Rauð jól - sex andvökunætur

Auglýsing

Það koma engin jól án blóðs, morða, misþyrminga og siðblindu í fallegum umbúðum undir fagurlega skreyttu tré. Til að öðlast hinn sanna jólafrið í hjarta þarf að vaka fram á rauða jólanótt, skjálfandi með hálfmelta Waldorfsalatsælu í hálsinum yfir nýjustu tíðindum úr svörtu ímyndunarafli okkar víðlesnustu höfunda, eða þá djarfra frumherja á hinum stóra alþjóðlega krimmamarkaði.

Hlýtur þessu hlýskeiði norrænna glæpasagna ekki bráðum að linna? Ég er kannski ekki að kalla eftir endalokunum, meira að búast við þeim. Tvær blikur má svo sem sjá á lofti: Þreytumerkin sem komin eru á afurðir sumra framlínumannanna og svo gengisfellingu glæpanna sem lýsir sér í sífellt sadískari morðum, klikkaðri raðmorðingjum og – að því virðist vera óhjákvæmilegt – hroðalegri meðferð á konum og börnum. Allt til að ná áhrifum sem áður fengust með því einu að drepa einhvern. Jafnvel með arseniki í bókaherberginu eins og hjá frú Christie-Mallowan. Hlýtur ekki að vera einhver endastöð, og er hún kannski í sjónmáli?

Arnaldur Indriðason fellur ekki í síðari syndaflokkinn, en því miður kemur hans nafn ansi hratt upp í leit að dæmum um þann fyrri. Fólk þarf að vera nokkuð einarðir aðdáendur, sýnist mér, til að finnast afurðir síðustu ára vera mikið meira en skuggamyndir meistaraverkanna. Alltaf langar mann samt í alvöru endurkomu.

Auglýsing

Þýska húsið.


Hún verður ekki núna. Þó er Þýska húsið svo sem alveg traustlega smíðuð saga með áhugaverðu sögusviði í miðju hernámi og tengingum við bæði njósnir og mannbótastefnu þýsku nasistanna. Með ástum og afbrýði í bland. Þetta er bara ekki alveg nógu krassandi eða spennandi. Ekki bætir úr skák að nýja rannsóknarparið, Flóvent og Thorson, er heldur litlaust og hið áhugaverða við þann síðarnefnda (skápahommskan og vesturíslenskan) klisjulegt (hið fyrra) og vannýtt (það síðara). Eigum við í alvöru að trúa því að ekkert af sérkennum málfars Winnipeg-íslendinga hafi ratað inn í málfar Thorsons? Sér Arnaldur í alvöru enga möguleika á að gleðja okkur með slíkum árekstrarmöguleikum?

Nýjasta bók Yrsu Sigurðardóttur er síðan ágætt dæmi um síðari ógæfumerkin í lífi norðurslóðakrimmans. Hér seilist hún fjári langt í hroðalegheitunum og lætur m.a. skipta einu

Sogið. fórnarlambi í helminga með hjálp jepplings í bílakjallara. Rót atburða Sogsins er hroðalegur glæpur í fortíðinni og andstyggileg yfirhilming valdakerfis og feðraveldis.

Þetta er haganlega saman sett og býsna spennandi, allt að því andvökukveikjandi. Yrsu tekst líka hér að skrifa sig framhjá annmörkum sínum sem rithöfundar, t.d. með því að stilla samtölum í hóf, en hún hefur að mínu mati aldrei náð tökum á list díalógsins. Á móti gefur hún sér full-lausan tauminn í að lýsa sálarástandi hinna heldur óáhugaverðu aðalpersóna. Enginn stendur henni samt á sporði við að fanga og halda athygli manns, jafnvel í gegnum þykka snjóskafla af óþörfum lýsingum. Sogið er með því betra sem ég hef lesið af Yrsubókum. Einhver hefði samt átt að beita neitunarvaldi á nafnið.

Það er svolítið eins og Ágúst Borgþór Sverrisson hafi ekki verið fyllilega sannfærður um hvort Inn í myrkrið ætti að vera krimmi eða ekki. Reyndar voru bækur á gráa svæðinu við jaðar glæpasagnanna áberandi í fyrra en Ágúst er frekar einmana þar núna í þessari ágætlega skrifuðu sögu sem nær kannski ekki fyllstu áhrifum.


Inn í myrkrið.Söguefni Ágústs kallar að vissu leyti á þetta form. Vammlaus maður (eða svo gott sem) sogast að samfélaginu á jaðrinum, bæði vegna þeirra hlutlægu ástæðna að ganga erinda smákrimmans bróður síns og svo er hann rekinn áfram af lífsleiða og alkóhólknúinni sjálfseyðingarhvöt. Fyrir mína parta hefði söguhetjan Óskars mátt sogast af meiri krafti og dýpra niður í undirheimanna, ekki síst vegna þess hve glæpakóngurinn Sigmar er mikil afburðapersóna í bókinni. Inn í myrkrið lifnar á snertiflötum Óskars og Sigmars, en hvunndagsbjástur Óskars er heldur dauft söguefni, samband hans við konu og dóttur einkennilega spennulaust miðað við framferði hans og svo hefði ég kosið jafnari stígandi, og að Ágúst og Óskar gengju myrkrinu og höfðingja þess afdráttarlausar á hönd.

Líkt og Ágúst glímir Lilja Sigurðardóttir við eina af þrautum ákveðinnar tegundar glæpasagnaplotta: að láta venjulegt fólk sogast inn í glæpaheiminn án þess að lesandinn spyrji hinnar augljósu spurningar: Hvernig er það, hefur þessi söguhetja aldrei lesið krimma?

Það er eina skýringin á ýmsum af ákvörðunum Sonju í Gildrunni. Bæði hvernig hún hefur fest í henni og furðulegar áætlanir um hvernig hún gæti sloppið án þess að hún og sonurinn ungi 

Gildran.bíði tjón. Svona í ljósi þess að allir í fíkniefnaheiminum sem hafa hana á valdi sínu eru nákvæmlega eins og svoleiðis karakterar eru í öllum hinum bókunum. Og Sonja virðist hafa haft nógan tíma til að lesa meðan hún var gift sínum bankster, því ekki virðist hún eiga nokkurn náms- eða starfsferil að baki áður en hún verður skyndilega feikiútsjónarsamur og veraldarvanur dópsmyglari. Þar fyrir utan er Gildran bara þokkalega spennandi og skartar langflottasta og óvæntasta plott-tvisti vertíðarinnar. Nefnilega … djók. Þið verðið bara að lesa hana sjálf. Þið sjáið það þegar það kemur.

Dimma er önnur bókin sem ég les eftir Ragnar Jónasson Siglufjarðargoða og klárlega betri en hin fyrri. Afskaplega dæmigerð en prýðilega smíðuð flétta þar sem hinn klassíski einfari rannsakar mál sem aðrir hafa klúðrað. Hér er það rússneskur hælisleitandi sem augljóslega hefur ekki framið sjálfsmorð og hin roskna lögreglukona Hulda leitar morðingjans. Og finnur hann. Það ætti svo sem ekkert að koma á óvart, og varla neinni spennu spillt þó því sé ljóstrað upp. Þó verður að segjast að sögulokin eru 

Dimma.með þónokkuð öðru sniði en algengast er. Sem er gott. Held ég.

Þrennt lýtir bókina nokkuð fyrir minn smekk. Upprunasaga lögreglukonunnar er óttalega snertipunktalaus við efni bókarinnar og frekar óáhugaverð í því rýra formi sem hún fær hér. Sagan af aðdraganda glæpsins er með öllu ótrúverðug. Og uppljóstranir um skelfilega hluti í fortíð Huldu hafa enga þá þýðingu sem réttlætir að hafa þá með. Sagan af Dimmu virkar á mig eins og höfundi hafi ekki þótt bókin alveg nógu krassandi og ákveðið að bæta einu barnaníði við til að auka hrollinn. Það er tískan í dag.

Krimmar eru formúlubókmenntir. Gott ef sumir fremstu framleiðendur játa ekki kinnroðalaust að skrifa fyrsta uppkast í Excel. Bókmenntasnobbarar eins og ég eiga til að kalla eftir djarfari tilbrigðum, meiri ólíkindum. En verða oftar en ekki fyrir vonbrigðum þegar þeim verður að ósk sinni. 

Ég verð að játa að ég vissi ekki alveg hvað á mig stóð veðrið lengi vel við lestur nýjustu bókar Sólveigar Pálsdóttur, sem ég hef reyndar ekkert lesið eftir áður. En þegar heyrnarlaust sænskt 

Flekklaus.vöðvabúnt flytur inn á heimili lögreglumanns í bata eftir krabbameinsmeðferð til að undirstrika kröfur systur sinnar um að löggan láti sönnunargögn úr áratugagömlu sakamáli hverfa er lesandinn nokkuð óviss um hvar hann er staddur. Gerist Flekklaus í landi norræna rökkurkrimmans eða kannski heima hjá Dario Fo? Jafnvel í stássstofunni hjá Ionesco gamla?

Sennilega væri bókin traustari ef Sólveig hefði tekið skýrari afstöðu og undirbyggt hina ólíkindalegu atburðarrás betur. Ekki síst það sem snýr að sálar- og fjölskyldulífi Guðgeirs lögreglumanns. Bláþræðirnir eru ansi mjóir og bláir. En samt. Þessi furðulegi næstum-farsi er fjári skemmtilegur. Ætli Flekklaus yrði ekki þrátt fyrir allt fyrir valinu ef ég ætti að velja jólanæturlesningu úr krimmabunkanum. Ekkert barnaníð, engum kastað fyrir hungruð tígrisdýr, ekkert mansal.

Og þjóð sem borðar sykurbrúnaðar kartöflur kippir sér auðvitað ekkert upp við rökleysur á jólanótt.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
N1 er vinsælasti viðkomustaður þeirra sem hafa notað nýju ferðagjöf stjórnvalda.
Bensínstöðvar, baðlón og skyndibitastaðir vinsælust hjá notendum nýrrar ferðagjafar
Yfir 10 þúsund manns hafa nýtt nýja ferðagjöf stjórnvalda og um 50 milljónir króna verið greiddar út. Kunnugleg nöfn raða sér í efstu sæti þeirra fyrirtækja sem tekið hafa við mestu en baðlónið Sky Lagoon kemur nýtt inn á lista og tyllir sér í annað sæti.
Kjarninn 17. júní 2021
Guðjón Sigurðsson
Alþjóðlegur MND dagur 20. júní 2021
Kjarninn 17. júní 2021
Már Guðmundsson, fyrrverandi seðlabankastjóri.
Fyrrverandi seðlabankastjóri fékk fálkaorðuna
Forseti Íslands sæmdi fjórtán manns fálkaorðunni á Bessastöðum í dag.
Kjarninn 17. júní 2021
Gunnar Smári Egilsson, formaður framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokksins.
Vilja endurvekja sjálfstæðisbaráttuna
„Eins og fyrri kynslóðum tókst að umbreyta íslensku samfélagi með sjálfstæðisbaráttu almennings þá mun okkur takast það einnig. Þeim tókst það og okkur mun líka takast það.“ Sósíalistaflokkurinn sendi frá sér tilkynningu í tilefni af 17. júní.
Kjarninn 17. júní 2021
Ólafur Ólafsson
Mannréttindadómstóll Evrópu vísar kæru Ólafs Ólafssonar frá
MDE hafnaði í morgun með afgerandi hætti að Rannsóknarnefnd Alþingis hefði brotið gegn rétti Ólafs Ólafssonar til réttlátar málsmeðferðar.
Kjarninn 17. júní 2021
Dánartíðni var hærri í öllum öðrum EES-löndum, ef miðað er við sögulegt meðaltal.
Umframdánartíðnin minnst á Íslandi
Minnsti munur var á mánaðarlegri dánartíðni og sögulegu meðaltali hennar hér á landi af löndum EES.
Kjarninn 17. júní 2021
Sjúkratryggingar Íslands greiða stærstan hluta af þjónustu sem veitt er á Heilsustofnuninni í Hveragerði.
Lítið gerst í úttekt á Heilsustofnun í Hveragerði og óvíst hvort henni verði haldið áfram
Fyrir rúmum tveimur árum var gerður nýr þjónustusamningur við Heilsustofnunina í Hveragerði. Skömmu síðar var upplýst um rekstrarkostnað sem vakti upp spurningar. Ráðist var í úttekt á starfseminni í kjölfarið. Hún hefur engu skilað.
Kjarninn 17. júní 2021
Eimskip viðurkennir brot sín og greiðir einn og hálfan milljarð í sekt.
Eimskip viðurkennir alvarleg samkeppnislagabrot og fær 1,5 milljarða sekt
Eimskip hefur viðurkennt að hafa viðhaft ólögmætt samráð við Samskip árum saman og greiðir 1,5 milljarð króna í sekt vegna máls sem hefur verið til rannsóknar frá 2013. Samskip eru enn til rannsóknar hjá Samkeppniseftirlitinu.
Kjarninn 16. júní 2021
Meira úr sama flokkiFólk
None