Hannes segir Breta skulda Íslendingum afsökunarbeiðni

Beiting hryðjuverkalaganna bresku gegn Íslandi var ruddaleg og óþörf aðgerð og bresk stjórnvöld skulda þeim íslensku afsökunarbeiðni vegna hennar. Þetta kemur fram í skýrslu Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar sem hann skilaði til fjármálaráðherra í dag.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Auglýsing

Beit­ing hryðju­verka­lag­anna bresku 8. októ­ber 2008 gegn Lands­bank­an­um, Seðla­bank­anum og Fjár­mála­eft­ir­lit­inu var rudda­leg og óþörf aðgerð og bresk stjórn­völd skulda þeim íslensku afsök­un­ar­beiðni vegna henn­ar. Þetta kemur fram í skýrslu Félags­vís­inda­stofn­unar Háskóla Íslands um erlenda áhrifa­þætti banka­hruns­in, sem Hannes Hólm­steinn Giss­ur­ar­son pró­fessor hafði yfir­um­sjón með, og skilað var til fjár­mála­ráð­herra í dag.

Í yfir­liti á heima­síðu ráðu­neyt­is­ins þar sem teknar eru saman helstu nið­ur­stöður skýrsl­unnar kemur fram að Mervyn King lávarð­ur, hafi sagt við Hannes að beit­ing hryðju­verka­lag­anna hafi verið Bretum til skamm­ar. Því mark­miði að koma í veg fyrir ólög­lega fjár­magns­flutn­inga hafi mátt ná með til­skip­un, sem breska Fjár­mála­eft­ir­litið gaf út til úti­bús Lands­bank­ans í Lund­únum 3. októ­ber 2008.

Hannes segir bresk stjórn­völd hafa mis­munað þeim tveimur bresku bönkum sem voru í eigu Íslend­inga, Herita­ble og KSF, í októ­ber­byrjun 2008, með því að bjarga öllum breskum börnkum nema hinum íslensku. Þeim hafi verið neitað um fyr­ir­greiðslu og lokað með til­skip­un­um. Mis­munun á grund­velli þjónernis gangi gegn reglum um innri markað Evr­ópu en Hannes vekur athygli á því að það mál hafi samt ekki verið tekið upp af fram­kvæmda­stjórn ESB.

Auglýsing

Þá segir Hannes að Íslend­ingar hafi ekki mis­munað á grund­velli þjóð­ern­is, þegar þeir settu neyð­ar­lögin 6. októ­ber 2008. Þannig hafi breskir inni­stæðu­eig­endur notið sama for­gangs og íslensk­ir. Íslenska þjóðin hafi hvorki borið laga­lega né sið­ferði­lega ábygð á skuld­bind­ingum bank­anna. Hann segir mál­flutn­ing Breta í Ices­a­ve-­deil­unni því ekki hafa verið á rökum reistur og að bresk stjórn­völd skuldi íslensku þjóð­inni afsök­un­ar­beiðni vegna beit­ingar hryðju­verka­lag­anna og fram­göng­unnar í Ices­a­ve-­mál­inu.

Hannes segir að einn almennan lær­dóm fyrir Evr­ópu og raunar allan heim megi draga af við­brögðum íslenskra stjórn­valda við banka­hrun­inu: Með því að gera inn­stæðu­eig­endur að for­gangs­kröfu­höfum í bú banka verður óþarft að veita bönkum rík­is­á­byrgð, og þannig minnkar freistni­vandi (moral haz­ard) banka.

Tvær aðgerðir eru í skýrsl­unni sagðar hafa skipt miklu máli um þá keðju­verkun sem varð í banka­hrun­inu. Að Danske bank neit­aði Glitni um fyr­ir­greiðslu í sept­em­ber 2008, þegar hann ætl­aði að selja hinn norska banka sinn, með þeim afleið­ingum að Glitnir varð að leita til Seðla­bank­ans um neyð­ar­lán. „Það setti af stað banka­hrun­ið. Breska fjár­mála­eft­ir­litið lok­aði KSF 8. októ­ber með þeim afleið­ing­um, að móð­ur­fé­lagið á Íslandi, Kaup­þing, féll því að lána­línur voru háðar áfram­hald­andi rekstri KSF. Það olli falli síð­asta bank­ans, sem eftir stóð.

Hannes Hólm­steinn hefur unnið að skýrsl­unni í fjögur ár. Hann­esi var falið að stýra rann­­sókn­­ar­verk­efn­inu í júlí 2014 af þáver­andi fjár­­­mála­ráð­herra, Bjarna Bene­dikts­­syni. Áætl­­aður kostn­aður við verk­efnið var tíu millj­­ónir króna og áætluð verk­­lok voru í byrjun sept­­em­ber 2015. Þau verk­­lok frest­uð­ust ítrek­að. Til stóð að kynna skýrsl­una 8. októ­ber 2017, rúmum tveimur árum eftir áætluð verk­lok, en af því varð ekki. Þá stóð til að kynna skýrsl­una 20. nóv­­em­ber 2017 en því var einnig frestað. Í pistli sem Hannes skrif­aði á vef­inn Press­una sagð­ist hann ætla að fresta skilum til að „gefa þeim, sem minnst er á í henni, kost á að skýra mál sitt, leið­rétta og gera athuga­­­semd­­­ir.“ Kynn­ingin átti þá að fara fram 16. jan­ú­ar 2018.

Í sam­tali mbl.is við Hannes kemur fram að stytt­ing skýrsl­unn­ar, sem er um 180 blað­síður að lengd en var áður meira en 300 blað­síð­ur, sé meðal þess sem hafði áhrif á seinkun útgáfu henn­ar. Skýrslan er á ensku og má nálg­ast í heild sinni hér.

Magnús Halldórsson
Þau leynast víða tækifærin
Kjarninn 15. febrúar 2019
Uppsveifla án fordæma en nú er komið að kólnun
Gylfi Zoega prófessor í hagfræði fjallar um stöðu mála í hagkerfinu og kjaraviðræðum í grein í Vísbendingu, sem kom til áskrifenda í dag.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Vilja að hlutfall efnis verði lækkað svo Fréttablaðið teljist styrkhæft
Fréttablaðið uppfyllir ekki skilyrði fyrir endurgreiðslu á kostnaði við ritstjórn, samkvæmt „lauslegri“ talningu.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Ummæli í Hlíðamálinu dæmd dauð og ómerk
Hér­aðs­dómur Reykja­víkur dæmdi í dag ummæli manns um Hlíðamálið svokallaða dauð og ómerk sem og ummæli sem birtust á netmiðlinum Hringbraut.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Fjórðungur bankastarfsmanna með yfir milljón á mánuði
Bankastarfsmenn leggja mesta áherslu á styttingu vinnuviku í yfirstandandi kjarasamningum. Meðaltal heildarlauna þeirra eru 838 þúsund krónur á mánuði. Hjá Eflingu er launahækkun langmikilvægasta baráttumálið, enda meðallaun þar 479 þúsund.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Halldór Benjamín Þorbergsson, framkvæmdastjóri SA.
Bjóða hækkun upp á 20.000 krónur á mánuði
Tilboð Samtaka atvinnulífsins til verkalýðsfélaganna hljóðar upp á að laun upp að 600.000 krónum hækki um 20.000 krónur á mánuði hvert ár samningsins.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Drangajökulsvíðerni og villtasta prósentið
Kjarninn 15. febrúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Blizzard rekur 800 manns, Apple viðburður lekur og Amazon kaupir Eero
Kjarninn 15. febrúar 2019
Meira úr sama flokkiInnlent