Niðursetningur einu sinni

Þorgeir Tryggvason mun fram að jólum skrifa um bækur. Hann tekur í dag fyrir bókina Hrólfs sögu eftir Iðunni Steinsdóttur, sem gefin er út undir merkjum Sölku.

Auglýsing

Fyrsta spurn­ingin sem vakn­aði hjá mér við lestur Hrólfs sög­u Ið­unnar Steins­dóttur var „hverjum er þessi bók ætl­uð?“ Að sumu leyti frá­leit ­spurn­ing, enda bækur skrif­aðar af þörf þess sem skrifar og í þeim skiln­ing­i einkum ætl­aðar þeim sjálf­um.

Það gæti sem best átt sér­lega vel við þessa bók, þar sem Iðunn ­sækir efni og inn­blástur í lífs­hlaup langafa síns, Hrólfs Hrólfs­son­ar, (1861–1893), dap­ur­leg örlög hans og þátt hinnar harð­ýðg­is­legu með­ferðar á fá­tæku fólki í þeim. Með­ferð sem tíðk­að­ist hér öldum saman og kyn­slóð Hrólfs var einna síð­ust til að upp­lifa í sinni tær­ustu grimmd­ar­mynd. Að skilja og þekkja for­feður sína og lífs­skil­yrði þeirra er okkur öllum skilj­an­leg þörf.

Hrólfs saga.En samt. Þessi spurn­ing vakn­aði. Kannski af þeirri gal­gopa­leg­u ­stað­hæf­ingu á bók­ar­kápu að „Mörgum muni koma á óvart að lesa um nöt­ur­leg kjör al­menn­ings fyrir rúmri öld“. Nú er eng­inn hörgull á les­efni, ævi­sögu­legs, ­skáld­skap­ar­kyns og fræð­legs, um nið­ur­setn­inga­kerfið og fólsku­lega beit­ing­u þess. Það getur ekki verið að útgef­endur Hrólfs sögu haldi í alvör­unni að hér­ sé velt við óhögg­uðum steini. Þess vegna m.a. fékk ég þá sömu til­finn­ingu og ég ­fékk um árið þegar Ingi­björg Reyn­is­dóttir sló öll sölu­met með bók sinni um Gísla á Upp­söl­um: nefni­lega að þessi stutta og auð­lesna ævi­saga væri ekki síst ætluð ungum les­end­um. Nokk­urs­konar „Young Adult“ þjóð­legur fróð­leik­ur.

Auglýsing

Sem er í sjálfu sér göf­ugt við­fangs­efni, þó gott hefði verið að vita ef það var erind­ið. Og svo öllu rétt­lætis sé gætt: Hrólfs saga er um­tals­vert betri bók en Gísli á Upp­söl­um.

Iðunn kafar ekki djúpt, hvorki í sál­ar­líf né sam­fé­lag. En það sem hún ger­ir, gerir hún vel. Hún lýsir dag­legu lífi, án þess að mála erf­iði eða ó­þæg­indi sér­lega sterkum lit­um. Meira að segja hungrið, þetta leið­ar­stef í líf­i Hrólfs sam­kvæmt bók­inni, verður aldrei áþreif­an­legt þó mikið sé um það tal­að. ­Sjálfur er Hrólfur skýr per­sóna þó ef til vill geri vilji höf­undar til að hafa hann sem geð­þekkastan hann full-lit­laus­an. Gaman samt hvað þeir félag­arnir hann og Tómas eru útsjón­ar­samir með að fara bak við hin illu og matsáru Bringu­hjón.

Hrólfur verður samt aldrei alveg nógu þrí­víður í mynd höf­und­ar­ins. Kannski hefði ein­fald­lega þurft meira pláss, fleiri orð. Bókin er stutt og ­sam­töl óvenju stór hluti text­ans. Til að setja okkur inn í aðstæður Hrólfs og hið fram­andi sam­fé­lag sem hann lifir í hefði þurft meiri lýs­ingar og leið­sögn. ­Mögu­lega er Iðunn líka of upp­tekin af að deila með okkur allskyns tíð­indum af því sem er frétt­næmt á sögu­tím­an­um, leggja þau í munn föru­fólks og hins ó­nytj­ung­lega stjúp­föður Hrólfs. Veit ekki alveg hvaða gagn þessir molar ger­a, alla­vega ekki í þeim mæli sem þeir eru hér, á kostnað lýs­ingar á sögu­hetj­unn­i, ­þroska hans og mót­læti.

Sam­tölin gera samt sitt gagn enda Iðunn þjálfað leik­skáld. Minn­is­stæð­astur er fundur Hrólfs og eldri systur hennar eftir nokk­urra ára að­skiln­að, þar sem Iðunni tekst í örfáum „replikk­um“ að gefa stúlkunn­i ­per­sónu­ein­kenni – dóm­hörku og ein­sýni sprottið af illum lífs­kjör­um. Með mat­inn ­sem helsta umræðu­efni að sjálf­sögðu.

Eins og allar bækur um lífs­kjör hinna lægst settu á Íslandi fyrri tiðar þá skil­ur Hrólfs saga les­and­ann eftir með sorg í hjarta og gremju yfir vondu kerfi og lít­il­sigld­u ­fólki sem nýtir sér það til að vega sig upp á kostnað þeirra sem minna mega sín. Les­and­inn skilur vel þörf höf­undar fyrir að reisa hinum vand­aða og hæfi­leik­a­ríka for­föður sínum fal­legan minn­is­varða. Það gerir Iðunn, en lík­lega á kostnað þess að skrifa fyllri per­sónu­lýs­ingu og sleppa að fullu fram af sér­ ­skáld­skap­ar­beisl­inu.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Menntaðri Íslendingar lifa lengur
Munur á lífslíkum eftir menntunar- og tekjustigi hefur aukist til muna frá árinu 2011. Þá hafa þeir tekjulægstu þurft að neita sér mun oftar um læknisþjónustu vegna kostnaðar en þeir tekjuhæstu.
Kjarninn 12. desember 2019
Á myndinni sjást fyrirhugaðir fyrstu tveir áfangar Borgarlínu.  Rauð leið Hamraborg – Hlemmur og Græn leið Ártún – Hlemmur.
Skipa hönnunarteymi fyrir fyrstu tvo áfanga Borgarlínu
Verkefnastofa Borgarlínu hefur skipað hönnunarteymi fyrir fyrstu tvo áfanga Borgarlínu. Vinna við hönnun er þegar hafin.
Kjarninn 12. desember 2019
Hjálmar Árnason, Unnur Brá Konráðsdóttir, Ögmundur Jónasson og Össur Skarphéðinsson.
Fyrrverandi þingmenn standa að söfnun fyrir nauðstadda í Namibíu
Fjórir fyrrverandi þingmenn hafa efnt til söfnunar fyrir nauðstadda í Namibíu í samstarfi við Rauða krossinn.
Kjarninn 12. desember 2019
Fjölmiðlafrumvarpið á dagskrá þingsins í dag
Frumvarp um stuðning við einkarekna fjölmiðla er komið aftur á dagskrá Alþingis. Hluti þingflokks Sjálfstæðisflokks hefur barist hart gegn málinu.
Kjarninn 12. desember 2019
Ingrid Kuhlman og Bjarni Jónsson
77,7% Íslendinga fylgjandi dánaraðstoð
Kjarninn 12. desember 2019
Jóhannes: Þeim er velkomið að reyna að villa um fyrir fólki
Jóhannes Stefánsson, fyrrverandi starfsmaður Samherja og uppljóstrari í málum fyrirtækisins í Namibíu, var í viðtali við Kastljós í kvöld.
Kjarninn 11. desember 2019
Molar
Molar
Molar – 2020 verði ár tollastríðsins
Kjarninn 11. desember 2019
Jóhannes Stefánsson
Rannsaka ítrekaðar tilraunir til að ráða Jóhannes af dögum
Lögreglan í Namibíu rannsakar nú ítrekaðar tilraunir til að ráða Jóhannes Stefánsson uppljóstrara í Samherjamálinu af dögum.
Kjarninn 11. desember 2019
Meira úr sama flokkiFólk
None