Niðursetningur einu sinni

Þorgeir Tryggvason mun fram að jólum skrifa um bækur. Hann tekur í dag fyrir bókina Hrólfs sögu eftir Iðunni Steinsdóttur, sem gefin er út undir merkjum Sölku.

Auglýsing

Fyrsta spurn­ingin sem vakn­aði hjá mér við lestur Hrólfs sög­u Ið­unnar Steins­dóttur var „hverjum er þessi bók ætl­uð?“ Að sumu leyti frá­leit ­spurn­ing, enda bækur skrif­aðar af þörf þess sem skrifar og í þeim skiln­ing­i einkum ætl­aðar þeim sjálf­um.

Það gæti sem best átt sér­lega vel við þessa bók, þar sem Iðunn ­sækir efni og inn­blástur í lífs­hlaup langafa síns, Hrólfs Hrólfs­son­ar, (1861–1893), dap­ur­leg örlög hans og þátt hinnar harð­ýðg­is­legu með­ferðar á fá­tæku fólki í þeim. Með­ferð sem tíðk­að­ist hér öldum saman og kyn­slóð Hrólfs var einna síð­ust til að upp­lifa í sinni tær­ustu grimmd­ar­mynd. Að skilja og þekkja for­feður sína og lífs­skil­yrði þeirra er okkur öllum skilj­an­leg þörf.

Hrólfs saga.En samt. Þessi spurn­ing vakn­aði. Kannski af þeirri gal­gopa­leg­u ­stað­hæf­ingu á bók­ar­kápu að „Mörgum muni koma á óvart að lesa um nöt­ur­leg kjör al­menn­ings fyrir rúmri öld“. Nú er eng­inn hörgull á les­efni, ævi­sögu­legs, ­skáld­skap­ar­kyns og fræð­legs, um nið­ur­setn­inga­kerfið og fólsku­lega beit­ing­u þess. Það getur ekki verið að útgef­endur Hrólfs sögu haldi í alvör­unni að hér­ sé velt við óhögg­uðum steini. Þess vegna m.a. fékk ég þá sömu til­finn­ingu og ég ­fékk um árið þegar Ingi­björg Reyn­is­dóttir sló öll sölu­met með bók sinni um Gísla á Upp­söl­um: nefni­lega að þessi stutta og auð­lesna ævi­saga væri ekki síst ætluð ungum les­end­um. Nokk­urs­konar „Young Adult“ þjóð­legur fróð­leik­ur.

Auglýsing

Sem er í sjálfu sér göf­ugt við­fangs­efni, þó gott hefði verið að vita ef það var erind­ið. Og svo öllu rétt­lætis sé gætt: Hrólfs saga er um­tals­vert betri bók en Gísli á Upp­söl­um.

Iðunn kafar ekki djúpt, hvorki í sál­ar­líf né sam­fé­lag. En það sem hún ger­ir, gerir hún vel. Hún lýsir dag­legu lífi, án þess að mála erf­iði eða ó­þæg­indi sér­lega sterkum lit­um. Meira að segja hungrið, þetta leið­ar­stef í líf­i Hrólfs sam­kvæmt bók­inni, verður aldrei áþreif­an­legt þó mikið sé um það tal­að. ­Sjálfur er Hrólfur skýr per­sóna þó ef til vill geri vilji höf­undar til að hafa hann sem geð­þekkastan hann full-lit­laus­an. Gaman samt hvað þeir félag­arnir hann og Tómas eru útsjón­ar­samir með að fara bak við hin illu og matsáru Bringu­hjón.

Hrólfur verður samt aldrei alveg nógu þrí­víður í mynd höf­und­ar­ins. Kannski hefði ein­fald­lega þurft meira pláss, fleiri orð. Bókin er stutt og ­sam­töl óvenju stór hluti text­ans. Til að setja okkur inn í aðstæður Hrólfs og hið fram­andi sam­fé­lag sem hann lifir í hefði þurft meiri lýs­ingar og leið­sögn. ­Mögu­lega er Iðunn líka of upp­tekin af að deila með okkur allskyns tíð­indum af því sem er frétt­næmt á sögu­tím­an­um, leggja þau í munn föru­fólks og hins ó­nytj­ung­lega stjúp­föður Hrólfs. Veit ekki alveg hvaða gagn þessir molar ger­a, alla­vega ekki í þeim mæli sem þeir eru hér, á kostnað lýs­ingar á sögu­hetj­unn­i, ­þroska hans og mót­læti.

Sam­tölin gera samt sitt gagn enda Iðunn þjálfað leik­skáld. Minn­is­stæð­astur er fundur Hrólfs og eldri systur hennar eftir nokk­urra ára að­skiln­að, þar sem Iðunni tekst í örfáum „replikk­um“ að gefa stúlkunn­i ­per­sónu­ein­kenni – dóm­hörku og ein­sýni sprottið af illum lífs­kjör­um. Með mat­inn ­sem helsta umræðu­efni að sjálf­sögðu.

Eins og allar bækur um lífs­kjör hinna lægst settu á Íslandi fyrri tiðar þá skil­ur Hrólfs saga les­and­ann eftir með sorg í hjarta og gremju yfir vondu kerfi og lít­il­sigld­u ­fólki sem nýtir sér það til að vega sig upp á kostnað þeirra sem minna mega sín. Les­and­inn skilur vel þörf höf­undar fyrir að reisa hinum vand­aða og hæfi­leik­a­ríka for­föður sínum fal­legan minn­is­varða. Það gerir Iðunn, en lík­lega á kostnað þess að skrifa fyllri per­sónu­lýs­ingu og sleppa að fullu fram af sér­ ­skáld­skap­ar­beisl­inu.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Ingibjörg Sólrún lætur af störfum hjá ÖSE – Utanríkisráðherra segir þetta aðför að stofnuninni
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir læt­ur af störf­um sem for­stjóri lýðræðis- og mannréttindastofnunar ÖSE en hún hefur sinnt starfinu í þrjú ár.
Kjarninn 13. júlí 2020
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði um 30 prósent í faraldrinum
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði að meðaltali um 30 prósent á meðan kórónuveirufaraldurinn stóð sem hæst. Þá fækkaði samskiptum við sjálfstætt starfandi sérfræðinga um 25 prósent, samkvæmt upplýsingum frá landlækni.
Kjarninn 13. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
Íslensk erfðagreining heldur áfram að skima í viku í viðbót
Til stóð að dagurinn í dag ætti að vera síðasti dagurinn sem Íslensk erfðagreining myndi skima á landamærunum.
Kjarninn 13. júlí 2020
Mótefni minnkar strax á fyrstu mánuðum
Þó að mótefni sem líkaminn myndar gegn veirunni SARS-CoV-2 sem veldur COVID-19 minnki þegar á fyrstu þremur mánuðunum eftir að þau verða þarf það ekki að þýða að ónæmi viðkomandi sé ekki lengur til staðar.
Kjarninn 13. júlí 2020
Veldi Storytel stækkar
Fyrstu tíu daga júlímánaðar keypti Storytel ráðandi hluti í tveimur fyrirtækjum og eitt til viðbótar.
Kjarninn 13. júlí 2020
Icelandair skrifar undir samning við lettneska flugfélagið airBaltic
Um er að ræða samstarfssamning sem felur í sér að bæði flugfélögin geta selt og gefið út flugmiða hvort hjá öðru.
Kjarninn 13. júlí 2020
(F.v.) Richard Curtis, Jerry Greenfield og Abigail Disney eru meðal þeirra milljónamæringa sem skrifa undir bréfið.
Auðmenn vilja að ríkisstjórnir hækki skatta „á fólk eins og okkur“
„Milljónamæringar eins og við gegna lykilhlutverki í því að græða heiminn,“ segir í bréfi 83 auðmanna sem vilja skattahækkanir á ríkt fólk – eins og þá sjálfa – til að draga úr misrétti vegna COVID-19 og flýta fyrir efnahagsbata.
Kjarninn 13. júlí 2020
Dagur B. Eggertsson
Dagur: Nauðsyn­legt að hætta skot­grafa­hernaði varðandi ferðamáta
Borgarstjórinn segir að nauðsyn­legt sé að kom­ast „út úr þeim skot­grafa­hernaði að líta á að ein­hver einn ferðamáti skuli ráða“. Hann vill að Borgarlínunni verði flýtt.
Kjarninn 13. júlí 2020
Meira úr sama flokkiFólk
None