Hannes segir Breta skulda Íslendingum afsökunarbeiðni

Beiting hryðjuverkalaganna bresku gegn Íslandi var ruddaleg og óþörf aðgerð og bresk stjórnvöld skulda þeim íslensku afsökunarbeiðni vegna hennar. Þetta kemur fram í skýrslu Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar sem hann skilaði til fjármálaráðherra í dag.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Auglýsing

Beit­ing hryðju­verka­lag­anna bresku 8. októ­ber 2008 gegn Lands­bank­an­um, Seðla­bank­anum og Fjár­mála­eft­ir­lit­inu var rudda­leg og óþörf aðgerð og bresk stjórn­völd skulda þeim íslensku afsök­un­ar­beiðni vegna henn­ar. Þetta kemur fram í skýrslu Félags­vís­inda­stofn­unar Háskóla Íslands um erlenda áhrifa­þætti banka­hruns­in, sem Hannes Hólm­steinn Giss­ur­ar­son pró­fessor hafði yfir­um­sjón með, og skilað var til fjár­mála­ráð­herra í dag.

Í yfir­liti á heima­síðu ráðu­neyt­is­ins þar sem teknar eru saman helstu nið­ur­stöður skýrsl­unnar kemur fram að Mervyn King lávarð­ur, hafi sagt við Hannes að beit­ing hryðju­verka­lag­anna hafi verið Bretum til skamm­ar. Því mark­miði að koma í veg fyrir ólög­lega fjár­magns­flutn­inga hafi mátt ná með til­skip­un, sem breska Fjár­mála­eft­ir­litið gaf út til úti­bús Lands­bank­ans í Lund­únum 3. októ­ber 2008.

Hannes segir bresk stjórn­völd hafa mis­munað þeim tveimur bresku bönkum sem voru í eigu Íslend­inga, Herita­ble og KSF, í októ­ber­byrjun 2008, með því að bjarga öllum breskum börnkum nema hinum íslensku. Þeim hafi verið neitað um fyr­ir­greiðslu og lokað með til­skip­un­um. Mis­munun á grund­velli þjónernis gangi gegn reglum um innri markað Evr­ópu en Hannes vekur athygli á því að það mál hafi samt ekki verið tekið upp af fram­kvæmda­stjórn ESB.

Auglýsing

Þá segir Hannes að Íslend­ingar hafi ekki mis­munað á grund­velli þjóð­ern­is, þegar þeir settu neyð­ar­lögin 6. októ­ber 2008. Þannig hafi breskir inni­stæðu­eig­endur notið sama for­gangs og íslensk­ir. Íslenska þjóðin hafi hvorki borið laga­lega né sið­ferði­lega ábygð á skuld­bind­ingum bank­anna. Hann segir mál­flutn­ing Breta í Ices­a­ve-­deil­unni því ekki hafa verið á rökum reistur og að bresk stjórn­völd skuldi íslensku þjóð­inni afsök­un­ar­beiðni vegna beit­ingar hryðju­verka­lag­anna og fram­göng­unnar í Ices­a­ve-­mál­inu.

Hannes segir að einn almennan lær­dóm fyrir Evr­ópu og raunar allan heim megi draga af við­brögðum íslenskra stjórn­valda við banka­hrun­inu: Með því að gera inn­stæðu­eig­endur að for­gangs­kröfu­höfum í bú banka verður óþarft að veita bönkum rík­is­á­byrgð, og þannig minnkar freistni­vandi (moral haz­ard) banka.

Tvær aðgerðir eru í skýrsl­unni sagðar hafa skipt miklu máli um þá keðju­verkun sem varð í banka­hrun­inu. Að Danske bank neit­aði Glitni um fyr­ir­greiðslu í sept­em­ber 2008, þegar hann ætl­aði að selja hinn norska banka sinn, með þeim afleið­ingum að Glitnir varð að leita til Seðla­bank­ans um neyð­ar­lán. „Það setti af stað banka­hrun­ið. Breska fjár­mála­eft­ir­litið lok­aði KSF 8. októ­ber með þeim afleið­ing­um, að móð­ur­fé­lagið á Íslandi, Kaup­þing, féll því að lána­línur voru háðar áfram­hald­andi rekstri KSF. Það olli falli síð­asta bank­ans, sem eftir stóð.

Hannes Hólm­steinn hefur unnið að skýrsl­unni í fjögur ár. Hann­esi var falið að stýra rann­­sókn­­ar­verk­efn­inu í júlí 2014 af þáver­andi fjár­­­mála­ráð­herra, Bjarna Bene­dikts­­syni. Áætl­­aður kostn­aður við verk­efnið var tíu millj­­ónir króna og áætluð verk­­lok voru í byrjun sept­­em­ber 2015. Þau verk­­lok frest­uð­ust ítrek­að. Til stóð að kynna skýrsl­una 8. októ­ber 2017, rúmum tveimur árum eftir áætluð verk­lok, en af því varð ekki. Þá stóð til að kynna skýrsl­una 20. nóv­­em­ber 2017 en því var einnig frestað. Í pistli sem Hannes skrif­aði á vef­inn Press­una sagð­ist hann ætla að fresta skilum til að „gefa þeim, sem minnst er á í henni, kost á að skýra mál sitt, leið­rétta og gera athuga­­­semd­­­ir.“ Kynn­ingin átti þá að fara fram 16. jan­ú­ar 2018.

Í sam­tali mbl.is við Hannes kemur fram að stytt­ing skýrsl­unn­ar, sem er um 180 blað­síður að lengd en var áður meira en 300 blað­síð­ur, sé meðal þess sem hafði áhrif á seinkun útgáfu henn­ar. Skýrslan er á ensku og má nálg­ast í heild sinni hér.

Íslendingar eyddu minna erlendis
Í júlí var mesti samdráttur í kortaveltu Íslendinga erlendis síðan í október 2009, alls dróst veltan saman um 5,3 prósent. Færri brottfarir Íslendinga í kjölfar falls WOW air skýra að hluta til samdráttinn.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Stefán Ólafsson
Verðbólguskot gengur yfir
Kjarninn 22. ágúst 2019
Pólverjar rjúfa 20 þúsund íbúa múrinn á Íslandi
Pólskum ríkisborgurum fjölgaði hér á landi um 5 prósent á átta mánuðum.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hörður Arnarson
Hið rétta um raforkuverð til stórnotenda
Kjarninn 22. ágúst 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Leggur til að Bretland gerist tímabundið aðili að EES-samningnum
Formaður Miðflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra telur að Bretar muni blómstra eftir útgöngu úr Evrópusambandinu.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Vilja koma í veg fyrir að almannaheillafélög verði misnotuð
Nýr fræðslubæklingur hefur verið gefinn út sem beinist að því að fræða almannaheillafélög um góða stjórnarhætti til að koma í veg fyrir að starfsemi þeirra sé misnotuð.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Raunlækkun á fasteignaverði síðustu 12 mánuði
Tólf mánaða hækkun vísitölu íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu náði rúmlega átta ára lágmarki í júlí þegar hún mældist einungis 2,93 prósent. Á sama tíma mældist tólf mánaða verðbólga 3,1 prósent.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hreiðar Már Sigurðsson við meðferð CLN-málsins í héraði í sumar. Þar voru allir sakborningar sýknaðir.
CLN-málinu áfrýjað til Landsréttar
Hinu svokallaða CLN-máli gegn æðstu stjórnendum Kaupþings hefur verið áfrýjað til Landsréttar. Málið hefur flækst fram og til baka í dómskerfinu árum saman og búið er að greiða til baka hluta þeirra fjármuna sem taldir voru tapaðir.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiInnlent