Af hverju er sumardagurinn fyrsti hátíðisdagur?

Síðastliðinn fimmtudag var sumardagurinn fyrsti. Menn virðast hafa litið á fyrsta dag sumars sem upphaf ársins hér áður fyrr. Það sést á því að aldur manna var jafnan talinn í vetrum og því hafi dagurinn verið haldinn hátíðlegur.

sumardagur-i-reykjavik_14210753649_o.jpg
Auglýsing

Sum­ar­dag­ur­inn fyrsti var á fimmtu­dag. Dag­ur­inn er tal­inn annar fimmtu­dagur eftir Leon­is­dag, sem er 11. apríl ár hver, eða með öðrum orð­um, fyrsti fimmtu­dagur eftir þann 18. apr­íl. Sum­ar­dag­ur­inn fyrsti er því aldrei fyrr en í fyrsta lagi 19. apríl og eigi síðar en 25. apr­íl.

Vís­inda­vef­ur­inn seg­ir, að þrátt fyrir að það sé hvergi sagt berum orðum í lög­um, þá hafi menn virst hafa litið á fyrsta dag sum­ars sem upp­haf árs­ins. Það sjá­ist á því að aldur manna var jafnan tal­inn í vetrum og því hafi dag­ur­inn verið hald­inn hátíð­leg­ur.

Sum­ar­gjafir voru gefnar að minnsta kosti fjórum öldum áður en jóla­gjafir fóru að tíðkast. Þá var haldin mat­ar­viesla sem þótti ganga næst jól­un­um. Fyrsti dagur sum­ars var líka frí­dagur frá vinnu og börn fengu að fara á milli bæja til að leika sér við nágranna. Þá var hann einnig helg­aður ungum stúlkum og nefndur yng­is­meyja­dag­ur. Piltar máttu þá gefa í skyn hverja þeim leist á. Þetta var sam­bæri­legt við bónda­dag­inn og konu­dag­inn á fyrsta degi þorra og góu.

Auglýsing

Á Vís­inda­vefnum kemur fram að dag­ur­inn sé hluti af miss­er­ist­al­inu sem tíðkast hafi hér á landi frá land­námi. „Ár­inu er þar skipt í tvo nærri jafn­langa helm­inga: Sum­ar­helm­ing og vetr­ar­helm­ing. Þó svalt sé oft í veðri á þessum árs­tíma er dag­ur­inn vel val­inn af for­feðr­unum því sum­arið ‒ frá sum­ar­deg­inum fyrsta og til fyrsta vetr­ar­dags á haustin ‒ er einmitt hlýrri helm­ingur árs­ins, en vet­ur­inn sá kald­ari. Sömu­leiðis verða á þessum tíma árviss fjör­brot vetr­ar­ins í háloft­unum yfir land­inu og sum­arið tekur við, þá dregur að jafn­aði mjög úr afli veð­ur­kerfa.“

Áður en róm­verska tíma­talið barst hingað með kirkj­unni höfðu Íslend­ingar komið sér upp eigin tíma­tali sem ekki virð­ist hafa verið til ann­ars stað­ar. Senni­lega hefur Íslend­ingum þótt nauð­syn­legt að hafa eitt­hvert sam­eig­in­legt tíma­við­mið eftir að þeir settu sér eigin sam­fé­lags­reglur með stofnun Alþingis snemma á 10. öld. Róm­verska tíma­talið varð virkt eftir að föst skipan komst á kirkj­una með stofnun bisk­ups­stóls eftir miðja 11. öld. Íslend­ingar köst­uðu samt gamla tíma­tal­inu ekki fyrir róða heldur lög­uðu það til svo að það lifði góðu lífi við hlið hins kirkju­lega tíma­tals og gerir enn í vönd­uðum almanök­um.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Gylfi Zoega er annar höfundur greinar sem birtist í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
„Hægt væri að banna Airbnb í þéttbýli þegar skortur er á íbúðarhúsnæði“
Ef fleiri flytja til landsins en frá því verður til flókið samspil hagstærða sem valda breytingum á eftirspurn og/ eða framboði á húsnæði með tilheyrandi verðhækkunum eða lækkunum. Tveir hagfræðingar leggja til að kerfinu verði breytt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Arnar Jónsson leikari áformar að gefa út plötu með eigin upplestri á ljóðum úr ólíkum áttum, sem hann segist vilja veita framhaldslíf.
Landskunnur leikari gefur út ljóðaplötu
„Ljóðið hefur fylgt mér frá því ég var pjakkur fyrir norðan og allar götur síðan,“ segir Arnar Jónsson leikari, sem hefur undanfarin ár safnað saman sínum uppáhaldsljóðum og hyggst nú gefa út eigin upplestur á þeim, bæði á vínyl og rafrænt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiInnlent