Sýnir fram á tengsl áfallastreituröskunar og hjartasjúkdóma

Íslenskur læknir segir að áfalla- og streituraskanir séu ein helsta áskorun lýðheilsuvísinda þessarar aldar. Ný rannsókn sýnir að fólk með áfalla- og streitutengdar raskanir er í 30 til 60 prósent aukinni áhættu á hjarta- og æðasjúkdómum.

1. maí 2019
Auglýsing

Unnur Valdi­mars­dótt­ir, far­alds­fræð­ingur og pró­fessor við lækna­deild Háskóla Íslands‚ segir að sterk rök séu fyrir því að ein mik­il­væg­asta lýð­heilsu­á­skorun 21. aldar sé heilsu­fars­legar afleið­ingar af á­föllum og lang­vinnri streitu. Því sé mik­il­vægt að auka for­varnir og með­ferðir á því svið­i. 

Þetta er á meðal þess sem kemur fram í rit­stjórn­ar­grein Unnar í nýjasta tölu­blaði Lækna­blaðs­ins. 

Þriðj­ungur kvenna verða fyrir kyn­ferð­is­legu eða lík­am­legu ofbeldi

Í grein­inni kemur fram að alls mun tæp­lega þriðj­ungur manna þróa með sér geð­röskun af ein­hverju tagi ein­hvern tím­ann á lífs­leið­inni en lík­urnar á því aukast veru­lega í kjöl­far áfalla og þung­bærrar lífs­reynslu á borð við ofbeldi, nátt­úru­ham­far­ir, tekju- eða atvinnu­missi, grein­ingu lífs­hættu­legra sjúk­dóma innan fjöl­skyldu og ást­vina­missi. 

Unnur bendir á að slíkir atburðir séu algengir í okkar sam­fé­lagi en til dæmis megi gera ráð fyrir því að þriðj­ungur kvenna verði fyrir kyn­ferð­is­legu eða lík­am­legu ofbeldi og flest okkar upp­lifa alvar­leg veik­indi og/eða ást­vina­missi ein­hvern tím­ann á lífsleiðinni. 

Auglýsing

Þá hafi rann­sóknar á síð­ustu árum rennt styrkum stoðum áfalla og áfalla­tengdra rask­ana við þróun lík­am­legra sjúk­dóma en Unnur vinnur um þessar mundir að rann­sóknum sem varpa ljósi á breyti­leika í heilsu­fars­þróun í kjöl­far áfalla. Þar á meðal vinnur rann­sókn­ar­hóp­ur­inn hennar að rann­sókn­inni Áfalla­saga kvenna í sam­starfi við Íslenska erfða­grein­ing­u. 

Aukin hættu á hjarta- og æða­sjúk­dómum

Fyrstu nið­ur­stöðum úr sænska hluta þeirrar rann­sókn­ar­innar sýna ótví­rætt að fólk með áfalla- og streitu­tengdar rask­an­ir, þar á meðal áfallastreiturösk­un, áfallastreitu­við­brögð, aðlög­un­ar­röskun og önnur streitu­tengd við­brögð, er í um 30 pró­sent auk­inni áhættu á fjöl­mörgum sjálfsof­næm­is­sjúk­dóm­um.

Enn fremur er fólk með slíkar rask­anir í 30 til 60 pró­sent auk­inni áhættu á hjarta- og æða­sjúk­dóm­um og um 50 pró­sent auk­inni áhættu á ýmsum lífs­hættu­legum sýk­ingum á borð við heila­himnu­bólgu, hjarta­þels­bólgu og blóð­sýk­ing­um.

Í grein­inni segir að yngri ein­stak­lingar með áfalla­tengdar rask­anir séu í meiri áhættu á ofan­greindum sjúk­dómum sem og ein­stak­lingar með svæsnari áfalla­tengdar rask­an­ir. Á hinn bóg­inn virt­ist áhætta á þessum ill­vígu sjúk­dómum vera minni meðal fólks sem tók SSRI-lyf fyrsta árið eftir grein­ingu áfalla­tengdu rösk­un­ar­inn­ar, sem gefi ákveðna vís­bend­ingu um gagn­semi slíkra íhlut­ana.

Aukið eft­ir­lit og fræðsla geti skipt máli

Unnur Valdimarsdóttir. Mynd:LæknablaðiðUnnur telur að þessi nýja þekk­ingi eigi brýnt erindi við lækna og annað heil­brigð­is­starfs­fólk með skjól­stæð­inga og aðstand­endur þeirra sem séu að ganga í gegnum mjög þung­bæra lífs­reynslu. „Hér getur fræðsla, aukið eft­ir­lit, skimun og, eftir atvik­um, til­vísun í geð­heil­brigð­is­þjón­ustu skipt máli til að minnka líkur á frek­ari heilsu­bresti hjá þessum við­kvæmu hóp­um,“ segir í grein­inn­i. 

Að lokum segir Unnur að starfi þeirra sé hvergi nærri lokið og að í deigl­unni séu meðal ann­ars rann­sóknir á áhrifum slíkra rask­ana á þróun tauga­sjúk­dóma og krabba­meina, og erfða­rann­sóknir á breyti­leika heilsu­fars í kjöl­far áfalla.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ferðaþjónustufyrirtæki réðust í verulegar fjárfestingar á síðustu árum.
Útlit var fyrir fjórðungs fjölgun hótelherbergja
Nýting hótelherbergja hér á landi hafði versnað fyrir útbreiðslu faraldursins en þrátt fyrir það var útlit fyrir allt að fjórðungs fjölgun hótelherbergja 2020-2022. Hætt var því við að nýting hótela hefði enn versnað þótt COVID-19 hefði ekki komið til.
Kjarninn 3. júní 2020
Fasteignamat íbúðarhúsnæðis lækkar víða miðsvæðis í Reykjavík
Fasteignamat Þjóðskrár á íbúðarhúsnæði lækkar víða miðsvæðis í Reykjavík frá yfirstandandi ári. Mikill munur er á þróun fasteignamatsins á milli hverfa höfuðborgarsvæðisins. Hæsta fermetraverðið á landinu er í Vesturbæ Reykjavíkur og Skerjafirði.
Kjarninn 2. júní 2020
Frá og með 15. júní býðst komufarþegum að fara í sýnatöku í stað sóttkvíar.
Efnahagsleg áhrif af opnun landsins „hjúpuð óvissu“
Efnahagslegar afleiðingar af því að halda landinu áfram lokuðu yrðu „gríðarlegar“. Alls óvíst er hvenær hægt yrði að aflétta ferðatakmörkunum án áhættu á að veiran berist hingað á ný. Boðið verður upp á sýnatöku við landamæri Íslands frá miðjum júní.
Kjarninn 2. júní 2020
Lýður og Ágúst Guðmundssynir.
Athugasemdir frá Lýð og Ágústi Guðmundssonum
Kjarninn 2. júní 2020
Ásmundur Einar Daðason er með húsnæðismálin á sinni könnu sem félagsmálaráðherra.
Áætlað að 4.000 manns búi í atvinnuhúsnæði á höfuðborgarsvæðinu
Samkvæmt nýlegu mati er áætlað að um 4.000 manns búi nú í atvinnu- og iðnaðarhúsnæði á höfuðborgarsvæðinu. Ásmundur Einar Daðason félagsmálaráðherra segist ætla að leggja fram frumvarp sitt um hlutdeildarlán á yfirstandandi þingi.
Kjarninn 2. júní 2020
Guðmundur Guðmundsson
Hlutverk vetnis í orku- og loftslagsmálum framtíðarinnar
Kjarninn 2. júní 2020
Með öllu óvíst er hversu hratt ferðaþjónustan mun geta tekið við sér eftir þetta áfall og stutt við efnahagsbatann.
Vísbendingar um að botninum sé náð
Heimili á Íslandi hafa sótt um að taka 13 milljarða króna út úr séreignarsparnaði og um 6.000 heimili hafa fengið greiðslufrest af lánum. Þá hafa vaxtalækkanir skilað sér í lægri afborgunum af lánum, ekki síst til heimila.
Kjarninn 2. júní 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Sóttvarnalæknir: Áhættan virðist ekki vera mikil
PCR-mæling hjá einkennalausum einstaklingum er ekki óyggjandi próf til að greina SARS-CoV-2 veiruna, segir sóttvarnalæknir. 0-4 dögum eftir smit geti niðurstaða úr sýnatöku verið neikvæð hjá þeim sem er smitaður.
Kjarninn 2. júní 2020
Meira úr sama flokkiInnlent