Hvað vissi ráðherrann?

Danskir þingmenn vilja fá að vita hvort samgönguráðherra landsins hafi haustið 2019 sagt þinginu allt sem hann vissi um öryggismál á Kastrup flugvelli. Málið snýst um biluð flugbrautarljós sem hefðu getað valdið stórslysi.

Þotuhreyflar sem keyrðir eru á fullu afli í flugtaki mynda mikinn sogkraft og geta sogað að sér hluti sem liggja á brautinni. Og flugbrautarljósin sjálf, ef ekki er tryggilega gengið frá þeim.
Þotuhreyflar sem keyrðir eru á fullu afli í flugtaki mynda mikinn sogkraft og geta sogað að sér hluti sem liggja á brautinni. Og flugbrautarljósin sjálf, ef ekki er tryggilega gengið frá þeim.
Auglýsing

Í nóvember árið 2019 komst dagblaðið Politiken á snoðir um drög að skýrslu um fjögur svonefnd  „óörugg tilvik“ (usikre forhold) á Kastrup-flugvelli. Mikil leynd hvíldi yfir skýrsludrögunum en blaðamenn Politiken, sem ekki sáu gögnin, vissu að málið snérist um ljósin á flugbrautum vallarins. Í drögunum var talað um brautarljós og í fyrstu töldu blaðamenn að málið varðaði svonefndar ljósastikur. Síðar kom í ljós að um var að ræða ljós sem felld eru niður í flugbrautina sjálfa, bæði miðju hennar og út við jaðrana. Afmarka þannig brautina. Ljósin, sem eru 30 sentimetrar í þvermál, og vega um það bil 8 kíló, eru fest með boltum við stálrör, sem grafin eru niður í brautina. Á Kastrup flugvelli eru um 9 þúsund slík ljós. 

Það sem hafði gerst, hin svonefndu „óöruggu tilvik“, lýsti sér í stuttu máli þannig að í nokkur skipti höfðu brautarljósin losnað úr festingunum, ýmist að hluta eða alveg. Ljósin og hlutar úr þeim fundust síðar, á flugbrautunum. Í einu hinna alvarlegu tilvika ók flugvél sem var á leið í stæði á „eitthvað“ sem lá á brautinni. Þetta „eitthvað“ reyndist vera brautarljós sem hafði losnað. Ekkert tjón hlaust af enda vélin á lítilli ferð.

Alvarlegar afleiðingar

Aukahlutir á flugbrautum geta haft mjög alvarlegar afleiðingar eins og dæmin sanna. 25. júlí árið 2000 fórst Concorde þota í flugtaki frá Charles de Gaulle-flugvellinum við París, 109 voru um borð og fórust allir. Við rannsókn slyssins kom í ljós að vélin hafði ekið á hlut sem lá á brautinni og hafði losnað af annarri vél skömmu áður. Þegar Concorde vélin ók á hlutinn sprakk og rifnaði dekk og hluti þess reif gat á annan vænginn og leki kom að eldsneytisgeymi. Þá braust eldur út og vélin hrapaði til jarðar úr lítill hæð.

Auglýsing

6. maí árið 2014 lenti Boeing 747, oft kölluð Jumbo, á flugvellinum í Tókýó eftir 12 tíma flug frá JFK flugvellinum í New York. Ekkert bar til tíðinda á leiðinni en eftir lendingu uppgötvaðist gat neðan á búk vélarinnar. Gatið var eftir brautarljós sem hafði losnað, og lenti á vélinni þegar hún tók á loft. Ljósið var samskonar og notuð eru á flugvöllum víða um heim, þar á meðal á Kastrup. Í ljós kom að eftirliti með brautarljósunum á flugvellinum í New York hafði verið verulega ábótavant og flugvallarstjórinn var látinn taka pokann sinn.

Rangur frágangur skapar hættu

Eins og áður var nefnt eru niðurfelldu brautarljósin boltuð við undirstöðuna sem grafin er niður í brautina. Þótt það virðist kannski ekki flókið að herða tvo eða fjóra bolta þannig að þeir losni ekki þarf eigi að síður að gera það með réttum hætti. Og þar hefur iðulega orðið misbrestur. Og þannig var það einmitt á flugvellinum í Kaupmannahöfn, rétt eins og á JFK flugvellinum í New York, frágangur ljósanna var ekki með réttum hætti.Flugbrautarljós eins og þau sem eru á Kastrup, af gerðinni atg FX850A. Mynd: atg Airports

Þotuhreyflar sem keyrðir eru á fullu afli í flugtaki mynda mikinn sogkraft og geta sogað að sér hluti sem liggja á brautinni. Krafturinn er svo mikill að hlutir eins og til dæmis flugbrautarljósin takast hreinlega á loft og geta lent í hreyflinum sjálfum og stórskemmt hann eða lent á flugvélabúknum eins og raunin varð með Jumbo þotuna á JFK flugvellinum. Hola eftir ljós sem hefur losnað getur líka valdið tjóni, eða slysi ef flugvélarhjól fer yfir holuna. Dæmi eru um slíkt. Eftir því sem hjólin á flugvélinni eru minni því meiri er hættan.

Leyndu ástandinu

Eftir að Politiken greindi frá skýrsludrögunum haustið 2019 kröfðust þingmenn þess að fá nánari vitneskju um málið. Benny Engelbrecht samgönguráðherra vildi bíða eftir skýrslunni. Þegar skýrslan var tilbúin, skömmu fyrir árslok 2019 mætti yfirstjórn flugvallarins á fund samgöngunefndar þingsins. Þar var farið yfir skýrsluna sem nefnd á vegum yfirstjórnar flugvallarins hafði unnið en samgöngunefnd þingsins fékk ekki skýrsluna sjálfa. Fram kom að viðhaldi ljósabúnaðar vallarins væri mjög ábótavant og sama gilti um eftirlit með ljósunum.Benny Engelbrecht, samgönguráðherra Danmerkur. Mynd: Af Facebook-síðu ráðherrans.


Yfirstjórn flugvallarins ákvað að ekki væri ástæða til að loka flugvellinum, ástandið væri ekki svo alvarlegt. Á fundinum með samgöngunefnd þingsins nefndi flugvallarstjórnin ekki eitt mjög mikilvægt atriði: þrír sérfræðingar í öryggismálum, starfsmenn flugvallarins, töldu að loka ætti flugvellinum í fimm til sjö daga meðan ljósabúnaðurinn yrði yfirfarinn. Sögðu ekki forsvaranlegt að leyfa flugumferð eins og ástandið væri. 


Á þessu fimm til sjö daga tímabili sem um ræðir fóru um 560 þúsund manns um flugvöllinn. Í stað þess að loka flugvellinum brá yfirstjórnin á það ráð að loka brautum vallarins til skiptis meðan ljósabúnaðurinn var yfirfarinn, sú ákvörðun stríðir gegn reglum. Samkvæmt þeim má ekki halda flugbraut, þar sem öryggismál eru ekki í lagi, opinni. Þess má geta að sérfræðingarnir tveir, sem nefndir voru hér að framan, voru í hópi þeirra fjölmörgu starfmanna flugvallarins sem misstu vinnuna í kjölfar kórónaveirunnar.

Sagði pabba að fljúga ekki

Síðastliðinn sunnudag, 14. febrúar, birti dagblaðið Politiken (sem fyrst sagði frá málinu 2019) langa umfjöllun um brautarljósin á Kastrup-flugvelli. Blaðið hafði rætt við tvo þeirra öryggissérfræðinga sem töldu að skilyrðislaust hefði átt að loka flugvellinum í um vikutíma í september 2019. 

Sérfræðingarnir tveir eru ekki lengur starfsmenn flugvallarins. Í viðtalinu við Politiken kom fram að þeir hefðu, meðan þeir voru við störf verið bundnir þagnarskyldu. Annar þeirra sagðist hafa rofið þagnarskylduna og í september 2019 sagt föður sínum, sem ferðast mikið með flugi, að hann skyldi halda kyrru fyrir, í tiltekinn dagafjölda. Án þess að tilgreina nákvæmlega ástæður.

Hvað vissi ráðherrann?

Umfjöllun Politiken og viðtölin við sérfræðingana vöktu athygli þingmanna. Þeir vilja nú fá að vita hvað ráðherrann vissi þegar sagt var frá skýrslunni um brautarljósin haustið 2019. ,,Hafi ráðherrann vitað að öryggissérfræðingar vildu loka flugvellinum, en brást ekki við er það mjög alvarlegt“ sagði einn þingmaður í viðtali vegna málsins.

Annar sagði það alvarlegt ef Samgöngustofa (Trafikstyrelsen) hafi ekki verið upplýst um allt innihald skýrslunnar á sínum tíma. Benny Engelbrecht samgönguráðherra sagði að hann hefði þegar skrifað Samgöngustofu og beðið um skýr svör við því hvaða upplýsingar menn þar á bæ hefðu fengið frá yfirstjórn flugvallarins. „Og ef Samgöngustofa hefur vitað allt um málið vil ég fá að vita af hverju ekki var brugðist við,“ sagði ráðherrann.

Nokkrir þingmenn hafa krafist þess að samgönguráðherrann geri hreint fyrir sínum dyrum, segi afdráttarlaust hvort hann vissi frá upphafi allt um innihald skýrslunnar. Málið sé grafalvarlegt „eini ljósi punkturinn er sá að ekki varð slys“ sagði þingmaður Venstre í viðtali vegna málsins.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ferðamenn við Skógafoss.
Lágur smitfjöldi talinn mikilvægur fyrir heilsu og hagsmuni ferðaþjónustu
Ótti við að lenda á rauðum listum sóttvarnayfirvalda í Evrópu og Bandaríkjunum var tekinn inn í heildarhagsmunamat ríkisstjórnarinnar varðandi nýjar sóttvarnaráðstafanir innanlands. Á morgun verður mannlífið heft á ný vegna veirunnar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Einkabílaeign á Ísland er hlutfallslega sú hæsta í Evrópu.
Getur Ísland keyrt sig út úr loftslagsvandanum?
Orkuskipti í samgöngum er eitt helsta framlag íslenskra stjórnvalda í baráttunni við loftslagshamfarir. Rafbílar eru hins vegar ekki sú töfralausn sem oft er haldið fram. Vandamálið er ekki bensíndrifnir bílar heldur bíladrifin menning.
Kjarninn 24. júlí 2021
Daði Már Kristófersson
Gölluð greinargerð um fyrningu aflaheimilda
Kjarninn 24. júlí 2021
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar hafa sem sakir standa ekki kost á því að starfa á einkareknum stofum innan greiðsluþátttökukerfis hins opinbera fyrr en eftir tveggja ára starf í greininni.
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar byrja að veita þjónustu án greiðsluþátttöku ríkisins
Á nokkrum sjúkraþjálfarastofum er nú hægt að bóka þjónustu nýútskrifaðra sjúkraþjálfara, en þá þarf að greiða fullt verð fyrir tímann, vegna ákvæðis í reglugerð heilbrigðisráðherra. Tveir eigendur stofa segja þetta ekki gott fyrir skjólstæðinga.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ríkisstjórnin fundaði á Egilsstöðum í dag. Mynd úr safni.
200 manna samkomutakmarkanir til 13. ágúst
Í mesta lagi 200 manns mega koma saman frá miðnætti á morgun og þar til 13. ágúst og eins metra regla verður í gildi. Barir og veitingahús þurfa að loka á miðnætti.
Kjarninn 23. júlí 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar