Ísland fyrst Schengen-ríkja til að gefa út rafræn bólusetningarvottorð

Lönd sunnarlega í Evrópu vilja svör við því hvort að samræmd bólusetningarvottorð séu væntanleg á næstunni. Annað sumar án ferðamanna myndi hafa skelfilegar afleiðingar.

Einná ferð á alþjóðaflugvellinum í Aþenu í Grikklandi.
Einná ferð á alþjóðaflugvellinum í Aþenu í Grikklandi.
Auglýsing

Yfir­völd á Íslandi hófu í síð­ustu viku að gefa út raf­ræn COVID-19 bólu­setn­ing­ar­vott­orð, fyrst Schen­gen-­ríkja. Þeir sem fengið hafa báðar spraut­urnar af bólu­efn­unum sem þegar eru komin á markað hér á landi geta fengið slík vott­orð. Yfir 4.500 manns á Íslandi eru nú full­bólu­settir gegn COVID-19 og geta þar með sótt um vott­orð í gegnum Heilsu­veru. Sjö dagar þurfa þó að líða frá síð­ari spraut­unni þar til vott­orð er gefið út. Ekki liggur fyrir hjá heil­brigð­is­ráðu­neyt­inu eða emb­ætti land­læknis hversu margir hafa sótt sér slík vott­orð. Þá hefur emb­ætti land­læknis ekki upp­lýs­ingar um í hvaða löndum þessi vott­orð eru tekin gild.



Vott­orðið er að efni og útliti í sam­ræmi við fyr­ir­liggj­andi evr­ópska staðla og alþjóð­lega bólu­setn­ing­ar­skír­teinið sem ferða­langar þekkja. „Mark­miðið er að greiða för fólks milli landa, þannig að ein­stak­lingar geti fram­vísað bólu­efna­vott­orði á landa­mærum og séu þá und­an­þegnir sótt­varna­ráð­stöf­unum vegna COVID-19 í sam­ræmi við reglur hlut­að­eig­andi lands,“ sagði í frétt á vef heil­brigð­is­ráðu­neyt­is­ins í síð­ustu viku.

Auglýsing



Þórólfur Guðna­son sótt­varna­læknir sagði hins vegar á upp­lýs­inga­fundi almanna­varna í gær að málið væri allt í byrj­un­ar­ferli. Athygl­is­vert yrði að sjá hvað aðrar þjóðir ætla að gera og mæl­ast til hvað bólu­setn­ing­ar­vott­orð varð­ar. Í það væri ekki enn komin end­an­leg nið­ur­staða og þar með ekki hvort að slík vott­orð  verði tekin gild á landa­mær­um. „Þetta er í svo­lít­illi óvissu. Við eigum eftir að skýra lín­urnar í þessu bet­ur,“ sagði sótt­varna­lækn­ir.



Meðal ann­arra ríkja Evr­ópu sem eru langt komin í und­ir­bún­ingi slíkra vott­orða eru Spánn og Dan­mörk. Bæði ríkin hyggj­ast sam­hliða aflétta ferða­hömlum á rík­is­borg­urum ann­arra landa sem geta fram­vísað við­ur­kenndum vott­orð­um.

Sam­ræmt vott­orð til umræðu



Rætt hefur verið um að fram­kvæmda­stjórn Evr­ópu­sam­bands­ins kynni sam­ræmd vott­orð sem öll sam­bands­ríkin taki svo upp. Grísk stjórn­völd hafa óskað eftir því sem fyrst svo auð­velda megi sem fyrst ferða­lög fólks innan ESB. Í sunn­an­verðri Evr­ópu, þar sem ferða­þjón­ustan er helsta stoð undir efna­hag ríkja, er nokkur þrýst­ingur á að hraða þessu ferli. Þannig er von­ast til þess að bólu­setn­ing­ar­vott­orðin geti hleypt lífi í ferða­sum­arið og ýti þar með hjólum atvinnu­lífs­ins af stað á ný. En mörg ljón eru enn í veg­in­um.



Mörg Evr­ópu­lönd, þar með talin Norð­ur­lönd­in, hafa hert aðgerðir sínar á landa­mærum síð­ustu daga og vik­ur. Ferða­tak­mark­anir hafa víða ekki verið jafn miklar frá því að far­ald­ur­inn braust út.   

Þola þau annað sumar án ferða­manna?



Ferða­lög voru lítil milli landa síð­asta sumar og það hafði miklar afleið­ingar fyrir lönd á borð við Grikk­land, Spán, Ítalíu og Portú­gal. Þar, líkt og víða ann­ars stað­ar, var von­ast eftir því að sum­arið 2021 yrði mun betra hvað þetta varð­ar. En vonin hefur dvínað eftir að far­ald­ur­inn tók sig hressi­lega upp aftur og einnig vegna þess að bólu­setn­ing virð­ist ætla að ganga hægar fyrir sig, að minnsta kosti næstu vik­urn­ar, en vænt­ingar voru um.



For­sæt­is­ráð­herra Grikk­lands, Kyri­akos Mitsotakis, vill að málin fari að skýr­ast sem fyrst. Annað sumar án ferða­manna yrði Grikkjum gríð­ar­lega erfitt. Hann vill svör við því hvort að til standi að hefja útgáfu sam­ræmdra bólu­setn­ing­ar­skír­teina sem myndu þá greiða leið hand­hafa þeirra milli landa ESB. Málið er nú komið inn á borð fram­kvæmda­stjórnar Evr­ópu­sam­bands­ins og var það eitt helsta umræðu­efni fundar leið­toga ESB-­ríkja fyrir helgi.

ESB stefnir að því að í sumar verði um 70 prósent íbúa aðildarríkjanna bólusett. Mynd: EPA



Óvissu­þætt­irnir í augna­blik­inu eru enn mjög  marg­ir. Ástæða þess að mörg ríki hafa að und­an­förnu hert aðgerðir á landa­mærum er sú að smitum hefur fjölgað víða. Sömu­leiðis sjúkra­húsinn­lögnum og dauðs­föll­um. Það á sér aftur skýr­ingu í hraðri útbreiðslu nýrra afbrigða veirunn­ar, afbrigða sem eru meira smit­andi en önnur og óvíst er hvort bólu­efni veiti nægj­an­lega vörn gegn. Því hafa ríki mörg hver ákveðið að toga fast í hand­brems­una.



Svo harka­lega reyndar að útgöngu­bann hefur nú verið sett á í Hollandi og landa­mær­unum nær alveg lok­að. Það sama íhuga nú Bretar að gera á sínum landa­mærum enda gríð­ar­legt álag á sjúkra­húsum þar í landi. Á meðan þessu stendur eru sam­ræmd bólu­setn­ing­ar­vott­orð ekki efst á for­gangs­list­an­um. Fyrst þarf að slökkva elda.



Stjórn Evr­ópu­sam­bands­ins von­ast til þess að aðild­ar­löndin verði búin að bólu­setja fram­línu­fólk og alla eldri en átta­tíu ára fyrir lok mars. Í sumar er svo von­ast til að um 70 pró­sent íbúa innan sam­bands­ins hafi fengið bólu­setn­ingu. „Í sum­ar“ (by sum­mer) er reyndar nokkuð teygj­an­legt hug­tak.

Geta þau orðið sam­mála?



Í frétt Aften­posten um málið er bent á að heil­brigð­is­mál eru ekki á ábyrgð stjórnar ESB. Sú ábyrgð hvílir á hverju aðild­ar­ríki fyrir sig. Þess vegna getur ESB ekki tekið þessa ákvörðun – stóla þarf á sam­stöðu ríkj­anna allra þegar kemur að sam­ræmdu bólu­setn­ing­ar­vott­orði. Og í ljósi þess að nokkuð vant­aði upp á sam­ræmdar aðgerðir við upp­haf far­ald­urs­ins fyrir ári síðan heyr­ast efa­semd­araddir um að sam­staða verði um útgáfu vott­orð­anna.



 Nokkur lönd hafa þegar lýst yfir efa­semdum ákveðnum um bólu­setn­ing­ar­vott­orð­in, m.a.  Þýska­land og Frakk­land. Þá hafa mann­rétt­inda­sam­tök bent á að slík vott­orð mis­muni hóp­um, t.d. íbúum fátæk­ari ríkja/­svæða sem eru sein­astir í röð­inni að fá bólu­setn­ingu. Einnig hafa áhyggjur af per­sónu­vernd verið viðr­að­ar. Þá spyrja margir: Ef bólu­setn­ing verður gerð að skil­yrði fyrir ferða­lögum – verður það þannig um ókomna fram­tíð?

Flestir jákvæðir



Nið­ur­staða fundar ESB-­leið­toga fyrir helgi var sú að mörg ríki eru jákvæð gagn­vart sam­ræmdu bólu­setn­ing­ar­vott­orði en fá vilja ganga eins langt og Grikk­land, þ.e. að slík vott­orð heim­ili fólki frjálsa för milli Schen­gen-land­anna.



Fram­kvæmda­stjórnin stað­festi í síð­ustu viku að verið væri að vinna að sam­ræmdum raf­rænum vott­orð­um. Það yrði gert í sam­vinnu allra ESB-­ríkja og per­sónu­vernd­ar­sjón­ar­miða gætt.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jörð hefur skolfið í grennd við Keili frá því í síðustu viku.
Vefur Veðurstofunnar tilbúinn í slaginn
Álagið á vef Veðurstofunnar hefur verið mikið frá því að jarðskjálftahrina hófst á Reykjanesskaga í síðustu viku. Einu sinni datt vefurinn alveg niður en nú er búið að efla þol hans til muna.
Kjarninn 6. mars 2021
Jón Baldvin Hannibalsson
Stefnuskráin
Kjarninn 6. mars 2021
Heimir Snorrason
Til varnar algóritmanum
Kjarninn 6. mars 2021
Mjólkurvörur frá MS
Segir yfirlýsingar MS „í besta falli hlægilegar“
Forsvarsmenn Mjólku gefa lítið fyrir yfirlýsingar Mjólkursamsölunnar, sem dæmd var fyrir að misnota markaðsráðandi stöðu sína, um að aðgerðir hennar hefðu verið gerðar í góðri trú.
Kjarninn 6. mars 2021
Brugghúsafrumvarp Áslaugar Örnu vekur litla kátínu hjá Landlæknisembættinu og ÁTVR
Embætti landlæknis telur „góða sátt“ um núverandi fyrirkomulag áfengissölu, en lítil merki eru um það í þeim fjölmörgu umsögnum sem borist hafa Alþingi undanfarna daga vegna frumvarps dómsmálaráðherra um sölu bjórs beint frá brugghúsum.
Kjarninn 6. mars 2021
Tíu staðreyndir um Ásmundarsalsmálið og eftirmála þess
Ráðherra varð uppvís að því að vera viðstaddur viðburð/samkvæmi/listaverkasölu á Þorláksmessu, þegar strangar sóttvarnarreglur voru við lýði. Grunur var um brot á þeim. Síðan þá hefur málið tekið marga pólitíska snúninga. Hér eru helstu staðreyndir þess.
Kjarninn 6. mars 2021
Sara Stef. Hildardóttir
Um upplýsingalæsi og fjölmiðlanefnd
Kjarninn 6. mars 2021
Enginn fer í gegnum lífið „í stöðugu logni undir heiðskírum himni“
Íslensk náttúra hefur jákvæð áhrif á streitu þeirra sem í henni dvelja og hefur það nú verið staðfest með rannsókn. „Hlaðborð af náttúruöflum“ minnir okkur á að það er aldrei fullkomið jafnvægi í lífinu og ekkert blómstrar allt árið.
Kjarninn 6. mars 2021
Meira eftir höfundinnSunna Ósk Logadóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar