Þegar orðin missa merkingu sína

Auglýsing

Ég hitti íslenska vin­konu mína í morg­un­kaffi á kaffi­húsi og bar mig heldur aum­lega yfir því að þurfa að skila af mér pistli í vik­unni því svo lygi­lega mikið hefði gerst í íslenskum stjórn­málum og íslensku sam­fé­lagi á síð­ustu dögum að ég væri kjaft­stopp í fyrsta skipti á ævinni. Það var léttir að bera verk­kvíð­ann undir þessa vin­konu mína því hún er svo vitur og fróð og talar að minnsta kosti fimm tungu­mál skamm­laust, auk þess sem hún er nýbyrjuð að læra rúss­nesku hér í Berlín. 

Má ég lauma svolitlu að þér? spurði hún og lyfti brúnum sposk.

Auð­vit­að, sagði ég áfjáð.

Auglýsing

Það liggur bein­ast við að and­mæla grein­ingu utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins um að þessir atburðir hafi ekki skaðað ímynd íslensks sam­fé­lags því það stenst engan veg­inn, það er him­in­hróp­andi gap á milli þess sem við upp­lifum til dæmis hér í Berlín og þess sem ráð­herrar rík­is­stjórnar Íslands reyna að telja okkur trú um, sagði hún og fliss­aði góð­lát­lega. Við­ur­kenndi svo að hún veigraði sér við að labba fram­hjá víetnömskum veit­inga­stað í göt­unni sinni því eig­and­inn, karl frá Víetnam, væri svo undr­andi á upp­á­tækjum Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar og fram­vindu atburða á Íslandi að hún treysti sér ekki til að reyna að útskýra málin frekar fyrir honum – enda skildi hún þau tæp­ast sjálf.

Við sjáum og heyrum

Ég hef svip­aða sögu að segja. Meira að segja kennslu­kon­urnar í leik­skóla sonar míns spyrja stöðugt út í stjórn­málin á Íslandi, undr­andi á ástand­inu í landi sem þær héldu fram til þessa að væri í góðu lagi; aðra þeirra hefur árum saman dreymt um að heim­sækja landið til að fara á slóðir Erlendar í bókum Arn­aldar Ind­riða­sonar og hin er hrifin af ýmsu íslensku tón­list­ar­fólki. 

Og við vin­kon­urnar erum ekki einar um að upp­lifa efa­semdir fólks um Ísland. Stjúp­systir mín, stödd í Taílandi, fékk ekki frið fyrir áströlskum hjónum sem furð­uðu sig á atburða­rásinni á Íslandi. Á sama tíma var mágur minn í tökum hér í Berlín á finnskri kvik­mynd með fjöl­mennu, alþjóð­legu kvik­mynda­teymi og þurfti stöðugt að svara fyrir stöðu mála á Íslandi. Þau systir mín fóru í göngutúr hér í Schöneberg og rák­ust á virðu­legan, þýskan eldri borg­ara sem skríkti eins og ung­lingur þegar hann óskaði þeim til ham­ingju með þennan (fyrrum) íslenska for­sæt­is­ráð­herra en varð ólíkt alvar­legri þegar hann bætti við að annað eins mætti ekki eiga sér stað í Evr­ópu. 

Síð­ustu daga hef ég heyrt ófáar sögur í þessum dúr. Sig­mundur Davíð sagði af sér sem for­sæt­is­ráð­herra en skað­inn er skeð­ur. Við sitjum uppi með hóp fólks sem kallar sig rík­is­stjórn en neitar að horfast í augu við hádramat­íska atburði í sam­fé­lag­inu á síð­ustu vikum og við­ur­kenna afleið­ingar þeirra. Sama þótt það blasi við í alþjóða­press­unni og Íslend­ingar séu ófáir gátt­aðir á vit­leys­unni. 

Harðsvíruð afneitun

Lilja Alfreðs­dótt­ir, nýkrýndur utan­rík­is­ráð­herra Fram­sókn­ar­flokks­ins, hlýtur að gera ráð fyrir að Íslend­ingar húki allir með tölu á net­lausu eyði­býli í afdölum og skilji hvorki ensku né önnur tungu­mál, fyrst ráðu­neytið sendir annað eins frá sér mitt í hring­iðu atburða, nokkuð sem hlýtur að telj­ast van­hugsað upp­á­tæki á vakt Lilju í ljósi mennt­unar og reynslu henn­ar, jafn­vel harðsvíruð afneit­un. 

Ferða­menn­irnir kippa sér kannski ekki upp við ruglið í ráð­herr­un­um, allra síst fólk sem er til­búið að borga fyrir krana­vatn á upp­sprengdu verði til að upp­lifa eld­gos, en ég hefði svosem glöð farið til Argent­ínu að dansa tangó og borða ódýrar nauta­steikur í upp­hafi krepp­unnar þar. Aftur á móti hefði ég beint við­skiptum mínum í annað land.

En þaul­setnum rík­is­stjórn­ar­röss­unum – sem mér finn­ast hafa stolið rík­is­stjórn­inni eins og Trölli stal jól­unum mitt í þess­ari hrika­legu atburða­rás – virð­ist vera sama um alþjóð­lega samn­inga- og við­skipta­vild, eini samn­ing­ur­inn sem skiptir þau sýni­legmáli er búvöru­samn­ing­ur­inn. 

Íslend­ingar búa jú á eyði­býli, langt í burtu frá öðrum lönd­um, kannski einir í heim­inum – ef við föll­umst á að skynja heim­inn eins og valda­fólk Íslands vill að við skynjum hann. Allir þessir Íslend­ingar á öllum aldri og úr ólíku umhverfi, sem trúa því að þjóðin sé í lif­andi sam­búð með öðrum þjóðum og þurfi að haga málum sínum eftir því, til­heyra að mati Trölla­rík­is­stjórn­ar­innar ung­liða­hreyf­ingum VG og Sam­fylk­ing­ar­inn­ar.

Við vin­kon­urnar reynd­umst ekki vera einar um að upp­lifa skynjun okkar bjag­aða. Ég var rétt svo byrjuð að skrifa pistil­inn þegar ég rakst á tvo aðra pistla um þessa grein­ingu utan­rík­is­ráðu­neyt­is­ins. Annar pistill­inn var eftir einn minn upp­á­halds pistla­höf­und, Sif Sig­mars­dótt­ur; svo góður og beittur að ég hafði engu við að bæta. Mér féllust hendur í annað sinn. Hvað gat ég sagt sem þús­und raddir voru ekki nú þegar að hrópa

Skrum­skæld orð

Ég hringdi í Göggu systur mína til að leita ráða. 

Hún þurfti ekki að hugsa sig lengi um heldur sagði: Mér finnst að þú eigir að skrifa um þetta sem nýi utan­rík­is­ráð­herr­ann sagði, þessi Lilja Alfreðs­dótt­ir. 

Ég ætl­aði að segja henni að ég hefði gef­ist upp á því en þá kom í ljós að hún var ekki með sömu pæl­ingu í huga og ég. Þvert á móti hafði það farið fyrir brjóstið á henni í hvaða sam­hengi Lilja hafði notað hug­takið auð­mýkt þegar hún kvaðst taka við starfi utan­rík­is­ráð­herra af auð­mýkt og þakk­læti. 

Auð­mýkt er svo stórt orð, sagði systir mín og útskýrði að sér fyndist auð­mýkt svo djúpt og and­legt orð, orð sem bæri bæði með sér æðru­leysi og virð­ingu fyrir æðri gild­um, að utan­rík­is­ráð­herr­ann hefði svipt það merk­ingu sinni og skrum­skælt með því að mis­nota það. 

Það er ekk­ert auð­mjúkt við að setj­ast í rík­is­stjórn við þessar aðstæð­ur, sagði systir mín og dró and­ann djúpt áður en hún hélt áfram: Lilja hefði sýnt auð­mýkt ef hún hefði sagt: Mig langar mikið til að verða ráð­herra utan­rík­is­mála en nú er svo mikið búið að ganga á – og það á svo fram­andi og flók­inn hátt – að ég fæ ekki séð að það ríki nægi­lega góð sátt í sam­fé­lag­inu til að þessi ríkisstjórn fái starfað í nafni þjóð­ar­inn­ar. Eigum við ekki að sýna raun­veru­lega auð­mýkt og bjóða fólk­inu að kjósa hvort það vilji fá mig og okkur til að þjóna þjóð­inni sem rík­is­stjórn lands­ins?

Gagga þagn­aði, örlítið móð af ákafa með barn á brjósti í Reykja­vík, og ég fann að ég klökkn­aði fyrir framan tölv­una í Berlín. Því eins og svo oft áður hitti systir mín naglann á höf­uðið og það sem hún sagði var svo sorg­lega rétt. 

Nýmálið Íslenskan

Við stöndum frammi fyrir hættu sem felst í því að valda­fólk hefur rænt orðin raun­veru­legri merk­ingu sinni, það notar orðin sál­ar­laust eftir henti­semi og án þess jafn­vel að skilja þau til hlítar. Og þegar orðin missa merk­ingu sína glata atburðir jafn­framt merk­ingu sinni. Þannig er hægt að afneita skynjun almenn­ings og telja fólki trú um að það sem það sjái og heyri sé allt saman brenglað því þegar öllu sé á botn­inn hvolft þá hafi ekk­ert gerst – svo fremi að fólk sé ekki að æsa sig heldur leyfi rík­is­stjórn­inni að vinna sín mik­il­vægu störf – og auð­vitað megi ekki gleyma því að ekk­ert þýði ekki neitt og til hvers þá að ræða það sem ekk­ert er, svo­leiðis geri jú bara þeir sem þurfi alltaf að gera veður út af engu. 

Og þar með tekur fárán­leik­inn völd­in. Og nú sér ekki fyrir end­ann á því sem allir eru hættir að skilja ... 

Keis­ar­inn er nak­inn. Það sjá allir að hann er nak­inn og hrópa það barns­lega ein­lægum rómi en keis­ar­anum er alveg sama því hann trúir á úreltar rang­hug­myndir um eigið mik­il­vægi og þó umfram allt: rétt sinn til að sitja við völd, sama hvað ger­ist. Sama hver segir hvað.

Höskuldur H. Ólafsson hringir bjöllunni frægu við upphaf viðskipta með bréf í Arion banka fyrir einu ári.
Fyrir einu ári síðan: Arion banki skráður á markað
Á þessum degi fyrir einu ári síðan, þann 15. júní 2018, voru bréf í Arion banka tekin til viðskipta í Kauphöll Íslands. Hann varð þar með fyrsti íslenski bankinn til að verða skráður á markað eftir bankahrunið í október 2008.
Kjarninn 15. júní 2019
Sigurður Hlöðversson
Makríll á leið í kvóta – Eftir höfðinu dansa limirnir
Kjarninn 15. júní 2019
Margrét Tryggvadóttir
Hver skapaði skrímslið?
Leslistinn 15. júní 2019
Tíðavörur loks viðurkenndar sem nauðsyn
Alþingi samþykkti á dögunum að lækka virðisaukaskatt á tíðavörum úr efra skattþrepi í neðra. Ákvörðunin kemur í kjölfar þess að konur hafa á síðustu árum vakið athygli á því að það skjóti skökku við að skattleggja ekki tíðavörur sem nauðsynjavörur.
Kjarninn 15. júní 2019
Órói í stjórnmálum haggar varla fylgi stjórnmálablokka
Meirihluti stjórnarandstöðunnar mælist nú með meira fylgi en stjórnarflokkarnir þrír, frjálslyndu miðjuflokkarnir hafa sýnt mikinn stöðugleika í könnunum um langt skeið og fylgi Miðflokksins haggast varla þrátt fyrir mikla fyrirferð.
Kjarninn 15. júní 2019
Wikileaks: Blaðamennska í almannaþágu eða glæpur?
Julian Assange, stofnandi Wikileaks, á í hættu á að vera framseldur til Bandaríkjanna þar sem hann gæti átt yfir höfði sér 175 ár í fangelsi verði hann fundinn sekur.
Kjarninn 15. júní 2019
Segir forystu Sjálfstæðisflokksins vera sama um vilja flokksmanna
Stríð Davíðs Oddssonar og Morgunblaðsins sem hann stýrir við Sjálfstæðisflokkinn heldur áfram á síðum blaðsins í dag. Þar gagnrýnir hann forystu flokksins harkalega og bætir í gagnrýni sína vegna þriðja orkupakkans.
Kjarninn 15. júní 2019
Nýliðunarbrestur veldur Hafró áhyggjum
Hlýnun sjávar í íslenskri lögsögu er einn áhrifaþátturinn sem Hafró fylgist grannt með.
Kjarninn 14. júní 2019
Meira úr sama flokkiSleggjan
None