Sýnir fram á tengsl áfallastreituröskunar og hjartasjúkdóma

Íslenskur læknir segir að áfalla- og streituraskanir séu ein helsta áskorun lýðheilsuvísinda þessarar aldar. Ný rannsókn sýnir að fólk með áfalla- og streitutengdar raskanir er í 30 til 60 prósent aukinni áhættu á hjarta- og æðasjúkdómum.

1. maí 2019
Auglýsing

Unnur Valdimarsdóttir, faraldsfræðingur og prófessor við læknadeild Háskóla Íslands‚ segir að sterk rök séu fyrir því að ein mikilvægasta lýðheilsuáskorun 21. aldar sé heilsufarslegar afleiðingar af áföllum og langvinnri streitu. Því sé mikilvægt að auka forvarnir og meðferðir á því sviði. 

Þetta er á meðal þess sem kemur fram í ritstjórnargrein Unnar í nýjasta tölublaði Læknablaðsins. 

Þriðjungur kvenna verða fyrir kynferðislegu eða líkamlegu ofbeldi

Í greininni kemur fram að alls mun tæplega þriðjungur manna þróa með sér geðröskun af einhverju tagi einhvern tímann á lífsleiðinni en líkurnar á því aukast verulega í kjölfar áfalla og þungbærrar lífsreynslu á borð við ofbeldi, náttúruhamfarir, tekju- eða atvinnumissi, greiningu lífshættulegra sjúkdóma innan fjölskyldu og ástvinamissi. 

Unnur bendir á að slíkir atburðir séu algengir í okkar samfélagi en til dæmis megi gera ráð fyrir því að þriðjungur kvenna verði fyrir kynferðislegu eða líkamlegu ofbeldi og flest okkar upplifa alvarleg veikindi og/eða ástvinamissi einhvern tímann á lífsleiðinni. 

Auglýsing

Þá hafi rannsóknar á síðustu árum rennt styrkum stoðum áfalla og áfallatengdra raskana við þróun líkamlegra sjúkdóma en Unnur vinnur um þessar mundir að rannsóknum sem varpa ljósi á breytileika í heilsufarsþróun í kjölfar áfalla. Þar á meðal vinnur rannsóknarhópurinn hennar að rannsókninni Áfallasaga kvenna í samstarfi við Íslenska erfðagreiningu. 

Aukin hættu á hjarta- og æðasjúkdómum

Fyrstu niðurstöðum úr sænska hluta þeirrar rannsóknarinnar sýna ótvírætt að fólk með áfalla- og streitutengdar raskanir, þar á meðal áfallastreituröskun, áfallastreituviðbrögð, aðlögunarröskun og önnur streitutengd viðbrögð, er í um 30 prósent aukinni áhættu á fjölmörgum sjálfsofnæmissjúkdómum.

Enn fremur er fólk með slíkar raskanir í 30 til 60 prósent aukinni áhættu á hjarta- og æðasjúkdómum og um 50 prósent aukinni áhættu á ýmsum lífshættulegum sýkingum á borð við heilahimnubólgu, hjartaþelsbólgu og blóðsýkingum.

Í greininni segir að yngri einstaklingar með áfallatengdar raskanir séu í meiri áhættu á ofangreindum sjúkdómum sem og einstaklingar með svæsnari áfallatengdar raskanir. Á hinn bóginn virtist áhætta á þessum illvígu sjúkdómum vera minni meðal fólks sem tók SSRI-lyf fyrsta árið eftir greiningu áfallatengdu röskunarinnar, sem gefi ákveðna vísbendingu um gagnsemi slíkra íhlutana.

Aukið eftirlit og fræðsla geti skipt máli

Unnur Valdimarsdóttir. Mynd:LæknablaðiðUnnur telur að þessi nýja þekkingi eigi brýnt erindi við lækna og annað heilbrigðisstarfsfólk með skjólstæðinga og aðstandendur þeirra sem séu að ganga í gegnum mjög þungbæra lífsreynslu. „Hér getur fræðsla, aukið eftirlit, skimun og, eftir atvikum, tilvísun í geðheilbrigðisþjónustu skipt máli til að minnka líkur á frekari heilsubresti hjá þessum viðkvæmu hópum,“ segir í greininni. 

Að lokum segir Unnur að starfi þeirra sé hvergi nærri lokið og að í deiglunni séu meðal annars rannsóknir á áhrifum slíkra raskana á þróun taugasjúkdóma og krabbameina, og erfðarannsóknir á breytileika heilsufars í kjölfar áfalla.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinar Frímannsson
Hver er stefna stjórnmálaflokkanna í umhverfismálum?
Kjarninn 16. september 2021
Halldóra Mogensen, þingflokksformaður Pírata, í forystusætinu á RÚV í gærkvöldi.
Boðuð útgjaldaaukning Pírata er ekki fullfjármögnuð
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Halldóru Mogensen um að kosningaloforð Pírata séu fullfjármögnuð með nýjum tekjuöflunarleiðum.
Kjarninn 16. september 2021
Jón Steindór Valdimarsson
Drifkraftur nýrra lausna í loftslagsmálum
Kjarninn 16. september 2021
Mikil skekkja er í útreikningum Pírata á helstu tekjuöflunarleiðinni sem flokkurinn sá fyrir að fjármagna kosningaloforð sín með.
Tugmilljarða skekkja í útreikningum Pírata á helstu tekjuöflunaraðgerð þeirra
Þingmaður Pírata segir að flokkurinn sé að endurskoða útreikninga sína á áhrifum 3,75 prósentustiga hækkunar efsta þreps tekjuskattskerfisins, eftir að bent var á að þar skeikaði tugmilljörðum.
Kjarninn 16. september 2021
Jóhann S. Bogason
Vesalings Færeyingarnir
Kjarninn 16. september 2021
Kolefnisgjald leggst meðal annars á bensín og dísil olíu.
Meirihluti stjórnmálaflokka vill hækka kolefnisgjald
Passa verður að kolefnisgjald leggist ekki þyngst á þau sem minnst hafa á milli handanna að mati þeirra flokka sem vilja hækka kolefnisgjald. Útblástur frá vegasamgöngum er helsta uppspretta losunar sem er á beinni ábyrgð Íslands.
Kjarninn 16. september 2021
Liðin tíð að Bandaríkin veiti Íslandi aðstoð „vegna góðvildar“
Íslendingar þurfa tromp á hendi til að vekja áhuga Bandaríkjanna til að styðja landið diplómatísk í alþjóðasamfélaginu og veita viðskiptalegar eða efnahagslegar ívilnanir, að því er fram kemur í þættinum Völundarhús utanríkismála Íslands.
Kjarninn 16. september 2021
Völunarhús utanríksmála Íslands
Völunarhús utanríksmála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands – Þáttur 3: Áhugi Bandaríkjanna á Íslandi
Kjarninn 16. september 2021
Meira úr sama flokkiInnlent