Af hverju er sumardagurinn fyrsti hátíðisdagur?

Síðastliðinn fimmtudag var sumardagurinn fyrsti. Menn virðast hafa litið á fyrsta dag sumars sem upphaf ársins hér áður fyrr. Það sést á því að aldur manna var jafnan talinn í vetrum og því hafi dagurinn verið haldinn hátíðlegur.

sumardagur-i-reykjavik_14210753649_o.jpg
Auglýsing

Sum­ar­dag­ur­inn fyrsti var á fimmtu­dag. Dag­ur­inn er tal­inn annar fimmtu­dagur eftir Leon­is­dag, sem er 11. apríl ár hver, eða með öðrum orð­um, fyrsti fimmtu­dagur eftir þann 18. apr­íl. Sum­ar­dag­ur­inn fyrsti er því aldrei fyrr en í fyrsta lagi 19. apríl og eigi síðar en 25. apr­íl.

Vís­inda­vef­ur­inn seg­ir, að þrátt fyrir að það sé hvergi sagt berum orðum í lög­um, þá hafi menn virst hafa litið á fyrsta dag sum­ars sem upp­haf árs­ins. Það sjá­ist á því að aldur manna var jafnan tal­inn í vetrum og því hafi dag­ur­inn verið hald­inn hátíð­leg­ur.

Sum­ar­gjafir voru gefnar að minnsta kosti fjórum öldum áður en jóla­gjafir fóru að tíðkast. Þá var haldin mat­ar­viesla sem þótti ganga næst jól­un­um. Fyrsti dagur sum­ars var líka frí­dagur frá vinnu og börn fengu að fara á milli bæja til að leika sér við nágranna. Þá var hann einnig helg­aður ungum stúlkum og nefndur yng­is­meyja­dag­ur. Piltar máttu þá gefa í skyn hverja þeim leist á. Þetta var sam­bæri­legt við bónda­dag­inn og konu­dag­inn á fyrsta degi þorra og góu.

Auglýsing

Á Vís­inda­vefnum kemur fram að dag­ur­inn sé hluti af miss­er­ist­al­inu sem tíðkast hafi hér á landi frá land­námi. „Ár­inu er þar skipt í tvo nærri jafn­langa helm­inga: Sum­ar­helm­ing og vetr­ar­helm­ing. Þó svalt sé oft í veðri á þessum árs­tíma er dag­ur­inn vel val­inn af for­feðr­unum því sum­arið ‒ frá sum­ar­deg­inum fyrsta og til fyrsta vetr­ar­dags á haustin ‒ er einmitt hlýrri helm­ingur árs­ins, en vet­ur­inn sá kald­ari. Sömu­leiðis verða á þessum tíma árviss fjör­brot vetr­ar­ins í háloft­unum yfir land­inu og sum­arið tekur við, þá dregur að jafn­aði mjög úr afli veð­ur­kerfa.“

Áður en róm­verska tíma­talið barst hingað með kirkj­unni höfðu Íslend­ingar komið sér upp eigin tíma­tali sem ekki virð­ist hafa verið til ann­ars stað­ar. Senni­lega hefur Íslend­ingum þótt nauð­syn­legt að hafa eitt­hvert sam­eig­in­legt tíma­við­mið eftir að þeir settu sér eigin sam­fé­lags­reglur með stofnun Alþingis snemma á 10. öld. Róm­verska tíma­talið varð virkt eftir að föst skipan komst á kirkj­una með stofnun bisk­ups­stóls eftir miðja 11. öld. Íslend­ingar köst­uðu samt gamla tíma­tal­inu ekki fyrir róða heldur lög­uðu það til svo að það lifði góðu lífi við hlið hins kirkju­lega tíma­tals og gerir enn í vönd­uðum almanök­um.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Magnús Halldórsson
Þögnin hættulegri
Kjarninn 21. október 2019
Rósa Björk Brynólfsdóttir
Er rétt að dæma fólk í fangelsi fyrir pólitískar skoðanir ?
Kjarninn 20. október 2019
Dagatalið mitt
Ásta Júlía Hreinsdóttir safnar fyrir útgáfukostnaði fyrir Dagatalið mitt, sem er fjölnota afmælisdagatal með texta og myndum eftir hana.
Kjarninn 20. október 2019
Árni Már Jensson
Að skilja okkur sjálf: Annar hluti
Kjarninn 20. október 2019
Paul Copley, forstjóri Kaupþings ehf.
6.400 kröfuhafar höfðu ekki sótt peningana sína
Nokkur þúsund kröfuhafa í bú Kaupþings hafa ekki sótt þá fjármuni sem þeir eiga að fá greitt í samræmi við nauðasamninga félagsins. Þeir fjármunir sem geymdir eru á vörslureikningi eru um 8,5 milljarða króna virði á gengi dagsins í dag.
Kjarninn 20. október 2019
Hvar endar tap Arion banka á United Silicon?
Arion banki á kísilmálsverksmiðju Í Helguvík sem hefur ekki verið í starfsemi í þrjú ár. Bankinn hefur fjárfest í úrbótum en óljóst er hvort að þær dugi til að koma verksmiðjunni aftur í gang. Í vikunni var bókfært virði hennar fært niður um 1,5 milljarð.
Kjarninn 20. október 2019
Örn Bárður Jónsson
Afmæliskveðja til Alþingis
Kjarninn 20. október 2019
Leikskólakennurum fækkað um 360 frá árinu 2013
Börnum af erlendum uppruna hefur fjölgað mikið á skömmum tíma. Meira en helmingur þeirra sem starfar við uppeldi og menntun er ófaglærður.
Kjarninn 20. október 2019
Meira úr sama flokkiInnlent