Ógjörningur að hunsa pólitíkina í Eurovision

Sigur Úkraínu í Eurovision sýnir svart á hvítu að keppnin er pólitísk. Samstaðan sem Evrópuþjóðir sýndu með með orðum og gjörðum hefur þrýst á Samband evrópskra sjónvarpsstöðva að endurskoða reglur um pólitík í Eurovision.

Liðsmenn úkraínsku þjóðlagarappsveitarinnar Kalush Orchestra, sem unnu Eurovision um síðasta helgi, voru mættir til úkraínsku borgarinnar Lviv þremur dögum eftir sigurinn.
Liðsmenn úkraínsku þjóðlagarappsveitarinnar Kalush Orchestra, sem unnu Eurovision um síðasta helgi, voru mættir til úkraínsku borgarinnar Lviv þremur dögum eftir sigurinn.
Auglýsing

Söngvakeppni evr­ópskra sjón­varps­stöðva, Eurovision, fór fram í 66. sinn um síð­ustu helgi, að þessu sinni í Tórínó á Ítal­íu. Allt var eins og það átti að vera: Fjörug fram­lög þar sem öllu var til tjald­að, kraft­miklar ball­öð­ur, bún­inga­skipti, vand­ræða­legir kynnar og Eurovision-hækk­arnir (sem voru reyndar óvenju fáar í ár). Og svo má ekki gleyma póli­tík­inni sem var svo sann­ar­lega til staðar í ár.

Sigur Úkra­ínu í Eurovision kom fáum, ef ein­hverj­um, á óvart. Úkra­ínu hafði verið spáð sigri af veð­bönkum frá því að inn­rás Rússa í Úkra­ínu hófst 24. febr­ú­ar. Úkra­ína hafði þá þegar valið fram­lag, lagið Stef­ania í flutn­ingi þjóð­laga-rappsveit­ar­innar Kalush Orchestra.

Auglýsing

„Hvers konar sig­ur, frá hvaða hlið sem er, skiptir Úkra­ínu miklu máli,“ sögðu liðs­menn Kalush Orchestra þegar þeir lyftu gler­hljóð­nem­anum á loft. Sig­ur­inn þykir gríð­ar­lega tákn­rænn, hann sýnir ótví­ræðan stuðn­ing Evr­ópu­búa við Úkra­ínu og kröfu þeirra um að stríð­inu í Úkra­ínu ljúki sem fyrst. En þessi ótví­ræði stuðn­ingur sannar líka það sem löngum hefur verið þrætt fyr­ir: Eurovision er póli­tísk keppni.

Eng­inn sam­úð­ar­sigur

Úkra­ína fékk 631 stig í heild­ina, þar af 438 stig í síma­kosn­ing­unni, af 480 mögu­leg­um. Það þýðir að nán­ast hvert ein­asta land af þeim 40 sem tóku þátt i síma­kosn­ingu, fyrir utan sjálfa Úkra­ínu sem ekki gat kosið eigið land, gáfu Úkra­ínu 12 stig.

Að­eins Salvador Sobral, sem sigr­aði með fram­lagi Portú­gala árið 2017, hefur fengið fleiri stig, 758, eftir að núgild­andi stiga­gjöf var tekin í notkun árið 2016 þar sem stig dóm­nefnda eru aðskilin frá stigum úr síma­kosn­ingu og til­kynnt í sitt­hvoru lagi til að auka spennu í keppn­inni.

En Úkra­ína sló metið í fjölda stiga í síma­kosn­ingu en Sobral átti einmitt fyrra met­ið, 376 stig. Sam­staðan í stiga­gjöf­inni vakti verð­skuld­aða athygli, meðal ann­ars hjá fyrr­ver­andi Eurovision-far­anum Páli Óskar Hjálmtýs­syni, sem deildi mynd á Face­book dag­inn eftir sigur Úkra­ínu þar sem sjá má hvernig atkvæðin féllu. „Þetta er það fal­leg­asta sem ég fæ að sjá í dag,“ skrif­aði Páll Óskar í færslu sinn­i..

„Þetta er það fallegasta sem ég fæ að sjá í dag,“ skrifaði Páll Óskar Hjálmtýsson þegar hann deildi þessari mynd á Facebook þar sem sjá má hvernig sameinuð Evrópu greiddi atkvæði í símakosningu Eurovision í ár. Mynd: Facebook

Sigur Úkra­ínu er eng­inn sam­úð­ar­sig­ur. Úkra­ína hefur átt góðu gengi að fagna í keppn­inni frá því landið tók fyrst þátt árið 2003 og er í hópi örfárra landa sem hafa alltaf kom­ist áfram á úrslita­kvöldið eftir að slíkt fyr­ir­komu­lag var tekið upp árið 2004. Það ár vann Úkra­ína einmitt keppn­ina þegar Rusl­ana tryllti Evr­ópu með „Wild Dances“. Úkra­ína hrós­aði aftur sigri árið 2016 þegar Jamala flutti lagið „1944“ en sig­ur­inn í ár er sá tákn­ræn­asti. Gengi Úkra­ínu í keppn­inni er um margt áhuga­verður en landið er það fyrsta á þess­ari öld sem vinnur keppn­ina þrisvar sinnum og fyrsta Aust­ur-­Evr­ópu­þjóðin sem tekst það frá upp­hafi.

„Eurovision er ópóli­tísk keppni“

Skipu­leggj­endur Eurovision hafa frá upp­hafi lagt áherslu á að Eurovision sé ópóli­tísk keppni og að til­gangur hennar sé að sam­eina Evr­ópu, ekki sundra. Póli­tíkin hefur þó aldrei verið langt und­an. Þátt­taka Ísra­els hefur til að mynda orðið umdeild­ari með tím­anum og þekkt er orðið þegar liðs­menn Hat­ara, sem kepptu fyrir Íslands hönd fyrir þremur árum, drógu upp trefla í fána­litum Palest­ínu í græna her­berg­inu. RÚV var í kjöl­farið sektað um 5000 evrur af Sam­bandi evr­ópskra sjón­varps­stöðva (EBU). Upp­hæðin nam um 700 þús­und krónum á þeim tíma og er lág­marks­sekt sem EBU leggur á sjón­varps­stöðvar ger­ist þær brot­legar við reglur keppn­inn­ar.

Syst­ur, sem fluttu fram­lag Íslands í ár, voru með úkra­ínska fán­ann á hljóð­færum sínum við, veif­uðu fán­anum í græna her­berg­inu, lýstu yfir stuðn­ingi við Úkra­ínu að loknum flutn­ingi sínum og Elín Eyþórs­dótt­ir, ein systranna, var með úkra­ínsku fána­lit­ina mál­aða á hand­ar­bakið sem sást glögg­lega í flutn­ingn­um. Það þótti hins vegar ekki til­efni til sektar að þessu sinni, þar sem Úkra­ína er ekki flokk­uð, sam­kvæmt reglum keppn­inn­ar, sem land­svæði sem ágrein­ingur ríkir um (e. Conte­sted ter­ritor­y), ólíkt Palest­ínu.

Systur með friðarmerki og hjörtu á lofri á sviðinu í Tórínó um síðustu helgi. Mynd: EPA

Þar fyrir utan hefði það reynst EBU ómögu­legt að ætla að sekta alla kepp­endur sem sýndu Úkra­ínu stuðn­ing. Keppn­is­hald­arar virt­ust auk þess setja tón­inn í upp­hafi kvölds þegar upp­hafs­at­riðið var lag eins þekktasta frið­ar­sinna síð­ustu ald­ar, Johns Lennon, „Give Peace a Chance“.

Hávær krafa um end­ur­skoðun póli­tískra reglna

Í reglum keppn­innar segir meðal ann­ars að Eurovision sé „ópóli­tískur við­burð­ur“ og að allar sjón­varps­stöðvar sem senda þátt­töku­þjóð­ir, þar á meðal þjóðin sem heldur keppn­ina, verði að ábyrgj­ast að póli­tískum skila­boðum verði ekki komið á fram­færi af flytj­end­um. Engin leið var að virða þessa klausu í keppn­inni í ár sökum stríðs­ins í Úkra­ínu og heyr­ast nú háværar raddir þess efnis að EBU end­ur­skoði póli­tískar reglur og gildi keppn­inn­ar.

Sama hvort það verði gert af alvöru eða ekki þá sýnir afger­andi sigur Úkra­ínu í keppn­inni í ár að Evr­ópu­búar eru til­búnir að nota menn­ing­ar­legan vett­vang til að senda póli­tísk skila­boð. Og það virk­aði í þetta skipti.

En sigur Úkra­ínu vekur upp margar póli­tískar spurn­ingar um keppn­ina að ári. Hvar verður hún hald­in? Volodomír Zel­en­skí, for­seti Úkra­ínu, vill að keppnin verði haldin í Mariu­pol, borg sem rúss­neskar her­sveitir hafa nán­ast lagt í rúst. Zel­en­skí lofar því að eftir ár verði borgin „frjáls, frið­sæl og end­ur­byggð.“

Verði það ekki mögu­leiki verður þó lítið mál að finna sama­stað fyrir keppn­ina en Ítalir eru í góðri æfingu eftir keppn­ina í ár og hafa boð­ist til að halda hana aftur að ári. Þá hafa Sví­þjóð og Spánn einnig boð­ist til að halda Eurovision 2023.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Guðlaugur Þór Þórðarson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.
Skrítið ef „enginn staður á Íslandi kæmi til greina fyrir vindorku“
Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra segir að tvöfalda þurfi orkuframleiðslu á Íslandi „hið minnsta“ til að ná fram orkuskiptum. Íslendingar séu langt á eftir öðrum þegar komið að vindorkunni.
Kjarninn 2. desember 2022
Kristrún Frostadóttir, formaður Samfylkingarinnar.
Samfylkingin mælist með yfir 20 prósent fylgi og hefur ekki mælst stærri í áratug
Fylgi Samfylkingarinnar hefur rúmlega tvöfaldast frá því að kosið var síðasta fyrir rúmu ári síðan. Flokkurinn mælist nú með 21,1 prósent fylgi hjá Gallup. Framsókn hefur ekki mælst minni á kjörtímabilinu og Vinstri græn eru í miklum öldudal.
Kjarninn 1. desember 2022
Esjan á vetrardegi. Félagið Esjuferja ehf. vill reisa kláf upp á fjallið.
Hugmyndir um kláf upp á Esjuna verða teknar til skoðunar á ný
Félagið Esjuferja hefur óskað eftir því við borgina að fá lóðir leigðar undir farþegakláf upp á Esjubrún. Borgarráð samþykkti í dag að leggja mat á raunhæfni hugmyndanna, sem eru ekki nýjar af nálinni.
Kjarninn 1. desember 2022
Jón Ólafur Ísberg
Nýr þjóðhátíðardagur
Kjarninn 1. desember 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - „Það er enginn að fara hakka mig”
Kjarninn 1. desember 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Sýndu þakklæti í verki 感恩图报
Kjarninn 1. desember 2022
Kísilverksmiðjan í Helguvík verður líklega flutt, eða fundið nýtt hlutverk, samkvæmt tilkynningu Arion banka.
„Allt útlit fyrir“ að kísilverið í Helguvík verði ekki gangsett á ný
Arion banki og PCC hafa slitið viðræðum um möguleg kaup PCC á kísilverksmiðjunni í Helguvík. Einnig hefur Arion sagt upp raforkusamningi við Landsvirkjun, þar sem framleiðsla kísils var forsenda samningsins.
Kjarninn 1. desember 2022
Dagur B. Eggertsson er sem stendur borgarstjóri í Reykjavík. Einar Þorsteinsson mun taka við því embætti síðar á kjörtímabilinu.
Sá hluti Reykjavíkurborgar sem rekinn er fyrir skattfé tapaði 11,1 milljarði á níu mánuðum
Vaxtakostnaður samstæðu Reykjavíkurborgar var 12,1 milljarði króna hærri en áætlanir gerðu ráð fyrir á fyrstu níu mánuðum ársins. Samstæðan skilar hagnaði, en einungis vegna þess að matsvirði félagslegs húsnæðis hækkaði um 20,5 milljarða króna.
Kjarninn 1. desember 2022
Meira eftir höfundinnErla María Markúsdóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar