Ríkin þrettán sem geta bannað þungunarrof strax – verði meirihlutaálitið samþykkt

Réttur til þung­un­ar­rofs verður ekki lengur var­inn í stjórn­ar­skrá lands­ins og fær­ist í hendur ein­stakra ríkja verði það niðurstaða Hæstaréttar Bandaríkjanna að snúa við dómi Roe gegn Wade frá 1973. Við það geta 13 ríki strax bannað þungunarrof.

Mótmæli hafa staðið yfir nær stanslaust við Hæstarétt Bandaríkjanna frá því á mánudag þar sem þess er krafist að réttur kvenna til þungunarrofs verði virtur.
Mótmæli hafa staðið yfir nær stanslaust við Hæstarétt Bandaríkjanna frá því á mánudag þar sem þess er krafist að réttur kvenna til þungunarrofs verði virtur.
Auglýsing

Þrettán ríki Banda­ríkj­anna munu geta bannað þung­un­ar­rof um leið og Hæsti­réttur Banda­ríkj­anna sam­þykkir að snúa við dómi Roe gegn Wade frá 1973, dómi þar sem kveðið er á um stjórn­ar­skrár­var­inn rétt kvenna til þung­un­ar­rofs.

­Mikil ólga hefur verið í banda­rísku sam­fé­lagi frá því á mánu­dag þegar meiri­hluta­á­liti frá Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna var lekið fjöl­miðla þar sem fram kemur að dóm­ur­inn hefur sam­þykkt drög að meiri­hluta­á­liti þess efnis að taka til umfjöll­unar að snúa við dómi Roe gegn Wade og skerða þannig stjórn­ar­skrár­var­inn rétt kvenna til þung­un­ar­rofs. Ólgan nær jafnt til þeirra sem styðja rétt kvenna til þung­un­ar­rofs og þeirra sem eru honum mót­fall­in.

Þetta er í fyrsta sinn sem gögnum frá Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna er lekið í fjöl­miðla. John G. Roberts, for­seti hæsta­rétt­ar, segir lek­ann „sví­virði­legt brot á trausti“ og hefur hann farið fram á að sér­stök rann­sókn fari fram á því hvernig fjöl­mið­ill­inn Polit­ico komst yfir meiri­hluta­á­lit­ið. Ekki liggur ljóst fyrir hvort að lög hafi verið brotin þegar álit­inu var lekið til fjöl­miðla.

Umræðan um hvort hæsti­réttur taki dóm­inn frá 1973 til umfjöll­unar er hins vegar ekki ný af nál­inni. Lengi hefur verið vitað að sá mögu­leiki sé fyrir hendi. Hið óvænta er hins vegar að meiri­hluta­á­lit­inu var lekið og kom því bæði þeim sem eru hlynntir rétti kvenna til þung­un­ar­rofs og þeim sem eru honum mót­fallnir á óvart.

Auglýsing
Verði það nið­ur­staðan að dómnum verði snúið verður réttur til þung­un­­ar­rofs ekki lengur var­inn í stjórn­­­ar­­skrá lands­ins og fær­ist í hendur ein­stakra ríkja. Þrettán ríki þar sem repúblikanar hafa verið lengi við stjórn­völ­inn eru vel undir það búin.

Laga­setn­ing til staðar sem auð­veldar bann við þung­un­ar­rofi

Rík­is­þing þrettán ríkja hafa nú þegar sam­þykkt sér­staka lög­gjöf (e. trig­ger law) sem leiðir til þess að um leið og dómnum verður snúið við tekur bann við þung­un­ar­rofi gildi. Þá má búast við að um 10-12 ríki til við­bótar hefji laga­setn­ingu sem bannar þung­un­ar­rof alfarið eða dregur mjög úr rétti kvenna til þung­un­ar­rofs.

En hver eru þessi þrettán ríki sem geta, og vilja ólm, banna þung­un­ar­rof um leið og færi gefst?

Ríkin sem um ræðir eru Ida­ho, Wyom­ing, Utah, Norð­ur­-Da­kóta, Suð­ur­-Da­kóta, Mis­so­uri, Okla­homa, Arkansas, Kent­ucky, Tenn­essee, Texas, Lou­isi­ana og Miss­issippi. Meiri­hluti ríkj­anna er í suð­ur­hluta Banda­ríkj­anna.

Í Kent­ucky, Lou­isi­ana, Okla­homa og Suð­ur­-Da­kóta mun bann við þung­un­ar­rofi taka gildi um leið og dómnum verður snúið við. Í öðrum ríkj­um, líkt og Ida­ho, tekur bannið gildi 30 dögum eftir ákvörðun hæsta­rétt­ar.

Í öðrum ríkjum þarf að fal­ast eftir lög­gild­ingu hjá rík­is­sak­sókn­ara eða rík­is­þingi áður en bannið verður að lög­um, sem getur tekið nokkrar vik­ur.

Bannið nær ekki til til­fella þar sem lífi eða heilsu konu er ógn­að, en í mörgum til­fellum eru ekki gerðar und­an­tekn­ingar ef kona ákveður að fara í þung­un­ar­rof vegna nauðg­un­ar.

13 ríki Bandaríkjanna munu geta bannað þungunarrof um leið og Hæstiréttur Bandaríkjanna snýr við dómi Roe gegn Wade frá 1973 líkt og drög að meirihlutaáliti dómsins leggja til að verði gert. Mynd/Skjáskot: NY Times

Þá eru fimm ríki, til við­bótar við þau þrettán sem geta bannað þung­un­ar­rof til­tölu­lega hratt, með lög­gjöf sem hefur legið í dvala frá því að stjórn­ar­skrár­var­inn réttur kvenna til þung­un­ar­rofs var stað­festur fyrir 51 ári. Lög­gjöf­ina verður hægt að end­ur­vekja, sam­þykki hæsti­réttur að snúa dómnum við.

Þessi ríki eru Arizona, Wiscons­in, Michig­an, Ala­bama og Vest­ur­-Virg­in­ía. Í tveimur þeirra, Michigan og Wiscons­in, eru demókratar rík­is­stjórar og hafa lýst yfir opin­berum stuðn­ingi við rétt kvenna til þung­un­ar­rofs. Talið er lík­legt að bann við þung­un­ar­rofi verði tekið upp að nýju í Vest­ur­-Virg­in­íu. Í Arizona hefur Doug Ducey rík­is­stjóri gefið það út að miðað þung­un­ar­rof verði ekki heim­ilt eftir 15 vikna með­göngu. Laga­frum­varp sem kveður á um algjört bann við þung­un­ar­rofi, sem var und­ir­búið 2019, mun að öllum lík­indum taka gildi í Ala­bama verði dómnum snúið við.

Í heild­ina má búast við að þung­un­ar­rof verði bannað eða réttur til þess skertur veru­lega í 28 ríkj­um.

Að minnsta kosti 15 ríki sem hyggj­ast styðja rétt kvenna til þung­un­ar­rofs

Það kveður við annan tón í fimmtán ríkjum þar sem í gildi eru lög sem verja rétt kvenna til þung­un­ar­rofs. Þau ríki eru Kali­forn­ía, Conn­ect­icut, Delaware, Hawaii, Ill­in­ois, Maine, Mar­yland, Massachu­setts, Nevada, New Jersey, New York, Oregon, Rhode Island, Vermont og Was­hington. Gavin Newsom, rík­is­stjóri í New York, brást fljótt við eftir að meiri­hluta­á­liti hæsta­réttar var lekið og hét því að styrkja rétt kvenna til þung­un­ar­rofs enn frek­ar.

„Við getum ekki treyst [Hæsta­rétti] til að standa vörð um rétt­inn til þung­un­­ar­rofs þannig að við gerum það sjálf,“ segir Newsom í færslu á Twitt­er. Þá fer hann fyrir breyt­ing­ar­til­lögu á stjórn­ar­skrá Kali­forn­íu­ríkis þar sem réttur kvenna til að ráða yfir eigin lík­ama er und­ir­strik­að­ur.

Ákvörðun Hæsta­réttar Banda­ríkj­anna mun liggja fyrir í lok júní eða byrjun júlí. Joe Biden Banda­ríkja­for­seti segir mik­il­vægt að almenn­ingur geri sér grein fyrir að um drög sé að ræða og því liggi ekki end­an­lega ljóst fyrir hvort dómnum verði í raun snúið við og réttur kvenna til þung­un­ar­rofs skerturr. Næstu vikur munu því ein­kenn­ast af vanga­veltum þess efnis hvernig almenn­ingur sér lífið fyrir sér ef dómi í máli Roe gegn Wade verði snúið við.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eyþór Arnalds var oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs hagnaðist um 388,4 milljónir vegna afskriftar á láni frá Samherja
Eigið fé félags Eyþórs Arnalds fór úr því að vera neikvætt um 305 milljónir í að vera jákvætt um 83,9 milljónir í fyrra. Félag í eigu Samherja afskrifaði seljendalán sem veitt var vegna kaupa í útgáfufélagi Morgunblaðsins.
Kjarninn 4. október 2022
Neyðarúrræði en ekki neyðarástand
Fjöldahjálparstöð fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd hefur verið opnuð í skrifstofuhúsnæði í Borgartúni þar sem Vegagerðin var áður til húsa. Hægt verður að taka á móti 150 manns að hámarki og miðað er við að fólk dvelji ekki lengur en þrjár nætur.
Kjarninn 4. október 2022
Örn Bárður Jónsson
Um skjálífi og skjána
Kjarninn 4. október 2022
Þrjú félög voru skráð á markað í sumar. Þeirra stærst er Alvotech, sem var skráð á First North markaðinn í júní. Hér sést Róbert Wessman, stofnandi og stjórnarformaður félagsins, hringja inn fyrstu viðskipti með bréfin.
Virði skráðra félaga í Kauphöllinni lækkað um 254 milljarða króna á tveimur mánuðum
Það sem af er ári hefur Úrvalsvísitala Kauphallarinnar lækkað um 28,3 prósent. Hún hækkaði um rúmlega 20 prósent árið 2020 og 33 prósent í fyrra. Leiðrétting er að eiga sér stað á virði skráðra félaga.
Kjarninn 4. október 2022
Steingrímur J. Sigfússon
Einu sinni var Póstur og Sími
Kjarninn 4. október 2022
Svandís Svavarsdóttir er matvælaráðherra og fer með málefni sjávarútvegs.
Svandís boðar frumvarp um tengda aðila í sjávarútvegi á næsta ári
Samkvæmt lögum mega tengdir aðilar í sjávarútvegi ekki halda á meira en tólf prósent af úthlutuðum kvóta á hverjum tíma. Skiptar skoðanir eru um hvort mikil samþjöppun í sjávarútvegi sé í samræmi við þetta þak.
Kjarninn 4. október 2022
Ein orðan sem Plaun skartaði, en hún reyndist eftirlíking.
Tvöfaldur í roðinu
Hugo Plaun hefur lengi verið ein helsta stríðshetja Dana, og var vel skreyttur hermaður sem hitti fyrirmenni og sagði ótrúlegar sögur sínar víða. Fyrir nokkrum árum kom í ljós að Plaun laug öllu saman.
Kjarninn 4. október 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Tvöfaldur í roðinu
Kjarninn 4. október 2022
Meira eftir höfundinnErla María Markúsdóttir
Meira úr sama flokkiErlent