Notre Dame og pólitíkin

Baráttan vegna forsetakosninganna í Frakklandi í apríl á næsta ári er hafin og öll vopn dregin fram. Emmanuel Macron forseti er sakaður um að vilja gjörbreyta kirkjuskipi Notre Dame að innan. Kirkjan skemmdist mikið í eldi árið 2019.

Notre Dame
Auglýsing

Brun­inn í Notre Dame kirkj­unni 15. apríl 2019 var einn af stór­við­burðum árs­ins. Fólk víða um heim fylgd­ist, á sjón­varps­skján­um, þegar þetta stóra guðs­hús, eitt þekktasta kenni­leiti Par­ís­ar, varð eld­inum að bráð. Fjöl­margir íbúar Par­ís­ar, með tárin í aug­un­um, fylgd­ust klukku­stundum saman með bar­áttu slökkvi­liðs­ins við eld­inn.

Eld­ur­inn kom upp í þaki kirkj­unnar þar sem unnið var að við­gerðum og breidd­ist hratt út. Fljót­lega varð slökkvi­lið­inu ljóst að það fengi lítt við eld­inn ráðið og ein­beitti sér að því að verja turn­ana tvo á fram­hlið kirkj­unnar og bjarga þeim fjöl­mörgu verð­mætu gripum sem í kirkj­unni voru. Miklu tókst að bjarga, þar á meðal gull­húð­aðri þyrni­kór­ónu. Sú er sögð geyma leifar úr þyrni­kór­ónu Krists, sem hann bar á kross­in­um.

Blýið og turn­spíran

Notre Dame, eða Mar­íu­kirkjan eins og hún er iðu­lega nefnd á íslensku, var byggð á árunum 1163 -1345. Turn­arnir tveir og allir útveggir kirkj­unn­ar, sem er 4.800 fer­metr­ar, að inn­an­máli, eru úr steini en þak­hvelf­ingin úr timbri og þakið klætt blýi. Eitt af ein­kennum kirkj­unnar var 93 metra há turn­spíra úr timbri. Hún var reist á árunum 1844 -1849 þegar miklar, og á sínum tíma umdeild­ar, við­gerðir fóru fram á kirkj­unni.

Auglýsing
Burðarvirki þaks­ins, ásamt turn­spírunni gjör­eyði­lagð­ist í eld­inum og sömu­leiðis blý­klæðn­ingin á þak­inu og turn­spírunni. Um 400 tonn af blýi voru í klæðn­ing­unni. Fljót­lega eftir brun­ann kom í ljós að fjöl­margir íbúar í nágrenni kirkj­unnar og menn sem unnu að við­gerðum höfðu fengið blý­eitr­un. Vinna við kirkj­una var um tíma stöðvuð vegna þessa. Um tíma var ótt­ast að veggir kirkj­unnar kynnu að hrynja en það gerð­ist ekki.

Turnspíra kirkjunni gjöreyðilagðist í eldinum fyrir tveimur árum.

Við­gerðir og end­ur­bygg­ing

Sama dag og brun­inn varð lýsti Emmanuel Macron for­seti Frakk­lands því yfir að kirkjan yrði end­ur­byggð. Hann sagði að það myndi kosta mikið fé en vanda yrði til verka og að verkið myndi taka nokkur ár, hugs­an­lega all­mörg. Byrja yrði á sjálfu hús­inu, veggjum og þaki, áður en skipu­lag inn­an­dyra í kirkju­skip­inu sjálfu yrði ákveð­ið. For­set­inn viðr­aði líka hug­myndir um nýtt útlit turn­spírunn­ar, í takt við tím­ann, eins og hann komst að orði. Slíkar hug­myndir fengu dræmar und­ir­tektir og bent á að kirkjan væri á heimsminja­skrá Sam­ein­uðu þjóð­anna og því kæmu miklar breyt­ing­ar, að minnsta kosti að utan, vart til greina.

Ekki kom annað til greina en að turn­spíran yrði á sínum stað. Margar hug­myndir komu hins­vegar fram um hvernig hún skyldi líta út. Fljótt kom þó í ljós að almenn­ingur í Frakk­landi tæki ekki annað í mál en að spíran yrði eins og hún var áður. Margir sér­fræð­ingar höfðu mælt með að burð­ar­virkið yrði gert úr stáli, þær hug­myndir mælt­ust illa fyr­ir.

Á end­anum var ákveðið að spíran og burð­ar­virki þaks­ins yrðu úr tré, á sama hátt og gert var á sínum tíma. Í kjöl­far þeirrar ákvörð­unar hófst leit að heppi­legum trjám víða um Frakk­land. Að lokum fund­ust nægi­lega mörg 1.000 ára gömul eik­ar­tré sem notuð verða í burð­ar­virki og spíru.

Emmanuel Macron Frakklandsforseti skoðar viðgerðir og endurbyggingu á Notre-Dame eftir eldsvoðann í apríl 2019.

Hug­myndir um breyt­ingar inn­an­dyra

Umræða um breyt­ingar inn­an­dyra í kirkju­skip­inu var löngu hafin áður en brun­inn varð. Margir kirkj­unnar menn höfðu lýst sig fylgj­andi slíkum breyt­ing­um. Í kirkj­unni eru 14 kapellur með skrifta­stólum og rætt hefur verið um að fjar­lægja þá úr sex eða sjö kapell­anna, þeir eru nú á dögum mjög lítið nýtt­ir. Sömu­leiðis hafa verið uppi hug­myndir um að ein­falda skreyt­ingar á altörum í kapell­un­um, fækka eða fjar­lægja stóra kerta­stjaka og styttur sem gerðar voru á nítj­ándu öld. Stytt­urnar gerði Viollet-­le-Duc en hann var arki­tekt og umsjón­ar­maður breyt­ing­anna sem gerðar voru á kirkj­unni á nítj­ándu öld. Hug­myndir kirkj­unnar manna eru enn­fremur að skipta hluta kirkju­bekkj­anna út fyrir stóla. Í álits­gerð presta og kenni­manna, sem kynnt var í síð­ustu viku, var minnst á hugs­an­legt sýn­inga­hald í kirkj­unni en fyrir brun­ann komu þangað árlega um 12 millj­ónir manna, ferða­menn og Par­ís­ar­bú­ar.

Kosn­ingatitr­ingur

For­seta­kosn­ingar fara fram í Frakk­landi í apríl á næsta ári. Emmanuel Macron for­seti hyggst gefa kost á sér á ný en hann verður ekki sjálf­kjör­inn. Meðal þeirra sem vel geta hugsað sér hús­bónda­stól­inn í Élý­sée höll­inni er hægri rót­tæk­ling­ur­inn Éric Zemm­o­ur. Í opnu bréfi í frönsku dag­blaði sak­aði hann for­set­ann um að ætla sér að gjör­breyta Notre Dame. „Ég elska menn­ingu okkar og get þess vegna ekki þagað yfir þess­ari hræði­legu til­raun til að skemma eina mest heim­sóttu bygg­ingu heims, mið­punkt krist­in­dóms­ins og tákn þjóð­ar­inn­ar,“ segir í bréf­inu.

Kirkjuskip Notre Dame, tveimur árum eftir brunann.

Í bréf­inu vísar Éric Zemm­our til hug­mynd­anna sem kynntar voru í síð­ustu viku. For­seta­fram­bjóð­and­inn til­von­andi er ekki einn um þessa gagn­rýni. Þekktur franskur arki­tekt, Maurice Culot sagði í við­tali við breska blaðið Daily Tel­egraph að sér lit­ist illa á hug­myndir um að hleypa Dis­ney inn í Notre Dame. „Hverjum dytti í hug að gera slíkar breyt­ingar á West­min­ster Abbey eða Pét­urs­kirkj­unni í Róm? Eng­um. Að gera Notre Dame að skemmti­garði er barna­legt og lág­kúru­leg­t.“ Rétt er að taka fram að engar ákvarð­anir um breyt­ingar inn­an­dyra hafa verið tekn­ar. Emmanuel Macron for­seti hefur lagt mikla áherslu á að fram­kvæmdum verði hrað­að. Hann vill gjarnan að öllum við­gerðum á kirkj­unni, utan dyra og inn­an, verði lokið þegar Ólymp­íu­leik­arnir árið 2024 fara fram í Par­ís.

Victor Hugo, Mar­íu­kirkjan og Quasimodo

Þótt það teng­ist ekki brun­anum í Notre Dame er við hæfi að minn­ast aðeins á hina frægu bók Victor Hugo Mar­íu­kirkj­una í Par­ís, sem einnig er iðu­lega kölluð Hringj­ar­inn frá Notre Dame. Bókin var skrifuð 1831 og er meðal þekkt­ustu verka höf­und­ar­ins. Nokkrar kvik­myndir (sú fyrsta árið 1939) leik­rit og söng­leikir sem byggja á sög­unni hafa verið gerðar í gegnum árin. Hringj­ar­inn í kirkj­unni, kropp­in­bak­ur­inn Quasimodo, er ein af lyk­il­per­sónum sög­unn­ar, og án efa sú þekktasta í hugum margra.

Lengi vel var talið að kropp­in­bak­ur­inn hafi verið hug­ar­fóstur Victor Hugo eins og aðrar per­sónur sög­unn­ar.

Æviminn­ing­arnar á háa­loft­inu

Fyrir 22 árum fannst á háa­lofti í Penzance á Cornwall hand­rit, í sjö bind­um, að æviminn­ingum manns að nafni Henry Sib­son. Hann var mynd­skeri og hafði verið feng­inn til að gera við eitt og annað í Notre Dame á sama tíma og Victor Hugo vann að und­ir­bún­ingi sög­unnar um Hringjar­ann í Notre Dame. Hand­rit Henry Sib­son var komið í geymslu á safni í Bret­landi en árið 2010 fór Adrian Glew, sér­fræð­ingur á safn­inu að fletta í hand­riti Henry Sib­son, sem er mjög ítar­legt, og rak augun í nokkuð sem honum þótti athygl­is­vert. Henry Sib­son segir frá því að í Notre Dame hafi, á sama tíma og hann var þar, unnið stein­höggv­ari með herða­kistil. Kropp­in­bak­ur­inn er aldrei nefndur með nafni, Henry Sib­son segir frá „le bossu“ og Adrian Glew segir engan vafa­leika á um að „le bossu“ sé fyr­ir­mynd hringjar­ans Quasimodo.

Í lokin má geta þess að í hand­riti Henry Sib­son er enn­fremur lýst öðrum manni sem líka vann að við­gerðum í kirkj­unni sam­tímis Henry Sib­son. Sá hét Tra­j­an, og lík­ist mjög Jean Valjean, aðal­per­són­unni í bók Victor Hugo, Ves­al­ing­un­um. Í frum­drögum að sög­unni heitir aðal­per­sónan Tra­j­an, eins og vinnu­fé­lagi Henry Sib­son.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meghan og Harry kynntust á Instagram. Hljómar kannski ekki eins og ævintýri, enda hafa þau sagt skilið við slík, að minnsta kosti konungleg ævintýri.
Sannleikur Harrys og Meghan – frá þeirra eigin sjónarhorni
Harry og Meghan fundu sig knúin til að segja „sinn eigin sannleika“ af samskiptum þeirra við konungsfjölskylduna og ákvörðun þeirra að segja skilið við allar konunglega skyldur. Sannleikurinn er nú aðgengilegur á Netflix en sitt sýnist hverjum.
Kjarninn 9. desember 2022
Ingrid Kuhlman
Sjö tegundir hvíldar
Kjarninn 9. desember 2022
Tillaga Andrésar Inga Jónsson, þingmanns Pírata, um að fresta umræðu um breytingu á lögum um útlendinga fram yfir áramót var felld við upphaf þingfundar. Stjórnarandstaðan sakar meirihlutann um að setja fjölda mála í uppnám með þessu.
Segja stjórnarmeirihlutann stilla öryrkjum upp á móti útlendingum
Tillaga þingmanns Pírata um að taka af dagskrá frumvarp um alþjóðlega vernd var felld á Alþingi. Stjórnarandstöðuþingmenn segja það fáránlegt að afgreiða eigi frumvarpið áður en eingreiðsla til öryrkja verði tekin fyrir á þingi.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Ekki upplýst formlega en leitað til hennar „í krafti vináttu og persónulegra tengsla“
Forsætisráðherra segir að hún hafi ekki verið upplýst formlega um að ráðherra hafi sýnt af sér vanvirðandi framkomu. Þegar leitað sé til hennar sem trúnaðarvinar sé um persónuleg málefni að ræða sem kalli ekki á að hún setji þau í farveg stjórnsýslumála.
Kjarninn 9. desember 2022
Hægt er að horfa á sjónvarp með ýmsum hætti.
Myndlyklum í útleigu fækkað um 25 þúsund á fimm árum
Þeim sem leigja myndlykla fyrir nokkur þúsund krónur á mánuði af fjarskiptafyrirtækjum til að horfa á sjónvarp hefur fækkað um tíu þúsund á einu ári. Fleiri og fleiri kjósa að horfa á sjónvarp í gegnum app.
Kjarninn 9. desember 2022
Hér sést annar mannanna vera leiddur inn í héraðsdóm eftir handtöku í september.
Búið að birta ákæru gegn tveimur mönnum fyrir að skipuleggja hryðjuverk
Í september voru tveir menn handteknir grunaðir um að hafa ætlað að fremja hryðjuverk á Íslandi. Þeir eru taldir hafa ætlað að ráðast að Alþingi og nafngreindum stjórnmálamönnum. Búið er að birta lögmönnum þeirra ákæru.
Kjarninn 9. desember 2022
Litla-Sandfell stendur um 95 metra upp úr Leitahrauni í Þrengslunum.
Náma í Litla-Sandfelli veldur „miklum neikvæðum umhverfisáhrifum“
Skipulagsstofnun telur Eden Mining vanmeta umhverfisáhrif námu í Litla-Sandfelli. Að fjarlægja fjall velti upp þeirri hugmynd „hvort verið sé að opna á þá framtíðarsýn að íslenskar jarðmyndanir verði í stórfelldum mæli fluttar út til sementsframleiðslu“.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Fullyrt að stjórnvöld hafi breytt reglugerð til að aðstoða Pussy Riot eftir beiðni Ragnars
Mikil leynd hefur ríkt yfir því hverjir hafa fengið útgefin sérstök íslensk vegabréf á grundvelli reglugerðarbreytingar sem undirrituð var í vor. Nú er fullyrt að hennii hafi verið breytt eftir að Ragnar Kjartansson leitaði til Katrínar Jakobsdóttur.
Kjarninn 9. desember 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar