Niðursetningur einu sinni

Þorgeir Tryggvason mun fram að jólum skrifa um bækur. Hann tekur í dag fyrir bókina Hrólfs sögu eftir Iðunni Steinsdóttur, sem gefin er út undir merkjum Sölku.

Auglýsing

Fyrsta spurn­ingin sem vakn­aði hjá mér við lestur Hrólfs sög­u Ið­unnar Steins­dóttur var „hverjum er þessi bók ætl­uð?“ Að sumu leyti frá­leit ­spurn­ing, enda bækur skrif­aðar af þörf þess sem skrifar og í þeim skiln­ing­i einkum ætl­aðar þeim sjálf­um.

Það gæti sem best átt sér­lega vel við þessa bók, þar sem Iðunn ­sækir efni og inn­blástur í lífs­hlaup langafa síns, Hrólfs Hrólfs­son­ar, (1861–1893), dap­ur­leg örlög hans og þátt hinnar harð­ýðg­is­legu með­ferðar á fá­tæku fólki í þeim. Með­ferð sem tíðk­að­ist hér öldum saman og kyn­slóð Hrólfs var einna síð­ust til að upp­lifa í sinni tær­ustu grimmd­ar­mynd. Að skilja og þekkja for­feður sína og lífs­skil­yrði þeirra er okkur öllum skilj­an­leg þörf.

Hrólfs saga.En samt. Þessi spurn­ing vakn­aði. Kannski af þeirri gal­gopa­leg­u ­stað­hæf­ingu á bók­ar­kápu að „Mörgum muni koma á óvart að lesa um nöt­ur­leg kjör al­menn­ings fyrir rúmri öld“. Nú er eng­inn hörgull á les­efni, ævi­sögu­legs, ­skáld­skap­ar­kyns og fræð­legs, um nið­ur­setn­inga­kerfið og fólsku­lega beit­ing­u þess. Það getur ekki verið að útgef­endur Hrólfs sögu haldi í alvör­unni að hér­ sé velt við óhögg­uðum steini. Þess vegna m.a. fékk ég þá sömu til­finn­ingu og ég ­fékk um árið þegar Ingi­björg Reyn­is­dóttir sló öll sölu­met með bók sinni um Gísla á Upp­söl­um: nefni­lega að þessi stutta og auð­lesna ævi­saga væri ekki síst ætluð ungum les­end­um. Nokk­urs­konar „Young Adult“ þjóð­legur fróð­leik­ur.

Auglýsing

Sem er í sjálfu sér göf­ugt við­fangs­efni, þó gott hefði verið að vita ef það var erind­ið. Og svo öllu rétt­lætis sé gætt: Hrólfs saga er um­tals­vert betri bók en Gísli á Upp­söl­um.

Iðunn kafar ekki djúpt, hvorki í sál­ar­líf né sam­fé­lag. En það sem hún ger­ir, gerir hún vel. Hún lýsir dag­legu lífi, án þess að mála erf­iði eða ó­þæg­indi sér­lega sterkum lit­um. Meira að segja hungrið, þetta leið­ar­stef í líf­i Hrólfs sam­kvæmt bók­inni, verður aldrei áþreif­an­legt þó mikið sé um það tal­að. ­Sjálfur er Hrólfur skýr per­sóna þó ef til vill geri vilji höf­undar til að hafa hann sem geð­þekkastan hann full-lit­laus­an. Gaman samt hvað þeir félag­arnir hann og Tómas eru útsjón­ar­samir með að fara bak við hin illu og matsáru Bringu­hjón.

Hrólfur verður samt aldrei alveg nógu þrí­víður í mynd höf­und­ar­ins. Kannski hefði ein­fald­lega þurft meira pláss, fleiri orð. Bókin er stutt og ­sam­töl óvenju stór hluti text­ans. Til að setja okkur inn í aðstæður Hrólfs og hið fram­andi sam­fé­lag sem hann lifir í hefði þurft meiri lýs­ingar og leið­sögn. ­Mögu­lega er Iðunn líka of upp­tekin af að deila með okkur allskyns tíð­indum af því sem er frétt­næmt á sögu­tím­an­um, leggja þau í munn föru­fólks og hins ó­nytj­ung­lega stjúp­föður Hrólfs. Veit ekki alveg hvaða gagn þessir molar ger­a, alla­vega ekki í þeim mæli sem þeir eru hér, á kostnað lýs­ingar á sögu­hetj­unn­i, ­þroska hans og mót­læti.

Sam­tölin gera samt sitt gagn enda Iðunn þjálfað leik­skáld. Minn­is­stæð­astur er fundur Hrólfs og eldri systur hennar eftir nokk­urra ára að­skiln­að, þar sem Iðunni tekst í örfáum „replikk­um“ að gefa stúlkunn­i ­per­sónu­ein­kenni – dóm­hörku og ein­sýni sprottið af illum lífs­kjör­um. Með mat­inn ­sem helsta umræðu­efni að sjálf­sögðu.

Eins og allar bækur um lífs­kjör hinna lægst settu á Íslandi fyrri tiðar þá skil­ur Hrólfs saga les­and­ann eftir með sorg í hjarta og gremju yfir vondu kerfi og lít­il­sigld­u ­fólki sem nýtir sér það til að vega sig upp á kostnað þeirra sem minna mega sín. Les­and­inn skilur vel þörf höf­undar fyrir að reisa hinum vand­aða og hæfi­leik­a­ríka for­föður sínum fal­legan minn­is­varða. Það gerir Iðunn, en lík­lega á kostnað þess að skrifa fyllri per­sónu­lýs­ingu og sleppa að fullu fram af sér­ ­skáld­skap­ar­beisl­inu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sigrún Sif Jóelsdóttir og Grant Wyeth
Hæstiréttur leiðir dómstóla á hættulega braut í málum barna
Kjarninn 28. september 2021
Þorkell Helgason
Kosningakerfið þarf að bæta
Kjarninn 28. september 2021
Seðlabankinn stendur við Kalkofnsveg sem kenndur er við kalkofn sem þar var í notkun á síðari hluta 19. aldar.
Varaseðlabankastjórar gerast ritstjórar
Kalkofninn er nýr vettvangur fyrir greinar um verkefni og verksvið Seðlabanka Íslands sem finna má á vef bankans. Kalkofninum er ætlað að höfða til almennings, atvinnulífs, fjölmiðla og fræðasamfélags.
Kjarninn 28. september 2021
Árni Páll Árnason.
Árni Páll skipaður í stjórn Eftirlitsstofnunar EFTA
Fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar hefur gengt starfi varaframkvæmdastjóra Uppbyggingarsjóðs EES undanfarið. Hann hefur nú verið skipaður í stjórn ESA.
Kjarninn 28. september 2021
Þau fimm sem duttu inn á þing sem jöfnunarmenn síðdegis á sunnudag verða að óbreyttu þingmenn.
Listar yfir nýkjörna þingmenn sendir á yfirkjörstjórnir
Þeir fimm frambjóðendur sem duttu skyndilega inn á þing sem jöfnunarmenn eftir endurtalningu atkvæða í Norðvesturkjördæmi á sunnudag munu verða þingmenn á næsta kjörtímabili, nema Alþingi ákveði annað.
Kjarninn 28. september 2021
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 9. þáttur: „Íkarus virti ekki viðvörunarorðin og hélt af stað“
Kjarninn 28. september 2021
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra úthlutaði úr Matvælasjóði í liðinni viku.
Síldarvinnslan og félag í meirihlutaeigu Samherja fengu milljónir úr Matvælasjóði
Vel á sjötta hundrað milljóna var úthlutað úr Matvælasjóði fyrr í mánuðinum. Stór fyrirtæki í sjávarútvegi á borð við Síldarvinnsluna og Útgerðarfélag Reykjavíkur á meðal styrkþega.
Kjarninn 28. september 2021
Þórður Snær Júlíusson
Ný valdahlutföll og fleiri möguleikar leiða af sér öðruvísi ríkisstjórn
Kjarninn 28. september 2021
Meira úr sama flokkiFólk
None