Skortur á áhættuvitund á meðal lögmanna

Fjöldi lögmanna virðist ekki vera meðvitaður um með hvaða hætti þjónusta þeirra getur verið misnotuð til að þvætta peninga. Sú ógn sem stafaði af of litlu eftirliti með starfsemi þeirra var metin mikil.

Lögmenn þurfa að þekkja viðskiptamenn sína betur áður en þeir handsala það að vinna verk fyrir þá.
Lögmenn þurfa að þekkja viðskiptamenn sína betur áður en þeir handsala það að vinna verk fyrir þá.
Auglýsing

Mikil pen­inga­þvætt­is­ógn stafar af því að eft­ir­lit með starf­semi lög­manna er of lít­il. Þetta er meðal þeirra veik­­­leika sem til­­­­­greindir eru á pen­inga­þvætt­is­vörnum hér­­­­­lendis sem tengj­­ast aflétt­ingu hafta og frjáls­­ara flæði fjár­­muna milli Íslands og ann­­arra landa  í aðgerð­­­ar­á­ætlun gegn pen­inga­þvætti sem birt var fyrr í mán­uð­in­um. Þar segir orð­rétt: „Áhætta tengd lög­mönnum var metin há í áhættu­mati. Eft­ir­lit með lög­mönn­um, sér í lagi þeim sem bjóða upp á þá þjón­ustu sem helst er hætta á að vera mis­notuð er þ.a.l. í for­gangi 1.“

Í aðgerð­ar­á­ætl­un­inni er greint frá því að Rík­is­skatt­stjóri hafi haf­ist handa við að búa til áhættu­mið­aða eft­ir­lits­á­ætlun sem byggi á ítar­legri grein­ingu og áhættu­mati á starf­semi lög­manna sem gæti liðkað fyrir pen­inga­þvætti strax í jan­úar 2019. Í maí hafi áhættu­matið legið fyr­ir. 

Auglýsing
Í áætl­un­inni er þó tekið fram að um við­var­andi verk­efni sé að ræða og að það þurfi að upp­færa áhættu­mið­uðu eft­ir­lits­á­ætl­un­ina á tveggja ára fresti að lág­marki, en ávallt „ef breyt­ingar verða á ógnum eða veik­leikum sem varða lög­menn.“

Þá er lagt að hið áhættim­ið­aða eft­ir­lit með starf­semi lög­manna myndi hefj­ast strax um mitt ár 2019. Þar eigi að kanna meðal ann­ars aðferðir og ferla, áhættu­mat, fram­kvæmd áreið­an­leika­könn­unar og þjálfun starfs­manna.“

Skortur á áhættu­vit­und

Í áætl­un­inni segir að skortur á áhættu­vit­und sé á meðal lög­manna­stétt­ar­inn­ar. „Fjöldi lög­manna virð­ist ekki vera með­vit­aður um með hvaða hætti þjón­usta þeirra getur verið mis­not­uð.“

Þessi hættu­merki og aðferðir við mis­notkun tengj­ast meðal ann­ars stofnun félaga eða fjár­vörslu­sjóða á aflands­svæð­um, stofnun lög­að­ila, raun­veru­legu eign­ar­haldi, áhættu­sömum við­skipta­mönn­um, mis­notkun á vörslu­reikn­ingum og áhættu tengdri því að koma fram fyrir hönd lög­að­ila sem er í eigu við­skipta­manns. 

Þá kemur fram að upp á vanti við athugun lög­manna á laga­legri stöðu umbjóð­enda sinna eða þegar þeir koma fram fyrir hönd þeirra í dóms­máli eða í tengslum við dóms­mál, þar með talið þegar þeir veita ráð­gjöf um hvort höfða eigi dóms­mál eða kom­ast hjá dóms­máli.

Í maí og júní 2019 var brugð­ist við þessu að hluta með því að pen­inga­þvætt­is­eft­ir­lit Rík­is­skatt­stjóra gaf út fræðslu­efni um hættu­merki og aðferðir við mis­notkun fyrir lög­menn sem var birt á heima­síðu stofn­un­ar­innar og selt til lög­manna­fé­lags­ins, sem dreifði því til félags­manna. Í aðgerð­ar­á­ætl­un­inni er hins vegar lagt til að frekara fræðslu­efni verði und­ir­búið á haust­mán­uðum og dreift til lög­manna. 

­Sér­stak­lega er tekið fram að það sé veik­leiki í pen­inga­þvætt­is­vörnum að skortur sé á til­kynn­ingum frá lög­mönnum til skrif­stofu fjár­mála­grein­inga lög­reglu. Stýri­hópur um aðgerðir gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka hafi gefið út fræðslu­efni um til­kynn­ingar til skrif­stof­unnar til að bregð­ast við þessu og fræðslu­fundur hafi verið hald­inn með lög­mönnum í maí. Halda á frek­ari fræðslu­fundi í nóv­em­ber og des­em­ber 2019.

Lög­menn vildu hafa eft­ir­litið með sér hjá sér

Í sumar voru sam­þykkt lög um  fryst­ingu fjár­­muna og skrán­ingu aðila á lista yfir þving­un­­ar­að­­gerðir í tengslum við fjár­­­mögnun hryðju­verka og útbreiðslu ger­eyð­ing­­ar­vopna. Sam­kvæmt þeim fær­ist eft­ir­lit með því að lög­­­menn fari eftir ákvæðum lag­anna sem snúa ann­­ars vegar að fryst­ingu fjár­­muna og efna­hags­­legs auðs og hins vegar að ráð­­stöf­unum til að meta hvort við­­skipta­­menn séu á listum yfir pen­inga­þvætt­is­að­­gerð­ir, til emb­ættis Rík­is­skatt­stjóra.

Lög­manna­fé­lag Íslands var ósatt með þessa breyt­ingu og skil­aði umsögn um frum­varp lag­anna áður en það var sam­þykkt. Í henni kom fram að félagið teldi eðli­legt að eft­ir­lit með því hvort að lög­menn væru að fara eftir lög­unum væri höndum þess, en ekki Rík­is­skatt­stjóra. Lög­menn vildu því að lög­menn hefðu eft­ir­lit með lög­mönn­um. 

Utan­rík­is­ráðu­neyt­ið, sem bar ábyrgð á frum­varp­inu, taldi ekki ástæðu til að bregð­ast við aðfinnslum Lög­manna­fé­lags­ins. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Norðurál telur Landsvirkjun misnota stöðu sína og leitar til Samkeppniseftirlitsins
Norðurál telur að Landsvirkjun hafi „sem markaðsráðandi aðili á markaði með skammtímaorku misnotað stöðu sína gagnvart Norðuráli með því að krefjast ósanngjarns og óhóflegs endurgjalds fyrir umframorku“ og leitar eftir áliti frá SKE um málið.
Kjarninn 21. október 2020
Drífa Snædal, forseti ASÍ.
Sérhagsmunaöflin „stökkva á tækifærið“ til að hafa afkomuöryggið af fólki
Forseti Alþýðusambands Íslands setti 44. þing sambandsins í dag. Hún sagði í ávarpi við þingsetningu að hættan þegar harðnar á dalnum væri sú að réttindi yrðu gefin eftir og ójöfnuður ykist.
Kjarninn 21. október 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Samherji aftur kominn yfir 30 prósent í Eimskip og gerir yfirtökutilboð
Í annað sinn á þessu ári er Samherji Holding komið með yfir 30 prósent eignarhlut í Eimskip, en þá myndast yfirtökuskylda. Síðast fékk félagið að sleppa undan henni vegna „sérstakra aðstæðna sem hefðu skapast á fjármálamarkaði vegna útbreiðslu Covid-19“.
Kjarninn 21. október 2020
ASÍ gagnrýnir að skattalækkun til fjármagnseigenda sé í forgangi
Alþýðusamband Íslands segir að skattalækkun upp á 2,1 milljarða til fjármagnseigenda eigi ekki að vera í forgangi heldur eigi verkefni stjórnvalda að vera að tryggja afkomu fólks. Sambandið segir að atvinnuleysi megi ekki leiða til fátæktar og ójöfnuðar.
Kjarninn 21. október 2020
Jóhann Páll Jóhannsson
Ósannfærandi málamiðlunartillaga
Kjarninn 21. október 2020
Í stjórn­­­ar­­skrá Íslands segir að hin evang­el­íska lút­­erska kirkja skuli vera þjóð­­kirkja á Íslandi og að rík­­is­­valdið eigi bæði að styðja hana og vernda.
Meirihluti hlynntur aðskilnaði og fjórðungur segist eiga mikla samleið með þjóðkirkjunni
Könnun sem framkvæmd var fyrr á þessu ári sýnir að yfir 54 prósent landsmanna er hlynnt aðskilnaði ríkis og kirkju en um fimmtungur þeirra er andvígur honum. Tæpur helmingur er á móti kristilegum trúarathöfnum, bænum eða guðsorði í leik- og grunnskólum.
Kjarninn 21. október 2020
Árni Stefán Árnason
Flugmál – ævintýraleg þróun flugherma til heimabrúks
Kjarninn 21. október 2020
Konráð S. Guðjónsson, aðstoðarframkvæmdastjóri Viðskiptaráðs, skrifar undir umsögnina.
Vill nánari útlistun á aðhaldsaðgerðum
Viðskiptaráð kallar eftir nánari útskýringu á því hvernig hið opinbera ætlar að haga aðhaldsaðgerðum í ríkisfjármálum sem eru boðaðar eftir rúm tvö ár.
Kjarninn 21. október 2020
Meira úr sama flokkiInnlent