Rauð jól - sex andvökunætur

Auglýsing

Það koma engin jól án blóðs, morða, mis­þyrm­inga og sið­blindu í fal­legum umbúðum undir fag­ur­lega skreyttu tré. Til að öðl­ast hinn sanna jóla­frið í hjarta þarf að vaka fram á rauða jóla­nótt, skjálf­andi með hálf­melta Waldorfsal­at­sælu í háls­inum yfir­ nýj­ustu tíð­indum úr svörtu ímynd­un­ar­afli okkar víð­lesn­ustu höf­unda, eða þá ­djarfra frum­herja á hinum stóra alþjóð­lega krimma­mark­aði.

Hlýtur þessu hlý­skeið­i nor­rænna glæpa­sagna ekki bráðum að linna? Ég er kannski ekki að kalla eftir enda­lok­un­um, ­meira að búast við þeim. Tvær blikur má svo sem sjá á lofti: Þreytu­merkin sem komin eru á afurðir sumra fram­línu­mann­anna og svo geng­is­fell­ingu glæpanna sem ­lýsir sér í sífellt sadísk­ari morð­um, klikk­aðri raðmorð­ingjum og – að því virð­ist vera óhjá­kvæmi­legt – hroða­legri með­ferð á konum og börn­um. Allt til að ná áhrifum sem áður feng­ust með því einu að drepa ein­hvern. Jafn­vel með­ ­ar­seniki í bóka­her­berg­inu eins og hjá frú Christi­e-M­all­ow­an. Hlýtur ekki að vera ein­hver enda­stöð, og er hún kannski í sjón­máli?

Arn­aldur Ind­riða­son fellur ekki í síð­ar­i ­synda­flokk­inn, en því miður kemur hans nafn ansi hratt upp í leit að dæmum um þann fyrri. Fólk þarf að vera nokkuð ein­arðir aðdá­end­ur, sýn­ist mér, til að f­inn­ast afurðir síð­ustu ára vera mikið meira en skugga­myndir meist­ara­verk­anna. Alltaf langar mann samt í alvöru end­ur­komu.

Auglýsing

Þýska húsið.



Hún verður ekki núna. Þó er Þýska húsið svo sem alveg traust­lega smíðuð saga með áhuga­verð­u ­sögu­sviði í miðju her­námi og teng­ingum við bæði njósnir og mann­bóta­stefnu þýsku nas­ist­anna. Með ástum og afbrýði í bland. Þetta er bara ekki alveg nóg­u krassandi eða spenn­andi. Ekki bætir úr skák að nýja rann­sókn­arpar­ið, Fló­vent og T­hor­son, er heldur lit­laust og hið áhuga­verða við þann síð­ar­nefnda (­skápa­hommskan og vest­ur­ís­lenskan) klisju­legt (hið fyrra) og van­nýtt (það ­síð­ar­a). Eigum við í alvöru að trúa því að ekk­ert af sér­kennum mál­far­s Winnipeg-ís­lend­inga hafi ratað inn í mál­far Thor­sons? Sér Arn­aldur í alvöru enga mögu­leika á að gleðja okkur með slíkum árekstr­ar­mögu­leik­um?

Nýjasta bók Yrsu Sig­urð­ar­dótt­ur er síðan ágætt dæmi um síð­ari ógæfu­merkin í lífi norð­ur­slóða­krimmans. Hér­ seilist hún fjári langt í hroða­leg­heit­unum og lætur m.a. skipta einu

Sogið. fórn­ar­lambi í helm­inga með hjálp jepp­lings í bíla­kjall­ara. Rót atburða Sogs­ins er hroða­legur glæpur í for­tíð­inni og and­styggi­leg yfir­hilm­ing valda­kerfis og ­feðra­veld­is.

Þetta er hag­an­lega sam­an­ ­sett og býsna spenn­andi, allt að því and­vöku­kveikj­andi. Yrsu tekst líka hér að ­skrifa sig fram­hjá ann­mörkum sínum sem rit­höf­und­ar, t.d. með því að stilla sam­töl­u­m í hóf, en hún hefur að mínu mati aldrei náð tökum á list díalógs­ins. Á mót­i ­gefur hún sér full-­lausan taum­inn í að lýsa sál­ar­á­standi hinna held­ur ó­á­huga­verðu aðal­per­sóna. Eng­inn stendur henni samt á sporði við að fanga og halda athygli manns, jafn­vel í gegnum þykka snjó­skafla af óþörfum lýs­ing­um. Sogið er með því betra sem ég hef lesið af Yrsu­bók­um. Ein­hver hefði samt átt að beita neit­un­ar­valdi á nafn­ið.

Það er svo­lítið eins og Ágúst Borg­þór Sverr­is­son hafi ekki verið fylli­lega sann­færður um hvort Inn í myrkrið ætti að vera krimmi eða ekki. Reyndar voru bækur á gráa svæð­in­u við jaðar glæpa­sagn­anna áber­andi í fyrra en Ágúst er frekar ein­mana þar núna í þess­ari ágæt­lega skrif­uðu sögu sem nær kannski ekki fyllstu áhrif­um.



Inn í myrkrið.Sögu­efni Ágústs kallar að vissu leyti á þetta form. Vamm­laus maður (eða svo gott sem) sog­ast að ­sam­fé­lag­inu á jaðr­in­um, bæði vegna þeirra hlut­lægu ástæðna að ganga erinda smá­krimmans bróður síns og svo er hann rek­inn áfram af lífs­leiða og alkó­hólknú­inni sjálfseyð­ing­ar­hvöt. Fyrir mína parta hefði sögu­hetjan Ósk­ar­s mátt sog­ast af meiri krafti og dýpra niður í und­ir­heimanna, ekki síst vegna þess hve glæpa­kóng­ur­inn Sig­mar er mikil afburða­per­sóna í bók­inni. Inn í myrkrið ­lifnar á snerti­flötum Ósk­ars og Sig­mars, en hvunn­dags­bjástur Ósk­ars er held­ur dauft sögu­efni, sam­band hans við konu og dóttur ein­kenni­lega spennu­laust mið­að við fram­ferði hans og svo hefði ég kosið jafn­ari stíg­andi, og að Ágúst og Óskar ­gengju myrkr­inu og höfð­ingja þess afdrátt­ar­lausar á hönd.

Líkt og Ágúst glímir Lilja Sig­urð­ar­dótt­ir við eina af þrautum ákveð­innar teg­undar glæpa­sagnaplotta: að láta venju­legt fólk sog­ast inn í glæpa­heim­inn án þess að les­and­inn spyrj­i hinnar aug­ljósu spurn­ing­ar: Hvernig er það, hefur þessi sögu­hetja aldrei les­ið krimma?

Það er eina skýr­ingin á ýmsum af ákvörð­unum Sonju í Gildrunni. Bæði hvernig hún hefur fest í henni og furðu­legar áætl­anir um hvernig hún gæti sloppið án þess að hún og ­son­ur­inn ungi 

Gildran.bíði tjón. Svona í ljósi þess að allir í fíkni­efna­heim­inum sem hafa hana á valdi sínu eru nákvæm­lega eins og svo­leiðis karakt­erar eru í öll­u­m hinum bók­un­um. Og Sonja virð­ist hafa haft nógan tíma til að lesa meðan hún var ­gift sínum bankster, því ekki virð­ist hún eiga nokkurn náms- eða starfs­feril að baki áður en hún verður skyndi­lega feik­i­út­sjón­ar­samur og ver­ald­ar­van­ur dópsmygl­ari. Þar fyrir utan er Gildran bara þokka­lega spenn­andi og skart­ar lang­flottasta og óvæntasta plott-t­visti ver­tíð­ar­inn­ar. Nefni­lega … djók. Þið verðið bara að lesa hana sjálf. Þið sjáið það þegar það kem­ur.

Dimma er önnur bókin sem ég les eftir Ragnar Jón­as­son ­Siglu­fjarð­ar­goða og klár­lega betri en hin fyrri. Af­skap­lega dæmi­gerð en prýði­lega smíðuð flétta þar sem hinn klass­íski ein­fari ­rann­sakar mál sem aðrir hafa klúðr­að. Hér er það rúss­neskur hæl­is­leit­andi sem aug­ljós­lega hefur ekki framið sjálfs­morð og hin roskna lög­reglu­kona Hulda ­leitar morð­ingj­ans. Og finnur hann. Það ætti svo sem ekk­ert að koma á óvart, og varla neinni spennu spillt þó því sé ljóstrað upp. Þó verður að segj­ast að ­sögu­lokin eru 

Dimma.með þónokkuð öðru sniði en algeng­ast er. Sem er gott. Held ég.

Þrennt lýtir bók­ina nokk­uð ­fyrir minn smekk. Upp­runa­saga lög­reglu­kon­unnar er ótta­lega snerti­punkta­laus við efni bók­ar­innar og frekar óáhuga­verð í því rýra formi sem hún fær hér. Sagan af að­drag­anda glæps­ins er með öllu ótrú­verð­ug. Og upp­ljóstr­anir um skelfi­lega hluti í for­tíð Huldu hafa enga þá þýð­ingu sem rétt­lætir að hafa þá með. Sagan af Dimmu virkar á mig eins og höf­undi hafi ekki þótt bókin alveg nógu krassand­i og ákveðið að bæta einu barn­a­níði við til að auka hroll­inn. Það er tískan í dag.

Krimmar eru ­for­múlu­bók­mennt­ir. Gott ef sumir fremstu fram­leið­endur játa ekki kinn­roða­laust að skrifa fyrsta upp­kast í Excel. Bók­mennta­snobb­arar eins og ég eiga til að ­kalla eftir djarfari til­brigð­um, meiri ólík­ind­um. En verða oftar en ekki fyr­ir­ von­brigðum þegar þeim verður að ósk sinn­i. 

Ég verð að játa að ég vissi ekki al­veg hvað á mig stóð veðrið lengi vel við lestur nýj­ustu bókar Sól­veigar Páls­dótt­ur, sem ég hef reyndar ekk­ert lesið eftir áður. En þeg­ar heyrn­ar­laust sænskt 

Flekklaus.vöðva­búnt flytur inn á heim­ili lög­reglu­manns í bata eft­ir krabba­meins­með­ferð til að und­ir­strika kröfur systur sinnar um að löggan lát­i ­sönn­un­ar­gögn úr ára­tuga­gömlu saka­máli hverfa er les­and­inn nokkuð óviss um hvar hann er stadd­ur. Ger­ist Flekklaus í landi nor­ræna rökk­ur­krimmans eða kannski heima hjá Dario Fo? Jafn­vel í stáss­stof­unni hjá Ionesco gamla?

Senni­lega væri bók­in ­traust­ari ef Sól­veig hefði tekið skýr­ari afstöðu og und­ir­byggt hina ó­lík­inda­legu atburð­ar­rás bet­ur. Ekki síst það sem snýr að sál­ar- og ­fjöl­skyldu­lífi Guð­geirs lög­reglu­manns. Blá­þræð­irnir eru ansi mjóir og blá­ir. En ­samt. Þessi furðu­legi næst­u­m-farsi er fjári skemmti­leg­ur. Ætli Flekk­laus yrð­i ekki þrátt fyrir allt fyrir val­inu ef ég ætti að velja jólanæt­ur­lesn­ingu úr krimma­bunk­an­um. Ekk­ert barn­a­níð, engum kastað fyrir hungruð tígris­dýr, ekk­ert man­sal.

Og þjóð sem borð­ar­ ­syk­ur­brún­aðar kart­öflur kippir sér auð­vitað ekk­ert upp við rök­leysur á jóla­nótt.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorsteinn Már stígur til hliðar sem forstjóri Samherja
Þorsteinn Már Baldvinsson hefur ákveðið að stíga til hliðar sem forstjóri Samherja á meðan að rannsókn á viðskiptaháttum fyrirtækisins í Namibíu og víðar stendur yfir. Björgólfur Jóhannesson tekur við.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Farið fram á að rannsóknarnefnd verði skipuð um fjárfestingarleiðina
Þrír stjórnmálaflokkar leggja til að skipuð verði rannsóknarnefnd um fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands. Hún á að greina hvaðan þeir tugir milljarðar króna sem færðir voru inn í landið í gegnum hana komu og opinbera hverjir fengu að nýta sér leiðina.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Fiskar sá sem rær
Kjarninn 14. nóvember 2019
Miðflokkurinn fékk 81 milljón króna í ríkisframlög
Miðflokkurinn er búinn að hreinsa upp skuldir sem hann stofnaði til þegar hann tók þátt í þingkosningunum 2017. Eigið fé flokksins fór úr því að vera verulega neikvætt 2017 í að vera jákvætt í fyrra, að uppistöðu vegna ríkisframlaga.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Skúli í Subway ákærður ásamt samstarfsmönnum
Ákæran byggir á því að millifærslur af reikningum félags, í aðdraganda gjaldþrots þess, hafi rýrt virði félagsins og kröfuhafa þess.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Guðlaugur Þór: Ekki gott fyrir orðspor Íslands erlendis
Afhjúpandi umfjöllun Kveiks á RÚV, sem byggir á 30 þúsund skjölum sem Wikileaks hefur birt, hefur dregið mikinn dilk á eftir sér.
Kjarninn 13. nóvember 2019
SFS: Alvarlegar ásakanir og allir verða að fara að lögum
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segja að það sé sjálfsögð krafa að öll fyrirtæki fari að lögum.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Eimskip lækkaði um tæp fimm prósent – Samherji stærsti hluthafinn
Félög í Kauphöllinni þar sem Samherji er stór hluthafi lækkuðu í virði í dag.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiFólk
None