Að hanna kampavín

Birgir Birgisson
Dom Perignon
Auglýsing

Fyrir marga er kampa­vín óhjá­kvæmi­legt við gleði­leg til­efni. Því er sprautað yfir sig­ur­veg­ara í í­þrótt­um, skálað í því við brúð­kaup og ára­mót og sumt fólk jafn­vel baðar sig upp úr því. Er þá ekki und­ar­legt til þess að hugsa að kampa­vín, eftir því sem þjóð­sagan seg­ir, varð til fyrir mis­tök? 

Sagan segir að franski munk­ur­inn Dom Perignon hafi búið til hvítvín sem hélt áfram að gerj­ast eftir að því var tappað á flösk­una. Þrýst­ingur mynd­að­ist í flösk­unni, tapp­inn small úr með látum og þeg­ar vín­inu var hellt í glös, stigu loft­bólur upp á yfir­borðið þar sem vínið og kol­sýran snertu agn­arsmá ó­hrein­indi í vín­glas­inu. Og það glas var örugg­lega mun óhreinna en glösin sem við notum í dag. 

Það var þó ekki nóg að finna upp sjálft vín­ið. Þrýst­ing­ur­inn sem mynd­að­ist í fyrstu flösk­un­um, ýmist ­sprengdi þær eða skaut töpp­unum langar vega­lengd­ir, sem varð til þess að vínið fékk við­ur­nefnið „vin de diable“, vín djöf­uls­ins. Þetta kall­aði bæði á betri flöskur úr þykk­ara gleri og aðra nýja lausn, svo­kallað „mu­sel­et“, en það er litla vír­grindin sem læsir kork­tapp­anum við flösk­una. Tapp­inn er ­reyndar líka mjög ólíkur öðrum vín­töpp­um. Breið­ari á neðri end­an­um, sem vinnur gegn því að hann ­skjót­ist úr flösk­unni og með stóra kúlu efst, sem dreifir álag­inu frá „mu­sel­et“ lausn­inni jafnt á allan tapp­ann. Þá er ótal­inn fjöld­inn allur af tækni­legum lausnum sem þurfti til, svo fram­leiðslan yrð­i við­ráð­an­leg, hag­kvæm og áreið­an­leg. En hvar kemur hönnun þá inn í mynd­ina? Hvernig hann­ar ­maður kampa­vín? 

Auglýsing

Að þróa sjálft vín­ið, til dæmis með því að setja sykur út í það og auka gerj­un­ina, eða að búa til­ flösk­una og tapp­ann sem þoldu þrýst­ing­inn, eru ágæt dæmi um tækni­leg vanda­mál sem þurfti að ­leysa svo vínið gæti orðið að selj­an­legri vöru. En það útskýrir ekki hvers vegna fólk eyðir mörg­um tugum þús­unda króna í það sem í grunn­inn er ekk­ert annað en mátu­lega skemmd berja­saft. 

Snilldin við mark­aðs­setn­ingu kampa­víns liggur í því að höfða til til­finn­inga neyt­and­ans. Þannig hef­ur ­kampa­víns­fram­leið­endum tek­ist að tengja afurð­ina við nær öll mik­il­væg­ustu augna­blik lífs­ins. Fæð­ing­ar, afmæli, útskrift­ir, brúð­kaup og jafn­vel aðrir og minni við­burðir eins og ára­mót og ­í­þrótta­sigrar eru til­efni þess að tappar fljúga úr þykkum gler­flöskum kampa­víns­fram­leið­enda. Á tveim öldum hefur salan þannig vaxið úr örfáum þús­undum flaskna upp í rúmar 330 millj­ónir á veislu­ár­in­u 2007. Og þá er bara nefndur dýr­asti hluti mark­að­ar­ins, ekta og ósvikið kampa­vín frá Frakk­land­i. 

Nú vill svo til að sagan um Dom Perignon er ekki sönn. Hið rétta er að um miðja 16. öld tóku Bene­dikt­us­ar­munkar upp á því að tappa sínu víni á flöskur áður en gerj­un­ar­ferl­inu var lokið og ­sköp­uðu þar með freyð­andi vín. Hvaðan þeir fengu hug­mynd­ina er ekki fylli­lega ljóst. Kannski var ó­venju mikið að gera við hand­rita­skrif­in. Ef til vill var veð­ur­far slæmt það ár og áríð­andi að klára töpp­un­ina áður en frostið skall á. Hvað sem því líður var það ekki fyrr en heilli öld síðar að Christopher Merret skráði fyrstur manna aðferðir við að bæta sykri í vínið til að auka gerj­un­ina og hálfri öld eftir það kom marg­frægi munk­ur­inn Dom Perignon fram á sjón­ar­svið­ið. 

Hvað hefði ger­st, ef munk­arnir hefðu hellt niður skemmda vín­inu sem sprengdi flösk­urn­ar? Ef ­gerj­unin hefði stöðvast fyrr og engar loft­bólur myndast? Ef glösin hefðu ekki verið svona ­skítug? Væri þá ekki Champagne hér­aðið eins og hvert annað vín­rækt­ar­hérað Frakk­lands, frekar en heimsmið­stöð versl­unar og fram­leiðslu fyrir einn best heppn­aða iðnað í heim­in­um? Þegar mað­ur­ veltir þannig fyrir sér þróun kampa­víns, er í raun með öllu óskilj­an­legt hvers vegna svona margt fólk er hrætt við að gera til­raunir og jafn­vel mis­tök í vöru­þró­un. Því sann­leik­ur­inn er sá að mis­tök geta vel ­borgað sig. 

Mjög vel. 

Myndin er frá mótmælunum í Hong Kong í júní.
Evrópuþingið gagnrýnir aðstæður í Hong Kong
Bæði yfirvöld í Hong Kong og Beijing hafa gagnrýnt Evrópuþingið fyrir ályktunina og segja hana vera hræsni af hálfu þingsins.
Kjarninn 19. júlí 2019
Skora á Almenna innheimtu ehf. að hætta innheimtu á ólöglegum lánum
Fyrir liggur að vextir á smálánum eru margfalt hærri en heimilt er samkvæmt lögum, en þrátt fyrir það eru lántakendur enn krafðir um endurgreiðslu á ólöglegum vöxtum af innheimtufyrirtækinu Almenn innheimta ehf..
Kjarninn 19. júlí 2019
Birna Lárusdóttir
Viljum við fara aftur á byrjunarreit?
Kjarninn 19. júlí 2019
Húsavík á kortið í alþjóðlegu strandhreinsunarátaki
Húsavík heimsækja árlega yfir 100 þúsund ferðamenn í þeim tilgangi að skoða hvali. Ferðaþjónustufyrirtæki á svæðinu sameinuðust í átaki í að hreins strandlengjuna, og vel tókst til.
Kjarninn 19. júlí 2019
Sjálfstæðisflokkur ekki mælst minni frá hruni – Miðjan í andstöðunni nú stærri en stjórnin
Fylgi Sjálfstæðisflokksins hefur ekki mælst lægra frá hruni, samanlagt fylgi ríkisstjórnarflokkanna hefur ekki mælst lægra á kjörtímabilinu og frjálslynda miðjublokkin er nú stærri en ríkisstjórnin.
Kjarninn 19. júlí 2019
Fylgi Miðflokks hærra en Vinstri grænna
Fylgi Miðflokksins eykst verulega á milli mánaða og mælist nú 14,4 prósent. Fylgi flokksins mælist nú hærra en bæði Vinstri grænna og Samfylkingarinnar.
Kjarninn 19. júlí 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple Pay og Enski Boltinn í boði fyrir alla
Kjarninn 19. júlí 2019
Þota ALC flogin til Evrópu
Bandaríska flugleigufélagið ALC hefur átt í deilum við Isavia um þotuna. Isavia vildi kyrrsetja vélina til að tryggja greiðslur upp í tveggja milljarða króna skuldir WOW air.
Kjarninn 19. júlí 2019
Meira úr sama flokkiFólk
None