Nýi Seðlabankastormurinn hófst eftir að Kveikur nálgaðist Þorstein Má

Þorsteinn Már Baldvinsson hefur frá því í lok síðasta mánaðar ítrekað ásakað RÚV og Helga Seljan um hafa verið gerendur í rannsókn á Samherja sem hófst 2012. Þegar ásakanirnar hófust hafði Þorsteini þegar verið greint frá umfjöllunarefni Kveiks.

Þorsteinn Már Baldvinsson, Samherji. Mynd: Skjáskot/RÚV
Auglýsing

Sam­herji, og sér­stak­lega for­stjór­inn Þor­steinn Már Bald­vins­son, hafa beint sjónum sínum mjög hart að RÚV síð­ustu vikur og ásakað rík­is­fjöl­mið­il­inn um að vera ger­anda í hús­leit sem átti sér stað fyrir rúmum sjö árum. Það eru nýmæli, en áður hafði reiði Sam­herja vegna rann­sóknar Seðla­banka Íslands á meintum brotum fyr­ir­tæk­is­ins á gjald­eyr­is­lögum beinst gegn bank­an­um, Má Guð­munds­syni, fyrr­ver­andi seðla­banka­stjóri, og Ingi­björgu Guð­bjarts­dótt­ur, fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóra gjald­eyr­is­eft­ir­lits Seðla­banka Íslands. 

Í umfjöllun Kveiks um meintar mútu­greiðslur og skatta­snið­göngu Sam­herja í Namibíu sem sýndur var á RÚV í gær­kvöldi kom fram að frétta­skýr­inga­þátt­ur­inn leit­aði til Þor­steins Más um við­tal vegna umfjöll­unar þátt­ar­ins um meintar mútu­greiðslur og skatta­snið­göngu Sam­herja í Namibíu 15. októ­ber síð­ast­lið­inn. Hann hafn­aði þeirri beiðni en fékk svo skrif­lega beiðni tíu dögum síð­ar, 25. októ­ber, þar sem Kveikur greindi honum frá því í smá­at­riðum hvað var verið að fjalla um. 

27. októ­ber var greint frá því í fréttum Stöðvar 2 að Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra hefði vísað máli vegna ætl­aðs upp­lýs­inga­leka frá Seðla­banka Íslands til RÚV í aðdrag­anda hús­leitar hjá Sam­herja árið 2012 til lög­reglu. 

Sú umfjöll­un, þar sem Þor­steinn Már var til við­tals og bar þungar sakir á RÚV og einn frétta­manna Kveiks, Helga Selj­an, hófst því tveimur dögum eftir bréf Kveiks um umfjöll­un­ar­efni þáttar kvölds­ins var sent til Sam­herja.

Upp­lýstur 9. sept­em­ber

For­saga hins ætl­aða upp­lýs­inga­leka var sú að þáver­andi seðla­banka­stjóri, Már Guð­munds­son, upp­lýsti Katrínu með bréfi sent 18. ágúst 2019 um að starfs­maður Seðla­banka Íslands hefði átt í tölvu­póst­sam­skiptum við starfs­mann RÚV í aðdrag­anda hús­leit­ar­innar í mars 2012. Í þeim sam­skiptum virt­ist sem frétta­mað­ur­inn hefði upp­lýs­ingar um hús­leit­ina áður en hún fór fram en að engar trún­að­ar­upp­lýs­ingar hefðu verið sendar frétta­mann­in­um. 

Auglýsing
Ásgeir Jóns­son tók við sem seðla­banka­stjóri tveimur dögum eftir að bréfið var sent og ákvað að leggja það fram sem hluta af máls­skjölum vegna skaða­bóta­máls sem Sam­herji hefur höfðað á hendur Seðla­banka Íslands. Það mál var þing­fest 9. sept­em­ber. Í kjöl­far þess hringdi Ásgeir í Þor­stein Má og tjáði honum að hann geti gengið að þessum upp­lýs­ingum sem hluta af máls­skjöl­un­um. Í mál­inu krefur Sam­herji Seðla­banka Íslands um 322 millj­ónir króna í bætur vegna aðgerða gegn fyr­ir­tæk­in­u. 

Rúmum sex vikum síðar rataði bréfið í frétt­ir.

RÚV og Helgi sagðir ger­endur

Í fréttum Stöðvar 2 þetta kvöld sagði Þor­steinn Már: „Helgi Seljan sagði það 20. jan­úar [2012] austur á fjörðum að hann ætl­aði að taka mig. Ég fékk hring­ingu um það 22. jan­úar að hann hafi sagst ætla að taka mig fyrir fisk­verð. Þannig að Helgi Seljan og RÚV eru ger­endur í þessu ásamt Seðla­bank­anum og má segja þaul­skipu­lögð árás á Sam­herja og starfs­fólk Sam­herj­a.“

Síðar sagði hann: „Eins og að þessu var staðið að hálfu Seðla­bank­ans og RÚV og Helga Seljan að þá var fólk og fyr­ir­tæki fyrir miklu tjón­i.“

Helgi Seljan er einn þeirra sem vann umfjöllun Kveiks sem sýnd var í gær­kvöldi. Þetta var í fyrsta sinn sem Þor­steinn Már ásakar hann og RÚV opin­ber­lega um að vera ger­endur í mál­inu. Þor­steinn Már hafði áður, í sept­em­ber 2015, farið í við­tal við Helga Seljan í Kast­ljósi til að ræða mál­ið.

Eftir fréttir Stöðvar 2, að kvöld 27. októ­ber, var Þor­steinn til við­tals hjá mbl.is.  Þar sagði hann m.a.: „Fyr­ir mér stað­fest­ir þetta það sem var í raun aug­­ljóst, að RÚV og Seðla­banki Íslands skipu­lögðu það sam­an hvernig átti að standa að þess­­ari hús­­leit. Að sjálf­­sögðu er manni aðeins brugðið þegar þetta kem­ur upp eft­ir öll þessi ár.“

Þann 28. októ­ber 2019 mætti Þor­steinn Már í við­tal við Bítið á Bylgj­unni. Þar end­ur­tók hann að málið hefði haf­ist að und­ir­lagi Helga Seljan á þorra­blóti 20. jan­úar 2012, en önnur útgáfa af þeirri sögu hafði áður verið sett fram í Bók­inni „Gjald­eyr­is­eft­ir­litið – vald án eft­ir­lits“ eftir sagn­fræð­ing­inn Björn Jón Braga­son sem kom út fyrir jólin 2016. Þá sner­ist hún hins vegar um að fyrr­ver­andi sjó­maður Síld­ar­vinnsl­unnar hafi sagt Helga frá vanga­veltum um að Sam­herji væri að selja karfa til dótt­ur­fé­laga sinna erlendis á und­ir­verði á umræddu þorra­blóti, ekki að „taka“ ætti Þor­stein Má. Sam­kvæmt frétt í Frétta­tím­anum frá því í des­em­ber 2016 keypti Sam­herji heilt upp­lag af umræddri bók og gaf starfs­mönnum sínum í jóla­gjöf. 

Auglýsing
Í við­tal­inu við Bítið sagði hann meðal ann­ars að hús­leitin hjá Sam­herja 2012 hafi verið „rudda­leg­asta hús­leit sem hefur verið fram­kvæmd á Íslandi og hún var gerð í sam­starfi við RÚV, þeir voru mættir á undan og greini­lega allt þaul­skipu­lagt, það hefur aldrei farið á milli mála.“

Þor­steinn sagði einnig að RÚV hefði farið fram með offorsi gegn Sam­herja og að RÚV væri ekki minni ger­andi í mál­inu en Seðla­banki Íslands. „Er eðli­legt að rík­is­fjöl­mið­ill sé að reyna að búa til glæp með með stofnun sem á að vera mesta virð­ing­ar­stofnun lands­ins?“ Þor­steinn sagði hins vegar að Sam­herji myndi ekki stefna RÚV vegna máls­ins. 

Ásak­aði RÚV um að nálg­ast sig á „fölskum for­send­um“

Í yfir­lýs­ingu Sam­herja frá því í fyrra­dag er sleg­inn sam­bæri­legur tónn. Þar er haft eftir Þor­steini Má að öll starf­semi Sam­herja og tengdra félaga hafi verið undir ítar­legri rann­sókn árum saman án þess að nokkuð athuga­vert hafi fund­ist. „Var allt okkar bók­hald, tölvu­póstar og öll önnur gögn skoðuð ítar­lega, þar með talið þeirra félaga sem sinntu útgerð við strendur Afr­íku frá árinu 2007. Við munum ekki nú, frekar en þá, sitja undir röngum og vill­andi ásök­unum frá fyrr­ver­andi starfs­manni sem enn á ný eru mat­reiddar af sömu aðilum og fjöl­miðlum og í Seðla­banka­mál­in­u.“ 

Þar sagði enn fremur að Sam­herji hefði sér­stak­lega óskað eftir að fá að setj­ast niður með RÚV og fara yfir upp­lýs­ingar sem fyr­ir­tækið taldi skipta máli í tengslum við fyr­ir­hug­aða umfjöll­un. „Þeirri beiðni hefur jafn­harðan verið hafnað og hefur Rík­is­út­varpið aðeins talið sér fært að ræða við okkur fyrir framan mynda­vél­ar. Teljum við þær upp­lýs­ingar sem við búum yfir vera með þeim hætti að slíkt væri til­lits­laust vegna hags­muna þeirra ein­stak­linga sem málið varð­ar.“

Í Frétta­blað­inu í gær­morgun var svo haft eftir Þor­steini Má að RÚV hefði reynt að nálg­ast Sam­herja „á fölskum for­send­um“ og að stjórn­endur fyr­ir­tæk­is­ins teldu að RÚV væri ekki að sinna hlut­leys­is­skyldu sinn­i. 

Í engu ofan­greindra við­tala, þar sem Þor­steinn Már ræddi ítrekað um RÚV, nafn­greindan frétta­mann og meinta aðför þeirra gegn sér, minnt­ist hann á að yfir­vof­andi væri ítar­leg umfjöllun um meintar mútu­greiðslur og skatta­snið­göngu í sama miðli né að búið væri að upp­lýsa hann um efn­is­at­riði þeirrar umfjöll­un­ar. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Nýtt fjölmiðlafrumvarp komið fram – Endurgreiðsluhlutfall lækkað í 18 prósent
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur birt nýtt frumvarp um stuðning við einkarekna fjölmiðla. Endurgreiðsluhlutfall verður lækkað en frekar. Það átti upphaflega að vera 25 prósent en verður 18 prósent.
Kjarninn 6. desember 2019
Sýknað og refsing milduð í Glitnismáli
Löng málsmeðferð leiddi til þess að refsing var skilorðsbundin. Tveir af fimm áfrýjuðu fyrri niðurstöðu til Landsréttar.
Kjarninn 6. desember 2019
Nú sé kominn tími til að bregðast við
Ný skýrsla Umhverfisstofnunar Evrópu er komin út.
Kjarninn 6. desember 2019
Bjarki Þór Grönfeldt
Rauði múrinn gliðnar
Kjarninn 6. desember 2019
Jón Atli Benediktsson
Jón Atli sækist eftir því að vera áfram rektor HÍ
Embætti rektors hefur verið auglýst laust til umsóknar fyrir tímabilið 1. júlí 2020 til 30. júní 2025.
Kjarninn 6. desember 2019
Þorsteinn Víglundsson, þingmaður Viðreisnar er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Jafnréttismiðuð fyrirtæki greiði lægra tryggingagjald
Þingmenn úr þremur flokkum hafa lagt til að fyrirtæki með jafnara kynjahlutfall í stjórnunarstöðum greiði lægra tryggingagjald. Markmiðið er að fjölga konum í stjórnunarstöðum og þar með draga úr óleiðréttum launamun kynjanna.
Kjarninn 6. desember 2019
Hafa aldrei lánað meira til húsnæðiskaupa en í október
Tvö met voru sett í útlánum lífeyrissjóða til sjóðsfélaga sinna í október 2019. Í fyrsta lagi lánuðu þeir 26 prósent meira en þeir höfðu gert í fyrri metmánuði og í öðru lági voru útlánin 45 prósent fleiri en nokkru sinni áður innan mánaðar.
Kjarninn 6. desember 2019
Pexels
Íslendingar kaupa sífellt meira á alþjóðlegum netverslunardögum
Gífurleg aukning hefur orðið í fjölda póstsendinga hjá Póstinum í kjölfar stóru alþjóðlegu netverslunardaganna á síðustu árum. Alls hefur fjöldi innlendra sendinga aukist um 140 prósent frá árinu 2015.
Kjarninn 6. desember 2019
Meira úr sama flokkiInnlent