Hannes segir Breta skulda Íslendingum afsökunarbeiðni

Beiting hryðjuverkalaganna bresku gegn Íslandi var ruddaleg og óþörf aðgerð og bresk stjórnvöld skulda þeim íslensku afsökunarbeiðni vegna hennar. Þetta kemur fram í skýrslu Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar sem hann skilaði til fjármálaráðherra í dag.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Auglýsing

Beit­ing hryðju­verka­lag­anna bresku 8. októ­ber 2008 gegn Lands­bank­an­um, Seðla­bank­anum og Fjár­mála­eft­ir­lit­inu var rudda­leg og óþörf aðgerð og bresk stjórn­völd skulda þeim íslensku afsök­un­ar­beiðni vegna henn­ar. Þetta kemur fram í skýrslu Félags­vís­inda­stofn­unar Háskóla Íslands um erlenda áhrifa­þætti banka­hruns­in, sem Hannes Hólm­steinn Giss­ur­ar­son pró­fessor hafði yfir­um­sjón með, og skilað var til fjár­mála­ráð­herra í dag.

Í yfir­liti á heima­síðu ráðu­neyt­is­ins þar sem teknar eru saman helstu nið­ur­stöður skýrsl­unnar kemur fram að Mervyn King lávarð­ur, hafi sagt við Hannes að beit­ing hryðju­verka­lag­anna hafi verið Bretum til skamm­ar. Því mark­miði að koma í veg fyrir ólög­lega fjár­magns­flutn­inga hafi mátt ná með til­skip­un, sem breska Fjár­mála­eft­ir­litið gaf út til úti­bús Lands­bank­ans í Lund­únum 3. októ­ber 2008.

Hannes segir bresk stjórn­völd hafa mis­munað þeim tveimur bresku bönkum sem voru í eigu Íslend­inga, Herita­ble og KSF, í októ­ber­byrjun 2008, með því að bjarga öllum breskum börnkum nema hinum íslensku. Þeim hafi verið neitað um fyr­ir­greiðslu og lokað með til­skip­un­um. Mis­munun á grund­velli þjónernis gangi gegn reglum um innri markað Evr­ópu en Hannes vekur athygli á því að það mál hafi samt ekki verið tekið upp af fram­kvæmda­stjórn ESB.

Auglýsing

Þá segir Hannes að Íslend­ingar hafi ekki mis­munað á grund­velli þjóð­ern­is, þegar þeir settu neyð­ar­lögin 6. októ­ber 2008. Þannig hafi breskir inni­stæðu­eig­endur notið sama for­gangs og íslensk­ir. Íslenska þjóðin hafi hvorki borið laga­lega né sið­ferði­lega ábygð á skuld­bind­ingum bank­anna. Hann segir mál­flutn­ing Breta í Ices­a­ve-­deil­unni því ekki hafa verið á rökum reistur og að bresk stjórn­völd skuldi íslensku þjóð­inni afsök­un­ar­beiðni vegna beit­ingar hryðju­verka­lag­anna og fram­göng­unnar í Ices­a­ve-­mál­inu.

Hannes segir að einn almennan lær­dóm fyrir Evr­ópu og raunar allan heim megi draga af við­brögðum íslenskra stjórn­valda við banka­hrun­inu: Með því að gera inn­stæðu­eig­endur að for­gangs­kröfu­höfum í bú banka verður óþarft að veita bönkum rík­is­á­byrgð, og þannig minnkar freistni­vandi (moral haz­ard) banka.

Tvær aðgerðir eru í skýrsl­unni sagðar hafa skipt miklu máli um þá keðju­verkun sem varð í banka­hrun­inu. Að Danske bank neit­aði Glitni um fyr­ir­greiðslu í sept­em­ber 2008, þegar hann ætl­aði að selja hinn norska banka sinn, með þeim afleið­ingum að Glitnir varð að leita til Seðla­bank­ans um neyð­ar­lán. „Það setti af stað banka­hrun­ið. Breska fjár­mála­eft­ir­litið lok­aði KSF 8. októ­ber með þeim afleið­ing­um, að móð­ur­fé­lagið á Íslandi, Kaup­þing, féll því að lána­línur voru háðar áfram­hald­andi rekstri KSF. Það olli falli síð­asta bank­ans, sem eftir stóð.

Hannes Hólm­steinn hefur unnið að skýrsl­unni í fjögur ár. Hann­esi var falið að stýra rann­­sókn­­ar­verk­efn­inu í júlí 2014 af þáver­andi fjár­­­mála­ráð­herra, Bjarna Bene­dikts­­syni. Áætl­­aður kostn­aður við verk­efnið var tíu millj­­ónir króna og áætluð verk­­lok voru í byrjun sept­­em­ber 2015. Þau verk­­lok frest­uð­ust ítrek­að. Til stóð að kynna skýrsl­una 8. októ­ber 2017, rúmum tveimur árum eftir áætluð verk­lok, en af því varð ekki. Þá stóð til að kynna skýrsl­una 20. nóv­­em­ber 2017 en því var einnig frestað. Í pistli sem Hannes skrif­aði á vef­inn Press­una sagð­ist hann ætla að fresta skilum til að „gefa þeim, sem minnst er á í henni, kost á að skýra mál sitt, leið­rétta og gera athuga­­­semd­­­ir.“ Kynn­ingin átti þá að fara fram 16. jan­ú­ar 2018.

Í sam­tali mbl.is við Hannes kemur fram að stytt­ing skýrsl­unn­ar, sem er um 180 blað­síður að lengd en var áður meira en 300 blað­síð­ur, sé meðal þess sem hafði áhrif á seinkun útgáfu henn­ar. Skýrslan er á ensku og má nálg­ast í heild sinni hér.

Ari Trausti Guðmundsson
Lagabreyting er varðar fiskeldi
Kjarninn 21. október 2018
Glæpamenn í jakkafötum
„Þeir ganga um í jakkafötum en eru glæpamenn“. Þetta er lýsing danska forsætisráðherrans á mönnum sem hafa orðið uppvísir að einhverju stærsta skattsvikamáli sem sögur fara af. Um er að ræða jafngildi um það bil tíu þúsund milljarða íslenskra króna.
Kjarninn 21. október 2018
Íslendingar borga þriðjung af því sem Danir borga fyrir kalda vatnið
Ódýrast er að nota kalt vatn á Íslandi af Norðurlöndunum.
Kjarninn 20. október 2018
María Pétursdóttir
Starfsgetumat – Upp á líf og dauða
Kjarninn 20. október 2018
Árni Finnsson
Verndarhagsmunir og sjálfbærni hvalveiða
Kjarninn 20. október 2018
Erfitt fyrir Íslendinga að hugsa langt fram í tímann og byggja innviði
Ragna Árnadóttir, aðstoðarforstjóri Landsvirkjunar, segir að stundum þurfi einfaldlega að taka ákvarðanir og gera það sem er hagkvæmast og hentugast á hverjum tíma. Það virðist erfitt fyrir Íslendinga og við þurfum að taka okkur á í þeim efnum.
Kjarninn 20. október 2018
„Kannski ætti lögmaðurinn að prófa sitt eigið meðal“
Stjórnendur síðunnar Karlar gera merkilega hluti hafa sent frá sér yfirlýsingu.
Kjarninn 20. október 2018
Bragginn við Nauthólsveg 100.
Ekki farið eftir innkaupareglum Reykjavíkurborgar
Það tók borgarlögmann 14 mánuði að vinna álit sem kallað var eftir í ágúst 2017. Samkvæmt því var endurbygging braggans við Nauthólsveg 100 ekki útboðsskylt en aftur á móti hafi ekki verið farið eftir innkaupareglum Reykjavíkurborgar.
Kjarninn 20. október 2018
Meira úr sama flokkiInnlent