Sýnir fram á tengsl áfallastreituröskunar og hjartasjúkdóma

Íslenskur læknir segir að áfalla- og streituraskanir séu ein helsta áskorun lýðheilsuvísinda þessarar aldar. Ný rannsókn sýnir að fólk með áfalla- og streitutengdar raskanir er í 30 til 60 prósent aukinni áhættu á hjarta- og æðasjúkdómum.

1. maí 2019
Auglýsing

Unnur Valdi­mars­dótt­ir, far­alds­fræð­ingur og pró­fessor við lækna­deild Háskóla Íslands‚ segir að sterk rök séu fyrir því að ein mik­il­væg­asta lýð­heilsu­á­skorun 21. aldar sé heilsu­fars­legar afleið­ingar af á­föllum og lang­vinnri streitu. Því sé mik­il­vægt að auka for­varnir og með­ferðir á því svið­i. 

Þetta er á meðal þess sem kemur fram í rit­stjórn­ar­grein Unnar í nýjasta tölu­blaði Lækna­blaðs­ins. 

Þriðj­ungur kvenna verða fyrir kyn­ferð­is­legu eða lík­am­legu ofbeldi

Í grein­inni kemur fram að alls mun tæp­lega þriðj­ungur manna þróa með sér geð­röskun af ein­hverju tagi ein­hvern tím­ann á lífs­leið­inni en lík­urnar á því aukast veru­lega í kjöl­far áfalla og þung­bærrar lífs­reynslu á borð við ofbeldi, nátt­úru­ham­far­ir, tekju- eða atvinnu­missi, grein­ingu lífs­hættu­legra sjúk­dóma innan fjöl­skyldu og ást­vina­missi. 

Unnur bendir á að slíkir atburðir séu algengir í okkar sam­fé­lagi en til dæmis megi gera ráð fyrir því að þriðj­ungur kvenna verði fyrir kyn­ferð­is­legu eða lík­am­legu ofbeldi og flest okkar upp­lifa alvar­leg veik­indi og/eða ást­vina­missi ein­hvern tím­ann á lífsleiðinni. 

Auglýsing

Þá hafi rann­sóknar á síð­ustu árum rennt styrkum stoðum áfalla og áfalla­tengdra rask­ana við þróun lík­am­legra sjúk­dóma en Unnur vinnur um þessar mundir að rann­sóknum sem varpa ljósi á breyti­leika í heilsu­fars­þróun í kjöl­far áfalla. Þar á meðal vinnur rann­sókn­ar­hóp­ur­inn hennar að rann­sókn­inni Áfalla­saga kvenna í sam­starfi við Íslenska erfða­grein­ing­u. 

Aukin hættu á hjarta- og æða­sjúk­dómum

Fyrstu nið­ur­stöðum úr sænska hluta þeirrar rann­sókn­ar­innar sýna ótví­rætt að fólk með áfalla- og streitu­tengdar rask­an­ir, þar á meðal áfallastreiturösk­un, áfallastreitu­við­brögð, aðlög­un­ar­röskun og önnur streitu­tengd við­brögð, er í um 30 pró­sent auk­inni áhættu á fjöl­mörgum sjálfsof­næm­is­sjúk­dóm­um.

Enn fremur er fólk með slíkar rask­anir í 30 til 60 pró­sent auk­inni áhættu á hjarta- og æða­sjúk­dóm­um og um 50 pró­sent auk­inni áhættu á ýmsum lífs­hættu­legum sýk­ingum á borð við heila­himnu­bólgu, hjarta­þels­bólgu og blóð­sýk­ing­um.

Í grein­inni segir að yngri ein­stak­lingar með áfalla­tengdar rask­anir séu í meiri áhættu á ofan­greindum sjúk­dómum sem og ein­stak­lingar með svæsnari áfalla­tengdar rask­an­ir. Á hinn bóg­inn virt­ist áhætta á þessum ill­vígu sjúk­dómum vera minni meðal fólks sem tók SSRI-lyf fyrsta árið eftir grein­ingu áfalla­tengdu rösk­un­ar­inn­ar, sem gefi ákveðna vís­bend­ingu um gagn­semi slíkra íhlut­ana.

Aukið eft­ir­lit og fræðsla geti skipt máli

Unnur Valdimarsdóttir. Mynd:LæknablaðiðUnnur telur að þessi nýja þekk­ingi eigi brýnt erindi við lækna og annað heil­brigð­is­starfs­fólk með skjól­stæð­inga og aðstand­endur þeirra sem séu að ganga í gegnum mjög þung­bæra lífs­reynslu. „Hér getur fræðsla, aukið eft­ir­lit, skimun og, eftir atvik­um, til­vísun í geð­heil­brigð­is­þjón­ustu skipt máli til að minnka líkur á frek­ari heilsu­bresti hjá þessum við­kvæmu hóp­um,“ segir í grein­inn­i. 

Að lokum segir Unnur að starfi þeirra sé hvergi nærri lokið og að í deigl­unni séu meðal ann­ars rann­sóknir á áhrifum slíkra rask­ana á þróun tauga­sjúk­dóma og krabba­meina, og erfða­rann­sóknir á breyti­leika heilsu­fars í kjöl­far áfalla.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jón Ólafur Ísberg
Nýr þjóðhátíðardagur
Kjarninn 1. desember 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - „Það er enginn að fara hakka mig”
Kjarninn 1. desember 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Sýndu þakklæti í verki 感恩图报
Kjarninn 1. desember 2022
Kísilverksmiðjan í Helguvík verður líklega flutt, eða fundið nýtt hlutverk, samkvæmt tilkynningu Arion banka.
„Allt útlit fyrir“ að kísilverið í Helguvík verði ekki gangsett á ný
Arion banki og PCC hafa slitið viðræðum um möguleg kaup PCC á kísilverksmiðjunni í Helguvík. Einnig hefur Arion sagt upp raforkusamningi við Landsvirkjun, þar sem framleiðsla kísils var forsenda samningsins.
Kjarninn 1. desember 2022
Dagur B. Eggertsson er sem stendur borgarstjóri í Reykjavík. Einar Þorsteinsson mun taka við því embætti síðar á kjörtímabilinu.
Sá hluti Reykjavíkurborgar sem rekinn er fyrir skattfé tapaði 11,1 milljarði á níu mánuðum
Vaxtakostnaður samstæðu Reykjavíkurborgar var 12,1 milljarði króna hærri en áætlanir gerðu ráð fyrir á fyrstu níu mánuðum ársins. Samstæðan skilar hagnaði, en einungis vegna þess að matsvirði félagslegs húsnæðis hækkaði um 20,5 milljarða króna.
Kjarninn 1. desember 2022
Nafnlausi tindurinn til hægri á myndinni. Efst eru Geirvörtur.
Vilja að nafnlausi tindurinn heiti Helgatindur
Nafnlaus tindur sem stendur um 60 metra upp úr ísbreiðu Vatnajökuls ætti að heita Helgatindur til heiðurs Helga Björnssyni jöklafræðingi, segir í tillögu sem sveitarstjórn Skafárhrepps hefur samþykkt fyrir sitt leyti.
Kjarninn 1. desember 2022
Íslandsbanki segir ekki hversu margir fengu flokkun sem hæfir fjárfestar á meðan að á útboðinu stóð
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um söluferli Íslandsbanka kemur fram að fjárfestar sem voru ekki í viðskiptum við Íslandsbanka gátu sótt um og fengið flokkun sem „hæfir fjárfestar“ á þeim klukkutímum sem útboðið stóð yfir.
Kjarninn 1. desember 2022
Lilja D. Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra.
Ríkisstjórnin samþykkti áframhaldandi styrkjagreiðslur til fjölmiðla en til eins árs
Áfram sem áður er ágreiningur innan ríkisstjórnar Íslands um styrki til einkarekinna fjölmiðla. Styrkjakerfið verður framlengt til eins árs í stað tveggja. Um er að ræða málamiðlun til að ná frumvarpinu úr ríkisstjórn.
Kjarninn 1. desember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent