Bjart yfir - Verðbólgudraugurinn lætur bíða eftir sér

Mikill uppgangur er nú i efnahagslífi Íslands, á nær alla mælikvarða. Seðlabanki Íslands telur þó að verðbólga geti aukist hratt ef hrávöruverð erlendis tekur að hækka á nýjan leik.

Þórarinn
Auglýsing

Tölu­verður upp­gangur er í íslenska hag­kerf­inu í augna­blik­in­u og útlit fyrir að sú staða hald­ist áfram næstu mán­uði. Laun eru að hækka hratt, verð­bólga er lág, 2,1 pró­sent, fast­eigna­verð á hraðri upp­leið og einka­neysla ­sömu­leið­is. Helsta ástæða þess að hag­vöxtur var 4,1 pró­sent í fyrra, sam­kvæmt bráða­birgða­töl­um, en ekki 4,6 pró­sent eins og spá Seðla­banka Íslands gerði ráð ­fyr­ir, var mikil aukn­ing í einka­neyslu og inn­flutn­ings henni sam­hliða. Almenn­ingur virð­ist því vera að njóta þess að vera með meira milli hand­anna nú en fyrir ári síð­an. Þrátt fyrir að einka­neyslan hafi auk­ist mik­ið, þá sýna tölur að skuldir heim­il­anna hafa lækkað og sparn­aður þannig auk­ist.

Þetta er meðal þess sem fram kemur í fyrsta hefti Pen­inga­mála á þessu ári, sem kom út í dag, sam­hliða vaxta­á­kvörðun Seðla­banka Ís­lands. Þá var stýri­vöxtum haldið óbreyttum í 5,75 pró­sent­um.

Auglýsing


Lágt olíu­verð hjálpar Íslandi

Það sem helst hefur haldið verð­bólgu niðri á Íslandi að und­an­förnu, að mati Seðla­banka Íslands, er mikil lækkun á olíu­verði, og hrá­vöru­verði almennt, á alþjóða­mörk­uð­um. Þá hafa launa­hækk­anir ekki þrýst verð­i ­upp ennþá að neinu ráði, en Seðla­bank­inn gerir þó ráð fyrir að verð­bólga fari hækk­andi og verði komin yfir þrjú pró­sent síðar á árinu. Í Pen­inga­málum kem­ur enn fremur fram að gert sé ráð fyrir að hrá­ol­íu­verð muni hækka í hægum skref­um á þessu ári og verði á bil­inu 44 til 58 Banda­ríka­dalir á tunnu í byrjun næsta árs. Að und­an­förnu hefur það sveifl­ast í kringum 30 Banda­ríkja­dali á tunnu, en þegar þetta er skrifað er það tæp­lega 28 Banda­ríkja­dalir á mark­aði í Banda­ríkj­unum og rúm­lega 30 þegar horft er til Norð­ursjáv­ar­ol­í­unn­ar.

Vinnu­mark­aður stækkar

Það er til marks um kraft í efna­hags­líf­inu um þessar mund­ir­ að fólki á vinnu­mark­aði fjölg­aði um 5.300 í fyrra. Á fjórða árs­fjórð­ungi 2015 vor­u 189.200 manns á aldr­inum 16–74 ára á vinnu­mark­aði, sam­kvæmt tölum sem Hag­stof­a Ís­lands birti í síð­ustu viku. Af þeim voru 183.300 starf­andi og 5.900 án vinn­u og í atvinnu­leit. Atvinnu­þátt­taka mæld­ist 81,6 pró­sent, hlut­fall starf­andi mæld­ist 79 pró­sent og atvinnu­leysi var 3,1 pró­sent.

Aðhald þarf að auka

Þrátt fyrir að bjart sé yfir hag­kerf­inu þessi miss­er­in, ­nán­ast á alla mæli­kvarða, þá segir Pen­inga­stefnu­nefndin að auka þurfi aðhald ­pen­inga­stefn­unn­ar, þá vænt­an­lega með vaxta­hækk­un­um, vegna vax­andi inn­lends verð­bólgu­þrýst­ings. Þar skipta umsamdar launa­hækk­anir einna mestu máli, mið­að við kjara­samn­inga á vinnu­mark­aði má gera ráð fyrir að laun hækki, hjá nær öll­u­m ­stétt­um, um 20 til 30 pró­sent á næstu tveimur til þremur árum. Hversu hratt þetta um ger­ast ræðst af því hvernig fram­vindan verður í hag­kerf­inu.

Áfram­hald­andi hækk­anir

Fast­eigna­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hækk­aði um 9,4 pró­sent á ár­inu 2015 og kaup­samn­ingum fjölg­aði um 17 og hálft pró­sent. Á sama tíma hækk­aði leigu­verð um 6 pró­sent. Mikil hækkun fast­eigna­verðs á síð­asta ári virð­ist í „ágætu sam­ræmi við þróun bygg­ing­ar­kostn­aðar og tekna“, segir í Pen­inga­mál­um, og horfur eru á áfram­hald­andi kröft­ugri hækkun hús­næð­is­verðs á næstu miss­er­um.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
„Látum Amazon borga“
Starfsmenn Amazon munu á svörtum föstudegi efna til mótmæla og jafnvel verkfalla á starfstöðum Amazon víða um heim. Alþýðusamband Íslands er orðið þátttakandi í alþjóðlegri herferð undir yfirskriftinni „Látum Amazon borga“.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Togarinn Júlíus Geirmundsson.
Skipstjórnarmenn hjá Samherja segjast „án málsvara og stéttarfélags“
Sautján skipstjórar og stýrimenn hjá Samherja gagnrýna eigið stéttarfélag harðlega fyrir að hafa staðið að lögreglukæru á hendur skipstjóra Júlíusar Geirmundssonar og segja umfjöllun um málið gefa ranga mynd af lífinu til sjós.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir og Katrín Jakobsdóttir
Spurði Katrínu af hverju hún væri „að mylja undir þá ríku“
Þingmaður Pírata og forsætisráðherra voru aldeilis ekki sammála á þingi í dag um það hvort stjórnvöld væru að „mylja undir þá ríku“ með aðgerðum vegna COVID-19 faraldursins.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Þórólfur: Stöndum á krossgötum
Sóttvarnalæknir segir að á sama tíma og að mikið ákall sé í samfélaginu um að aflétta takmörkunum megi sjá merki um að faraldurinn gæti verið að fara af stað enn á ný.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Ekki fleiri PS5 á Íslandi á þessu ári
Kjarninn 26. nóvember 2020
Borgin gefur ríkinu út næstu viku til að borga 8,7 milljarða króna, annars mun hún höfða mál
Reykjavíkurborg telur að hún hafi verið útilokuð frá því að hljóta framlög úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga árum saman og að sú útilokun sé bæði andstæð lögum og stjórnarskrá. Hún fer fram á 8,7 milljarða króna auk vaxta og dráttarvaxta.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Kannanir sýna að langflestir landsmenn hafi fulla trú á þeirri stefnu sem almannavarnir og heilbrigðisyfirvöld reka í baráttunni gegn COVID-19.
Lítill hljómgrunnur fyrir andstöðu við sóttvarnaraðgerðir yfirvalda
Landsmenn treysta yfirvöldum til að takast á við COVID-19 og bara tíu prósent telja að of mikið sé gert úr heilsufarslegri hættu sem starfi af faraldrinum. Gagnrýnendur finna helst hljómgrunn á meðal lítils hluta kjósenda Miðflokks og Sjálfstæðisflokks.
Kjarninn 26. nóvember 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
„Spítalinn var næstum því kominn á hliðina í þessum litla faraldri“
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir var spurður beinskeyttra spurninga um gagnrýni sem fram hefur komið á opinberar sóttvarnaraðgerðir, meðal annars frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, í viðtali í hlaðvarpsþætti á dögunum.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None