Af hverju er sumardagurinn fyrsti hátíðisdagur?

Síðastliðinn fimmtudag var sumardagurinn fyrsti. Menn virðast hafa litið á fyrsta dag sumars sem upphaf ársins hér áður fyrr. Það sést á því að aldur manna var jafnan talinn í vetrum og því hafi dagurinn verið haldinn hátíðlegur.

sumardagur-i-reykjavik_14210753649_o.jpg
Auglýsing

Sum­ar­dag­ur­inn fyrsti var á fimmtu­dag. Dag­ur­inn er tal­inn annar fimmtu­dagur eftir Leon­is­dag, sem er 11. apríl ár hver, eða með öðrum orð­um, fyrsti fimmtu­dagur eftir þann 18. apr­íl. Sum­ar­dag­ur­inn fyrsti er því aldrei fyrr en í fyrsta lagi 19. apríl og eigi síðar en 25. apr­íl.

Vís­inda­vef­ur­inn seg­ir, að þrátt fyrir að það sé hvergi sagt berum orðum í lög­um, þá hafi menn virst hafa litið á fyrsta dag sum­ars sem upp­haf árs­ins. Það sjá­ist á því að aldur manna var jafnan tal­inn í vetrum og því hafi dag­ur­inn verið hald­inn hátíð­leg­ur.

Sum­ar­gjafir voru gefnar að minnsta kosti fjórum öldum áður en jóla­gjafir fóru að tíðkast. Þá var haldin mat­ar­viesla sem þótti ganga næst jól­un­um. Fyrsti dagur sum­ars var líka frí­dagur frá vinnu og börn fengu að fara á milli bæja til að leika sér við nágranna. Þá var hann einnig helg­aður ungum stúlkum og nefndur yng­is­meyja­dag­ur. Piltar máttu þá gefa í skyn hverja þeim leist á. Þetta var sam­bæri­legt við bónda­dag­inn og konu­dag­inn á fyrsta degi þorra og góu.

Auglýsing

Á Vís­inda­vefnum kemur fram að dag­ur­inn sé hluti af miss­er­ist­al­inu sem tíðkast hafi hér á landi frá land­námi. „Ár­inu er þar skipt í tvo nærri jafn­langa helm­inga: Sum­ar­helm­ing og vetr­ar­helm­ing. Þó svalt sé oft í veðri á þessum árs­tíma er dag­ur­inn vel val­inn af for­feðr­unum því sum­arið ‒ frá sum­ar­deg­inum fyrsta og til fyrsta vetr­ar­dags á haustin ‒ er einmitt hlýrri helm­ingur árs­ins, en vet­ur­inn sá kald­ari. Sömu­leiðis verða á þessum tíma árviss fjör­brot vetr­ar­ins í háloft­unum yfir land­inu og sum­arið tekur við, þá dregur að jafn­aði mjög úr afli veð­ur­kerfa.“

Áður en róm­verska tíma­talið barst hingað með kirkj­unni höfðu Íslend­ingar komið sér upp eigin tíma­tali sem ekki virð­ist hafa verið til ann­ars stað­ar. Senni­lega hefur Íslend­ingum þótt nauð­syn­legt að hafa eitt­hvert sam­eig­in­legt tíma­við­mið eftir að þeir settu sér eigin sam­fé­lags­reglur með stofnun Alþingis snemma á 10. öld. Róm­verska tíma­talið varð virkt eftir að föst skipan komst á kirkj­una með stofnun bisk­ups­stóls eftir miðja 11. öld. Íslend­ingar köst­uðu samt gamla tíma­tal­inu ekki fyrir róða heldur lög­uðu það til svo að það lifði góðu lífi við hlið hins kirkju­lega tíma­tals og gerir enn í vönd­uðum almanök­um.

Meira úr sama flokkiInnlent