Þegar orðin missa merkingu sína

Auglýsing

Ég hitti íslenska vin­konu mína í morg­un­kaffi á kaffi­húsi og bar mig heldur aum­lega yfir því að þurfa að skila af mér pistli í vik­unni því svo lygi­lega mikið hefði gerst í íslenskum stjórn­málum og íslensku sam­fé­lagi á síð­ustu dögum að ég væri kjaft­stopp í fyrsta skipti á ævinni. Það var léttir að bera verk­kvíð­ann undir þessa vin­konu mína því hún er svo vitur og fróð og talar að minnsta kosti fimm tungu­mál skamm­laust, auk þess sem hún er nýbyrjuð að læra rúss­nesku hér í Berlín. 

Má ég lauma svolitlu að þér? spurði hún og lyfti brúnum sposk.

Auð­vit­að, sagði ég áfjáð.

Auglýsing

Það liggur bein­ast við að and­mæla grein­ingu utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins um að þessir atburðir hafi ekki skaðað ímynd íslensks sam­fé­lags því það stenst engan veg­inn, það er him­in­hróp­andi gap á milli þess sem við upp­lifum til dæmis hér í Berlín og þess sem ráð­herrar rík­is­stjórnar Íslands reyna að telja okkur trú um, sagði hún og fliss­aði góð­lát­lega. Við­ur­kenndi svo að hún veigraði sér við að labba fram­hjá víetnömskum veit­inga­stað í göt­unni sinni því eig­and­inn, karl frá Víetnam, væri svo undr­andi á upp­á­tækjum Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar og fram­vindu atburða á Íslandi að hún treysti sér ekki til að reyna að útskýra málin frekar fyrir honum – enda skildi hún þau tæp­ast sjálf.

Við sjáum og heyrum

Ég hef svip­aða sögu að segja. Meira að segja kennslu­kon­urnar í leik­skóla sonar míns spyrja stöðugt út í stjórn­málin á Íslandi, undr­andi á ástand­inu í landi sem þær héldu fram til þessa að væri í góðu lagi; aðra þeirra hefur árum saman dreymt um að heim­sækja landið til að fara á slóðir Erlendar í bókum Arn­aldar Ind­riða­sonar og hin er hrifin af ýmsu íslensku tón­list­ar­fólki. 

Og við vin­kon­urnar erum ekki einar um að upp­lifa efa­semdir fólks um Ísland. Stjúp­systir mín, stödd í Taílandi, fékk ekki frið fyrir áströlskum hjónum sem furð­uðu sig á atburða­rásinni á Íslandi. Á sama tíma var mágur minn í tökum hér í Berlín á finnskri kvik­mynd með fjöl­mennu, alþjóð­legu kvik­mynda­teymi og þurfti stöðugt að svara fyrir stöðu mála á Íslandi. Þau systir mín fóru í göngutúr hér í Schöneberg og rák­ust á virðu­legan, þýskan eldri borg­ara sem skríkti eins og ung­lingur þegar hann óskaði þeim til ham­ingju með þennan (fyrrum) íslenska for­sæt­is­ráð­herra en varð ólíkt alvar­legri þegar hann bætti við að annað eins mætti ekki eiga sér stað í Evr­ópu. 

Síð­ustu daga hef ég heyrt ófáar sögur í þessum dúr. Sig­mundur Davíð sagði af sér sem for­sæt­is­ráð­herra en skað­inn er skeð­ur. Við sitjum uppi með hóp fólks sem kallar sig rík­is­stjórn en neitar að horfast í augu við hádramat­íska atburði í sam­fé­lag­inu á síð­ustu vikum og við­ur­kenna afleið­ingar þeirra. Sama þótt það blasi við í alþjóða­press­unni og Íslend­ingar séu ófáir gátt­aðir á vit­leys­unni. 

Harðsvíruð afneitun

Lilja Alfreðs­dótt­ir, nýkrýndur utan­rík­is­ráð­herra Fram­sókn­ar­flokks­ins, hlýtur að gera ráð fyrir að Íslend­ingar húki allir með tölu á net­lausu eyði­býli í afdölum og skilji hvorki ensku né önnur tungu­mál, fyrst ráðu­neytið sendir annað eins frá sér mitt í hring­iðu atburða, nokkuð sem hlýtur að telj­ast van­hugsað upp­á­tæki á vakt Lilju í ljósi mennt­unar og reynslu henn­ar, jafn­vel harðsvíruð afneit­un. 

Ferða­menn­irnir kippa sér kannski ekki upp við ruglið í ráð­herr­un­um, allra síst fólk sem er til­búið að borga fyrir krana­vatn á upp­sprengdu verði til að upp­lifa eld­gos, en ég hefði svosem glöð farið til Argent­ínu að dansa tangó og borða ódýrar nauta­steikur í upp­hafi krepp­unnar þar. Aftur á móti hefði ég beint við­skiptum mínum í annað land.

En þaul­setnum rík­is­stjórn­ar­röss­unum – sem mér finn­ast hafa stolið rík­is­stjórn­inni eins og Trölli stal jól­unum mitt í þess­ari hrika­legu atburða­rás – virð­ist vera sama um alþjóð­lega samn­inga- og við­skipta­vild, eini samn­ing­ur­inn sem skiptir þau sýni­legmáli er búvöru­samn­ing­ur­inn. 

Íslend­ingar búa jú á eyði­býli, langt í burtu frá öðrum lönd­um, kannski einir í heim­inum – ef við föll­umst á að skynja heim­inn eins og valda­fólk Íslands vill að við skynjum hann. Allir þessir Íslend­ingar á öllum aldri og úr ólíku umhverfi, sem trúa því að þjóðin sé í lif­andi sam­búð með öðrum þjóðum og þurfi að haga málum sínum eftir því, til­heyra að mati Trölla­rík­is­stjórn­ar­innar ung­liða­hreyf­ingum VG og Sam­fylk­ing­ar­inn­ar.

Við vin­kon­urnar reynd­umst ekki vera einar um að upp­lifa skynjun okkar bjag­aða. Ég var rétt svo byrjuð að skrifa pistil­inn þegar ég rakst á tvo aðra pistla um þessa grein­ingu utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins. Annar pistill­inn var eftir einn minn upp­á­halds pistla­höf­und, Sif Sig­mars­dótt­ur; svo góður og beittur að ég hafði engu við að bæta. Mér féllust hendur í annað sinn. Hvað gat ég sagt sem þús­und raddir voru ekki nú þegar að hrópa

Skrum­skæld orð

Ég hringdi í Göggu systur mína til að leita ráða. 

Hún þurfti ekki að hugsa sig lengi um heldur sagði: Mér finnst að þú eigir að skrifa um þetta sem nýi utan­rík­is­ráð­herr­ann sagði, þessi Lilja Alfreðs­dótt­ir. 

Ég ætl­aði að segja henni að ég hefði gef­ist upp á því en þá kom í ljós að hún var ekki með sömu pæl­ingu í huga og ég. Þvert á móti hafði það farið fyrir brjóstið á henni í hvaða sam­hengi Lilja hafði notað hug­takið auð­mýkt þegar hún kvaðst taka við starfi utan­rík­is­ráð­herra af auð­mýkt og þakk­læti. 

Auð­mýkt er svo stórt orð, sagði systir mín og útskýrði að sér fyndist auð­mýkt svo djúpt og and­legt orð, orð sem bæri bæði með sér æðru­leysi og virð­ingu fyrir æðri gild­um, að utan­rík­is­ráð­herr­ann hefði svipt það merk­ingu sinni og skrum­skælt með því að mis­nota það. 

Það er ekk­ert auð­mjúkt við að setj­ast í rík­is­stjórn við þessar aðstæð­ur, sagði systir mín og dró and­ann djúpt áður en hún hélt áfram: Lilja hefði sýnt auð­mýkt ef hún hefði sagt: Mig langar mikið til að verða ráð­herra utan­rík­is­mála en nú er svo mikið búið að ganga á – og það á svo fram­andi og flók­inn hátt – að ég fæ ekki séð að það ríki nægi­lega góð sátt í sam­fé­lag­inu til að þessi ríkisstjórn fái starfað í nafni þjóð­ar­inn­ar. Eigum við ekki að sýna raun­veru­lega auð­mýkt og bjóða fólk­inu að kjósa hvort það vilji fá mig og okkur til að þjóna þjóð­inni sem rík­is­stjórn lands­ins?

Gagga þagn­aði, örlítið móð af ákafa með barn á brjósti í Reykja­vík, og ég fann að ég klökkn­aði fyrir framan tölv­una í Berlín. Því eins og svo oft áður hitti systir mín naglann á höf­uðið og það sem hún sagði var svo sorg­lega rétt. 

Nýmálið Íslenskan

Við stöndum frammi fyrir hættu sem felst í því að valda­fólk hefur rænt orðin raun­veru­legri merk­ingu sinni, það notar orðin sál­ar­laust eftir henti­semi og án þess jafn­vel að skilja þau til hlítar. Og þegar orðin missa merk­ingu sína glata atburðir jafn­framt merk­ingu sinni. Þannig er hægt að afneita skynjun almenn­ings og telja fólki trú um að það sem það sjái og heyri sé allt saman brenglað því þegar öllu sé á botn­inn hvolft þá hafi ekk­ert gerst – svo fremi að fólk sé ekki að æsa sig heldur leyfi rík­is­stjórn­inni að vinna sín mik­il­vægu störf – og auð­vitað megi ekki gleyma því að ekk­ert þýði ekki neitt og til hvers þá að ræða það sem ekk­ert er, svo­leiðis geri jú bara þeir sem þurfi alltaf að gera veður út af engu. 

Og þar með tekur fárán­leik­inn völd­in. Og nú sér ekki fyrir end­ann á því sem allir eru hættir að skilja ... 

Keis­ar­inn er nak­inn. Það sjá allir að hann er nak­inn og hrópa það barns­lega ein­lægum rómi en keis­ar­anum er alveg sama því hann trúir á úreltar rang­hug­myndir um eigið mik­il­vægi og þó umfram allt: rétt sinn til að sitja við völd, sama hvað ger­ist. Sama hver segir hvað.

Ná sáttum um stjórnarmenn Lífeyrissjóðs verzlunarmanna
VR hefur náð samkomulagi við Lífeyrissjóð verzlunarmanna um að þeir stjórnarmenn sem nú sitja í stjórninni í nafni VR munu láta af störfum og í stað þeirra munu þeir stjórnarmenn sem VR skipaði í síðustu viku taka sæti í stjórninni.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Seldu losunarheimildir til að borga laun fyrir marsmánuð
Skiptastjórar WOW air eru meðal annars búnir að selja skrifstofubúnað og reiðhjólaleigu WOW air til að auka endurheimtir í búið. Félagið hafði selt margar verðmætar eignir, t.d. afgreiðslutíma á flugvelli og losunarheimildir, fyrir gjaldþrot.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Molar
Molar
Molar – Opnar Costco annað vöruhús á Íslandi?
Kjarninn 23. ágúst 2019
Gísli Sigurgeirsson
Opið bréf til Katrínar Jakobsdóttur
Kjarninn 23. ágúst 2019
„Þurfum að taka afstöðu með hafinu og vernda það“
Ýmsar áleitnar spurningar vakna þegar hugsað er um hafið og hamfarahlýnun í sömu andrá. Væri hægt að búa á jörðinni án þess? Hvernig liti jörðin út án vatns? Getur verið að það verði meira af plasti í sjónum en fiskum árið 2050?
Kjarninn 23. ágúst 2019
Kísilverksmiðjan í Helguvík
Reisa 52 metra háan skorstein í Helguvík
Stakksberg vinnur nú að 4,5 milljarða endurbótum á kísilmálmverksmiðju félagsins í Helguvík. Þar á meðal er 52 metra hár skorsteinn sem draga á úr mengun frá verksmiðjunni.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Markús Sigurbjörnsson hefur verið dómari við Hæstarétt Íslands í aldarfjórðung.
Tveir hæstaréttardómarar hætta
Markús Sigurbjörnsson, forseti Hæstaréttar og sá dómari við réttinn sem setið hefur lengst, mun hætta störfum við réttinn eftir rúman mánuð. Það mun Viðar Már Matthíasson einnig gera.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Þorsteinn Víglundsson
Breytum bönkum í brýr
Kjarninn 23. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiSleggjan
None