Talin hafa breytt launaseðlum til að ná hærri greiðslum úr ríkissjóði vegna hlutabótaleiðar

Ríkisendurskoðun telur að leiða megi líkum að því að ákveðinn hópur sem nýtti sér hlutabótaleiðina hafi breytt áður uppgefnum launum til hækkunar svo þeir myndu fá hærri greiðslur úr ríkissjóði. Hækkunin í heild nemur 114 milljónum króna.

Skúli Eggert Þórðarson er ríkisendurskoðandi.
Skúli Eggert Þórðarson er ríkisendurskoðandi.
Auglýsing

Alls 160 launa­greið­endur ósk­uðu eftir því að fá að breyta áður til­greindum launa­greiðslum til hækk­unar áður en þeir sóttu um að setja starfs­menn á hluta­bóta­leið­ina. Af þeim ósk­uðu 99 eftir breyt­ingum á launa­greiðslur fyrir jan­úar og febr­úar 2020.

Eftir breyt­ing­arnar hækk­uðu upp­gefin laun hóps­ins um alls 114 millj­ónir króna frá því sem áður var. Sam­hliða hækk­uðu greiðslur vegna hluta­bóta­leið­ar­innar til hans um sam­bæri­lega tölu, enda verið að greiða umræddum hópi hlut­fall af hærri launum en hann hafði áður sagst vera með. Í flestum til­fellum var um aðila sem starfa við eigin atvinnu­rekstur að ræða, og gátu því breytt launa­seðlum sínum án þess að bera það undir nokkurn ann­an. 

Í skýrslu Rík­is­end­ur­skoð­unar um hluta­bóta­leið­ina segir að leiða megi líkum „að því að meiri­hluti umræddra breyt­inga byggi á hæpnum grunni og til­gang­ur­inn sé að ná hærri greiðslum úr rík­is­sjóði. Rík­is­end­ur­skoðun telur að svo miklar breyt­ingar veki upp spurn­ingar um ástæður umræddra breyt­inga og að kanna þurfi rétt­mæti þeirra.“

Skýrslan er unnin að frum­kvæði Rík­is­end­ur­skoð­un­ar. Á meðan að hún var í vinnslu fengu félags- og barna­mála­ráðu­neytið og Vinnu­mála­stofnun vit­neskju um að hún væri í bígerð, og tæki­færi til að gera athuga­semdir við nið­ur­stöður henn­ar. 

Ýmis konar grunur um mis­notkun

Í henni er sér­stak­lega fjallað um ábend­ingar um mis­notkun á leið­inni og ásókn fyr­ir­tækja með sterkan efna­hag í hana. Mikið hefur verið fjallað um síð­ar­nefnda atriðið í fjöl­miðlum enda varð fljótt ljóst að fyr­ir­tæki eða fyr­ir­tækja­sam­stæður sem áttu ekki í bráðum vanda við að mæta skuld­bind­ingum sínum um launa­greiðslur og höfðu jafn­vel ekki orðið fyrir sam­drætti vegna heims­far­ald­urs kór­ónu­veiru voru að nýta sér úrræð­ið. Hluti þeirra fyr­ir­tækja hafa greint frá því að þau ætli að end­ur­greiða þá fjár­muni sem þau sóttu í rík­is­sjóð í gegnum hluta­bóta­leið­ina.

Auglýsing
Í skýrsl­unni segir að einnig hafi komið í ljós dæmi þess að vinnu­veit­endur slitu ráðn­ing­ar­sam­bandi við starfs­menn eftir að starfs­hlut­fall var minnkað og töldu að þeir myndu njóta greiðslna úr Atvinnu­leys­is­trygg­inga­sjóði sam­kvæmt hluta­starfa­leið. Þann 15. apríl til­kynnti Vinnu­mála­stofnun að það væri grund­vall­ar­skil­yrði fyrir greiðslu að ráðn­ing­ar­sam­band launa­manns og vinnu­veit­anda væri í gildi, þ.e. hluta­starfa­leiðin væri ekki í boði á upp­sagn­ar­fresti starfs­manna. Í til­kynn­ingu frá Sam­tökum atvinnu­lífs­ins, sem send var út í kjöl­far­ið, var bent á að við­kom­andi laga­á­kvæði væri óljóst og hefðu þau túlkað það fyr­ir­tækjum í hag. Sam­tökin beindu því til aðild­ar­fyr­ir­tækja sinna eftir þetta að haga upp­sögnum og samn­ingum um hluta­störf í sam­ræmi við túlkun Vinnu­mála­stofn­un­ar.

Látnir skila meira vinnu­fram­lagi

Vinnu­mála­stofnun hefur einnig fengið ábend­ingar um að úrræðið sé mis­notað eftir öðrum leið­um. Í skýrsl­unni eru nefnd dæmi um ábend­ingar þar sem talið er að launa­menn séu látnir skila meira vinnu­fram­lagi en lækkað starfs­hlut­fall segir til um og að starfs­hlut­fall ein­stak­linga hafi verið lækkað aft­ur­virkt án þess að sú hafi verið raun­in. 

Svo hafa, sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá Vinnu­mála­stofn­un, komið upp til­felli sem gefa til­efni til að hugað verði sér­stak­lega að umsóknum ein­stak­linga sem starfa hjá eigin fyr­ir­tækj­um. „Við­kom­andi sækja um greiðslur líkt og aðrir launa­menn en skila einnig gögnum og stað­festa sam­komu­lag sem vinnu­veit­end­ur. Dæmi er um að laun eftir minnkað starfs­hlut­fall end­ur­spegli ekki launa­greiðslur áður en starfs­hlut­fall minnk­að­i.“

Þetta hafði þau áhrif að greiðslur úr rík­is­sjóði til við­kom­andi hækk­uðu umtals­vert, enda eru hluta­bæt­urnar reikn­aðar út miðað við með­al­tal heild­ar­launa síð­ustu þriggja mán­aða áður en launa­maður missti starf sitt að hluta. Í ljósi þessa afl­aði Rík­is­end­ur­skoðun upp­lýs­inga frá emb­ætti Rík­is­skatt­stjóra um hversu margir launa­greið­endur hafi óskað eftir að hækka áður til­kynnt laun og reiknað end­ur­gjald. Þar kom fram að þeir væri 160 og að heild­ar­breyt­ing á launum þeirra í jan­úar og febr­úar næmi 114 millj­ónum króna. Rík­is­end­ur­skoðun tel­ur, líkt og áður sagði, að leiða megi líkur að því að „meiri­hluti umræddra breyt­inga byggi á hæpnum grunni og til­gang­ur­inn sé að ná hærri greiðslum úr rík­is­sjóð­i.“

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifaði undir reglugerð um útlendinga sem tók gildi 15. júní.
Hægt að senda á brott útlendinga í „ólögmætri dvöl“ þrátt fyrir tilslökun gagnvart öðrum
Skortur á beinum flugum, flugsamgöngum til heimalands eða hár kostnaður við ferðalög eru ekki ástæður sem íslensk stjórnvöld taka gildar fyrir dvöl hérlendis án dvalarleyfis eða áritunar.
Kjarninn 4. júlí 2020
Flennistór mynd af þáttastjórnandanum Tucker Carlson á höfuðstöðvum Fox News.
„Tucker Carlson 2024?“
Áhrifamenn meðal repúblikana og íhaldssamir álitsgjafar í Bandaríkjunum telja raunhæft að Tucker Carlson, þáttastjórnandi á Fox News sem milljónir fylgjast með á hverju kvöldi, gæti náð langt ef hann kysi að fara í forsetaframboð árið 2024.
Kjarninn 4. júlí 2020
Ríkisstjórnin sem vill halda áfram, en mun mögulega ekki geta það
Stjórnmálaflokkarnir vega nú og meta hvenær þeir eru líklegir til að hámarka árangur sinn í kosningum. Og eru fyrir nokkuð löngu síðan farnir að máta sig í næstu ríkisstjórn. Þar virðast, eins og er, aðallega vera tveir skýrir valkostir á borðinu.
Kjarninn 4. júlí 2020
„Keyrt á sama fólkinu sem fær aldrei frídag“
Í nýrri skýrslu Rannsóknamiðstöðvar ferðamála um aðstæður erlends starfsfólks í ferðaþjónustu kemur margt varhugavert fram, m.a. að fólk þurfi að vinna margar vikur í röð og að vikulegur frídagur hafi ekki verið virtur.
Kjarninn 4. júlí 2020
Kortið sýnir útbreiðslu hita í hluta Síberíu 20. júní.
Hitamet staðfest á einum kaldasta stað jarðar
Hæsti hiti: 38°C. Lægsti hiti: -67,8°C. Mismunur: 105,8 gráður. Norðurslóðir eru að hlýna þrisvar sinnum hraðar en önnur svæði í heiminum. Hlýnunin er að eiga sér stað mörgum áratugum fyrr en spár gerðu ráð fyrir.
Kjarninn 3. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir er mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið synjar Kjarnanum um aðgang að lögfræðiálitunum sem Lilja aflaði
Mennta- og menningarmálaráðuneytið neitar að afhenda Kjarnanum lögfræðiálitin sem Lilja D. Alfreðsdóttir aflaði í aðdraganda þess að hún ákvað að stefna skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu til að fá úrskurði kærunefndar jafnréttismála hnekkt.
Kjarninn 3. júlí 2020
Róbert Marshall, upplýsingafulltrúi ríkisstjórnarinnar.
Marshall-aðstoð ríkisstjórnarinnar orðin ótímabundin
Róbert Marshall hefur verið ráðinn ótímabundið í stöðu upplýsingafulltrúa ríkisstjórnarinnar, en áður hafði hann verið ráðinn tímabundið í stöðuna til þriggja mánaða.
Kjarninn 3. júlí 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Fötin og tískan
Kjarninn 3. júlí 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar