Óverðtryggð lán aldrei verið eins stór hluti af heildarskuldum heimilanna

Óverðtryggð skuldsetning heimila hefur aldrei verið meiri hér á landi eða um 27 prósent af heildarskuldsetningu heimilanna. Verðtryggð skuldsetning er hins vegar oft eini raunhæfi valkosturinn fyrir lántakendur.

Hús íbúð
Auglýsing

Óverð­tryggð lán hafa aldrei verið eins stór hluti af heild­ar­skuldum heim­il­anna eins og nú eða alls 27 pró­sent af skuldum heim­il­anna. Á fyrstu átta mán­uðum árs­ins 2019 hafa hrein ný óverð­tryggð íbúða­lán heim­il­anna numið alls um 80 millj­örðum króna og verð­tryggð 26 millj­örð­u­m. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Íslands­banka um íbúða­mark­að­inn og nýrri mán­að­ar­skýrslu Íbúða­lána­sjóðs.

Kerf­is­bund­inn hvati til að taka verð­tryggð lán

Langstærstur hluti heild­ar­skulda heim­il­anna er þó enn verð­tryggð­ur­ eða 72 pró­sent. Verð­tryggð lán bera lægri greiðslu­byrði framan af láns­tím­anum en óverð­tryggð og því er auð­veld­ara fyrir marga að stand­ast greiðslu­mat sé lánið verð­tryggt. Í skýrslu Íslands­banka segir að í því felist kerf­is­bund­inn hvati til verð­tryggðrar skuld­setn­ing­ar. Oft sé verð­tryggð lán því eini raun­hæfi val­kost­ur­inn fyrir lán­tak­endur vilji þeir eign­ast hús­næð­i. 

Óverð­tryggð lán fara þó vax­andi hér á landi og eru nú 27 pró­sent af heild­ar­skuldum heim­il­anna. Íslands­banki telur að þessi aukn­ing sé vegna auk­innar greiðslu­getu heim­il­anna og nei­kvæðri upp­lifun þeirra af verð­tryggðum lánum í efna­hags­á­fall­inu fyrir ára­tug.

Auglýsing

Óverð­tryggðar skuldir auk­ist hraðar en verð­tryggð frá árinu 2009

Mynd:ÍslandsbankiÁ hverju ári á tíma­bil­inu 2009 til 2019, að und­an­skildu árinu 2017, juk­ust óverð­tryggðar skuldir hlut­falls­lega hraðar en verð­tryggð­ar. 

Á síð­ustu tveimur árum hefur ásókn í óverð­tryggð lán auk­ist hratt. Á ár­unum 2017 og 2018 bættu heim­ilin við sig um 114 millj­örðum af óverð­tryggðum húsnæð­is­skuldum og um 231 millj­arða af verð­tryggðum húsnæð­is­skuld­um, að teknu til­liti til upp­greiðslna. 

Á fyrstu átta mán­uðum þessa árs bættu íslensk heim­ili við sig um 80 millj­örðum af hreinum nýjum óverð­tryggðum íbúða­lánum og um 26 millj­örðum af hreinum nýjum verð­tryggðum íbúða­lán­um, að því er fram kemur í nýrri mán­að­ar­skýrslu Íbúða­lána­sjóðs. 

Ef fyrstu átta mán­uðir 2019 eru bornir saman við sama ­tíma­bili í fyrra má sjá heild­ar­fjár­hæðir nýrra ­í­búða­lána heim­il­anna, að frá­dregnum umfram- og ­upp­greiðslum eldri lána, dreg­ist saman á nafn­virð­i um 3,6 pró­sent. Þó mælist vöxtur óverð­tryggðra lána tæp 41 pró­sent á milli ára en á móti vegur að hrein ný verð­tryggð lán dróg­ust saman um 51 pró­sent á verð­lagi hvors árs.

Vextir lækkað um allt að 1,7 pró­sent

Frá því að stýri­vextir Seðla­bank­ans hófu að lækk­a í maí síð­ast­liðnum hafa vextir á fast­eigna­lán­um einnig almennt farið lækk­andi. Í skýrslu Íbúða­lána­sjóðs kemur fram að innan líf­eyr­is­sjóð­anna hafa vextir á óverð­tryggð­u­m lánum lækkað að með­al­tali um 0,92 pró­sentu­stig. Minnst hafa þau kjör lækkað frá maí­mán­uði um 0,5 ­pró­sentu­stig á föstum vöxtum til þriggja ára hjá Frjálsa líf­eyr­is­sjóðnum og mest um 1,7 á sams­konar lánum hjá Líf­eyr­is­sjóði versl­un­ar­manna. 

Innan banka­kerf­is­ins hafa óverð­tryggðir vextir hús­næð­is­lána lækkað að ­með­al­tali um eitt pró­sentu­stig frá því í maí, eða frá­ 0,75 pró­sentu­stigum á föstum vöxtum til þriggja ára hjá Lands­bank­anum og upp í 1,3 pró­sentu­stig á föstum vöxtum til fimm ára hjá Íslands­banka. 

Lægstu kjör á verð­tryggðum fast­eigna­lánum hafa ­lækkað bæði innan líf­eyr­is­sjóð­anna og bank­anna um 0,5 pró­sentu­stig frá því í byrjun maí. Hag­stæðust­u ­vaxta­kjör sem bjóð­ast á verð­tryggðum fast­eigna­lán­um innan lána­kerf­is­ins eru líkt og áður innan líf­eyr­is­sjóð­anna. Þar eru lægstu breyti­legu verð­tryggðu vextir komnir niður í 1,64 pró­sent og hag­stæð­ustu kjör á óverð­tryggðum lán­um standa nú í 4,6 pró­sent vöxt­u­m. 

Heild­ar­skuldir heim­il­anna juk­ust um fjögur pró­sent í fyrra 

Í skýrslu Íslands­banka kemur fram að skuldir heim­il­anna hófu að vaxa að raun­gildi á ár­inu 2017 eftir mikla lækkun árin þar á und­an. Á árinu 2017 juk­ust heild­ar­skuldir heim­il­anna um 3 pró­sent árið 2017 og tæp 4 pró­sent á síðast­liðnu ári. 

Sam­kvæmt Íslands­banka er vöxtur skulda heim­il­anna er alfarið drif­inn áfram af húsnæð­is­skuldum en aðrar skuldir heim­il­anna hafa haldið áfram að drag­ast sam­an.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Nýir íbúðareigendur velja nú frekar að taka lán hjá bönkum en lífeyrissjóðum.
Eðlisbreyting á húsnæðislánamarkaði – Lántakendur flýja lífeyrissjóðina
Í fyrsta sinn síðan að Seðlabanki Íslands hóf að halda utan um útlán lífeyrissjóða greiddu sjóðsfélagar upp meira af lánum en þeir tóku. Á sama tíma hafa útlán viðskiptabanka til húsnæðiskaupa stóraukist. Ástæðan: þeir bjóða nú upp á mun lægri vexti.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Alma Möller, landlæknir á upplýsingafundi dagsins.
Alma: Ungt og hraust fólk getur orðið alvarlega veikt
„Það er ekki að ástæðulausu sem við erum í þessum aðgerðum,“ segir Alma D. Möller landlæknir. „Þessi veira er skæð og getur valdið veikindum hjá mjög mörgum ef ekkert er að gert.“ Maður á fertugsaldri liggur á gjörgæslu með COVID-19.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamálaráðherra.
Ferðamálaráðherra: Áhættan er í mínum huga ásættanleg
„Áhættan af því að skima og hleypa fólki inn [í landið] er svo lítil,“ segir ferðamálaráðherra. „Ég bara get ekki fallist á þau rök að hún sé svo mikil að það eigi bara að loka landi og ekki hleypa fólki inn.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Kanaguri Shizo árið 1912 og við enda hlaupsins 1967.
Ólympíuleikunum frestað – og hvað svo?
Þann 24. júlí hefði opnunarathöfn Ólympíuleikanna 2020 átt að fara fram, en heimsfaraldur hefur leitt til þess að leikunum í Tókýó verður frestað um eitt ár hið minnsta. Það er ekki einsdæmi að Ólympíuleikum sé frestað eða aflýst.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þrjú ný innanlandssmit – 112 í einangrun
Þrjú ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær og tvö í landamæraskimun. 112 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar, á upplýsingafundi almannavarna fyrr á árinu.
Hafa fengið 210 milljónir til baka frá fyrirtækjum sem nýttu hlutabótaleiðina
Alls hafa 44 fyrirtæki endurgreitt andvirði bóta sem starfsmenn þeirra fengu greiddar úr opinberum sjóðum fyrr á árinu vegna minnkaðs starfshlutfalls. Forstjóri Vinnumálastofnunar segist „nokkuð viss“ um að öll fyrirtækin hafi greitt af sjálfsdáðum.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Þórdís hafnar gagnrýni Gylfa – „Þekki ekki marga sem ætla að fara hringinn í október“
Ráðherra ferðamála segir gagnrýni hagfræðinga á opnun landamæra slá sig „svolítið eins og að fagna góðu stuði í gleðskap á miðnætti án þess að hugsa út í hausverkinn að morgni.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Gylfi: Stjórnvöld gerðu mistök með því að opna landið
Prófessor í hagfræði, sem varaði við áhrifum af opnun landamæra Íslands í sumar, segir að stjórnvöld hafi stefnt mikilvægum almannagæðum í hættu með því að halda þeim til streitu. Hagsmunir fárra hafi verið teknir fram yfir hagsmuni þorra landsmanna.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiInnlent