Hvað vissi ráðherrann?

Danskir þingmenn vilja fá að vita hvort samgönguráðherra landsins hafi haustið 2019 sagt þinginu allt sem hann vissi um öryggismál á Kastrup flugvelli. Málið snýst um biluð flugbrautarljós sem hefðu getað valdið stórslysi.

Þotuhreyflar sem keyrðir eru á fullu afli í flugtaki mynda mikinn sogkraft og geta sogað að sér hluti sem liggja á brautinni. Og flugbrautarljósin sjálf, ef ekki er tryggilega gengið frá þeim.
Þotuhreyflar sem keyrðir eru á fullu afli í flugtaki mynda mikinn sogkraft og geta sogað að sér hluti sem liggja á brautinni. Og flugbrautarljósin sjálf, ef ekki er tryggilega gengið frá þeim.
Auglýsing

Í nóvember árið 2019 komst dagblaðið Politiken á snoðir um drög að skýrslu um fjögur svonefnd  „óörugg tilvik“ (usikre forhold) á Kastrup-flugvelli. Mikil leynd hvíldi yfir skýrsludrögunum en blaðamenn Politiken, sem ekki sáu gögnin, vissu að málið snérist um ljósin á flugbrautum vallarins. Í drögunum var talað um brautarljós og í fyrstu töldu blaðamenn að málið varðaði svonefndar ljósastikur. Síðar kom í ljós að um var að ræða ljós sem felld eru niður í flugbrautina sjálfa, bæði miðju hennar og út við jaðrana. Afmarka þannig brautina. Ljósin, sem eru 30 sentimetrar í þvermál, og vega um það bil 8 kíló, eru fest með boltum við stálrör, sem grafin eru niður í brautina. Á Kastrup flugvelli eru um 9 þúsund slík ljós. 

Það sem hafði gerst, hin svonefndu „óöruggu tilvik“, lýsti sér í stuttu máli þannig að í nokkur skipti höfðu brautarljósin losnað úr festingunum, ýmist að hluta eða alveg. Ljósin og hlutar úr þeim fundust síðar, á flugbrautunum. Í einu hinna alvarlegu tilvika ók flugvél sem var á leið í stæði á „eitthvað“ sem lá á brautinni. Þetta „eitthvað“ reyndist vera brautarljós sem hafði losnað. Ekkert tjón hlaust af enda vélin á lítilli ferð.

Alvarlegar afleiðingar

Aukahlutir á flugbrautum geta haft mjög alvarlegar afleiðingar eins og dæmin sanna. 25. júlí árið 2000 fórst Concorde þota í flugtaki frá Charles de Gaulle-flugvellinum við París, 109 voru um borð og fórust allir. Við rannsókn slyssins kom í ljós að vélin hafði ekið á hlut sem lá á brautinni og hafði losnað af annarri vél skömmu áður. Þegar Concorde vélin ók á hlutinn sprakk og rifnaði dekk og hluti þess reif gat á annan vænginn og leki kom að eldsneytisgeymi. Þá braust eldur út og vélin hrapaði til jarðar úr lítill hæð.

Auglýsing

6. maí árið 2014 lenti Boeing 747, oft kölluð Jumbo, á flugvellinum í Tókýó eftir 12 tíma flug frá JFK flugvellinum í New York. Ekkert bar til tíðinda á leiðinni en eftir lendingu uppgötvaðist gat neðan á búk vélarinnar. Gatið var eftir brautarljós sem hafði losnað, og lenti á vélinni þegar hún tók á loft. Ljósið var samskonar og notuð eru á flugvöllum víða um heim, þar á meðal á Kastrup. Í ljós kom að eftirliti með brautarljósunum á flugvellinum í New York hafði verið verulega ábótavant og flugvallarstjórinn var látinn taka pokann sinn.

Rangur frágangur skapar hættu

Eins og áður var nefnt eru niðurfelldu brautarljósin boltuð við undirstöðuna sem grafin er niður í brautina. Þótt það virðist kannski ekki flókið að herða tvo eða fjóra bolta þannig að þeir losni ekki þarf eigi að síður að gera það með réttum hætti. Og þar hefur iðulega orðið misbrestur. Og þannig var það einmitt á flugvellinum í Kaupmannahöfn, rétt eins og á JFK flugvellinum í New York, frágangur ljósanna var ekki með réttum hætti.Flugbrautarljós eins og þau sem eru á Kastrup, af gerðinni atg FX850A. Mynd: atg Airports

Þotuhreyflar sem keyrðir eru á fullu afli í flugtaki mynda mikinn sogkraft og geta sogað að sér hluti sem liggja á brautinni. Krafturinn er svo mikill að hlutir eins og til dæmis flugbrautarljósin takast hreinlega á loft og geta lent í hreyflinum sjálfum og stórskemmt hann eða lent á flugvélabúknum eins og raunin varð með Jumbo þotuna á JFK flugvellinum. Hola eftir ljós sem hefur losnað getur líka valdið tjóni, eða slysi ef flugvélarhjól fer yfir holuna. Dæmi eru um slíkt. Eftir því sem hjólin á flugvélinni eru minni því meiri er hættan.

Leyndu ástandinu

Eftir að Politiken greindi frá skýrsludrögunum haustið 2019 kröfðust þingmenn þess að fá nánari vitneskju um málið. Benny Engelbrecht samgönguráðherra vildi bíða eftir skýrslunni. Þegar skýrslan var tilbúin, skömmu fyrir árslok 2019 mætti yfirstjórn flugvallarins á fund samgöngunefndar þingsins. Þar var farið yfir skýrsluna sem nefnd á vegum yfirstjórnar flugvallarins hafði unnið en samgöngunefnd þingsins fékk ekki skýrsluna sjálfa. Fram kom að viðhaldi ljósabúnaðar vallarins væri mjög ábótavant og sama gilti um eftirlit með ljósunum.Benny Engelbrecht, samgönguráðherra Danmerkur. Mynd: Af Facebook-síðu ráðherrans.


Yfirstjórn flugvallarins ákvað að ekki væri ástæða til að loka flugvellinum, ástandið væri ekki svo alvarlegt. Á fundinum með samgöngunefnd þingsins nefndi flugvallarstjórnin ekki eitt mjög mikilvægt atriði: þrír sérfræðingar í öryggismálum, starfsmenn flugvallarins, töldu að loka ætti flugvellinum í fimm til sjö daga meðan ljósabúnaðurinn yrði yfirfarinn. Sögðu ekki forsvaranlegt að leyfa flugumferð eins og ástandið væri. 


Á þessu fimm til sjö daga tímabili sem um ræðir fóru um 560 þúsund manns um flugvöllinn. Í stað þess að loka flugvellinum brá yfirstjórnin á það ráð að loka brautum vallarins til skiptis meðan ljósabúnaðurinn var yfirfarinn, sú ákvörðun stríðir gegn reglum. Samkvæmt þeim má ekki halda flugbraut, þar sem öryggismál eru ekki í lagi, opinni. Þess má geta að sérfræðingarnir tveir, sem nefndir voru hér að framan, voru í hópi þeirra fjölmörgu starfmanna flugvallarins sem misstu vinnuna í kjölfar kórónaveirunnar.

Sagði pabba að fljúga ekki

Síðastliðinn sunnudag, 14. febrúar, birti dagblaðið Politiken (sem fyrst sagði frá málinu 2019) langa umfjöllun um brautarljósin á Kastrup-flugvelli. Blaðið hafði rætt við tvo þeirra öryggissérfræðinga sem töldu að skilyrðislaust hefði átt að loka flugvellinum í um vikutíma í september 2019. 

Sérfræðingarnir tveir eru ekki lengur starfsmenn flugvallarins. Í viðtalinu við Politiken kom fram að þeir hefðu, meðan þeir voru við störf verið bundnir þagnarskyldu. Annar þeirra sagðist hafa rofið þagnarskylduna og í september 2019 sagt föður sínum, sem ferðast mikið með flugi, að hann skyldi halda kyrru fyrir, í tiltekinn dagafjölda. Án þess að tilgreina nákvæmlega ástæður.

Hvað vissi ráðherrann?

Umfjöllun Politiken og viðtölin við sérfræðingana vöktu athygli þingmanna. Þeir vilja nú fá að vita hvað ráðherrann vissi þegar sagt var frá skýrslunni um brautarljósin haustið 2019. ,,Hafi ráðherrann vitað að öryggissérfræðingar vildu loka flugvellinum, en brást ekki við er það mjög alvarlegt“ sagði einn þingmaður í viðtali vegna málsins.

Annar sagði það alvarlegt ef Samgöngustofa (Trafikstyrelsen) hafi ekki verið upplýst um allt innihald skýrslunnar á sínum tíma. Benny Engelbrecht samgönguráðherra sagði að hann hefði þegar skrifað Samgöngustofu og beðið um skýr svör við því hvaða upplýsingar menn þar á bæ hefðu fengið frá yfirstjórn flugvallarins. „Og ef Samgöngustofa hefur vitað allt um málið vil ég fá að vita af hverju ekki var brugðist við,“ sagði ráðherrann.

Nokkrir þingmenn hafa krafist þess að samgönguráðherrann geri hreint fyrir sínum dyrum, segi afdráttarlaust hvort hann vissi frá upphafi allt um innihald skýrslunnar. Málið sé grafalvarlegt „eini ljósi punkturinn er sá að ekki varð slys“ sagði þingmaður Venstre í viðtali vegna málsins.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Davíð Helgason, einn stofnenda og fyrrum forstjóri Unity.
Segir Ísland geta orðið „einhvers konar tilraunasetur fyrir framtíðina“
Frumkvöðullinn og milljarðamæringurinn Davíð Helgason flytur til Íslands í sumar og ætlar að fjárfesta í fyrirtækjunum sem vinna gegn loftslagsvandanum. Að hans mati er margt sem gerir landið að góðum fjárfestingarkosti.
Kjarninn 18. maí 2021
Palestínumennirnir fimm fyrir utan húsnæði Útlendingastofnunar í Hafnarfirði í dag.
„Við viljum frekar deyja á götunni á Íslandi en að fara aftur til Grikklands“
„Íslensk yfirvöld hlusta ekkert á okkur. Þó að þau viti hvernig ástandið er í okkar heimalandi og þær áhyggjur sem við höfum. Ég meina, húsin sem við bjuggum í hafa sum verið jöfnuð við jörðu.“ Þetta segir Palestínumaður sem er lentur á götunni á Íslandi.
Kjarninn 18. maí 2021
Fasteignaverð hækkar meira með hverjum mánuðinum sem líður, þar sem eftirspurn er mikil og minna er um nýbyggingar.
Ekki meiri hækkun síðan árið 2017
Fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 13,7 prósent í apríl á ársgrundvelli, miðað við vísitölu Þjóðskrár. Vísitalan hefur ekki hækkað jafnmikið milli ára síðan í desember 2017.
Kjarninn 18. maí 2021
Þröstur Ólafsson
Var þanþolið rofið?
Kjarninn 18. maí 2021
„Þegar mikil eftirspurn er eftir húsnæði getur fyrirvari um ástandsskoðun fasteignar talist kauptilboði til frádráttar,“ segir í greinargerð með þingsályktunartillögunni.
Ástandsskýrslur fylgi öllum seldum fasteignum
Nýsamþykkt þingsályktunartillaga felur ráðherra að móta frumvarp um ástandsskýrslur fasteigna. Slíkum skýrslum er ætlað að auka traust í fasteignaviðskiptum en ábyrgð vegna galla sem ekki koma fram í ástandsskýrslum mun falla á matsaðila.
Kjarninn 18. maí 2021
Allir hljóta að hafa skoðun á vegferð Ísraelsmanna að mati Hönnu Katrínar Friðriksson þingmanns Viðreisnar.
„Við Íslendingar höfum sterka rödd á alþjóðavettvangi“
Íslensk stjórnvöld þurfa að láta í sér heyra og hvetja aðra til að gera slíkt hið sama vegna átaka milli Ísraels og Palestínu að mati þingmanna Viðreisnar og Framsóknarflokks. Þó svo að íslenska þjóðin sé fámenn hafi hún sterka rödd og hana þurfi að nota.
Kjarninn 18. maí 2021
Samkvæmt ASÍ og BSRB er skuldasöfnun ríkisins ekki áhyggjuefni þegar vextir eru lágir
Gagnrýna „afkomubætandi ráðstafanir“ og vilja breyta fjármálareglum
Sérfræðingahópur á vegum ASÍ og BSRB varar stjórnvöld við að beita niðurskurði í yfirstandandi kreppu og segir að fjármálareglur hins opinbera þurfi að vera sveigjanlegri í nýrri skýrslu um efnahagsleg áhrif faraldursins.
Kjarninn 18. maí 2021
Græni miðinn er aftur kominn upp á gafl Hafnarborgar.
Listaverk sem fjarlægt var af bæjaryfirvöldum í Hafnarfirði komið upp á nýjan leik
Listaverk þeirra Libiu Castro og Ólafs Ólafssonar var fjarlægt af gafli Hafnarborgar fyrr í þessum mánuði að beiðni bæjaryfirvalda. Listaverkið er nú aftur komið upp en líklega hafa bæjaryfirvöld látið undan þrýstingi fagfélaga að mati listamannanna.
Kjarninn 18. maí 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar