Flóttamenn frá og í Ungverjalandi

flottamenn.jpg
Auglýsing

Flótta­menn í Evr­ópu hafa verið mikið í sviðs­ljós­inu und­an­farin miss­eri. Fyrir utan erf­iða sigl­ingu yfir Mið­jarð­ar­hafið hefur Ung­verja­land reynst þeim hvað erf­ið­ast yfir­ferð­ar. Bæði lög­reglu og hernum hefur verið beitt gegn flótta­fólki þar. Við­brögð Ung­verja við flótta­manna­straumnum koma á óvart miðað við sögu þjóð­ar­innar og hvernig heim­ur­inn brást við þegar þeir þurftu á hjálp að halda.

Upp­reisn og inn­rás haustið 1956



Há­skóla­stúd­entar tóku sig saman og mar­ser­uðu að þing­hús­inu í Búda­pest þann 23. októ­ber árið 1956. Þeir kröfð­ust opn­ara sam­fé­lags, betri kjara, sjálf­stæðrar utan­rík­is­stefnu og frjálsra kosn­inga. Mót­mælin voru frið­sam­leg en undu upp á sig og urðu mjög fjöl­menn. Rík­is­stjórnin brást við þessu með því að siga örygg­is­lög­regl­unni ÁVH á mót­mæl­end­urna með skot­hríð. Þetta kveikti í reiðum fjöld­anum og í kjöl­farið hófst eig­in­leg upp­reisn í land­inu. Á örfáum dögum var komm­ún­ista­stjórn­inni steypt og ný bylt­ing­ar­stjórn mynd­uð. Imre Nagy, sem áður hafði setið í stjórn Ung­verja­lands en hafði verið bolað burt, var feng­inn til að leiða hina nýju stjórn upp­reisn­ar­mann­ana og semja við Sov­ét­menn. Sov­ét­menn brugð­ust þó við með all­herj­ar­inn­rás þann 4. nóv­em­ber. Ung­verjar tóku til varna en það tók aðeins tæpa viku að kveða niður upp­reisn­ina. Um 2.500 Ung­verjar og um 700 sov­éskir her­menn féllu í bar­dög­un­um. Í kjöl­farið fylgdu fjölda­hand­tökur og yfir­heyrsl­ur, þús­undir fengu harða fang­els­is­dóma og margir af þeim voru sendir í hinar alræmdu fanga­búðir í Síber­íu. Auk þess voru hund­ruðir manna teknir af lífi. Þar á meðal Imre Nagy. Hann var dæmdur fyrir land­ráð og hengdur árið 1958.

UNHCR



Flótta­manna­hjálp Sam­ein­uðu Þjóð­anna (UNHCR) var stofnuð árið 1950 af feng­inni reynslu eftir seinni heims­styrj­öld­ina. Millj­ónir manna í Evr­ópu og Asíu lentu á ver­gangi og það tók mörg ár að leysa úr því. Flótta­manna­hjálpin hafði það hlut­verk að verja rétt­indi flótta­manna, sjá um aðbúnað þeirra, vernda þá, hjálpa þeim að finna hæli í öðrum löndum og sam­ræma aðgerðir ríkja. Fyrsta verk­efni Flótta­manna­hjálp­ar­innar var Ung­verja­land. Í kjöl­far inn­rásar Sov­ét­manna flúðu um 200.000 Ung­verjar úr landi, lang­flestir vestur til Aust­ur­ríkis en ein­hverjir suður til Júgóslavíu. Í Aust­ur­ríki var komið á fót tveimur stórum flótta­manna­búðum í Graz og Traiskirchen skammt frá landa­mær­unum og einnig nokkrum minni. Yfir­gefnar her­búðir her­náms­sveita banda­manna úr heim­styrj­öld­inni voru not­að­ar. Aðgerðin tókst með ólík­indum vel og mark­aði þá stefnu og vinnu­reglur sem seinna var miðað við. Aust­ur­rík­is­menn báru hit­ann og þung­ann af aðgerð­unum í upp­hafi en fljótlega kom mikið af starfs­fólki víða að til að aðstoða. Aðgerðin gekk hratt og vel fyrir sig og í árs­lok 1956 var helm­ingur flótta­mann­ana kom­inn úr landi. Banda­ríkja­menn og Kanada­menn tóku við flest­um, sam­an­lagt nærri 70.000 manns. Hinir fóru að mestu leyti til ann­arra Evr­ópu­landa, Ástr­alíu eða til lat­nesku Amer­íku.



