Kvóti Vísis var bókfærður á 13,4 milljarða í lok síðasta árs – Þungur gjalddagi lána á næsta ári

Í síðasta mánuði var tilkynnt um kaup Síldarvinnslunnar á útgerðinni Vísi á 31 milljarð króna. Kaupverðið virðist hátt miðað við að hagnað Vísis í fyrra og virði skipa og vinnslu. Það sem verið var að kaupa eru þó fyrst og fremst kvóti.

Vísir er með stóra hlutdeild í úthlutuðum þorskkvóta.
Vísir er með stóra hlutdeild í úthlutuðum þorskkvóta.
Auglýsing

Útgerð­ar­fyr­ir­tækið Vísir hf. hagn­að­ist um 797 millj­ónir króna í fyrra ef miðað er við gengi evru í árs­lok 2021. Velta fyr­ir­tæk­is­ins var um tíu millj­arðar króna á því ári og rekstr­ar­hagn­aður – hagn­aður fyrir afskrift­ir, skatta og fjár­magns­kostnað – var um tveir millj­arðar króna. Stjórn Vísis ákvað að arð­greiðsla til hlut­hafa, sem eru sex systk­ini, ætti að vera ein milljón evra eða um 148 millj­ónir króna á árs­loka­gengi síð­asta árs. 

Þetta kemur fram í árs­reikn­ingi Vísis fyrir síð­asta ár sem nýverið var birtur í árs­reikn­inga­skrá Skatts­ins. 

Til­kynnt var um kaup Síld­ar­vinnsl­unnar á öllu hlutafé í Vísi 10. júlí síð­ast­lið­inn. Útgerð­ar­ris­inn frá Nes­kaup­stað sagð­ist vera að borga 31 millj­arð króna fyrir Vísi. Sú tala skipt­ist þannig að skuldir upp á ell­efu millj­arða króna yrðu yfir­tekn­ar, sex millj­arðar króna yrðu greiddir í reiðufé og 14 millj­arðar króna með hluta­bréfum í Síld­ar­vinnsl­unni, þar sem miðað yrði með­al­tals­gengi síð­ustu fjög­urra vikna á undan við­skipt­un­um. Frá þeim tíma hefur gengi bréfa í Síld­ar­vinnsl­unni hækkað um tæp átta pró­sent og virði þeirra hluta­bréfa sem systk­ina­hóp­ur­inn sem á nú Vísi fær sem afgjald fyrir fyr­ir­tækið hefur þegar auk­ist um 1,1 millj­arð króna, upp í 15,1 millj­arð króna. 

Margt bendir til þess að afla­heim­ildir séu van­metnar í árs­reikn­ingi

En hvað er verið að kaupa? Helstu bók­færðu eignir Vísis eru ann­ars vegar afla­heim­ildir sem metnar voru á 90,9 millj­ónir evra, alls um 13,4 millj­arða króna á árs­loka­gengi síð­asta árs. Afla­heim­ildir eru nær und­an­tekn­ing­ar­laust van­metnar í reikn­ingum sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja, en fyrir við­skiptin var heild­ar­upp­lausn­ar­virði úthlut­aðs kvóta á Íslandi áætlað um 1.200 millj­arðar króna, miðað við kaup Síld­ar­vinnsl­unnar á útgerð­inni Bergi Hug­inn í fyrra.

Kaupin á Vísi eru langt undir því verði. Heild­ar­eignir félags­ins, miðað við gengi evru í dag, eru í árs­reikn­ingi metnar á um 19 millj­arða króna. Af því eru fasta­fjár­munir – fast­eign­ir, skip, vélar og tæki – metnir á 5,3 millj­arða króna. 

Helstu verð­mæti Vísis eru því úthlut­aðar afla­heim­ildir sem bók­færðar eru á um 12,6 millj­arða króna miðað við gengi evru í dag. Aðrar eign­ir, eins og eign­ar­hlutir í hlut­deild­ar­fé­lög­um, eru mun minna virð­i. 

Auglýsing
Vísir heldur á 2,16 pró­sent af úthlut­uðum kvóta hér­lend­is, að lang­mestu leyti í bol­fiski­fiski eins og þorski og ýsu. Ef miðað er við kaup­verðið á Bergi Hug­inn ætti virði afla­heim­ild­anna að vera rúm­lega tvisvar sinnum meira, eða 25,8 millj­arðar króna. Þá er þó horft fram­hjá því að fisk­teg­undir eru mis­mun­andi verð­mæt­ar. Verð­mæt­ustu afla­heim­ild­irnar í þorski, þar sem Vísir er með gríð­ar­lega sterka stöð­u. 

Ef horft er til nýlegra við­skipta með afla­heim­ildir þorsks þá hefur kaup­verð á þeim verið í kringum fjögur þús­und krónur á kíló. Miðað við þá tölu ætti bara úthlut­aður kvóti Vísis í þorski – 5,4 pró­sent alls slíks kvóta, eða í kringum tíu þús­und tonn – einn og sér að vera í kringum 40 millj­arða króna virði. Þá á eftir að reikna með úthlut­uðum afla­heim­ildum í öðrum teg­und­um. 

Skuld­sett fyr­ir­tæki með þunga gjald­daga framundan

Miðað við þetta má ætla að Vísir hafi fyrst og síð­ast verið að selja Síld­ar­vinnsl­unni kvóta. Og það á frekar lágu verði, þrátt fyrir að á fjórða tug millj­arða króna sé gríð­ar­legir pen­ingar í hugum flestra. 

Ástæða þessa gæti verið falin í því að Vísir er afar skuld­sett fyr­ir­tæki. Fjár­magns­kostn­aður þess á árinu 2020 var um 500 millj­ónir króna og í fyrra var hann litlu lægri, eða um 430 millj­ónir króna.

Sam­kvæmt árs­reikn­ingi Vísis fyrir árið 2020 áttu 46,3 millj­ónir evra, um 6,4 millj­arðar króna á gengi dags­ins í dag, af lang­tíma­skuldum fyr­ir­tæk­is­ins við lána­stofn­anir að vera á gjald­daga á árinu 2022. Í nýbirtum árs­reikn­ingi fyr­ir­tæk­is­ins hefur sá þungi gjald­dagi færst til árs­ins 2023 og er nú 50,1 millj­ónir evra, eða 6,9 millj­arðar króna. Lang­tíma­skuldir Vísis juk­ust um 2,2 millj­ónir evra, um 300 millj­ónir króna, á síð­asta ári og voru ell­efu millj­arðar króna um síð­ustu ára­mót. Þær skuldir tekur Síld­ar­vinnslan yfir sam­þykkti Sam­keppn­is­eft­ir­litið sam­runa félag­anna. 

Kaupin eru afar umdeild og hafa víða vakið hörð við­brögð. Verði þau sam­þykkt af hlut­hafa­fundi Síld­­ar­vinnsl­unnar hf. og Sam­keppn­is­eft­ir­lit­inu munu núver­andi fisk­veið­i­­heim­ildir Síld­­ar­vinnsl­unnar fara yfir það tólf pró­­sent hámark sem hver útgerð má sam­­kvæmt lögum halda á af úthlut­uðum kvóta. 

Auglýsing
Mikil sam­­­­­þjöppun hefur átt sér stað í sjá­v­­­­­­ar­út­­­­­­­­­vegi á Íslandi á und­an­­­­­förnum ára­tug­um, eftir að fram­­­­­sal kvóta var gefið frjálst og sér­­­­­stak­­­­­lega eftir að heim­ilt var að veð­­­­­setja afla­heim­ildir fyrir banka­lán­um, þótt útgerð­­­­­ar­­­­­fyr­ir­tækin eigi þær ekki í raun heldur þjóð­in. Slík heim­ild var veitt árið 1997. 

Haustið 2020 héldu tíu stærstu útgerðir lands­ins með sam­an­lagt á 53 pró­­­sent af úthlut­uðum kvóta, en Kjarn­inn greindi frá því í nóv­­em­ber í fyrra að það hlut­­­fall væri komið upp í rúm­­­lega 67 pró­­­sent. Sam­­þjöpp­unin eykst enn við kaup Síld­­ar­vinnsl­unnar á Vísi.

Sam­hliða þess­­­ari þróun hefur hagn­aður sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs­­­fyr­ir­tækja auk­ist gríð­­­ar­­­lega. Hagn­aður geirans fyrir skatta og gjöld frá byrjun árs 2009 og út árið 2020 var alls um 665 millj­­­­arðar króna á umræddu tíma­bili, sam­­­kvæmt sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs­­­gagna­grunni Deloitte. Af þeirri upp­­­­hæð fór undir 30 pró­­­­sent til íslenskra rík­­­­is­ins, eig­anda auð­lind­­­­ar­inn­­­­ar, í formi tekju­skatts, trygg­inga­gjalds og veið­i­­gjalda. En rúm­­­­lega 70 pró­­­­sent sat eftir hjá eig­endum fyr­ir­tækj­anna. Gera má ráð fyrir að hagn­aður geirans hafi verið gríð­­ar­­legur í fyrra og að hann verði mjög mik­ill í ár lík­­a. 

Sam­herji og mög­u­­lega tengdir aðilar með næstum fjórð­ung

Miðað við nýjasta birta lista Fiski­­­­stofu um þær afla­heim­ildir sem hvert fyr­ir­tæki heldur á þá er Síld­­­­ar­vinnslan, ásamt dótt­­­­ur­­­­fé­lög­um, í þriðja sæti yfir þær útgerðir sem ráða yfir mestum kvóta með 9,41 pró­­­­sent hans. Þá keypti Síld­­­ar­vinnslan, líkt og áður sagði, útgerð­­­ar­­­fyr­ir­tækið Berg Hug­inn á árinu 2020 en það heldur á 1,03 pró­­­sent af öllum úthlut­uðum kvóta.

Sam­keppn­is­eft­ir­litið birti þá nið­­­­ur­­­­stöðu frum­­­­mats síns í febr­­­­úar 2021 að til staðar væru vís­bend­ingar um um yfir­­­­­ráð Sam­herja eða sam­eig­in­­­­­leg yfir­­­­­ráð Sam­herja og tengdra félaga yfir Síld­­­­­ar­vinnsl­unn­i. ­Síðan að sú nið­­­­ur­­­­staða var birt hef­­­­ur, sam­­­­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans, verið kallað eftir gögnum frá stjórn­­­­völd­um, Sam­herja, Síld­­­­ar­vinnsl­unni og öðrum tengdum aðilum vegna máls­ins. Sú gagna­öflun hafi gengið vel en ekki hefur verið tekin ákvörðun um hvort ráð­ist verði í for­m­­­­lega rann­­­­sókn á mál­in­u. 

Þorsteinn Már Baldvinsson er forstjóri Samherja og stjórnarformaður Síldarvinnslunnar.

Stærstu eig­endur Síld­­­ar­vinnsl­unn­­­ar, sem var skráð á hluta­bréfa­­­markað í fyrra, eru Sam­herji hf. (32,64 pró­­­sent) og Kjálka­­­nes ehf. (17,44 pró­­­sent), ­fé­lags í eigu Björg­­­­ólfs Jóhanns­­­­son­­­­ar, fyrr­ver­andi for­­­­stjóra Sam­herja, og fólks sem teng­ist honum fjöl­­­­skyld­u­­­­bönd­­­­um. Auk þess á Eign­­­ar­halds­­­­­fé­lagið Snæfugl, sem er meðal ann­­­ars í eigu Sam­herja og Björg­­­ólfs, 3,79 pró­­­sent hlut. Sam­an­lagt halda því þessir þrír aðilar á um 53,9 pró­­­sent hlut í Síld­­­ar­vinnsl­unni og skipa þrjá af fimm stjórn­­­­­ar­­­mönnum þess.

Sam­herji Ísland ehf., félag að öllu leyti í eigu Sam­herja, er með fjórðu mestu afla­hlut­­­­­­deild í íslenskri efna­hags­lög­­­­­sögu allra sjá­v­­­­­­ar­út­­­­­­­­­vegs­­­­­fyr­ir­tækja á Íslandi, eða 8,09 pró­­­­­­sent. ­Út­­­­­­­­­­­gerð­­­­­­­­­­ar­­­­­­­­­­fé­lag Akur­eyr­­­­­­­­­­ar, sem er líka í 100 pró­­­­­­­­­­sent eigu Sam­herja, heldur svo á 1,1 pró­­­­­­­­­­sent kvót­ans. 

Gjög­­­­ur, sem er í eigu sömu aðila og eiga Kjálka­­­­nes, heldur svo á 2,5 pró­­­­sent af öllum úthlut­uðum afla­heim­ild­­­­um.

Þessir aðil­­­­ar: Síld­­­­ar­vinnslan, Sam­herji og Gjög­­­­ur, sem Sam­keppn­is­eft­ir­litið telur mög­u­­­­legt að séu tengd­ir, héldu því sam­tals á 22,14 pró­­­sent af öllum úthlut­uðum kvóta í nóv­­em­ber í fyrra. Nú bæt­ist 2,16 pró­­sent kvóti Vísis við og sam­an­lagður úthlut­aður kvóti til Sam­herja og mög­u­­legra tengdra aðila fer upp í 24,3 pró­­sent, eða næstum fjórð­ung allra úthlut­aðra afla­heim­ilda á Íslandi.

Inn­herji greindi frá því fyrir skemmstu að kaupin á Vísi hefðu verið leidd af Jak­obi Bjarna­syni, stjórn­ar­for­manni Vísis fyrir hönd fjöl­skyld­unnar sem á fyr­ir­tæk­ið, og Bald­vini Þor­steins­syni, sem erfði fyrir nokkrum árum stóran hlut í Sam­herja frá for­eldrum sín­um. Faðir Bald­vins, Þor­steinn Már Bald­vins­son, og Jak­ob, sem starf­aði lengi í banka­kerf­inu, eru nánir vinir og tengsl þeirra ná langt aftur í tím­ann sam­kvæmt Inn­herja.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur og formaður Sósíaldemókrataflokksins.
Kosið til þings í Danmörku 1. nóvember – Frederiksen vill mynda breiða ríkisstjórn
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur tilkynnti á blaðamannafundi í morgun að þingkosningar yrðu haldnar í landinu 1. nóvember, eða eftir tæpar fjórar vikur.
Kjarninn 5. október 2022
Heiðrún Jónsdóttir.
Heiðrún ráðin framkvæmdastjóri Samtaka fjármálafyrirtækja
Katrín Júlíusdóttir hætti skyndilega sem framkvæmdastjóri SFF um síðustu mánaðamót. Nú hefur nýr framkvæmdastjóri verið ráðinn og hún hefur þegar hafið störf.
Kjarninn 5. október 2022
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 30. þáttur: „Hnattræni þróunariðnaðurinn er mjög yfirgrípandi hugtak yfir mjög fjölbreytilegan geira“
Kjarninn 5. október 2022
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri er formaður peningastefnunefndar.
Stýrivextir hækka í níunda skiptið í röð – Nú upp í 5,75 prósent
Stýrivextir hafa verið hækkaðir upp í 5,75 prósent. Greiðslubyrði margra heimila mun fyrir vikið þyngjast. Ákvarðanir í atvinnulífi, á vinnumarkaði og í ríkisfjármálum munu skipta miklu um þróun vaxta á næstu misserum, að sögn peningastefnunefndar.
Kjarninn 5. október 2022
Bjarni Benediktsson, Katrín Jakobsdóttir og Sigurður Ingi Jóhannsson, formenn ríkissjórnarflokkanna, sendu frá sér yfirlýsingu í apríl þar sem segir að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum ríkissin í Íslandsbanka að sinni. Sú yfirlýsing stendur enn.
Standa enn við að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum í Íslandsbanka
Fjármálaráðherra sagði mikilvægt að halda áfram að selja hlut ríkisins í Íslandsbanka við kynningu fjárlagafrumvarpsins. Í yfirlýsingu stjórnarflokkanna frá því í vor segir að ekki verði ráðist í sölu á frekari hlutum bankans að sinni. Hún gildir enn.
Kjarninn 5. október 2022
Eyþór Arnalds var oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs hagnaðist um 388,4 milljónir vegna afskriftar á láni frá Samherja
Eigið fé félags Eyþórs Arnalds fór úr því að vera neikvætt um 305 milljónir í að vera jákvætt um 83,9 milljónir í fyrra. Félag í eigu Samherja afskrifaði seljendalán sem veitt var vegna kaupa í útgáfufélagi Morgunblaðsins.
Kjarninn 4. október 2022
Neyðarúrræði en ekki neyðarástand
Fjöldahjálparstöð fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd hefur verið opnuð í skrifstofuhúsnæði í Borgartúni þar sem Vegagerðin var áður til húsa. Hægt verður að taka á móti 150 manns að hámarki og miðað er við að fólk dvelji ekki lengur en þrjár nætur.
Kjarninn 4. október 2022
Örn Bárður Jónsson
Um skjálífi og skjána
Kjarninn 4. október 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar