Misheppnuð einkarekin öldrunarþjónusta

h_51859878-1.jpg
Auglýsing

Fyrir tveimur árum tóku gildi í Dan­mörku lög sem heim­ila einka­fyr­ir­tækjum að ann­ast heima­að­stoð við aldr­aða, og rekstur hjúkr­un­ar- og dval­ar­heim­ila, með ódýr­ari hætti en áður. Fram til þess tíma var í gildi sér­stök gjald­skrá sem gilti fyrir sveit­ar­fé­lögin og fyr­ir­tæki sem önn­uð­ust starf­sem­ina með þjón­ustu­samn­ingi. Einka­fyr­ir­tæki sem buðu í og fengu verkin fara nú hvert af öðru í þrot og sveit­ar­fé­lögin sitja uppi með vand­ann og auk­inn kostn­að.

Töldu sig geta boðið það sama fyrir minna fé



Í Dan­mörku, eins og mörgum öðrum lönd­um, fjölgar öldruðum ört. Það þýðir jafn­framt aukin útgjöld ríkis og sveit­ar­fé­laga. Mörg dönsk sveit­ar­fé­lög berj­ast í bökkum og þurfa að horfa í hverja krónu. Þau gripu því feg­ins hendi tæki­færið þegar skyndi­lega varð heim­ilt að bjóða aðstoð við aldr­aða og öryrkja út, lögin tóku til heima­að­stoðar og rekstur heim­ila fyrir aldr­aða ásamt svo­nefndri dagdvöl.

Sveit­ar­fé­lögin efndu til útboða og allt benti til að þeir sem höfðu haldið því fram að einka­fyr­ir­tæki gætu sinnt þess­ari þjón­ustu með ódýr­ari hætti hefðu rétt fyrir sér. Til­boðin sem bár­ust virt­ust hag­stæð, fjöl­miðlar töl­uðu um umtals­verðan sparn­að. Sumir stjórn­mála­menn hrósuðu þessu nýja fyr­ir­komu­lagi og sögðu það gott dæmi um rekstur sem sveit­ar­fé­lögin ættu ekki að vera að vasast í, aðrir höfðu efa­semd­ir.

Margir vildu grípa gæs­ina  



Margir sótt­ust eftir verk­efn­un­um, þar var bæði um að ræða fyr­ir­tæki sem þegar sinntu slíku og ný fyr­ir­tæki sem hugð­ust hasla sér völl á þessum vett­vangi. Sum þeirra fyr­ir­tækja sem buðu í þjón­ust­una ætl­uðu sér stóra hluti, buðu í mörg verk og réðu tugi fólks til starfa. Mörg minni fyr­ir­tæki voru líka meðal til­boðs­gjafanna, jafn­vel með örfáa starfs­menn.

Allir gerðu sér vonir um að hagn­ast á þessu nýja fyr­ir­komu­lagi, bæði sveit­ar­fé­lögin og þjón­ustu­fyr­ir­tæk­in. Fyr­ir­tækin réðu til sín margt af því fólki sem áður hafði unnið hjá sveit­ar­fé­lög­unum og kunni því vel til verka. Laun fylgdu kjara­samn­ing­um.

Auglýsing

Ætlað að hlaupa hraðar



Efa­semd­ar­menn sögðu að ef fyr­ir­tækin gætu ann­ast þessa þjón­ustu við aldr­aða og sjúka á ódýr­ari hátt en sveit­ar­fé­lögin hlyti það að þýða að starfs­fólk­inu væri ætlað að hlaupa hraðar en áður, ekki væri hægt að lækka kostn­að­inn með öðrum hætti. Færra fólki en áður yrði ætlað að inna af hendi störf­in, það hlyti að vera eina leiðin til að láta dæmið ganga upp. Tals­menn nokk­urra stórra fyr­ir­tækja í þessum rekstri sögðu að það væri hægt að beita margs konar hag­ræð­ingu og menn skyldu anda rólega: þetta gengi allt saman upp.

Fljót­lega kom í ljós, eins og ýmsa hafði grun­að, að starfs­fólk­inu var ætlað að sinna mun fleiri verk­efnum en áður. Hlaupa hraðar eins og það er gjarna kall­að. En það að reima betur á sig hlaupa­skóna hrökk ekki til.

Gjald­þrota­skýin hrann­ast upp



Árið 2013 var ekki á enda runnið þegar fyrstu fyr­ir­tækin í heima­þjón­ust­unni lögðu upp laupana. Þá var komið í ljós að tekj­urnar af rekstr­inum dugðu ekki fyrir útgjöld­un­um. Til­boðs­sér­fræð­ingar fyr­ir­tækj­anna höfðu ein­fald­lega ekki reiknað rétt og hug­myndir um hag­ræð­ingu og hag­kvæmara vinnu­lag stóð­ust ekki.

Tæp­lega tutt­ugu fyr­ir­tæki hafa orðið gjald­þrota síðan þetta nýja fyr­ir­komu­lag var tekið upp og mörg til við­bótar standa mjög tæpt. Gjald­þrotin snerta tug­þús­undir fólks.

Þetta er ekki eins og að reka bíla­verk­stæði



Þannig komst stjórn­ar­maður í Sam­tökum eldri borg­ara að orði í blaða­við­tali. „Ef þú ætlar að láta smyrja bíl­inn og verk­stæðið er lokað ferðu bara á næsta verk­stæði, þar er örugg­lega opið og nóg til af smur­ol­íu. Heima­að­stoð er ann­ars eðl­is,“ bætti hann við. Hann sagði jafn­framt að öryggi og festa sé það sem aldr­aðir og sjúkir óski framar öllu og fréttir af gjald­þrotum og rekstr­ar­erf­ið­leikum valdi þeim ugg.

Sveit­ar­fé­lögin eiga engra kosta völ þegar umönn­un­ar­fyr­ir­tækin kom­ast í þrot, þau verða að bjarga mál­um. Skyndi­lausnin er oft sú að fá fyr­ir­tæki og ein­stak­linga til að hlaupa í skarð­ið, slík lausn kostar pen­inga og dugir ekki til fram­búð­ar. Sum sveit­ar­fé­lög hafa aftur tekið upp gamla fyr­ir­komu­lagið „óþörf og dýr kennslu­stund að baki,“ sagði einn bæj­ar­stjóri í við­tali við dag­blaðið Politi­ken.

Vilja skýrar reglur um útboð



Margir hafa lýst áhyggjum vegna ástands­ins, þar á meðal Sam­tök Iðn­að­ar­ins, Dansk Industri. Þar á bæ vilja menn að settar verði skýrar reglur um allt sem varðar útboð á þess­ari starf­semi. Sveit­ar­fé­lögin skuli ein­blína að lægsta til­boðið heldur taka til­lit til og skoða fjár­hags­stöðu þeirra sem vilja taka umönn­un­ina að sér. Stjórn Danska Alþýðu­sam­bands­ins hefur tekið i sama streng og fleiri stór sam­tök hafa lýst sömu skoð­un.

Getur einka­væð­ing alltaf borgað sig?



Of­an­greind setn­ing var yfir­skrift fyr­ir­lestrar sem Bent Greve pró­fessor við Háskól­ann í Hró­arskeldu hélt fyrir nokkrum dög­um. Til­efni fyr­ir­lestr­ar­ins var sú staða sem sveit­ar­fé­lög víða í Dan­mörku standa frammi fyrir varð­andi heima­að­stoð og rekstur dval­ar­heim­ila. Nið­ur­staða pró­fess­ors­ins var sú að margt væri betur komið í höndum einka­að­ila en hins opin­bera, hvort sem það væri ríki eða sveit­ar­fé­lög. Ann­að, eins og til dæmis rekstur sjúkra­húsa, hjúkr­un­ar­heim­ila og líkra stofn­ana væri best komið í höndum hins opin­bera.

Pró­fess­or­inn sagði líka að það væri athygl­is­vert að ekki hefði farið fram nein athugun á hag­kvæmni þess að að sú starf­semi sem hér hefur verið rætt um sé í höndum einka­að­ila. „Það er eins og þeir sem ráða hafi gengið út frá því sem vísu að ákvarð­anir um útboð og einka­rekstur væru hinar einu réttu. Við vitum mörg dæmi þess að einka­rekstur gangi vel og það er gott. Hin dæmin eru líka mörg, of mörg, og þetta með heima­þjón­ust­una og dval­ar­heim­ilin er sorg­legt dæmi um mál sem ekki var hugsað til enda,“ sagði pró­fess­or­inn að lok­um.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands efur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
Kristrún íhugar formannsframboð
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, segist „íhuga alvarlega“ að bjóða sig fram til formanns á landsfundi flokksins í október. Logi Einarsson tilkynnti um miðjan júní að hann muni ekki bjóða sig fram að nýju.
Kjarninn 28. júní 2022
„Bleika húsið“, heilsugæsla sem þjónustar konur í Mississippi er eina heilsugæslan í ríkinu sem veitir þungunarrofsþjónustu. Henni verður að öllum líkindum lokað innan nokkurra daga.
Síðustu dagar „bleika hússins“ í Mississippi
Eigandi einu heilsugæslunnar í Mississippi sem veitir þungunarrofsþjónustu ætlar að halda ótrauð áfram, í öðru ríki ef þarf, eftir að Hæstiréttur Bandaríkjanna felldi rétt til þungunarrofs úr gildi.
Kjarninn 27. júní 2022
Á Fossvogsbletti 2 stendur einbýlishús og geymsluhúsnæði.
Borgin steig inn í 140 milljóna fasteignakaup í Fossvogsdal
Borgarráð Reykjavíkurborgar samþykkti á dögunum að nýta forkaupsrétt sinn að fasteignum á Fossvogsbletti 2. Fjárfestingafélag ætlaði að kaupa eignina á 140 milljónir og gengur borgin inn í þau viðskipti.
Kjarninn 27. júní 2022
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Hagstofan býst við að hagvöxtur verði enn kröftugri en spáð var í lok vetrar
Hagstofan býst við því að hagvöxtur verði 5,1 prósent á árinu og 2,9 prósent á næsta ári, samkvæmt nýrri þjóðhagsspá. Búist er við því að um 1,6 milljónir ferðamanna sæki landið heim í ár, en fyrri spá gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Telja að upplýsingar um fjölda sérstakra vegabréfa geti skaðað tengsl við önnur ríki
Utanríkisráðuneytið vill ekki segja hversu mörg sérstök vegabréf það hefur gefið út til útlendinga á grundvelli nýlegrar reglugerðar. Það telur ekki hægt að útiloka neikvæð viðbrögð ótilgreindra erlendra stjórnvalda ef þau frétta af vegabréfaútgáfunni.
Kjarninn 27. júní 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None