráð­lagt þar­­­lendum stjórn­­­völdum að leyfa skipum Sam­herja ekki að fara frá land­inu nema að hún verði látin vita. Þrátt fyrir það hafa tvö af þremur skipum Sam­herja í land­inu, Geysir og Saga, farið þaðan á und­an­­­förnum dög­­­um. 

Sam­herji sendi frá sér til­­kynn­ingu á fimmtu­dag þar sem fram kom að unnið væri að því að gera Heinaste út í Namibíu og að tíma­bundið yrði það fólgið í því að leigja skipið namibískum aðilum og tryggja sem flestum úr áhöfn skips­ins áfram­hald­andi vinnu. Ljóst má vera að yfir­völd í Namibíu hafi ekki lagt mik­inn trúnað á þann vilja, þar sem að ráð­ist var í að tryggja, til bráða­birgða, nýja kyrr­setn­ingu á skip­inu á meðan að unnið væri að form­legri grein­ar­gerð sem á að leggja fyrir dóm­stóla. Vilji yfir­valda í Namibíu stendur til að reyna að gera Heinaste upp­tækt, og nota til að veiða hrossa­makríl­kvóta sem rík­is­út­gerðin Fis­hcor á en hefur ekki skip til að veiða. Fis­hcor átti ekki fyrir launum starfs­manna í des­em­ber og jan­úar en fyr­ir­tækið var lyk­il­leik­andi í Sam­herj­a­mál­inu þar sem það seldi kvóta á und­ir­verði til íslenska sjáv­ar­út­vegs­ris­ans.

 Ákærðir fyrir spill­ingu

Bern­hard Esau, fyrr­ver­andi sjá­v­­­­­­­­ar­út­­­­­­­­­­­­­vegs­ráð­herra Namib­­­­­­­íu, James Hatuikulipi, fyrr­ver­andi stjórn­­­ar­­for­­maður Fis­hcor, Sacky Shang­hala, fyrr­ver­andi dóms­­­­­­­mála­ráð­herra Namib­­­­­­­íu, og þrír aðrir menn voru hand­teknir í Namibíu í fyrra fyrir að hafa þegið 103,6 millj­­­­­­­ónir namibískra doll­­­­­­­ara, jafn­­­­­­­virði 860 millj­­­­­­­óna íslenskra króna, í greiðslur fyrir að tryggja félögum tengdum Sam­herja eft­ir­­­­­­­sóttan kvóta í land­in­u. 

Auk Shang­hala, Esau og James Hatuikulipi er um að ræða Tam­son 'Fitty' Hatuikulipi, tengda­­­­­­­son­ur Esau og frændi James, Ricardo Gusta­vo, sam­­­­­­­starfs­­­­­­­maður hans og Pius Mwa­telu­lo, sem einnig teng­ist Hatuikulipi ­fjöl­­­­­­­skyld­u­­­­­­­bönd­um, ákærð­­­­­­ir.

Menn­irnir hafa verið ákærðir fyrir spill­ingu og pen­inga­þvætt­i. 

Mál Sam­herja er hins vegar enn til rann­­­­sóknar í Namib­­­íu og ekki úti­lokað að fleiri verði hand­teknir í tengslum við það. Það er einnig til rann­sóknar á Íslandi, hjá bæði hér­aðs­sak­sókn­ara og skatt­rann­sókn­ar­stjóra, og í Nor­egi, vegna við­skipta Sam­herja við norska rík­is­bank­ann DNB. Þá hafa eignir verið frystar í Angóla vegna máls­ins og þar á sér einnig stað saka­­­­mála­rann­­­­sókn.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sýn krefur Jón Ásgeir og Ingibjörgu, 365 miðla og Torg um meira en milljarð
Kaup Sýnar á 365 hafa dregið dilk á eftir sér. Deilur eru nú komin inn á borð dómstóla.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Sýn tapaði 1,7 milljörðum í fyrra
Rekstrarafkoma Sýnar versnaði mikið milli ára. Niðurfærsla á viðskiptavild litaði afkomu ársins í fyrra.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Samherji er grunaður um að hafa greitt mútur fyrir aðgang að ódýrari kvóta í Namibíu.
Skattrannsóknarstjóri fékk gögn um Samherja fyrir Kveiksþáttinn
Yfirvöld í Namibíu höfðu sent skattrannsóknarstjóra gögn um Samherja áður en viðskiptahættir fyrirtækisins í Namibíu voru opinberaðir í fjölmiðlum. Embættið fundaði með háttsettum aðilum í fjármála- og efnahagsráðuneytinu 18. nóvember 2019.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Þurfa að afhenda minnisblöð skattayfirvalda um Samherja
Fjármála- og efnagagsráðuneytið mátti ekki synja fréttamanni um aðgang að gögnum sem það fékk frá skattayfirvöldum vegna rannsóknar á Samherjamálinu.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Það sem sjávarútvegurinn þarf að gera til að byggja upp traust
Kjarninn 26. febrúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Yfir helmingur landsmanna styður verkfallsaðgerðir Eflingar
Í nýrri könnun Maskínu kemur fram að 59 prósent Íslendinga segjast styðja Eflingu í yfirstandandi launadeilu við Reykjavíkurborg og 56 prósent eru hlynnt verkfallsaðgerðum.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Yfir fimm þúsund hryssur notaðar í blóðmerahald á síðasta ári
Hægt er að vinna hormón úr blóði hryssa á ákveðnu tímabili meðgöngu og vinna úr því frjósemislyf. Hestahald þar sem framkvæmd er blóðtaka úr hrossum til framleiðslu afurða var stundað á vegum 95 aðila árið 2019.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Samkeppniseftirlitið samþykkir kaup Nordic Visitor á Terra Nova
Samkeppniseftirlitið hefur samþykkt kaup Nordic Visitor á ferðaskrifstofunni Terra Nova Sól. Kaupverðið er trúnaðarmál.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar