Skattgreiðendur tapa 35 milljörðum á láni til Kaupþings

10016524533-0ff5c08222-z1.jpg
Auglýsing

Íslenskir skattgreiðendur munu tapa ríflega 35 milljörðum króna á láninu sem Seðlabanki Íslands veitti Kaupþingi daginn örlagaríka 6. október 2008, þegar íslenska fjármálakerfið riðaði til falls og Alþingi samþykkti neyðarlög til að þess að bregðast við stöðu mála. Kaupþing fékk þá 500 milljónir evra að láni, eða sem nemur 76 milljörðum króna á núverandi gengi. Nú hefur endanlega verið staðfest að Seðlabanki Íslands mun ekki fá meira en 100 milljónir danskra króna, ríflega tvo milljarða króna, til baka til viðbótar við 1,9 milljarða danskra króna, um 40 milljarða króna, sem þegar höfðu skilað sér. Stefán Jóhann Stefánsson, ritstjóri Seðlabankans, staðfesti þetta við Kjarnann. „Þetta er vissulega minna en vonir stóðu til um,“ sagði Stefán Jóhann. Endurheimtur af 500 milljóna evra láninu verða því að hámarki 270 milljónir evra.

FIH_4_high (1)

FIH bankinn allur


Lánið var veitt með veði í FIH Erhversbank bankanum danska sem nú hefur lagður niður sem viðskipta- og fjárfestingabanki og er aðeins fyrirtækjaráðgjöf eftir af upphaflegri starfsemi. Bankinn var lagður niður í maí síðastliðnum þegar 2/3 að viðskiptum bankans voru seld til Spar Nord. Um þessa stöðu er getið í hálfsársuppgjöri FIH, það er að hámarksheimtur Seðlabanka Íslands af láninu til viðbótar verði 100 milljónir danskra króna.

Danska blaðakonan Heidi Birgitte Nielsen, hjá fjármálavefnum FinansWatch.dk,  greindi frá því í lok ágúst að ljóst væri nú að Seðlabanki Íslands gæti ekki fengið meira en 100 milljónir danskra til viðbótar. Var þetta meðal annars haft eftir Bjarna Graven hjá FIH, og vitnað í upplýsingar um uppskiptin á bankanum og ákvörðun um að leggja hann niður.

Auglýsing

Seðlabanki Íslands tók allsherjarveð í FIH þegar hann lánaði Kaupþingi 500 milljónir evra í miðju efnahagshruninu.

„Seðlabankinn er öruggur um að fá þessa peninga til baka“


Stjórnendur seðlabankans og stjórnendur Kaupþings fullyrtu þegar lánið var veitt, að peningarnir myndu ekki tapast. FIH væri traustur banki sem myndi standa undir 500 milljóna evra láninu ef Kaupþingi gæti ekki greitt lánið til baka. Sigurður Einarsson, þáverandi stjórnarformaður Kaupþings, fullyrti í Kastljósi þann 6. október 2008, sama dag og lánið var veitt, að hann gæti kinnroðalaust sagt að lánið væri öruggt. „Seðlabankinn er öruggur um að fá þessa peninga til baka,“ sagði Sigurður ennfremur. Davíð Oddsson, sem þá var formaður bankastjórnar Seðlabankans, sagði í sama þætti að hann hefði engar áhyggjur ef lánið fengist ekki endurgreitt. Þá myndi „Seðlabankinn eignast mjög góðan banka í Danmörku, FIH.“ Eftir að Kaupþing féll nokkrum dögum síðar, 9. október, gerðist þetta og aðkoma seðlabankans að FIH hófst formlega, þó seðlabankinn hafi ekki tekið bankann yfir sem eigandi. Slitastjórn Kaupþings var með stjórn á bankanum, beint og óbeint, og átti Steinar Þór Guðgeirsson hrl., þáverandi formaður skilanefndar Kaupþings, meðal annars sæti í stjórn bankans um tíma.

Bankinn þurfti mikla hjálp


Það kom fljótlega í ljós að FIH, sem var á þessum tíma sjötti stærsti banki Danmerkur, var ekki sá happafengur sem bæði lánveitendur og lántakendur stórs hluta gjaldeyrisforða íslensku þjóðarinnar á þeim tíma þegar lánið var veitt vildu meina. Staða bankans var verri en haldið hafði verið fram.

Þann 30. júní 2009 þurfti danska ríkið að veita FIH víkjandi lán upp á 1,9 milljarða danskra króna. Til viðbótar ábyrgðist danska ríkið mánuði síðar skuldabréfaútgáfu FIH upp á 50 milljarða danskra króna, um eitt þúsund milljarða íslenskra króna. Aðstoðin var veitt undir formerkjum svokallaðs „Bankapakka II“ sem danska ríkið hafði sett saman til að bjarga sínu bankakerfi. Pakkinn snerist um að ábyrgjast innlán og skuldabréfaútgáfu danskra fjármálafyrirækja sem eftir því óskuðu. Danska ríkið var því í reynd búið að bjarga eign íslenska Seðlabankans.

Danska bankasýslan (Finansiel Stabilittet) og danska fjármálaeftirlitið (Finanstilsynet) fylgdust náið með því hvernig FIH braggaðist og þrýstu mikið á að leyst yrði úr eigendamálum bankans til að hann gæti fjármagnað sig á markaði.

Tilkynning um hagnað reyndist villandi


Í september 2010 var sagt frá því að FIH hefði verið seldur. Í tilkynningu frá Seðlabanka Íslands var sagt að kaupverðið á FIH væri 103 milljarðar króna, eða 670 milljónir evra. Því virtist sem Seðlabankinn hefði hagnast verulega á þessari „fjárfestingu“. Það átti eftir að reynast blekking.

Nýir eigendur staðgreiddu einungis um helming þeirra upphæðar sem Kaupþing hafði fengið lánaða, 39 milljarða króna eða um 255 milljónir evra. Afgangurinn var seljendalán sem Seðlabankinn veitti nýjum eigendum og átti að endurgreiðast að ákveðnum skilyrðum uppfylltum fram til loka ársins 2014.

Seljendalánið bar enga vexti. Auk þess var samþykkt að afskriftir allra eigna sem voru á efnahagsreikningi FIH þegar hann var seldur myndu dragast frá láninu. Á hinn bóginn myndi virði þess aukast ef helmingshlutur sem FIH átti óbeint í skartgripaframleiðandanum Pandoru myndi hækka. Að lokum var sett inn ákvæði um að endurheimt Seðlabankans yrði meiri ef kaupendahópurinn næði fjárfestingu sinni til baka fyrir árslok 2015.

Peningabaukur áhættufjárfesta


Síðan kaupsamningurinn var gerður hefur FIH afskrifað upphæð sem samsvarar upphæð seljendalánsins. Í ljós kom að útlán bankans voru fjarri því að vera jafn trygg og af var látið. Það átti sérstalega við um lán til félaga í fasteignarekstri og byggingaiðnaði. Berlingske Tidende greindi frá því árið 2011 að FIH hefði verið peningabaukur fyrir áhættufjárfesta í þessum geirum, sem gengu undir nafninu Milljarðamæringaklúbburinn, á meðan bankinn var í eigu Kaupþings. Flestallir meðlimir þess klúbbs eru gjaldþrota í dag og greiddu ekki lán sín til baka.

Og nú hefur FIH hætt bankastarfsemi, eins og áður segir.

Lánuðu út neyðarlánið


Lánið sem Kaupþing fékk frá Seðlabankanum þegar FIH var lagður að veði hefur verið ítrekað til umfjöllunar í opinberri umræðu á undanförnum árum. Alþingi hefur í nokkur skipti reynt að komast til botns í því hvers vegna lánið var veitt, og hefur afrit af símtali Davíðs Oddssonar og Geirs H. Haarde, þáverandi forsætisráðherra, verið meðal þess sem borið hefur á góma. Þó símatalið hafi á sínum tíma verið tekið upp, og afrit af því til, þá hefur það ekki verið gert opinbert.

Lánið hefur einnig komið inn á borð yfirvalda sem rannsaka ýmis mál tengd hruni fjármálakerfisins. Í ákæruskjali embættis sérstaks saksóknara í máli hans gegn Hreiðari Má Sigurðssyni, Sigurði Einarssyni og Magnúsi Guðmundssyni vegna umboðssvika, sem birt var í byrjun maí, kemur fram að þær lánveitingar sem embættið telur ólöglegar hafi meðal annars átt sér stað eftir veitingu Seðlabankans á 500 milljón evra láninu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir
Vonandi hægt að aflétta nokkuð hratt á næstu vikum
Helsta áskorunin í faraldrinum nú er sá fjöldi ferðamanna sem hingað er að koma sem er umfram spár. Breyta gæti þurft fyrirkomulagi á landamærum því heildargeta til skimunar takmarkast við 3-4.000 sýni á dag.
Kjarninn 6. maí 2021
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 36. þáttur: Nunnusjóguninn II
Kjarninn 6. maí 2021
Deilan snýst um verksamning á milli ÍAV og 105 Miðborgar um fyrstu þrjú húsin sem eru þegar risin á reitnum í Laugarnesi. Hér má sjá tölvuteikningu af því hvernig áformað er að svæðið líti út í framtíðinni.
ÍAV stefna og setja fram 3,8 milljarða kröfur vegna deilu á Kirkjusandsreit
Íslenskir aðalverktakar eru búnir að stefna Íslandssjóðum og félaginu 105 Miðborg til greiðslu 3,8 milljarða króna vegna deilu um verksamning á Kirkjusandsreit. Verktakafyrirtækið missti verkið í febrúarmánuði.
Kjarninn 6. maí 2021
Andrés Ingi Jónsson
Þegar Tyrkir þjörmuðu að þingmönnum
Kjarninn 6. maí 2021
Gunnþór Ingvason, framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað.
Síldarvinnslan einnig í vandræðum með tæknilegu hliðina á aðalfundi SFS
Mistök urðu þess valdandi að Síldarvinnslan náði ekki að greiða atkvæði í kjöri til stjórnar SFS á aðalfundi á föstudaginn. Tillaga um að greiða atkvæði á ný var þó samþykkt í kjölfarið, en þá lentu Samherji og Nesfiskur í svipuðum vandræðum.
Kjarninn 6. maí 2021
Kolbrún Benediktsdóttir varahéraðssaksóknari í dómsal í dag.
„Hér er ekki um leikaraskap, slysni eða eitthvað grín að ræða“
Það er mat ákæruvaldsins að Marek sé ekki að segja nákvæmlega allt sem hann muni frá deginum sem bruninn á Bræðraborgarstíg varð. Verjandi fer fram á að ef hann verði fundinn sekur og ósakhæfur verði hann ekki dæmdur til öryggisgæslu.
Kjarninn 5. maí 2021
Birna Einarsdóttir bankastjóri segir ljóst að spennandi tímar séu framundan, vegna fyrirhugaðrar sölu ríkisins á hluta af hlut sínum í Íslandsbanka.
Íslandsbanki hagnaðist um 3,6 milljarða á fyrsta ársfjórðungi
Eigið fé Íslandsbanka nam 185 milljörðum króna í lok mars. Bankastjórinn segir spennandi tíma framundan, í ljósi þess að stefnt sé að skráningu bankans á verðbréfamarkað að undangengnu útboði á hluta af hlut ríkisins í honum.
Kjarninn 5. maí 2021
Höfuðstöðvar Arion banka í Borgartúninu
Arion hagnast um 6 milljarða á þremur mánuðum
Þrátt fyrir lága vexti og efnahagssamdrátt var hagnaður Arion banka á fyrsta fjórðungi þessa árs mun meiri en á sama tímabili í fyrra.
Kjarninn 5. maí 2021
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None