Meirihluti hlynntur aðskilnaði og fjórðungur segist eiga mikla samleið með þjóðkirkjunni

Könnun sem framkvæmd var fyrr á þessu ári sýnir að yfir 54 prósent landsmanna er hlynnt aðskilnaði ríkis og kirkju en um fimmtungur þeirra er andvígur honum. Tæpur helmingur er á móti kristilegum trúarathöfnum, bænum eða guðsorði í leik- og grunnskólum.

Í stjórn­­­ar­­skrá Íslands segir að hin evang­el­íska lút­­erska kirkja skuli vera þjóð­­kirkja á Íslandi og að rík­­is­­valdið eigi bæði að styðja hana og vernda.
Í stjórn­­­ar­­skrá Íslands segir að hin evang­el­íska lút­­erska kirkja skuli vera þjóð­­kirkja á Íslandi og að rík­­is­­valdið eigi bæði að styðja hana og vernda.
Auglýsing

Rúm­lega 54 pró­sent lands­manna eru fremur eða mjög hlynnt aðskiln­aði ríkis og kirkju og 25,7 pró­sent þeirra segj­ast vera í með­al­lagi hlynnt hon­um. Rúm­lega 20 pró­sent segj­ast vera fremur eða mjög and­víg aðskiln­að­i. 

Þetta eru nið­ur­stöður í könnun sem Mask­ína gerði fyrir Sið­mennt í byrjun árs. Þær hafa ekki verið birtar fyrr en nú. 

Í könn­un­inni var einnig spurt hvort að fólk teldi sig eiga sam­leið með þjóð­kirkj­unni. Alls sögð­ust 48,7 pró­sent að þeir ættu litla eða enga sam­leið með henni en 25,7 pró­sent sögðu að þeir ættu nokkra sam­leið. Alls sögðu 25,5 pró­sent aðspurðra að sú sam­leið væri fremur eða mjög mik­il. 

Könn­unin fór fram dag­anna 16. til 22. jan­úar 2020. Svar­endur voru alls staðar að á land­inu, 18 ára og eldri. Alls svör­uðu 954 könn­un­inni.

Þeim lands­­mönnum sem eru í þjóð­­kirkj­unni hefur fækkað hratt síð­­ast­liðin mis­s­eri. Í byrjun árs 2009 náði fjöldi þeirra met­­­­tölu, en þá voru 253.069 lands­­­­menn í henni. Frá þeim tíma hefur þeim fækkað jafnt og þétt og eru nú 230.146. Hlut­­fall íbúa lands­ins sem er skráð í þjóð­­kirkj­una var 62,5 pró­­sent um ­síð­­ast­lið­inn ­mán­aða­­mót. 

Það þýðir að fjöldi þeirra sem skráðir eru í þjóð­­­­kirkj­una hefur dreg­ist saman um 22.923 frá árs­­­­byrjun 2009. Það eru fleiri en allir núver­andi íbúar Garða­bæjar og Sel­tjarn­­ar­­ness sam­an­lagt.

Auglýsing
368.382 manns sem búa hér­­­lendis nú um stund­­ir. Íbúum lands­ins hefur fjölgað um 49.014 frá byrjun árs 2009. Frá þeim tíma, á tæpum tólf árum, hafa því 71.937 íbúar lands­ins valið að ganga úr, eða ekki í, þjóð­­kirkj­una. 

Breytt orð­ræða á síð­asta ári

Aðskiln­aður ríkis og kirkju hafi kom­ist ræki­lega á dag­skrá á síð­asta ári. Áslaug Arna Sig­­ur­­björns­dóttir dóms­­mála­ráð­herra sagði í byrjun nóv­em­ber 2019 að óhjá­­kvæmi­­legt væri að stefna í átt að fullum aðskiln­aði ríkis og kirkju. 

Í grein sem hún skrif­aði í Morg­un­­blaðið sagði hún að nýtt sam­komu­lag, sem und­ir­­­ritað var í sept­­­em­ber í fyrra, milli ríkis og þjóð­­­kirkj­unnar feli í sér að hún verði ekki lengur eins og hver önnur rík­­­is­­­stofn­un. „Hún mun fremur líkj­­­ast frjálsu trú­­­fé­lagi sem ber ábyrgð á eigin rekstri og fjár­­­hag. Þessar breyt­ingar eru til mik­illa bóta og óhjá­­­kvæmi­­­legt að stefna áfram á sömu braut í átt að fullum aðskiln­aði. Þangað til og þrátt fyrir sam­komu­lagið mun þjóð­­­kirkjan áfram njóta stuðn­­­ings og verndar íslenska rík­­­is­ins á grund­velli ákvæðis stjórn­­­­­ar­­­skrár­inn­­­ar.“

Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir er dómsmálaráðherra.

