Niðursetningur einu sinni

Þorgeir Tryggvason mun fram að jólum skrifa um bækur. Hann tekur í dag fyrir bókina Hrólfs sögu eftir Iðunni Steinsdóttur, sem gefin er út undir merkjum Sölku.

Auglýsing

Fyrsta spurningin sem vaknaði hjá mér við lestur Hrólfs sögu Iðunnar Steinsdóttur var „hverjum er þessi bók ætluð?“ Að sumu leyti fráleit spurning, enda bækur skrifaðar af þörf þess sem skrifar og í þeim skilningi einkum ætlaðar þeim sjálfum.

Það gæti sem best átt sérlega vel við þessa bók, þar sem Iðunn sækir efni og innblástur í lífshlaup langafa síns, Hrólfs Hrólfssonar, (1861–1893), dapurleg örlög hans og þátt hinnar harðýðgislegu meðferðar á fátæku fólki í þeim. Meðferð sem tíðkaðist hér öldum saman og kynslóð Hrólfs var einna síðust til að upplifa í sinni tærustu grimmdarmynd. Að skilja og þekkja forfeður sína og lífsskilyrði þeirra er okkur öllum skiljanleg þörf.

Hrólfs saga.En samt. Þessi spurning vaknaði. Kannski af þeirri galgopalegu staðhæfingu á bókarkápu að „Mörgum muni koma á óvart að lesa um nöturleg kjör almennings fyrir rúmri öld“. Nú er enginn hörgull á lesefni, ævisögulegs, skáldskaparkyns og fræðlegs, um niðursetningakerfið og fólskulega beitingu þess. Það getur ekki verið að útgefendur Hrólfs sögu haldi í alvörunni að hér sé velt við óhögguðum steini. Þess vegna m.a. fékk ég þá sömu tilfinningu og ég fékk um árið þegar Ingibjörg Reynisdóttir sló öll sölumet með bók sinni um Gísla á Uppsölum: nefnilega að þessi stutta og auðlesna ævisaga væri ekki síst ætluð ungum lesendum. Nokkurskonar „Young Adult“ þjóðlegur fróðleikur.

Auglýsing

Sem er í sjálfu sér göfugt viðfangsefni, þó gott hefði verið að vita ef það var erindið. Og svo öllu réttlætis sé gætt: Hrólfs saga er umtalsvert betri bók en Gísli á Uppsölum.

Iðunn kafar ekki djúpt, hvorki í sálarlíf né samfélag. En það sem hún gerir, gerir hún vel. Hún lýsir daglegu lífi, án þess að mála erfiði eða óþægindi sérlega sterkum litum. Meira að segja hungrið, þetta leiðarstef í lífi Hrólfs samkvæmt bókinni, verður aldrei áþreifanlegt þó mikið sé um það talað. Sjálfur er Hrólfur skýr persóna þó ef til vill geri vilji höfundar til að hafa hann sem geðþekkastan hann full-litlausan. Gaman samt hvað þeir félagarnir hann og Tómas eru útsjónarsamir með að fara bak við hin illu og matsáru Bringuhjón.

Hrólfur verður samt aldrei alveg nógu þrívíður í mynd höfundarins. Kannski hefði einfaldlega þurft meira pláss, fleiri orð. Bókin er stutt og samtöl óvenju stór hluti textans. Til að setja okkur inn í aðstæður Hrólfs og hið framandi samfélag sem hann lifir í hefði þurft meiri lýsingar og leiðsögn. Mögulega er Iðunn líka of upptekin af að deila með okkur allskyns tíðindum af því sem er fréttnæmt á sögutímanum, leggja þau í munn förufólks og hins ónytjunglega stjúpföður Hrólfs. Veit ekki alveg hvaða gagn þessir molar gera, allavega ekki í þeim mæli sem þeir eru hér, á kostnað lýsingar á söguhetjunni, þroska hans og mótlæti.

Samtölin gera samt sitt gagn enda Iðunn þjálfað leikskáld. Minnisstæðastur er fundur Hrólfs og eldri systur hennar eftir nokkurra ára aðskilnað, þar sem Iðunni tekst í örfáum „replikkum“ að gefa stúlkunni persónueinkenni – dómhörku og einsýni sprottið af illum lífskjörum. Með matinn sem helsta umræðuefni að sjálfsögðu.

Eins og allar bækur um lífskjör hinna lægst settu á Íslandi fyrri tiðar þá skilur Hrólfs saga lesandann eftir með sorg í hjarta og gremju yfir vondu kerfi og lítilsigldu fólki sem nýtir sér það til að vega sig upp á kostnað þeirra sem minna mega sín. Lesandinn skilur vel þörf höfundar fyrir að reisa hinum vandaða og hæfileikaríka forföður sínum fallegan minnisvarða. Það gerir Iðunn, en líklega á kostnað þess að skrifa fyllri persónulýsingu og sleppa að fullu fram af sér skáldskaparbeislinu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
N1 er vinsælasti viðkomustaður þeirra sem hafa notað nýju ferðagjöf stjórnvalda.
Bensínstöðvar, baðlón og skyndibitastaðir vinsælust hjá notendum nýrrar ferðagjafar
Yfir 10 þúsund manns hafa nýtt nýja ferðagjöf stjórnvalda og um 50 milljónir króna verið greiddar út. Kunnugleg nöfn raða sér í efstu sæti þeirra fyrirtækja sem tekið hafa við mestu en baðlónið Sky Lagoon kemur nýtt inn á lista og tyllir sér í annað sæti.
Kjarninn 17. júní 2021
Guðjón Sigurðsson
Alþjóðlegur MND dagur 20. júní 2021
Kjarninn 17. júní 2021
Már Guðmundsson, fyrrverandi seðlabankastjóri.
Fyrrverandi seðlabankastjóri fékk fálkaorðuna
Forseti Íslands sæmdi fjórtán manns fálkaorðunni á Bessastöðum í dag.
Kjarninn 17. júní 2021
Gunnar Smári Egilsson, formaður framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokksins.
Vilja endurvekja sjálfstæðisbaráttuna
„Eins og fyrri kynslóðum tókst að umbreyta íslensku samfélagi með sjálfstæðisbaráttu almennings þá mun okkur takast það einnig. Þeim tókst það og okkur mun líka takast það.“ Sósíalistaflokkurinn sendi frá sér tilkynningu í tilefni af 17. júní.
Kjarninn 17. júní 2021
Ólafur Ólafsson
Mannréttindadómstóll Evrópu vísar kæru Ólafs Ólafssonar frá
MDE hafnaði í morgun með afgerandi hætti að Rannsóknarnefnd Alþingis hefði brotið gegn rétti Ólafs Ólafssonar til réttlátar málsmeðferðar.
Kjarninn 17. júní 2021
Dánartíðni var hærri í öllum öðrum EES-löndum, ef miðað er við sögulegt meðaltal.
Umframdánartíðnin minnst á Íslandi
Minnsti munur var á mánaðarlegri dánartíðni og sögulegu meðaltali hennar hér á landi af löndum EES.
Kjarninn 17. júní 2021
Sjúkratryggingar Íslands greiða stærstan hluta af þjónustu sem veitt er á Heilsustofnuninni í Hveragerði.
Lítið gerst í úttekt á Heilsustofnun í Hveragerði og óvíst hvort henni verði haldið áfram
Fyrir rúmum tveimur árum var gerður nýr þjónustusamningur við Heilsustofnunina í Hveragerði. Skömmu síðar var upplýst um rekstrarkostnað sem vakti upp spurningar. Ráðist var í úttekt á starfseminni í kjölfarið. Hún hefur engu skilað.
Kjarninn 17. júní 2021
Eimskip viðurkennir brot sín og greiðir einn og hálfan milljarð í sekt.
Eimskip viðurkennir alvarleg samkeppnislagabrot og fær 1,5 milljarða sekt
Eimskip hefur viðurkennt að hafa viðhaft ólögmætt samráð við Samskip árum saman og greiðir 1,5 milljarð króna í sekt vegna máls sem hefur verið til rannsóknar frá 2013. Samskip eru enn til rannsóknar hjá Samkeppniseftirlitinu.
Kjarninn 16. júní 2021
Meira úr sama flokkiFólk
None