 

Ísland tekur þátt

Hvata­maður að komu ung­verskra flótta­manna til Íslands var Gunn­laugur Þórð­ar­son, stjórn­ar­maður í Rauða Kross­in­um. Hann fór á fund Her­manns Jón­as­sonar for­sæt­is­ráð­herra og fékk leyfi til að flytja inn á bil­inu 50 til 60 flótta­menn með milli­göngu Rauða Kross­ins. Áhersla var lögð á það að fá mun­að­ar­laus börn til lands­ins og yfir hund­rað fjöl­skyldur buð­ust til að taka við þeim í fóst­ur. Gunn­laugur flaug út til Aust­ur­ríkis en þá kom í ljós að ekki var hægt að fá ein­ungis börn. Belgar og Portú­galir höfðu þegar boð­ist til að taka við mun­að­ar­lausum börn­um. Gunn­laugur tók við umsóknum í búð­unum og flaug til baka á aðfanga­dag 1956 með 52 flótta­menn á öllum aldri. Þeir voru fædd­ir, klæddir og sendir í lækn­is­skoðun áður en þeim var komið fyrir í Hlé­garði í Mos­fells­sveit í sótt­kví. Þar héldu þeir saman jól og fengu stuðn­ing frá mörgum fyr­ir­tækjum og stofn­un­um. Fólkið sem hingað kom var margt mjög illa hald­ið. Ein kona þurfti að skilja barnið sitt eftir í Ung­verja­landi og sakn­aði þess mjög, hún vissi ekk­ert hvort maður hennar væri á lífi eða ekki. Einn maður hafði misst hönd og rétt sloppið undan sov­éskum her­mönn­um. Lýs­ingar fólks­ins af aðförum rauða hers­ins voru skelfi­leg­ar.  Í Morg­un­blað­inu frá 29. des­em­ber 1956 seg­ir: “Og svo er okkur sagt að þetta fólk hafi flúið af “æv­in­týra­þrá”!”. Fólk­inu var komið fyrir víðs vegar um land. Meiri­hlut­inn sett­ist að í Reykja­vík og nágrenni. Sex fóru til Vest­manna­eyja, tveir til Akra­ness og fjórir að Geld­inga­læk í Rang­ár­valla­sýslu. Um helm­ingur flótta­mann­anna ákvað að sækja um íslenskan rík­is­borg­ara­rétt og fengu hann nokkrum árum seinna. Hinir fóru annað hvort aftur til Ung­verja­lands eða til ann­arra landa.

Auglýsing

Viktor Orbán

Nú í einum mesta flótta­manna­vanda seinni tíma er það einmitt Ung­verji sem heims­at­hyglin berst að. Viktor Orbán hefur verið for­sæt­is­ráð­herra síðan 2010 og situr í umboði hægri­flokks­ins Fidesz. Orbán komst á kortið í ung­verskum stjórn­málum árið 1989 með ræðu sem hann hélt á minn­ing­ar­at­höfn um Imre Nagy og upp­reisn­ina 1956. Þar berg­mál­aði hann boð­skap upp­reisn­ar­innar um frjálsar kosn­ingar og sjálf­stæða utan­rík­is­stefnu. Orbán hefur barist hart gegn straumi flótta­manna sem fæstir eru þó að leit­ast eftir að setj­ast að í Ung­verja­landi. Hann segir flótta­menn ekki eig­in­leg fórn­ar­lömb heldur að þeir séu fólk í gróða­von, lög­brjóta og hugs­an­lega hryðju­verka­menn. Hann lét reisa skilti víðs vegar um landið þar sem stendur “Ef þú kemur til Ung­verja­lands, ekki taka störf af Ung­verjum”. En skiltin eru öll á ung­versku sem eng­inn flótta­maður skil­ur. Skila­boðin eru því ekki til flótta­mann­ana sjálfra heldur til eigin þegna. Stans­laust er alið á ótta í garð erlendra afla. Orbán kennir Evr­ópu­sam­band­inu og þá sér­stak­lega Þjóð­verjum um fólks­straum­inn. Ung­verjar berj­ast hart gegn flótta­manna­kvóta Evr­ópu­sam­bands­ins og nokkrar aðrar þjóðir í Aust­ur-­Evr­ópu hafa fylgt þeim. Slóvakar segj­ast t.a.m. ein­ungis vilja taka við um 200 og gera það skil­yrði að allir séu kristn­ir. Orbán er því orð­inn óop­in­ber leið­togi þeirra sem berj­ast gegn flótta­mönnum í Evr­ópu. En af hverju gerir hann þetta? Ein­ungis brota­brot af flótta­mönn­unum sem koma til Ung­verja­lands vilja setj­ast þar að. Skýr­ing­una er senni­lega að finna í inn­an­rík­is­málum Ung­verja­lands. Stjórn Orbáns hefur verið sökuð um póli­tíska spill­ingu og öfga­hægri flokk­ur­inn Jobbik hefur sótt í sig veðrið að und­an­förnu. Orbán grípur því til hins gam­al­gróna póli­tíska vopns sem er þjóð­ern­is­hyggja. Hann býr til erlendan óvin, dreifir athygl­inni frá eigin vand­ræðum og tekur vind­inn úr segl­unum hjá póli­tískum keppi­nautum sín­um.

Ein eldri ung­versk kona lýsir ástand­inu best: “Það er skömm að þessu……einu sinni vorum við flótta­menn­irnir

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ýmsar hættur í krefjandi „hagstjórn í hálaunalandi“
Gylfi Zoega heldur áfram umfjöllun sinni um stöðu mála í hagkerfinu. Í síðustu grein, sem birtist í Vísbendingu, fjallaði hann um efnahagslífið í hálaunalandi, en að þessu sinni er hugað að hagstjórninni.
Kjarninn 16. febrúar 2020
STARA - The Music of Halldór Smárason: verkefni sem samfélagið umvafði
Halldór Smárason safnar fyrir útgáfu á fyrstu plötu sinni á Karolina fund.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Hilmar Þór Björnsson
Kynningarferli í skipulagi – Elliðaárdalur
Kjarninn 16. febrúar 2020
Verksmiðjan hefur ekki verið starfrækt síðan haustið 2017.
Verðmiðinn á verksmiðjunni í Helguvík lækkaði um 4,2 milljarða á níu mánuðum
Bókfært virði kísilmálmverksmiðju United Silicon í Helguvík er komið niður í 2,7 milljarða króna. Óvissa á mörkuðum fyrir silíkon hefur neikvæð áhrif á söluferli verksmiðjunnar.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Tapaði rifrildi og varð vegan
Samviskan er svo mikilvægt tól, hún er áttavitinn okkar, segir Eydís Blöndal, varaþingmaður VG. Hún segir okkur þurfa að endurskoða það sem við teljum lífsgæði og hætta að líta á jörðina eins og hún sé eingöngu til fyrir mannfólk.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Grænlenski olíudraumurinn lifir enn
Þrátt fyrir mikla leit að olíu og margar tilraunaboranir sem hafa engan árangur borið hyggst grænlenska landsstjórnin ekki leggja árar í bát. Landsstjórnin kynnir þessa dagana nýja olíuáætlun.
Kjarninn 16. febrúar 2020
Alibaba varar við víðtækum áhrifum veirunnar í Kína
Stærsta sölutorg á netinu í heiminum, Alibaba, varar við því að áhrifin af Kórónaveirunni verði víðtæk í Kína og að merki um það séu þegar farin að sjást.
Kjarninn 15. febrúar 2020
Árni Stefán Árnason
Hundahald á Íslandi - réttarstaða hunda og eigenda þeirra
Kjarninn 15. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None