Auglýsing

Nýlega birt­ust tvær burð­ar­greinar í Der Spi­egel, önnur um Ang­elu Merkel í mót­byr og hin um Don­ald Trump í með­byr. Þessi vönd­uðu skrif segja sögu sem er því miður sönn. 

Mann­kyns­sagan virð­ist í stuttu máli sagt dæmd til að end­ur­taka sig, aftur og aft­ur, með hrylli­legum afleið­ing­um. 

Don­ald Trump hótar því að gera múslima brott­ræka frá Banda­ríkj­unum og lýs­ing­arnar á við­horfum hans í grein­inni voru svo gasa­legar að ég kíkti lít­il­lega á banda­ríska net­miðla og rakst fyrir til­viljun á pistil eftir fastan pistla­höf­und hjá The New York Times, Ross Dout­hat nokkurn. Sá pré­dikar nauð­syn þess að koma Ang­elu Merkel frá völdum vegna stefnu hennar í málum fólks í leit að vernd en til að rök­styðja það setur hann hryðju­verkin í París undir sama hatt og ofbeldið sem konur í Köln urðu fyrir á gamlárs­kvöld.

Auglýsing

Engu skiptir þó að hryðju­verkin séu þaul­skipuð aðgerð hryðju­verka­manna en ofbeld­is­menn­irnir í Köln upp til hópa götu­strákar frá Marokkó sem hafa margir verið á ver­gangi síðan í bágri barn­æsku – allt virð­ist mega skrifa á flótta­fólk frá Sýr­landi þessa dag­ana. 

Fjöl­skyldu­fólk úr milli­stétt, fyrst og fremst umhugað um að bjarga börn­unum sín­um, er umsvifa­laust flokkað sem mögu­legir hryðju­verka­menn eða kyn­ferð­is­of­beld­is­menn. 

Ekki bætti úr skák nú í vik­unni þegar hjón frá Alsír, dul­búin sem fjöl­skylda á flótta frá Sýr­landi, voru hand­tekin í búðum fyrir flótta­fólk, grunuð um að leggja á ráðin um stór­tæk hryðju­verk á vin­sælum túrista­stöðum í Berlín. 

Traðkað á lýð­ræð­inu

Því miður fær­ist það stöðugt í vöxt að fólk leyfi sér í til­finn­inga­hita ótt­ans við hið óþekkta að halda því blákalt fram sem heldur engu vatni. Á sama tíma freist­ast ein­staka blaða­menn til að verða mál­pípur vold­ugra afla í þjóð­fé­lag­in­u. 

Við – og kom­andi kyn­slóðir eigi þær að fá að vaxa úr grasi – eigum ólýs­an­lega mikið undir góðri blaða­mennsku komið í tíð­ar­anda sem verður stöðugt eld­fimari og geggj­aðri en um leið eru fjöl­miðlar heims­ins flæktir í net hags­muna­afla. 

Og það er kannski mesta ógnin sem steðjar að hinu marg­tuggða tján­ing­ar­frelsi.

Helstu tals­menn tján­ing­ar­frelsis í orði eru stundum þeir sem mis­nota það á borði. Don­ald Trump geys­ist um Banda­ríkin og kyndir undir ótta fólks við múhameðstrú í nafni skrum­skældrar hug­myndar um frelsi á sama tíma og hann lætur henda þeim út úr sjón­varps­sal sem styðja hann ekki í blindni. Í nafni frelsis traðkar hann jafnt á frelsi til tján­ingar og frels­inu til að iðka sína trú. Hann traðkar á grunn­stoðum lýð­ræð­is­ins í nafni frels­is. Því miður er hann ekki einn um það, þessi maður sem er gegn­sósa af mann­fyr­ir­litn­ingu, og hræði­legt að hann hafi náð svo langt í for­seta­frama­poti sínu sem raun ber vitn­i. 

Afhjúpun

Eftir fjöldamorðin á rit­stjórn Charlie Hebdo er mörgum umhugað um þessa grunn­stoð lýðs­ræð­is­sam­fé­lags­ins, tján­ing­ar­frels­ið. Skilj­an­lega. Því tján­ing­ar­frelsið er lýð­ræð­inu eins mik­il­vægt og lungun mann­eskj­unni. Mik­il­vægi tján­ing­ar­frels­is­ins býður samt upp á að hægt sé að mis­nota það á ýmsa vegu. Það afhjúpar okkur þegar við könnum þan­þol þess; ofbjóðum öðrum, mist­notum aðstöðu okkar og göngum á hlut ann­arra, fróum okkur hvert á öðru og nuddum okkur utan í grá svæði eins og langt leiddir kyn­lífs­fíkl­ar. Það afhjúpar okkar innsta eðli, þrár okkar og mót­sagna­kenndar kennd­ir. Og ras­isma. 

Um dag­inn birt­ist skop­mynd í Charlie Hebdo sem gaf til kynna að Alan Kur­di, litla dreng­ur­inn sem fannst lát­inn í fjöru­borði eftir að hafa drukknað á flótta með fjöl­skyldu sinni, hefði orðið kyn­ferð­is­af­brota­maður í Evr­ópu hefði hann kom­ist til vits og ára. 

Mér brá hrotta­lega við að sjá þessa skop­mynd, enda hafði ég full­yrt í pistli hér á Kjarn­anum að skop­myndir af múslimum í Charlie Hebdo væru ekki sam­bæri­legar við skop­myndir af gyð­ingum í aðdrag­anda seinni heims­styrj­ald­ar­inn­ar. Ég er ekki lengur viss lengur um að ég hafi haft rétt fyrir mér þar. 

En á móti kemur að það er fengur í þess­ari mynd því hún afhjúpar mann­hat­rið og fyr­ir­litn­ing­una á múslimum sem virð­ist vera á góðri leið með að verða stu­eren – eins og Danir segja – í ýmsum velmektar­löndum heims­ins. Þessi mynd fyllti mig sjálfs­fyr­ir­litn­ingu og sorg. 

En það verður alltaf til fólk sem hugs­ar: Ég á þetta, ég má þetta! Frelsið er mitt – ekki þitt.

Áróð­urs­stríð Rússa 

Tímar sem þessir krefj­ast mik­ils af bæði blaða­mönnum og les­endum og um það fjall­aði pist­ill eft­ir K­laus Brink­bäu­mer, aðal­rit­stjóra Der Spi­egel, ekki alls fyrir löngu. Der Spi­egel er í eigu blaða­mann­anna sem þar vinna þá og þegar og á því ekk­ert undir öðrum komið en rit­stjórn­inni. En á ólgu­tímum sæta blaðamenn þar samt ýmsum ásök­unum um að draga taum ólíkra aðila. 

Tímum þar sem eng­inn skortur er á furðu­legum upp­á­kom­um. Til dæmis bendir ýmis­legt til þess að rúss­neskir ráða­menn séu farnir að heyja áróð­urs­stríð í von um að heila­þvo fólk af rúss­neskum upp­runa í Þýska­landi, að því er virð­ist til að gera Ang­elu Merkel lífið leitt. 

Ráða­menn í Rúss­landi hafa und­an­farið látið öllum illum látum út af stúlku af rúss­neskum ættum sem hvarf um tíma og sagði for­eldrum sínum að sér hefði verið nauðgað af hópi dökk­leitra inn­flytj­enda. Þýska lög­reglan kvitt­aði ekki upp á þetta og þegar á reyndi ját­aði stúlkan að hún hefði verið að fela sig yfir ströngum for­eldrum á heim­ili vinar síns. En ráða­menn í Rúss­landi vilja ólmir telja sínu fólki trú um að þarna hafi flótta­menn nauðgað rúss­neskri stúlku og það sé Merkel að kenna. 

Stór­hættu­leg öfl

Það er nóg af kandídötum í heim­inum sem vilja telja fólki trú um að lýð­ræð­inu stafi hætta af flótta­fólki þegar raunin er sú að lýð­ræð­inu stafar mesta hættan af þeim sjálf­um. Þetta eru stór­hættu­leg öfl sem sumir póli­tískir þjóð­fé­lags­rýnar hér í Þýska­landi vilja meina að sé ekki seinna vænna að stöðva eigi þau ekki að ná yfir­hönd­inn­i. 

Umræðan í Þýska­landi minnir nán­ast á ofsa­fengnar jarð­hrær­ingar þessa dag­ana. Frauke Petry, for­sprakki popúlista­flokks­ins Alt­ernativ für Deutschland – þriðja stærsta stjórn­mála­flokks Þýska­lands –  er vel til höfð kona á aldur við sjálfa mig, lekker og lag­leg móðir með íbyggið bros. Hún vill ganga svo langt að skjóta á flótta­fólk nálgist það þýsk landa­mæri og fer ekki dult með það. 

Hún er ekki ein um að flagga mann­hatr­inu stolt. Frændur okkar Danir veigra sér ekki við að hirða per­sónu­legar eigur af flótta­fólki; skart­gripi jafnt sem far­síma, ef eitt­hvað er að marka grein sem ég rakst á um dag­inn – en sím­arnir ku vera það dýr­mætasta sem mann­eskja á flótta á, það sem heldur til­veru hennar sam­an. Danir hrista gagn­rýn­ina harðsvíraðir af sér því síð­asta ára­tug­inn hefur Danski þjóð­ar­flokk­ur­inn náð að magna hat­urs­orð­ræðu í garð inn­flytj­enda upp úr öllu valdi og nota völd sín til að gera gallsúran boð­skap­inn almenn­an. Hræsnin vefst ekki fyrir þeim og nú eru danskir stjórn­mála­menn sár­móðg­aðir yfir að skop­mynda­teikn­ari úti í heimi hafi líkt þeim við svín. Það er ekki sama hver teiknar skop­mynd af hverjum og hvenær. 

Pútín á fjós­bit­an­um 

Í Dan­mörku má sýni­lega hæð­ast að múslimum en ekki Dön­um. Þetta er reyndar kjána­legur sam­an­burður því múslimar eru ekki þjóð­ríki heldur millj­ónir manna sem lifa í ólíkum menn­ing­ar­sam­fé­lögum í ólíkum löndum og aðhyll­ast ólíka lífs­hætti. En þegar ætl­unin er að tala gegn for­dómum hættir manni til að tala í alhæf­ingum sem eiga ekki við rök að styðj­ast. Þannig er álíka for­dóma­fullt að bera blak af múslimum sem slíkum eins og að gagn­rýna þá sem eina heild. Fólk sem aðhyllist múhameðstrú er jú bara alls­konar fólk. Sjálf hef ég fallið í þá gryfju að tala um fjöl­skyldu­vænan menn­ing­ar­heim múslima í ein­tölu sem er heimsku­legt þó að það hafi verið gert af góðum hug í æsingnum að reyna að rétta hlut alls þessa fólks sem sætir svo miklum for­dóm­um. En – og eng­inn þrætir fyrir það – auð­vitað fylgja því flækj­ur, erf­iðar upp­á­komur og átök þegar menn­ing­ar­heimar mæt­ast og millj­ónir manna eru á flótta undan martröð, svo dramat­ískar spurn­ingar að skratt­anum er skemmt. 

Pútín hlær að mann­legum flækj­unum – skelli­hlær – og öfga­flokkar út um alla Evr­ópu taka undir hlát­ur­inn. Í Skand­in­av­íu, í Frakk­landi, í þýsku­mæl­andi lönd­um, út um alla álf­una og víð­ar. 

Pútín iðar af ánægju því honum er ein­stak­lega vel við Trump en illa við lýð­ræðið og hann veit að fólk út um allan heim er hætt að treysta á lýð­ræð­is­lega hætti. Nú hriktir í stoðum lýð­ræð­is­ríkja því það heyr­ist svo hátt í öllum þeim sem vilja skjóta á fólk – og hefta frelsi fólks til að tjá sig og stunda trú­ar­brögð sín innan ramma lýð­ræð­is­sam­fé­lags­ins. Í lýð­ræði má heyr­ast hátt í þeim en allar hinar radd­irnar verða líka að láta í sér heyra og hafa ennþá hærra því ann­ars er hætt við að eitt­hvað hrika­legt ger­ist.

Í lýð­ræð­inu fel­ast réttu leik­regl­urnar til að vernda okkur fyrir sjálfum okkur – ef við svín­beygjum þær ekki í til­finn­inga­ofsa og blindu augna­bliks­ins, ef við förum öll eftir þeim, hverrar trúar sem við erum, hvað sem okkur kann að þykja um skoð­anir ann­arra. Ef við gagn­rýnum snáka­ol­íu­sala stjórn­mál­anna. Ef við trúum á mannúð og frelsið til að virða lýð­ræð­is­legar leik­reglur – því án þeirra fær það ekki þrif­ist. Um það snýst frels­ið.

Og eitt að lok­um: Hér í Þýska­landi sýður á sjón­varp­inu því það er svo hressi­lega rætt saman í öllum umræðu­þátt­unum þar sem fólk skipt­ist á skoð­unum um þessi mik­il­vægu mál. Er ekki löngu kom­inn tími á eld­heitan umræðu­þátt í íslensku sjón­varpi um alþjóða­stjórn­mál og sögu­legar hrær­ingar í heim­in­um? 

 

Íslendingar eyddu minna erlendis
Í júlí var mesti samdráttur í kortaveltu Íslendinga erlendis síðan í október 2009, alls dróst veltan saman um 5,3 prósent. Færri brottfarir Íslendinga í kjölfar falls WOW air skýra að hluta til samdráttinn.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Stefán Ólafsson
Verðbólguskot gengur yfir
Kjarninn 22. ágúst 2019
Pólverjar rjúfa 20 þúsund íbúa múrinn á Íslandi
Pólskum ríkisborgurum fjölgaði hér á landi um 5 prósent á átta mánuðum.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hörður Arnarson
Hið rétta um raforkuverð til stórnotenda
Kjarninn 22. ágúst 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Leggur til að Bretland gerist tímabundið aðili að EES-samningnum
Formaður Miðflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra telur að Bretar muni blómstra eftir útgöngu úr Evrópusambandinu.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Vilja koma í veg fyrir að almannaheillafélög verði misnotuð
Nýr fræðslubæklingur hefur verið gefinn út sem beinist að því að fræða almannaheillafélög um góða stjórnarhætti til að koma í veg fyrir að starfsemi þeirra sé misnotuð.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Raunlækkun á fasteignaverði síðustu 12 mánuði
Tólf mánaða hækkun vísitölu íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu náði rúmlega átta ára lágmarki í júlí þegar hún mældist einungis 2,93 prósent. Á sama tíma mældist tólf mánaða verðbólga 3,1 prósent.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hreiðar Már Sigurðsson við meðferð CLN-málsins í héraði í sumar. Þar voru allir sakborningar sýknaðir.
CLN-málinu áfrýjað til Landsréttar
Hinu svokallaða CLN-máli gegn æðstu stjórnendum Kaupþings hefur verið áfrýjað til Landsréttar. Málið hefur flækst fram og til baka í dómskerfinu árum saman og búið er að greiða til baka hluta þeirra fjármuna sem taldir voru tapaðir.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiSleggjan
None