Blóðbaðið í smábænum

Tilraun Mose Norman til að kjósa í forsetakosningunum í heimabæ sínum í Flórída fyrir heilli öld varð til þess að múgur hvítra manna réðst til atlögu við svarta íbúa bæjarins og úr varð blóðbað, það mesta sem orðið hefur á kosningadegi í landinu.

July Perry var drepinn og lík hans hengt fyrir framan hús dómara í Orlando.
July Perry var drepinn og lík hans hengt fyrir framan hús dómara í Orlando.
Auglýsing

Þó að frá­sögnum beri ekki að fullu saman um hvernig þetta allt byrj­aði eru tvö atriði óum­deil­an­leg: 2. nóv­em­ber 1920, dag­inn sem banda­rískar konur gátu kosið for­seta í fyrsta sinn, voru framin í smábæ í Flór­ída mestu ofbeld­is­verk á kosn­inga­degi í sögu Banda­ríkj­anna.



Hin stað­reyndin sem engin velk­ist í vafa um er sú að ofbeld­is­menn­irnir komust upp með verkn­að­inn.



Það sem gerð­ist í smá­bænum Ocoee fyrir hund­rað árum rataði almennt ekki í sögu­bæk­urn­ar. Þar eru engin minn­is­merki um fórn­ar­lömb að finna eða annað sem minnir á það sem gerð­ist. Reyndar var það ekki fyrr en nýlega að margir afkom­endur fórn­ar­lambanna komust að hinu sanna: Að fólk hefði verið drep­ið. Að aðrir hafi flú­ið. Að jörð­um, heim­ilum og lífs­við­ur­væri hafi verið rænt af sak­lausum mann­eskj­um. „Flestir þeir sem búa í Ocoee vita ekki einu sinni hvað gerð­ist hér,“ segir Pamela Schwartz, for­stöðu­maður menn­ing­ar­sögu­safns í Orlando, í sam­tali við Was­hington Post.



Bær­inn Ocoee var stofn­aður um miðja nítj­ándu öld af hvítum karli sem þar sett­ist að. Þar hélt hann 23 mann­eskjum ætt­uðum frá Afr­íku í þrælk­un. Margir suð­ur­ríkja­menn sem börð­ust – og töp­uðu –  í borg­ara­stríð­inu sett­ust þar að og höfðu svart fólk við vinnu á ökrum sín­um. Undir lok níunda ára­tugar 19. aldar gafst sumum þessum verka­manna tæki­færi til að kaupa sér land­skika sem var á þessum tíma, sér­stak­lega í banda­ríska suðr­inu, sjald­gæft.

Auglýsing



Annað var óvenju­legt. Af mann­tali sem gert var árið 1920, var um þriðj­ungur þeirra 800 manna sem bjuggu í Ocoee svart fólk og í bænum voru ekki sér­stök hverfi svartra eins og víð­ast hvar ann­ars staðar á þessum slóð­u­m.  Hvítir og svartir bjuggu hlið við hlið í ára­tugi er hinn hrylli­legi atburður átti sér stað.



Í kjöl­far fyrri heims­styrj­ald­ar­innar snéru banda­rískir her­menn heim af víg­völl­unum í Evr­ópu þar sem þeir höfðu orðið vitni að jafn­ari rétt­indum svartra og hvítra en í heima­land­inu.



Svartir her­menn höfðu von­ast eftir sam­bæri­legum breyt­ingum í banda­rísku sam­fé­lagi en öfga­sam­tök á borð við Ku Klux Klan reyndu að hindra það og gengu ber­serks­gang í sam­fé­lögum svartra. Hið „rauða sum­ar“ árið 1919 var lengi í minnum haft.



Konur fengu kosn­inga­rétt og öfga­hóp­arnir ótt­uð­ust að svartir Banda­ríkja­menn myndu reyna að kjósa líka.

Ku Klux Klan vildu tryggja áframhaldandi yfirráð hvítra Bandaríkjamanna.



Í aðdrag­anda for­seta­kosn­ing­anna árið 1920 miðl­uðu stjórn­mála­leið­togar í Ocoee upp­lýs­ingum til svartra íbúa um hvernig ætti að skrá sig til að geta kosið og hvernig ætti að kjósa. Ku Klux Klan ærð­ist af reiði og sendi hót­un­ar­bréf til leið­tog­anna þar sem m.a. stóð að standa ætti vörð um yfir­ráð hvíta kyn­stofns­ins og sá sem „skipti sér af því“ myndi fá að kenna á því. Með­limir Ku Klux Klan héldu fjölda­fundi vítt og breitt um Flór­ída þar sem svörtum var hót­að, myndu þeir taka þátt í kosn­ing­un­um.



Þrátt fyrir hót­an­irnar ætl­uðu margir svartir íbúar Ocoee að kjósa.



Leit­aði til dóm­ara



Meðal þeirra sem mættu á kjör­stað 2. nóv­em­ber var ávaxta­bónd­inn Mose Norm­an. Staða hans í sam­fé­lag­inu var góð. Hann naut vel­gengni og var fyrsti íbúi Ocoee til að eign­ast bíl. Á kjör­stað var honum til­kynnt að hann gæti ekki kosið þar sem hann hefði ekki greitt kosn­inga­skatt, skatt sem not­aður var til að hindra að svart­ir, sem voru almennt mun fátæk­ari en hvít­ir, nýttu kosn­inga­rétt sinn.



Norman leit­aði til dóm­ara í Orlando með mál sitt og snéri síðar aftur á kjör­stað. Enn á ný var honum vísað frá. Það sem gerð­ist næst er ekki að fullu vitað en talið er að þá þegar hafi múgur hvítra manna, fólk sem hafði lagt leið sína þangað frá Orlando, safn­ast saman við kjör­stað­inn. Norman flúði til vinar síns, July Perry, en yfir­gaf svo bæinn.



Múg­ur­inn, leiddur af fyrr­ver­andi lög­reglu­stjóra og með­limi í Ku Klux Klan, elti Norman að heim­ili Perrys og þar hófst skot­hríð. Tveir hvítir menn féllu og Perry og dóttir hans særð­ust. Perry var hand­tek­inn og stungið í fanga­klefa í Orlando. En múg­ur­inn braust þar inn, flutti Perry þaðan og drap hann. Lík hans var hengt upp við heim­ili dóm­ar­ans sem hafði ráð­lagt Norman að reyna að kjósa á ný.

Úrslit kosninga á forsíðu og talað um að átta hafi látist í uppþoti.



Í kjöl­farið var lagt til atlögu við hús svartra í Ocoee. Ekki er vitað hversu mörg heim­ili voru eyðilögð og ekki heldur hversu margir voru drepnir í blóð­bað­inu sem fylgdi. Eitt dag­blað þess tíma sagði sex. En mun lík­legra er talið að milli 30 og 60 hafi verið drepn­ir.



Fjöl­margir lögðu á flótta þessa nótt, gengu í gegnum fenin með börn sín á hand­leggn­um. Í mann­tali nokkru síðar hafði svörtum íbúum Ocoee fækkað úr 255 í tvo. Sumir reyndur að snúa aft­ur, fólk sem hafði átt land og stundað við­skipti. En þeir voru flæmdir burt á nýjan leik.



Íbúar Ocoee voru nær allir hvítir næstu ára­tug­ina. Það var ekki fyrr en á níunda ára­tugnum að svartir fóru aftur að setj­ast þar að.

Skjöldur í minningu July Perry var afhjúpaður í Orlando nýverið.



Aðeins tvö ár eru síðan að bæj­ar­yf­ir­völd í Ocoee við­ur­kenndu opin­ber­lega að blóð­baðið hefði átt sér stað og verið með þeim hætti sem hér hefur verið lýst. Þau eru nú sögð vinna að því að biðja afkom­endur þeirra sem lét­ust opin­ber­lega afsök­unar og að greiða þeim bætur fyrir þann eigna­missi sem ætt­ingjar þeirra urðu fyr­ir.



 Þá eru hug­myndir uppi um að breyta svæði sem talið er vera kirkju­garður svartra íbúa bæj­ar­ins, í minn­ing­ar­reit.



Rúm­lega átt­ræð kona, dóttir hjóna sem flúði ofbeldið árið 1920, býr nú í Ocoee. Hún bauð sig fram til starfa á kjör­stað í kosn­ing­unum í vik­unni. Sonur henn­ar, sem flutti til bæj­ar­ins fyrir nokkrum árum, mætti á kjör­stað og kaus í for­seta­kosn­ing­un­um. Sú stað­reynd að son­ur­inn kaus í heimabæ afa síns hefur að hennar mati mikla þýð­ingu. „Hann þekkir sög­una,“ segir gamla konan. „Við munum halda því sem gerð­ist á loft­i.“



Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Andrés Ingi Jónsson, þingmaður utan flokka, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Ekki að leggja til 30 kílómetra hraða alls staðar
Andrés Ingi Jónsson þingmaður utan flokka leggur til að hámarkshraði í þéttbýli verði alla jafna 30 kílómetrar á klukkustund, nema gild rök séu fyrir hærri hraða. Með frumvarpi um þetta vill þingmaðurinn fara að fordæmi Hollendinga og Spánverja.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Lady Brewery hreyfingin býður fólki í leyniklúbb
Farandsbrugghúsið Lady Brewery ætlar að koma upp tilraunaeldhúsi þar sem íslensk náttúra í bjórgerð verður rannsökuð. Safnað er fyrir verkefninu á Karolina fund.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Helga Vala Helgadóttir leiddi lista Samfylkingarinnar í Reykjavík norður fyrir síðustu kosningar.
Samfylkingin fer „sænsku leiðina“ í Reykjavík og heldur ekki prófkjör
Það verður ekkert prófkjör hjá Samfylkingunni í Reykjavík fyrir næstu alþingiskosningar. Uppstillingarnefnd hefur verið falið að stilla upp listum og leita eftir tilnefningum frá flokksfélögum.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Dæmi um fyrirsagnir frétta dagblaðanna á árunum 1985 og 1986.
Neituðu að kryfja lík alnæmissjúklinga
Í bók Gunnhildar Örnu Gunnarsdóttur, Berskjaldaður, er að finna frásögn hjúkrunarfræðings af hræðslunni og fordómunum innan sem utan Borgarspítalans á níunda og tíunda áratugnum, þegar HIV-faraldurinn braust út.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri Reykjavíkur.
Eftirlitsaðilar fái heimildir til að skoða leiguhúsnæði
„Það sem maður situr svolítið eftir með í kjölfar brunans á Bræðraborgarstíg er að þar sem um íbúðarhúsnæði var að ræða er ábyrgðin [á eldvörnum] samkvæmt lögum og reglugerðum fyrst og fremst eigandans,“ segir Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Schengen-samstarfið hefur átt undir högg að sækja vegna veirufaraldursins. Víða hefur innri landamærum svæðisins verið lokað. Þessi mynd er frá pólska landamærabænum Cieszyn í sumar, þar sem landamæralokun Tékka var mótmælt.
Sótt að Schengen
Árið 2020 hefur tekið á Schengen-samstarfið. Landamæralokanir vegna faraldursins, flóttamannamál og hryðjuverkaárásir hafa vakið upp spurningar um hvaða stefna skuli mörkuð og líklegt er að samstarfið taki einhverjum breytingum.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Mette Frederiksen forsætisráðherra komst við er hún ræddi við fjölmiðla eftir að hafa heimsótt minkabú í síðustu viku og rætt við bændur sem höfðu misst frá sér ævistarfið.
Minkaklúðrið
Danska ríkisstjórnin hefur sætt mikilli gagnrýni vegna minkamálsins svonefnda, þar sem margt hefur farið úrskeiðis. Nú síðast þegar ekki var fylgt tilmælum varðandi urðun hræjanna. Algjört klúður í eitt og allt segja danskir fjölmiðlar.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Fimm manns sem voru gestkomandi á heimili Víðis og eiginkonu hans síðasta laugardag eru smituð af kórónuveirunni.
Ellefu urðu útsett fyrir smiti á heimili Víðis
Auk Víðis Reynissonar yfirlögregluþjóns og eiginkonu hans eru fimm manns í nærumhverfi hjónanna, sem voru gestkomandi á heimili þeirra síðasta laugardag, smituð af kórónuveirunni. Víðir segir hjónin hafa verið verulega slöpp í gær, en skárri í dag.
Kjarninn 28. nóvember 2020
Meira eftir höfundinnSunna Ósk Logadóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar