Öfga-hægriflokkur gæti náð fótfestu í Portúgal

Portúgalir ganga að kjörkössunum á sunnudag, einu og hálfu ári á undan áætlun. Samkvæmt skoðanakönnunum gæti öfgaflokkurinn Chega bætt þar töluvert við sig og orðið þriðji stærsti stjórnmálaflokkur landsins.

Leiðtogi Chega-flokksins, André Ventura, er hér fyrir miðju.
Leiðtogi Chega-flokksins, André Ventura, er hér fyrir miðju.
Auglýsing

Þrátt fyrir sögu­legan póli­tískan stöð­ug­leika, sér­stak­lega ef miðað er við lönd í sunn­an­verðri Evr­ópu, ganga Portú­galar að kjör­kössum á sunnu­dag, einu og hálfu ári á undan áætl­un. For­seti Portú­gals, Marcelo Rebelo de Sousa, leysti upp þingið og boð­aði til kosn­inga seint á síð­asta ári eftir að Sós­í­alista­flokkur Ant­onio Costa náði ekki að koma fjár­lögum í gegnum þing­ið.

Ástæðan fyrir því að fjár­laga­frum­varpið var fellt í þing­inu er sú að Komm­ún­ista­flokk­ur­inn og vinstri blokk­in, sem stóðu á bak við minni­hluta­stjórn Sós­í­alista­flokks­ins, studdu það ekki. Þetta var í fyrsta sinn sem fjár­laga­frum­varp er fellt í Portú­gal síðan lýð­ræði var tekið upp í land­inu 1974 - þegar landið losn­aði undan hinu fasíska Estado Novo (Nýja Rík­in­u), sem stýrt var af ein­ræð­is­herr­anum Ant­onio Sal­az­ar.

Sós­í­alistar dala í skoð­ana­könn­unum

Fylgi við flokk Antiono Costa hefur dalað í skoð­ana­könn­unum und­an­farnar vik­ur, úr 39% fylgi niður í 37%, en flokk­ur­inn fékk 36,4% í síð­ustu kosn­ing­um. Helsti and­stæð­ingur Sós­í­alista­flokks­ins, Sós­í­alde­mókrat­ar, bæta við sig fylgi og fara úr rúmum 27 í síð­ustu kosn­ingum í 33%. Sós­í­alistar eiga því langt í land með að ná meiri­hluta þing­sæta, en til þess þarf á bil­inu 42-45% atkvæða sam­kvæmt portú­gölskum lög­um. Á sama tíma hefur Vinstri blokkin misst eitt pró­sentu­stig af fylgi sínu frá því síð­ustu skoð­ana­könnun og mælist nú með sama fylgi og Komm­ún­ista­flokk­ur­inn, eða 5%. Margir telja að kjós­endur muni refsa þessum tveimur vinstri flokkum fyrir að steypa minni­hluta­stjórn­inni.

Auglýsing

Ant­onio Costa er þó af flestum tal­inn hæf­ari leið­togi en for­maður Sós­í­alde­mókrata, Rui Rio, en sundr­ung hefur ríkt innan flokks­ins und­an­farin ár. Þrisvar sinnum á síð­ustu fjórum árum hafa með­limir Sós­í­alde­mókrata reynt að steypa honum úr for­manns­stóli án árang­urs en margir hafa kallað eftir því að hann verði rót­tæk­ari gagn­vart Ant­onio Costa og Sós­í­alist­um.

„Costa er fæddur leið­togi og í augum kjós­enda er hann betur und­ir­bú­inn en Rui Rio,“ sagði stjórn­mála­fræði pró­fess­or­inn Mar­ina Costa Lobo í sam­tali við France 24.

Chega komið með nóg

Það sem vekur sér­staka athygli er að til­tölu­lega nýr stjórn­mála­flokk­ur, Chega (sem þýðir „Nóg“) gæti bætt við sig allt að 9 nýjum þing­mönnum en flokk­ur­inn fékk ekki nema eitt af 230 þing­sætum í síð­ustu kosn­ingum og yrði því þriðji stærsti flokk­ur­inn í Portú­gal sam­kvæmt skoð­ana­könn­un­um. Chega hall­ast mikið til hægri miðað við aðra portú­galska stjórn­mála­flokka og hafa sumir stjórn­mála­skýrendur gengið svo langt að kalla hann öfga-hægri­flokk. Ólíkt því sem gerst hefur í mörgum öðrum Suð­ur­-­Evr­ópu­ríkjum hefur öfga-hægri­stefna ekki náð fót­festu í land­inu fyrr en nú.

Erfitt er að útskýra nákvæm­lega af hverju þessi popúl­íski flokkur er að fá slíkan með­byr en stjórn­mála­skýrendur telja að það megi rekja til ýmissa þátta. Lokun veit­inga­staða og sam­dráttur í atvinnu­líf­inu hefur eflaust haft sitt að segja. Á sama tíma hefur borið á nostal­g­íu, aðdáun á fyrri tímum þegar að Portú­gal átti nýlendur og var talið heims­veldi. „Guð, land, fjöl­skylda og atvinna,“ er slag­orð Chega, en margir hafa illan bifur á slag­orð­inu og minna á að í Nýja Ríki Sal­azar var það „Guð, land og fjöl­skylda“.

For­maður Chega, André Ventura, er því veru­lega umdeild­ur. Flokk­ur­inn telur fátæka minni­hluta­hópa vera á spena portú­gölsku milli­stétt­ar­innar og því verði að ljúka, segir André Ventura. Sjálfur var hann nýlega kærður fyrir að kalla portú­galska fjöl­skyldu af afrískum upp­runa „glæpa­gengi“ en fjöl­skyldan var fest á mynd með for­seta Portú­gals. Chega brást við þessum ásök­unum með mót­mælum undir nafn­inu „Portú­gal er ekki rasískt land“ þar sem því var haldið fram að vinstri væng­ur­inn í portú­gölskum stjórn­málum not­aði ras­isma sem verk­færi til að grafa undan Chega. Þrátt fyrir þennan aukna með­byr innan Portú­gal búast fáir við því að aðrir flokkar vilji mynda stjórn­ar­meiri­hluta með Chega, þrátt fyrir að Sós­í­alde­mókratar hafi þó ekki stað­fest það. .

Nýlega sagði André Ventura í ræðu sem hann flutti að það „yrði ekki mynduð rík­is­stjórn til hægri án Chega.“. André Ventura er fyrr­ver­andi félagi í flokki Sós­í­alde­mókrata en hann sagði sig úr flokknum árið 2018 og stofn­aði Chega. Sjálfur bauð hann sig fram til for­seta í fyrra og hlaut um það bil 12% atkvæða.

Erfitt að mynda rík­is­stjórn

Því gæti það reynst flokk­unum á portú­galska þing­inu erfitt að mynda rík­is­stjórn. Ant­onio Costa sjálfur seg­ist ætla að mynda stjórn með hjálp minni stjórn­mála­flokka en stjórn­mála­skýrendum í Portú­gal þykir það fjar­lægur mögu­leiki án hjálpar frá Komm­ún­ista­flokknum og vinstri blokk­inni. Ant­onio Costa hefur hafnað því að mynda banda­lag með þeim aft­ur. Þarf hann því að leita til enn minni flokka, eins og græna flokks­ins PAN sem mælist með 2% atkvæða sam­kvæmt skoð­anna­könn­un­um. Frjáls­lyndi flokk­ur­inn IL mælist með 5% atkvæða meðan að hægri flokk­ur­inn CDS-PP og Græn­ingja­flokk­ur­inn L mæl­ast báðir með um 2% atkvæða.

Búist er við dræmri kjör­sókn en ein­ungis 48.6% kjós­enda kusu í síð­ustu kosn­ing­um, 7,2% færri en kusu árið 2015 og gæti Covid-19 far­ald­ur­inn spilað þar inn í. Rétt eins og ann­ars staðar í heim­inum hefur Portú­gal þurft að glíma við Omíkron-af­brigðið sem gæti haft enn frek­ari áhrif á kosn­inga­þátt­töku þrátt fyrir að landið sé með eitt hæsta bólu­setn­ing­ar­hlut­fall í heimi. Þegar þetta er skrifað eru samt sem áður um það bil 600.000 manns í ein­angrun eða sótt­kví en þeim verður þó leyft að mæta á kjör­staði milli klukkan 18:00 og 19:00 á kjör­dag. Meira en 300.000 manns hafa skráð sig til að kjósa í utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­greiðslu, en þær hófust sunnu­dag­inn 23. jan­ú­ar.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Sjö molar um seðlabankavexti úti í heimi
Verðbólga veldur því að vaxtalækkanir faraldursins eru að ganga til baka, víðar en hér á Íslandi. Kjarninn tók saman nokkra fróðleiksmola um þróun mála í ríkjum bæði nær og fjær.
Kjarninn 25. júní 2022
Flokkur Sigurðar Inga Jóhannssonar andar ofan í hálsmál flokks Bjarna Benediktssonar samkvæmt síðustu könnunum.
Framsókn mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkurinn
Stjórnarflokkarnir hafa tapað umtalsverðu fylgi á kjörtímabilinu. Sjálfstæðisflokkurinn nær mun verr til fólks undir fertugu en annarra á meðan að Framsókn nýtur mikilla vinsælda þar. Vinstri græn mælast með þriðjungi minna fylgi en í síðustu kosningum.
Kjarninn 24. júní 2022
Samkeppniseftirlitið ekki haft aðkomu að rannsókn á dótturfélagi Eimskips í Danmörku
Dönsk samkeppnisyfirvöld staðfesta að húsleit hafi farið fram hjá dótturfélagi Eimskips í Danmörku en vilja að öðru leyti ekki tjá sig um rannsókn málsins. Ekki hefur verið óskað eftir aðstoð Samkeppniseftirlitsins hér á landi við rannsóknina.
Kjarninn 24. júní 2022
Meira eftir höfundinnGrettir Gautason
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar