Segir íslenska neytendur fá meira úrval og gæði vegna dóms EFTA-dómstóls

EFTA-dómstóllinn í Lúxemborg hefur komist að þeirri niðurstöðu að bann íslenskra stjórnvalda við innflutningi á fersku kjöti, ferskum eggjum og vörum úr ógerilsneyddri mjólk samrýmist ekki EES-samningnum. Misjöfn viðbrögð hafa verið við dómnum í morgun.

Kjöt, ostur og egg.
Auglýsing

EFTA-­dóm­stóll­inn í Lúx­em­borg hefur kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu að íslenska leyf­is­veit­inga­kerfið fyrir inn­flutn­ing á hrárri og unn­inni kjöt­vöru, eggjum og mjólk sam­rým­ist ekki ákvæðum EES-­samn­ings­ins. Dóm­stóll­inn telur að það sé ósam­rým­an­legt fimmtu grein til­skip­un­ar­innar að skil­yrða inn­flutn­ing á slíkum vör­u­m. Hann felldi dóm í tveimur málum í morgun sem Eft­ir­lits­stofnun EFTA höfð­aði gegn íslenska rík­inu og voru sam­einuð í mál­flutn­ingi fyrir dóm­stóln­um.

Ólafur Steph­en­sen, fram­kvæmda­stjóri Félags atvinnu­rek­enda, segir að dóm­ur­inn þýði að íslenskir neyt­endur fái meira úrval og meiri gæði. Hann fagnar nið­ur­stöð­unni og það gera Sam­tök versl­unar og þjón­ustu einnig. Bænda­sam­tök Íslands lýsa aftur á móti yfir áhyggjum sínum í frétta­til­kynn­ingu sem þau sendu frá sér í kjöl­farið og telja nið­ur­stöð­una geta valdið miklu tjóni.

Í til­kynn­ingu dóm­stóls­ins segir að hann líti svo á að íslensk lög­gjöf feli í sér bann við inn­flutn­ingi á hrárri kjöt­vöru, eggjum og mjólk. Hins vegar mæli lög­gjöfin fyrir um að inn­flutn­ingur á slíkum vörum geti verið heim­ill að ákveðnum skil­yrðum upp­fyllt­um. Dóm­stóll­inn taldi að þetta leyf­is­veit­inga­kerfi fæli í sér eft­ir­lit með dýra­heil­brigði í skiln­ingi til­skip­unar Evr­ópu­sam­bands­ins um dýra­heil­brigð­is­eft­ir­lit í við­skiptum innan banda­lags­ins, en hún hefur verið tekin upp í EES-­samn­ing­inn. Þetta kemur fram í frétt FA

Auglýsing

Gagn­rýna tregðu stjórn­valda

Sam­tök versl­unar og þjón­ustu sendu þann 6. des­em­ber 2011 kvörtun á Eft­ir­lits­stofnun EFTA vegna inn­leið­ingar íslenskra stjórn­valda á reglu­gerð ESB um almennar meg­in­reglur og kröfur sam­kvæmt lögum um mat­væli, um stofnun Mat­væla­ör­ygg­is­stofn­unar Evr­ópu og um máls­með­ferð vegna öryggis mat­væla. Íslensk lög­gjöf felur í sér inn­flutn­ings­tak­mark­anir á fersku kjöti, unnu sem óunnu, kældu sem frosnu, sem og inn­mat og slát­ur­úr­gang hvort sem um ræðir svína-, nauta-, lamba-, geita- eða ali­fugla­kjöt eða kjöt af villtum dýrum og ýmsum mjólk­ur­vör­um. Inn­flytj­endur verða sam­kvæmt gild­andi lögum að sækja um leyfi og leggja fram marg­vís­leg gögn til Mat­væla­stofn­un­ar.

Sam­kvæmt SVÞ telja þau bann þetta ganga gegn ákvæðum EES-­samn­ings­ins varð­andi frjálsa vöru­flutn­inga og að eft­ir­lits­kerfi hér á landi með inn­flutn­ingi á kjöti feli í sér landamæra­eft­ir­lit sem er ekki í sam­ræmi við lög­gjöf EES-­samn­ings­ins. Að mati SVÞ hefur ekk­ert komið fram um að íslenskum stjórn­völdum sé ekki unnt að gæta að heil­brigði manna og dýra innan ramma mat­væla­lög­gjafar EES-­samn­ings­ins. Þá hafi stjórn­völd ekki sýnt fram á með rök­studdum hætti að inn­lendum hags­munum sé ógnað með inn­flutn­ingi á fersku kjöti en sam­kvæmt mat­væla­lög­gjöf EES-­samn­ings­ins eru ríkar kröfur gerðar til áhættu­mats og öryggis mat­væla og hvílir rík ábyrgð á fram­leið­endum kjöts hvað þetta varð­ar.

SVÞ benda á að dóm­ur­inn er til sam­ræmis við dóm Hér­aðs­dóms Reykja­vík­ur, og ráð­gef­andi álits EFTA-­dóm­stóls­ins í því til­tekna máli, frá því í nóv­em­ber 2016 þar sem eitt aðild­ar­fé­laga sam­tak­anna lét reyna á umræddar tak­mark­an­ir. Íslenska ríkið áfrýj­aði því máli til Hæsta­réttar og má vænta dóms vorið 2018.  

Í frétta­til­kynn­ing­unni fagna Sam­tök versl­unar og þjón­ustu nið­ur­stöðu EFTA-­dóm­stóls­ins sem er enn einn áfanga­sigur í bar­áttu sam­tak­anna í máli þessu sem hófst með kvörtun SVÞ árið 2011. Að sama skapi gagn­rýna SVÞ tregðu stjórn­valda að bregð­ast við rök­studdum og mál­efna­legum nið­ur­stöðum dóm­stóla í mál­inu. Skora sam­tökin á stjórn­völd og nýtt þing að taka á mál­inu í sam­ræmi við þjóð­rétt­ar­legar skuld­bind­ingar íslenska rík­is­ins. Er það krafa SVÞ að inn­flutn­ingur á fersku kjöti, sem unnið er í sam­ræmi við strangar sam­evr­ópskar kröfur og undir eft­ir­liti ann­arra EES-­ríkja, verði heim­il­aður hér á landi í sam­ræmi við EES-lög­gjöf.

Meira úrval og meiri gæði

Ólafur StephensenEn hvað mun þetta þýða fyrir neyt­end­ur? Ólafur Steph­en­sen, fram­kvæmda­stjóri Félags atvinnu­rek­enda, segir í sam­tali við Kjarn­ann að í fyrsta lagi þýði þessi dómur að íslenskir neyt­endur fái meira úrval og meiri gæði. Kjöt­inn­flytj­endur muni geta flutt inn gæða­kjöt og ostar sem ekki hafa sést áður í íslenskum búðum muni koma á mark­að. Hann segir að sam­keppni á sölu á ferskum eggjum muni aukast og inn­flutn­ingur á líf­rænum vörum, til að mynda eggjum og kjöti, muni aukast. Þetta ætti að stuðla að hag­stæð­ara verði og meira úrvali. 

Í fram­haldi af dómi EFTA-­dóm­stóls­ins í morgun hvetur Félag atvinnu­rek­enda stjórn­völd til að hætta þegar í stað vís­vit­andi brotum á EES-­samn­ingnum og afnema bann við inn­flutn­ingi á fersku kjöti, eggjum og vörum úr óger­il­sneyddri mjólk.

„Þessi nið­ur­staða EFTA-­dóm­stóls­ins hefur verið fyr­ir­séð lengi og kemur ekki á óvart. Þegar Alþingi ákvað á sínum tíma að við­halda inn­flutn­ings­banni gagn­vart ferskum búvörum var það að brjóta EES-­samn­ing­inn vís­vit­and­i,“ segir Ólaf­ur. „Nú getur íslenska ríkið ekki lengur dregið lapp­irnar í þessu máli. Það þarf ein­fald­lega að afnema inn­flutn­ings­bannið og leyfa inn­flutn­ing á fersku kjöti, eggjum og mjólk­ur­vörum úr óger­il­sneyddri mjólk. Það er sjálf­sagt að Ísland beiti sömu var­úð­ar­ráð­stöf­unum til að hindra salmon­ellu- og kam­fýló­bakt­ersmit og hin nor­rænu ríkin gera. Til þess að það megi verða, þarf að vinna und­ir­bún­ings­vinnu sem íslensk stjórn­völd hefðu átt að vera byrjuð á fyrir löngu og er ámæl­is­vert að hefur ekki verið gert, í ljósi þess að lengi hefur legið fyrir hvernig nið­ur­staðan yrði í þessum dóms­mál­um. Það hlýtur að verða eitt af fyrstu verkum nýrrar rík­is­stjórnar að gera gang­skör að því að Ísland upp­fylli samn­ings­skuld­bind­ingar sínar í þessum efn­um.“

Nið­ur­staðan getur valdið miklu tjóni

Bænda­sam­tök Íslands telja nið­ur­stöð­una geta valdið miklu tjóni. Þetta kemur fram í frétta­til­kynn­ingu sam­tak­anna. Þar segir að um sé að ræða þýð­ing­ar­mikið hags­muna­mál íslensks land­bún­aðar en fjöl­margir hafi bent á þá áhættu sem felst í auknum inn­flutn­ingi á hráu kjöti, óger­il­sneyddum mjólk­ur­vörum og hráum eggj­um. Þrátt fyrir mótrök fjölda aðila úr heil­brigð­is­geir­an­um, bænda og búvís­inda­manna og fleiri sem vara við óheftum inn­flutn­ingi þá kom­ist EFTA-­dóm­stóll­inn að annarri nið­ur­stöðu.

„Bænda­sam­tök Íslands harma nið­ur­stöðu dóm­stóls­ins en þau hafa um ára­bil barist gegn inn­flutn­ingi á hráu kjöti, óger­il­sneyddum mjólk­ur­vörum og hráum eggj­um. Að mati sam­tak­anna mun nið­ur­staða dóms­ins að óbreyttu geta valdið íslenskum land­bún­aði miklu tjóni og ógnað bæði lýð­heilsu og búfjár­heilsu. Ísland er ekki aðili að evr­ópskum trygg­ing­ar­sjóðum sem bæta tjón ef upp koma alvar­legar sýk­ingar í land­bún­aði og þyrfti rík­is­valdið ásamt bændum að bera slíkar byrð­ar,“ segir í til­kynn­ing­unn­i. 

Sindri SigurgeirssonSindri Sig­ur­geirs­son, for­maður Bænda­sam­tak­anna, segir dóm­inn valda von­brigðum en bændur muni ekki gef­ast upp. „Við höfum barist í þessum málum um ára­bil og erum núna að skoða næstu skref í sam­vinnu við okkar lög­fræð­inga og ráð­gjafa. Hvað sem öðru líður þá munum við áfram verja okkar stöðu sem er ein­stök. Það hefur komið skýrt fram í umræðu um þessi mál að okkar fær­ustu vís­inda­menn í sýkla­fræði og bæði manna- og búfjár­sjúk­dómum hafa varað sterk­lega við inn­flutn­ingi á hráu kjöti og öðrum þeim vörum sem geta borið með sér smit. Við eigum hreina og heil­brigða búfjár­stofna og erum heppin að því leyti að mat­væla­sýk­ingar eru fátíðar hér­lend­is. Það er bein­línis skylda okkar að við­halda þeirri góðu stöð­u,“ segir Sindri.

Íslenska rík­inu ber að breyta lögum

Í frétta­til­kynn­ingu frá atvinnu- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­inu segir að í lögum um dýra­sjúk­dóma og varnir gegn þeim og í reglu­gerð um varnir gegn því að dýra­sjúk­dómar og sýktar afurðir ber­ist til lands­ins sé kveðið á um leyf­is­veit­inga­kerfi fyrir inn­flutn­ingi á hráum kjöt­vörum, hráum eggjum og eggja­vörum og vörum úr þeim og óger­il­sneyddri mjólk. 

Íslensk stjórn­völd hafi verið þeirrar skoð­unar að leyf­is­veit­inga­kerfið sam­ræmd­ist EES-­samn­ingnum og hafi þeim sjón­ar­miðum verið haldið uppi í málsvörnum íslenska rík­is­ins. EFTA-­dóm­stóll­inn komst hins vegar að annarri nið­ur­stöð­u. 

Einnig segir í til­kynn­ing­unni að rétt sé að taka fram að þessi dómur fjallar ekki um það magn sem flutt er inn af kjöti, eggjum og mjólk til lands­ins, ein­göngu það heil­brigð­is­eft­ir­lit sem við­haft er við inn­flutn­ing á þessum vör­u­m. 

„Ljóst er að fram til þessa hafa íslensk stjórn­völd brotið gegn EES samn­ingum og þurfa nú að gera sitt ítrasta á þessu sviði til að upp­fylla þær skuld­bind­ingar sem Ísland hefur und­ir­geng­ist. Sam­kvæmt samn­ingi EFTA-­ríkj­anna um stofnun eft­ir­lits­stofn­unar og dóm­stóls skulu hlut­að­eig­andi EFTA-­ríki gera nauð­syn­legar ráð­staf­anir til að fram­fylgja dómum EFTA-­dóm­stóls­ins. Íslenska rík­inu ber sam­kvæmt þessu að breyta lögum og reglum til sam­ræmis við nið­ur­stöðu dóms­ins. Íslensk stjórn­völd munu vinna að því að heim­ildir EES-­samn­ings­ins um eft­ir­lit með inn­flutn­ingi á dýra­af­urðum verði nýtt­ar, til dæmis varð­andi salmon­ellu. Þessu tengdu verður áfram unnið að úrvinnslu á til­lögum starfs­hóps um aðgerðir til að draga úr útbreiðslu sýkla­lyfja­ó­næmra bakt­ería á Ísland­i,“ segir í til­kynn­ingu ráðu­neyt­is­ins. 

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórarinn Eyfjörð er formaður Sameykis.
„Hókuspókushagstjórn“ sem bitnar verst á almennu launafólki
Ríkisstjórnin hefur enga framtíðarsýn fyrir almenning, segir formaður Sameykis. „Hennar áhugi beinist að því að hlaða meira og hraðar undir ríka og fína fólkið og koma í veg fyrir þann óþverra að almenningur skuli mynda tærnar sínar á Tene.“
Kjarninn 7. desember 2022
Mótmæli hafa staðið yfir í Íran í tæpa þrjá mánuði.
Óvissa um framtíð írönsku siðgæðislögreglunnar
Óvissa ríkir um siðgæðislögregluna í Íran eftir að dómsmálaráðherra landsins lagði til að leggja hana niður. En hefur siðgæðislögreglan virkilega lagt niður störf eða eru þetta orðin tóm til að friðþægja mótmælendur?
Kjarninn 7. desember 2022
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Sérstaklega á að styrkja landsbyggðarmiðla sem framleiða sjónvarpsefni.
100 milljóna framlag vegna reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða fyrir sjónvarp
Ein breyting var gerð á framlögum til fjölmiðla milli fyrstu og annarrar umræðu fjárlaga. Meirihluti stjórnarflokkanna ætlar að setja 100 milljónir króna í styrki vegna „reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða eigið efni fyrir sjónvarpsstöð.“
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent