Sádí-Arabía reynir að ná tökum á orkuiðnaði Asíu

Olíustórveldið Sádí-Arabía hefur að undanförnu stigið stór skref í þá átt, að ná tökum á orkuiðnaði Asíu. Um 70 prósent af olíuútflutningi fer nú til Asíu, sem er mikil breyting frá því sem áður var. Lágt olíuverð gerir Sádí-Arabíu lífið leitt.

Olía
Auglýsing

Sádí-­Ar­abía er olíu­stór­veldi þrátt fyrir að telj­ast lítil þjóð á mæli­kvarða íbúða­fjöld­ans, með um 30 millj­ónir íbúa, miðað við tölur Alþjóða­bank­ans árið 2014. Landið er það fjórt­ánda stærsta í heim­inum þegar kemur að flat­ar­máli.

Að und­an­förnu hefur ríkið breytt um stefnu í olíu­út­flutn­ingi sínum og veðjar á að meg­in­eft­ir­spurn eftir olíu í fram­tíð­inni, verði í Asíu, þar sem miklar innri breyt­ingar með vax­andi neyslu milli­stéttar og auk­inni alþjóða­væð­ingu við­skipta­lífs muni ýta undir olíu­notk­un, á meðan aðrir orku­gjafar vaxi jafnt og þétt á Vest­ur­lönd­um. 

Skuld­bind­ingar um að minnka losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda munu ekki stöðva þessa þró­un, heldur freka skerpa á mun­inum á milli mark­aða sem eru þró­aðir og síðan þeirra sem telj­ast van­þró­að­ir.

Auglýsing

Ein­blína á inn­viði

Sam­kvæmt frétt Bloomberg frá því í dag, reyna Sádí-­Ara­bar allt hvað þeir geta til að ná tökum á mark­aðnum í Asíu, meðal ann­ars með því að kaupa upp eign­ar­hluti í félögum sem geta liðkað fyrir við­skiptum og „læst“ við­skipta­vini inni, eins og það er orð­að. Þar bein­ast spjótin meðal ann­ars að olíu­hreinsi­stöðvum og öðrum innviðum í olíu­iðn­að­i. 

Nýlega vakti athygli að olíu­fé­lag Sádí-­Ar­ab­íu, Saudi Arabian Oil Co., keypti 65 pró­sent hlut í olíu­hreins­un­ar­stöð í Suð­ur­-Kóreu, Kor­ea’s Onsan Refinery. Þetta þykja vera dæmi­gerð við­skipti fyrir þá stefnu sem Sádí-­Ar­abía hefur haft í Banda­ríkj­unum á und­an­förnum ára­tug­um. Saudi Arabian Oil Co. keypti fyrir þrjá­tíu árum, þegar verð féll hratt og erf­ið­leikar komu fram í olíu­iðn­aði, stóra eign­ar­hluti í þremur olíu­hreinsi­stöðvum í Texas og Lou­isi­ana. Þetta reynd­ust árang­urs­ríkar fjár­fest­ingar sem hjálp­uðu til við að efla olíu­við­skipti við Banda­rík­in, og stjórna mark­aðn­um.

Bloomberg greinir frá því í dag að Motiva Enter­prises LLC, sem Ara­mco, dótt­ur­fé­lag hins opin­bera olíu­fé­lags Sádí-­Ara­ba, á helm­ings­hlut í, flutti inn 65 millj­ónir tunna af olíu til Banda­ríkj­anna á fyrstu átta mán­uðum þessa árs. Það er um þrefalt meira magn en Exxon­Mobil flutti inn frá Sádí-­Ar­abíu á sama tíma. Lyk­il­at­riði í þessum við­skiptum er sögð ver sú, að hafa hags­muni beggja vegna borðs­ins, og getað þannig fest betur niður við­skipta­sam­bandið og fest það í sessi. 



Langt í land ennþá

Um 68 pró­sent af öllum olíu­út­flutn­ingi Sádí-­Ar­abíu fer nú til Asíu, en inn­viða­fjár­fest­ingar Sádí-­Ar­abíu í olíu­iðn­aði í álf­unni, þar sem 60 pró­sent mann­kyns­ins býr (4,4 millj­arðar íbú­a), eru samt langt frá því að vera jafn umfangs­miklar hlut­falls­lega, og þær hafa verið í Banda­ríkj­unum á und­an­förnum ára­tug­um. Þær fjár­fest­ingar lögðu grunn­inn að miklum við­skipta­hags­munum gagn­vart Banda­ríkj­un­um. Um 20 pró­sent af olíu­út­flutn­ingi Sádí-­Ar­abíu eru til Banda­ríkj­anna og Suð­ur­-Am­er­íku, en það er ekki síður við­skipti sem tengj­ast inn­viða­fjár­fest­ingum í Banda­ríkj­unum sem eru mik­il­væg og mikil að umfangi. Heild­ar­virði olíu­út­flutn­ings, miðað við árið 2014, var um 285 millj­arðar Banda­ríkja­dala, sam­kvæmt upp­lýs­ingum OPEC.

Póli­tísk spenna og stríðs­á­tök

En staðan er við­kvæm um þessar mund­ir. Það er ekki aðeins að lágt olíu­verð - fall úr 110 Banda­ríkja­dölum niður í um 40 dali á ein­ungis fimmtán mán­uðum sé miðað við tunnu af hrá­olíu - hafi sært hið ógn­ar­sterka rík­is­ol­íu­fé­lag Sádí-­Ar­ab­íu, heldur eru stríðs­á­tök, póli­tísk spenna og flóknir við­skipta­hags­munir ann­arra ríkja einnig að setja strik í reikn­ing­inn. Írak, þar sem stríðs­á­tök setja mark sitt á lífið alla daga, á landa­mæri að Sádí-­Ar­abíu ásamt Kúveit, Oman, Jem­en, og Jórdan­ínu, og Sýr­land er ekki langt und­an. 

Þetta hefur meðal ann­ars leitt til þess að ríki heims­ins hafa þrýst á Sádí-­Araba um að leggja sitt af mörkum til að stilla til friðar á þessu svæði, en talið er að allt að tólf millj­ónir manna séu nú á flótta í nágranna­ríkj­un­um, einkum vegna átaka í Írak og Sýr­landi. Sádí-­Ara­bar hafa ekki tekið á móti flótta­mönn­um, nema sára­fáum miðað við heild­ar­um­fang­ið, og hafa ekki sýnt sam­starfsvilja um leggja sitt af mörkum þegar kemur að þessum umfangs­mesta mann­úð­ar­vanda vegna flótta­manna frá seinna stríði. Sam­komu­lag, þar sem Sádí-­Ara­bar skuld­binda sig til að vinna gegn hryðju­verk­um, er nýlega frá­geng­ið, og erfitt að segja til um hver áhrifin af því verða. En mark­miðið er að auka hlut­verk Sádí-­Ar­abíu þegar kemur að því að stilla til frið­ar.

Þessi staða gerir stöð­una enn snún­ari fyrir Sádí-­Ar­ab­íu, þó stjórn­völd þar hafi sem fyrr mik­il­vægan stuðn­ing frá við­skipta­löndum sín­um, Bret­landi og Banda­ríkj­un­um.

Olíuviðskipti Sádí-Arabíu. Mynd: Bloomberg.

Láta átök ekki stöðva við­skiptin

En þrátt fyrir átök, og mikla ref­skák á sviði alþjóða­stjórn­mála, þá hefur tónn­inn verið gefin í við­skipt­un­um. Sádí-­Ar­abía ein­blínir nú á að koma sér betur fyrir á mark­aðnum í Asíu. Nýr for­stjóri Ara­mco, Amir Nass­er, hefur það mark­mið að tvö­falda afköstu olíu­hreinsi­stöðva fyrir árið 2025, upp í tíu millj­ónir tunna á dag. Ef það tekst þá myndi það setja Ara­mco skör framar en Exxon Mobil á heims­vísu, þegar kemur að rekstri olíu­hreinsi­stöðv­a. 

Ein helsta áskorun Sádí-­Araba er að koma sér betur fyrir í Kína, en þar hefur rekstur olíu­hreinsi­stöðva að mestu verið á hendi kín­verskra yfir­valda. Ara­mco hefur sóst hefur því að reka olíu­hreinsi­stöð sem getur afka­stað 260 þús­und tunnum á dag, í grennd við Yunn­an, sem er við landa­mæri Laos og Víetnam. En kín­versk stjórn­völd hafa ekki opnað á þann mögu­leika nema að örlitlu leyti.

Bassam Fatt­outh, fram­kvæmda­stjóri orku­rann­sókn­ar­sviðs Oxford háskóla, segir í við­tali við Bloomberg að eitt helsta vanda­mál Sádí-­Ar­abíu í augna­blik­inu, snúi að því að kín­versk stjórn­völd hafi ekki einka­vætt inn­viði í olíu­iðn­aði enn­þá. Inn­ganga á mark­að­inn sé erf­ið­ari fyrir vik­ið. En gera má ráð fyrir að ef það ger­ist, þá muni ekki líða langur tími þar til Sádí-­Ara­bar verði mættir og til­búnir að styrkja stöðu sína. Tím­inn vinnur ekki með þeim, á meðan olíu­verð helst lágt.

Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None