Að hanna kampavín

Birgir Birgisson
Dom Perignon
Auglýsing

Fyrir marga er kampa­vín óhjá­kvæmi­legt við gleði­leg til­efni. Því er sprautað yfir sig­ur­veg­ara í í­þrótt­um, skálað í því við brúð­kaup og ára­mót og sumt fólk jafn­vel baðar sig upp úr því. Er þá ekki und­ar­legt til þess að hugsa að kampa­vín, eftir því sem þjóð­sagan seg­ir, varð til fyrir mis­tök? 

Sagan segir að franski munk­ur­inn Dom Perignon hafi búið til hvítvín sem hélt áfram að gerj­ast eftir að því var tappað á flösk­una. Þrýst­ingur mynd­að­ist í flösk­unni, tapp­inn small úr með látum og þeg­ar vín­inu var hellt í glös, stigu loft­bólur upp á yfir­borðið þar sem vínið og kol­sýran snertu agn­arsmá ó­hrein­indi í vín­glas­inu. Og það glas var örugg­lega mun óhreinna en glösin sem við notum í dag. 

Það var þó ekki nóg að finna upp sjálft vín­ið. Þrýst­ing­ur­inn sem mynd­að­ist í fyrstu flösk­un­um, ýmist ­sprengdi þær eða skaut töpp­unum langar vega­lengd­ir, sem varð til þess að vínið fékk við­ur­nefnið „vin de diable“, vín djöf­uls­ins. Þetta kall­aði bæði á betri flöskur úr þykk­ara gleri og aðra nýja lausn, svo­kallað „mu­sel­et“, en það er litla vír­grindin sem læsir kork­tapp­anum við flösk­una. Tapp­inn er ­reyndar líka mjög ólíkur öðrum vín­töpp­um. Breið­ari á neðri end­an­um, sem vinnur gegn því að hann ­skjót­ist úr flösk­unni og með stóra kúlu efst, sem dreifir álag­inu frá „mu­sel­et“ lausn­inni jafnt á allan tapp­ann. Þá er ótal­inn fjöld­inn allur af tækni­legum lausnum sem þurfti til, svo fram­leiðslan yrð­i við­ráð­an­leg, hag­kvæm og áreið­an­leg. En hvar kemur hönnun þá inn í mynd­ina? Hvernig hann­ar ­maður kampa­vín? 

Auglýsing

Að þróa sjálft vín­ið, til dæmis með því að setja sykur út í það og auka gerj­un­ina, eða að búa til­ flösk­una og tapp­ann sem þoldu þrýst­ing­inn, eru ágæt dæmi um tækni­leg vanda­mál sem þurfti að ­leysa svo vínið gæti orðið að selj­an­legri vöru. En það útskýrir ekki hvers vegna fólk eyðir mörg­um tugum þús­unda króna í það sem í grunn­inn er ekk­ert annað en mátu­lega skemmd berja­saft. 

Snilldin við mark­aðs­setn­ingu kampa­víns liggur í því að höfða til til­finn­inga neyt­and­ans. Þannig hef­ur ­kampa­víns­fram­leið­endum tek­ist að tengja afurð­ina við nær öll mik­il­væg­ustu augna­blik lífs­ins. Fæð­ing­ar, afmæli, útskrift­ir, brúð­kaup og jafn­vel aðrir og minni við­burðir eins og ára­mót og ­í­þrótta­sigrar eru til­efni þess að tappar fljúga úr þykkum gler­flöskum kampa­víns­fram­leið­enda. Á tveim öldum hefur salan þannig vaxið úr örfáum þús­undum flaskna upp í rúmar 330 millj­ónir á veislu­ár­in­u 2007. Og þá er bara nefndur dýr­asti hluti mark­að­ar­ins, ekta og ósvikið kampa­vín frá Frakk­land­i. 

Nú vill svo til að sagan um Dom Perignon er ekki sönn. Hið rétta er að um miðja 16. öld tóku Bene­dikt­us­ar­munkar upp á því að tappa sínu víni á flöskur áður en gerj­un­ar­ferl­inu var lokið og ­sköp­uðu þar með freyð­andi vín. Hvaðan þeir fengu hug­mynd­ina er ekki fylli­lega ljóst. Kannski var ó­venju mikið að gera við hand­rita­skrif­in. Ef til vill var veð­ur­far slæmt það ár og áríð­andi að klára töpp­un­ina áður en frostið skall á. Hvað sem því líður var það ekki fyrr en heilli öld síðar að Christopher Merret skráði fyrstur manna aðferðir við að bæta sykri í vínið til að auka gerj­un­ina og hálfri öld eftir það kom marg­frægi munk­ur­inn Dom Perignon fram á sjón­ar­svið­ið. 

Hvað hefði ger­st, ef munk­arnir hefðu hellt niður skemmda vín­inu sem sprengdi flösk­urn­ar? Ef ­gerj­unin hefði stöðvast fyrr og engar loft­bólur myndast? Ef glösin hefðu ekki verið svona ­skítug? Væri þá ekki Champagne hér­aðið eins og hvert annað vín­rækt­ar­hérað Frakk­lands, frekar en heimsmið­stöð versl­unar og fram­leiðslu fyrir einn best heppn­aða iðnað í heim­in­um? Þegar mað­ur­ veltir þannig fyrir sér þróun kampa­víns, er í raun með öllu óskilj­an­legt hvers vegna svona margt fólk er hrætt við að gera til­raunir og jafn­vel mis­tök í vöru­þró­un. Því sann­leik­ur­inn er sá að mis­tök geta vel ­borgað sig. 

Mjög vel. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Inga Sæland er hæstánægð með nýja vinnuaðstöðu Flokks fólksins og ljóst er á henni að það skemmir ekki fyrir að Miðflokkurinn neyðist til að kveðja vinnuaðstöðuna vegna mjög dvínandi þingstyrks.
Inga Sæland tekur yfir skrifstofur Miðflokksins og kallar það „karma“
„Hvað er karma, ef það er ekki þetta?“ segir Inga Sæland um flutninga þingflokks Flokks fólksins yfir í skrifstofuhúsnæði Alþingis þar sem níu manna þingflokkur Miðflokksins, sem í dag er einungis tveggja manna, var áður til húsa.
Kjarninn 3. desember 2021
Pawel Bartoszek
Samráðið er raunverulegt
Kjarninn 3. desember 2021
Ásmundur Einar Daðason mun taka við málinu gegn Hafdísi Helgu Ólafsdóttur af Lilju Alfreðsdóttur. Hér eru þau saman á kosningavöku Framsóknarflokksins í september.
Ásmundur Einar tekur við málarekstri Lilju gegn Hafdísi
Nýr mennta- og barnamálaráðherra Framsóknarflokksins hefur fengið í fangið mál sem varðar brot forvera hans í embætti og samflokkskonu gegn jafnréttislögum. Það bíður hans að taka ákvörðun um hvort málarekstri fyrir Landsrétti skuli haldið til streitu.
Kjarninn 3. desember 2021
Ísland kaupir 72 skammta af lyfi til að draga úr alvarlegum COVID-19 veikindum
Landspítalinn mun sjá um kaup á lyfinu Sotrovimab sem á að gagnast best þeim sem eru óbólusettir eða þeim sem mynda illa mótefni vegna lyfja eða sjúkdóma.
Kjarninn 3. desember 2021
Ásdís Halla Bragadóttir.
Ásdís Halla ráðin til að koma að mótun nýs ráðuneytis Áslaugar Örnu
Ásdís Halla Bragadóttir fyrrverandi bæjarstjóri í Garðabæ hefur verið ráðin sem verkefnastjóri við undirbúning nýs ráðuneytis vísinda, iðnaðar og nýsköpunar.
Kjarninn 3. desember 2021
„Þær þurfa að lifa við afleið­ingar þessa ofbeld­is“
Lögmaður tvegga sómalskra kvenna sem senda á úr landi segir að þær muni við end­ur­komu til Grikk­lands aftur lenda á göt­unni án við­un­andi hús­næðis og ber­skjald­aðar.
Kjarninn 3. desember 2021
Stúdentagarðar Háskóla Íslands á Sæmundargötu.
Fermetraverðið hæst á stúdentagörðunum
Ef tekið er tillit til stærðar íbúða eru dýrustu tegundir leiguíbúða hérlendis á stúdentagörðum, en fermetraverðið þar er 17 prósentum hærra en á almennum leigumarkaði.
Kjarninn 3. desember 2021
Inga Sæland er formaður Flokks fólksins, sem hefur dælt út þingmálum svo eftir er tekið á fyrstu dögum nýs þings.
Flokkur fólksins lætur sér ekki duga að dotta
Þrátt fyrir að það hafi vakið athygli á fyrsta þingfundi vetrarins að einn nýrra þingmanna Flokks fólksins dottaði í þingsal hafa þingmenn flokksins hreint ekki setið auðum höndum í upphafi nýs þings, heldur lagt fram mörg þingmál, alls 50 talsins.
Kjarninn 3. desember 2021
Meira úr sama flokkiFólk
None