Áslaug Arna sagði í grein­inni að sjálf­­­stæð kirkja óháð rík­­­is­­­vald­inu sam­­­rým­ist betur trú­frelsi og skoð­ana­frelsi en sér­­­­­staðan sem þjóð­­­kirkjan hefur notið í íslenskri stjórn­­­­­skip­­­an. „Í mínum huga er ekki spurn­ing um það að kirkjan getur vel sinnt öllum verk­efnum sínum og þar á meðal sálu­hjálp og marg­vís­­­legri félags­­­­­legri þjón­­­ustu óháð rík­­­inu. Ég er einnig þeirrar skoð­unar að margir muni fylgja kirkj­unni að málum þótt full­kom­inn aðskiln­aður verði á end­­­anum á milli hennar og rík­­­is­­­valds­ins.“

Þremur dögum síðar sagði hún í við­tali við RÚV að aukið ákall væri um það í sam­­­fé­lag­inu, að sjálf­­­stæði trú­­­fé­laga og líf­­­skoð­un­­­ar­­­fé­laga sé algjört. Hún sagði vinnu til að svara þessu ákalli væri þegar komin af stað. Mark­mið þeirrar vinnu væri að skilja að ríki og kirkju. 

Til stendur að leggja fram nýtt frum­varp til laga um stöðu, stjórn og starfs­hætti þjóð­kirkj­unnar í des­em­ber á þessu ári, sam­kvæmt þing­mála­skrá rík­is­stjórn­ar­inn­ar. Frum­varpið felur í sér heild­ar­end­ur­skoðun laga um stöðu, stjórn og starfs­hætti þjóð­kirkj­unnar en með því er stefnt að því að setja ný þjóð­kirkju­lög. Það er liður í því að upp­fylla við­bót­ar­samn­ing­inn milli íslenska rík­is­ins og þjóð­kirkj­unnar frá 6. sept­em­ber 2019 en þar var meðal ann­ars stefnt að ein­földun reglu­­verks um þjóð­kirkj­una.

Þing­menn víða að leggja fram frum­varp um aðskilnað 2034

Meiri­hluti hefur virst vera fyrir því á Alþingi að setja aðskilnað kyrf­i­­lega á dag­­skrá. Fyrir síð­asta þing­i lá þings­á­­­lykt­un­­­ar­til­laga þing­­­manna stjórn­­­­­ar­and­­­stöð­u­­flokk­anna Við­reisn­­­ar, Sam­­fylk­ingar og Pírata auk þing­­­manns Vinstri grænna og eins utan flokka, þar sem lagður var til full­ur, laga­legur og fjár­hags­legur aðskiln­aður ríkis og kirkju með fram­lagn­ingu nokk­urra frum­varpa.

Hún komst ekki á dag­skrá en var lögð fram að nýju á mánu­dag, 12. októ­ber. Nú er þó eng­inn úr þing­flokki Vinstri grænna á henni.

Auglýsing
Sam­kvæmt til­­­lög­unni á að leggja frum­vörpin fram í síð­­­asta lagi á vor­­­þingi 2022. Þau eiga að kveða á um að fullur aðskiln­aður verði milli ríkis og kirkju í síð­­­asta lagi í árs­­­lok 2034. 

Í umsögn um málið, eftir að það var fyrst lagt fram, hefur Biskup Íslands, Agnes Sig­­­urð­­­ar­dótt­ir, sagt að það sé ekk­ert for­­­gangs­­­mál að kirkjan sé hluti af rík­­­is­­­vald­inu. „Að við­halda tengslum kirkj­unnar við rík­­­­is­­­­valdið er í sjálfu sér ekki for­­­­gangs­­­­mál kirkj­unn­­­­ar. Skyldur kirkj­unnar liggja fyrst og fremst í því að rækta og við­halda tengsl­unum við þjóð­ina.“ 

Fleiri ósam­mála því að kristi­legt efni eigi erindi við skóla

Í könnun Mask­ínu voru þátt­tak­endur einnig spurðir hvort þeir væru sam­mála eða ósam­mála því að kristi­legar trú­arat­hafn­ir, bænir eða guðs­orð ættu að vera liður í starfi opin­berra leik­skóla eða grunn­skóla. Alls sögð­ust 41,6 pró­sent aðspurðra að þeir væru ósam­mála, tæp­lega 23 pró­sent sögð­ust ekki hafa sterka skoðun á því og 35,7 pró­sent sögð­ust vera sam­mála erindi kristi­legra trú­arat­hafna, bæna og guðs­orða í leik­skólum eða grunn­skól­u­m. 

Allir þing­menn Mið­flokks­ins, ásamt Sjálf­stæð­is­mönn­unum Brynj­ari Níels­syni og Ásmundi Frið­riks­syni, lögðu fyrr í þessum mán­uði fram frum­varp um að auka veg krist­in­fræð­i­­kennslu í grunn­­skólum lands­ins. 

Verði frum­varpið að lögum yrði kennslan eins og var fyrir gild­is­­töku grunn­­skóla­laga frá árinu 2008, sem felldu hana nið­­ur. Þing­­menn­irnir vilja að heiti náms­­grein­­ar­innar trú­­ar­bragða­fræði verði breytt í krist­in­fræði og trú­­ar­bragða­fræði og telja að nám á því sviði sé mik­il­vægt til skiln­ings, umburð­­ar­­lyndis og víð­­sýni. „Nem­endur verða að vera búnir undir að lifa í fjöl­breyttu lýð­ræð­is­­legu sam­­fé­lagi og takast á við marg­vís­­leg úrlausn­­ar­efni sem þeirra bíða í breyttum heim­i,“ segir í grein­­ar­­gerð sem fylgir frum­varp­in­u. 

Á meðal þeirra raka sem þing­­menn­irnir nota til að rök­­styðja þörf­ina fyrir aukna áherslu á krist­in­fræð­i­­kennslu í skólum er að hér á landi fari inn­­flytj­endum sem komi frá ólíkum menn­ing­­ar­heimum fjölg­and­i. 

Í grein­­ar­­gerð­inni segir að eðli­­legt hljóti að telj­­ast að fjallað sé ítar­­leg­­ast um þau trú­­ar­brögð sem ríkj­andi séu í sam­­fé­lag­inu. „Þekk­ing á kristni og Bibl­í­unni er for­­senda skiln­ings á vest­rænni menn­ingu og sam­­fé­lag­i.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
„Almennt má segja að skólastarf hafi gengið ágætlega frá skólabyrjun“
Ríkisstjórnin ræddi skólastarf í leik- og grunnskólum haustið 2021 vegna COVID-19 á ríkisstjórnarfundi í morgun.
Kjarninn 26. október 2021
Hagnaður Facebook á þriðja ársfjórðungi var 9 milljarðar dollarar, eða sem nemur rúmum 1.166 milljörðum króna.
Yfir þúsund milljarða króna hagnaður í skugga uppljóstrana og fækkunar yngri notenda
Hagnaður Facebook var meiri en búist var við á þriðja ársfjórðungi. Á sama tíma fækkar notendum í yngsta aldurshópnum og Facebook hyggst „endurheimta týndu kynslóðina“.
Kjarninn 26. október 2021
Fyrsta sektarákvörðun fjölmiðlanefndar sem varðar hlaðvarpsmiðlun var birt í síðustu viku.
Fjölmiðlanefnd sektar og skammar hlaðvarpsstjórnendur – og fær bágt fyrir
Árslöngum eltingaleik fjölmiðlanefndar við nokkra hlaðvarpsþætti lauk fyrir helgi með einni sektarákvörðun og tveimur álitum. Sum hlaðvörp eru nú fjölmiðlar og skráðir sem slíkir en þær raddir heyrast að eftirlitið með þessum markaði sé fram úr hófi.
Kjarninn 26. október 2021
„Nú þurfa Íslendingar að gyrða sig í brók“
Fíknigeðlæknir segir að nú þurfi Íslendingar að gyrða sig í brók svo að hið sama verði ekki upp á teningnum á Íslandi og í Bandaríkjunum varðandi ofnotkun ópíóíða.
Kjarninn 26. október 2021
Á meðal þeirra sakborninga sem setið hafa á bak við lás og slá í Nambíu frá því undir lok árs 2019 er Bernhard Esau, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra landsins.
Tvö mál orðin að einu í Namibíu
Í nýju ákæruskjali í sameinuðu sakamáli vegna Fishrot-skandalsins í Namibíu eru engir Íslendingar á meðal sakborninga, en alls eru 10 manns og 18 félög sökuð um margvísleg brot í tengslum við kvótaviðskipti Samherja í landinu.
Kjarninn 26. október 2021
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Gamla höfnin í Reykjavík, örverur, kombucha og súrdeig
Kjarninn 26. október 2021
Gagnrýnir aðstöðuleysi fyrir ungmenni í Laugardalnum
Borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins segir að ungmenni í Laugardal þurfi alvöru aðstöðu til íþróttaiðkunar „ekki fleiri vinnuhópa eða góðar hugmyndir á blaði“.
Kjarninn 26. október 2021
Stefán Jón Hafstein sendifulltrúi með orðið á veffundinum í dag.
Ísland lýsir yfir vilja til að halda áfram að styðja við úttekt FAO
Sendifulltrúi Íslands lýsti því yfir á veffundi Alþjóðamatvælastofnunarinnar (FAO) að Ísland vildi halda áfram að styðja við framkvæmd rannsóknarverkefnis sem lýtur að viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum.
Kjarninn 25. október 2021
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar