Skortur á áhættuvitund á meðal lögmanna

Fjöldi lögmanna virðist ekki vera meðvitaður um með hvaða hætti þjónusta þeirra getur verið misnotuð til að þvætta peninga. Sú ógn sem stafaði af of litlu eftirliti með starfsemi þeirra var metin mikil.

Lögmenn þurfa að þekkja viðskiptamenn sína betur áður en þeir handsala það að vinna verk fyrir þá.
Lögmenn þurfa að þekkja viðskiptamenn sína betur áður en þeir handsala það að vinna verk fyrir þá.
Auglýsing

Mikil pen­inga­þvætt­is­ógn stafar af því að eft­ir­lit með starf­semi lög­manna er of lít­il. Þetta er meðal þeirra veik­­­leika sem til­­­­­greindir eru á pen­inga­þvætt­is­vörnum hér­­­­­lendis sem tengj­­ast aflétt­ingu hafta og frjáls­­ara flæði fjár­­muna milli Íslands og ann­­arra landa  í aðgerð­­­ar­á­ætlun gegn pen­inga­þvætti sem birt var fyrr í mán­uð­in­um. Þar segir orð­rétt: „Áhætta tengd lög­mönnum var metin há í áhættu­mati. Eft­ir­lit með lög­mönn­um, sér í lagi þeim sem bjóða upp á þá þjón­ustu sem helst er hætta á að vera mis­notuð er þ.a.l. í for­gangi 1.“

Í aðgerð­ar­á­ætl­un­inni er greint frá því að Rík­is­skatt­stjóri hafi haf­ist handa við að búa til áhættu­mið­aða eft­ir­lits­á­ætlun sem byggi á ítar­legri grein­ingu og áhættu­mati á starf­semi lög­manna sem gæti liðkað fyrir pen­inga­þvætti strax í jan­úar 2019. Í maí hafi áhættu­matið legið fyr­ir. 

Auglýsing
Í áætl­un­inni er þó tekið fram að um við­var­andi verk­efni sé að ræða og að það þurfi að upp­færa áhættu­mið­uðu eft­ir­lits­á­ætl­un­ina á tveggja ára fresti að lág­marki, en ávallt „ef breyt­ingar verða á ógnum eða veik­leikum sem varða lög­menn.“

Þá er lagt að hið áhættim­ið­aða eft­ir­lit með starf­semi lög­manna myndi hefj­ast strax um mitt ár 2019. Þar eigi að kanna meðal ann­ars aðferðir og ferla, áhættu­mat, fram­kvæmd áreið­an­leika­könn­unar og þjálfun starfs­manna.“

Skortur á áhættu­vit­und

Í áætl­un­inni segir að skortur á áhættu­vit­und sé á meðal lög­manna­stétt­ar­inn­ar. „Fjöldi lög­manna virð­ist ekki vera með­vit­aður um með hvaða hætti þjón­usta þeirra getur verið mis­not­uð.“

Þessi hættu­merki og aðferðir við mis­notkun tengj­ast meðal ann­ars stofnun félaga eða fjár­vörslu­sjóða á aflands­svæð­um, stofnun lög­að­ila, raun­veru­legu eign­ar­haldi, áhættu­sömum við­skipta­mönn­um, mis­notkun á vörslu­reikn­ingum og áhættu tengdri því að koma fram fyrir hönd lög­að­ila sem er í eigu við­skipta­manns. 

Þá kemur fram að upp á vanti við athugun lög­manna á laga­legri stöðu umbjóð­enda sinna eða þegar þeir koma fram fyrir hönd þeirra í dóms­máli eða í tengslum við dóms­mál, þar með talið þegar þeir veita ráð­gjöf um hvort höfða eigi dóms­mál eða kom­ast hjá dóms­máli.

Í maí og júní 2019 var brugð­ist við þessu að hluta með því að pen­inga­þvætt­is­eft­ir­lit Rík­is­skatt­stjóra gaf út fræðslu­efni um hættu­merki og aðferðir við mis­notkun fyrir lög­menn sem var birt á heima­síðu stofn­un­ar­innar og selt til lög­manna­fé­lags­ins, sem dreifði því til félags­manna. Í aðgerð­ar­á­ætl­un­inni er hins vegar lagt til að frekara fræðslu­efni verði und­ir­búið á haust­mán­uðum og dreift til lög­manna. 

­Sér­stak­lega er tekið fram að það sé veik­leiki í pen­inga­þvætt­is­vörnum að skortur sé á til­kynn­ingum frá lög­mönnum til skrif­stofu fjár­mála­grein­inga lög­reglu. Stýri­hópur um aðgerðir gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka hafi gefið út fræðslu­efni um til­kynn­ingar til skrif­stof­unnar til að bregð­ast við þessu og fræðslu­fundur hafi verið hald­inn með lög­mönnum í maí. Halda á frek­ari fræðslu­fundi í nóv­em­ber og des­em­ber 2019.

Lög­menn vildu hafa eft­ir­litið með sér hjá sér

Í sumar voru sam­þykkt lög um  fryst­ingu fjár­­muna og skrán­ingu aðila á lista yfir þving­un­­ar­að­­gerðir í tengslum við fjár­­­mögnun hryðju­verka og útbreiðslu ger­eyð­ing­­ar­vopna. Sam­kvæmt þeim fær­ist eft­ir­lit með því að lög­­­menn fari eftir ákvæðum lag­anna sem snúa ann­­ars vegar að fryst­ingu fjár­­muna og efna­hags­­legs auðs og hins vegar að ráð­­stöf­unum til að meta hvort við­­skipta­­menn séu á listum yfir pen­inga­þvætt­is­að­­gerð­ir, til emb­ættis Rík­is­skatt­stjóra.

Lög­manna­fé­lag Íslands var ósatt með þessa breyt­ingu og skil­aði umsögn um frum­varp lag­anna áður en það var sam­þykkt. Í henni kom fram að félagið teldi eðli­legt að eft­ir­lit með því hvort að lög­menn væru að fara eftir lög­unum væri höndum þess, en ekki Rík­is­skatt­stjóra. Lög­menn vildu því að lög­menn hefðu eft­ir­lit með lög­mönn­um. 

Utan­rík­is­ráðu­neyt­ið, sem bar ábyrgð á frum­varp­inu, taldi ekki ástæðu til að bregð­ast við aðfinnslum Lög­manna­fé­lags­ins. 

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Hygge
Kjarninn 9. ágúst 2022
Rúmlega þriðjungur heimila á ekkert eftir í veskinu í lok mánaðar
Næstum átta af hverjum tíu í lægstra tekjuhópnum nær ekki að leggja neitt fyrir, gengur á sparnað eða safnar skuldum í yfirstandandi dýrtíð. Hjá efsta tekjuhópnum geta næstum níu af hverjum tíu enn lagt fyrir, sumir umtalsvert.
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiInnlent