Sýnir fram á tengsl áfallastreituröskunar og hjartasjúkdóma

Íslenskur læknir segir að áfalla- og streituraskanir séu ein helsta áskorun lýðheilsuvísinda þessarar aldar. Ný rannsókn sýnir að fólk með áfalla- og streitutengdar raskanir er í 30 til 60 prósent aukinni áhættu á hjarta- og æðasjúkdómum.

1. maí 2019
Auglýsing

Unnur Valdi­mars­dótt­ir, far­alds­fræð­ingur og pró­fessor við lækna­deild Háskóla Íslands‚ segir að sterk rök séu fyrir því að ein mik­il­væg­asta lýð­heilsu­á­skorun 21. aldar sé heilsu­fars­legar afleið­ingar af á­föllum og lang­vinnri streitu. Því sé mik­il­vægt að auka for­varnir og með­ferðir á því svið­i. 

Þetta er á meðal þess sem kemur fram í rit­stjórn­ar­grein Unnar í nýjasta tölu­blaði Lækna­blaðs­ins. 

Þriðj­ungur kvenna verða fyrir kyn­ferð­is­legu eða lík­am­legu ofbeldi

Í grein­inni kemur fram að alls mun tæp­lega þriðj­ungur manna þróa með sér geð­röskun af ein­hverju tagi ein­hvern tím­ann á lífs­leið­inni en lík­urnar á því aukast veru­lega í kjöl­far áfalla og þung­bærrar lífs­reynslu á borð við ofbeldi, nátt­úru­ham­far­ir, tekju- eða atvinnu­missi, grein­ingu lífs­hættu­legra sjúk­dóma innan fjöl­skyldu og ást­vina­missi. 

Unnur bendir á að slíkir atburðir séu algengir í okkar sam­fé­lagi en til dæmis megi gera ráð fyrir því að þriðj­ungur kvenna verði fyrir kyn­ferð­is­legu eða lík­am­legu ofbeldi og flest okkar upp­lifa alvar­leg veik­indi og/eða ást­vina­missi ein­hvern tím­ann á lífsleiðinni. 

Auglýsing

Þá hafi rann­sóknar á síð­ustu árum rennt styrkum stoðum áfalla og áfalla­tengdra rask­ana við þróun lík­am­legra sjúk­dóma en Unnur vinnur um þessar mundir að rann­sóknum sem varpa ljósi á breyti­leika í heilsu­fars­þróun í kjöl­far áfalla. Þar á meðal vinnur rann­sókn­ar­hóp­ur­inn hennar að rann­sókn­inni Áfalla­saga kvenna í sam­starfi við Íslenska erfða­grein­ing­u. 

Aukin hættu á hjarta- og æða­sjúk­dómum

Fyrstu nið­ur­stöðum úr sænska hluta þeirrar rann­sókn­ar­innar sýna ótví­rætt að fólk með áfalla- og streitu­tengdar rask­an­ir, þar á meðal áfallastreiturösk­un, áfallastreitu­við­brögð, aðlög­un­ar­röskun og önnur streitu­tengd við­brögð, er í um 30 pró­sent auk­inni áhættu á fjöl­mörgum sjálfsof­næm­is­sjúk­dóm­um.

Enn fremur er fólk með slíkar rask­anir í 30 til 60 pró­sent auk­inni áhættu á hjarta- og æða­sjúk­dóm­um og um 50 pró­sent auk­inni áhættu á ýmsum lífs­hættu­legum sýk­ingum á borð við heila­himnu­bólgu, hjarta­þels­bólgu og blóð­sýk­ing­um.

Í grein­inni segir að yngri ein­stak­lingar með áfalla­tengdar rask­anir séu í meiri áhættu á ofan­greindum sjúk­dómum sem og ein­stak­lingar með svæsnari áfalla­tengdar rask­an­ir. Á hinn bóg­inn virt­ist áhætta á þessum ill­vígu sjúk­dómum vera minni meðal fólks sem tók SSRI-lyf fyrsta árið eftir grein­ingu áfalla­tengdu rösk­un­ar­inn­ar, sem gefi ákveðna vís­bend­ingu um gagn­semi slíkra íhlut­ana.

Aukið eft­ir­lit og fræðsla geti skipt máli

Unnur Valdimarsdóttir. Mynd:LæknablaðiðUnnur telur að þessi nýja þekk­ingi eigi brýnt erindi við lækna og annað heil­brigð­is­starfs­fólk með skjól­stæð­inga og aðstand­endur þeirra sem séu að ganga í gegnum mjög þung­bæra lífs­reynslu. „Hér getur fræðsla, aukið eft­ir­lit, skimun og, eftir atvik­um, til­vísun í geð­heil­brigð­is­þjón­ustu skipt máli til að minnka líkur á frek­ari heilsu­bresti hjá þessum við­kvæmu hóp­um,“ segir í grein­inn­i. 

Að lokum segir Unnur að starfi þeirra sé hvergi nærri lokið og að í deigl­unni séu meðal ann­ars rann­sóknir á áhrifum slíkra rask­ana á þróun tauga­sjúk­dóma og krabba­meina, og erfða­rann­sóknir á breyti­leika heilsu­fars í kjöl­far áfalla.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Armin Laschet og Annalena Baerbock. Telja má nánast öruggt að annað þeirra verði næsti kanslari Þýskalands.
Armin eða Annalena?
Sextugur karl og fertug kona eru talin þau einu sem möguleika eiga á að taka við af Angelu Merkel og verða næsti kanslari Þýskalands. Græningjar með Önnulenu Baerbock í fararbroddi eru á flugi í skoðanakönnunum.
Kjarninn 20. apríl 2021
Heimild verði til að skikka alla frá áhættulöndum í sóttvarnahús
Ríkisstjórnin leggur til lagabreytingu sem felur í sér að heimilt verði að skikka alla frá áhættusvæðum í sóttvarnarhús við komuna til landsins og einnig að hægt verði að banna ferðalög frá löndum þar sem faraldurinn geisar hvað mest.
Kjarninn 20. apríl 2021
Jóhann Sigmarsson
Ef það er ekki vanhæfi þá heiti ég Júdas
Kjarninn 20. apríl 2021
Myndir af nokkrum fórnarlömbum þjóðarmorðsins í Rúanda.
„Franska ríkisstjórnin var hvorki blind né meðvitundarlaus“
Frönsk stjórnvöld „gerðu ekkert“ til að stöðva blóðbaðið í Rúanda á tíunda áratug síðustu aldar. Eftir voðaverkin reyndu þau svo að hylma yfir þátt sinn sem m.a. fólst í því að veita gerendum vernd.
Kjarninn 20. apríl 2021
Á þriðja tug barna yngri en sex ára eru í einangrun á Íslandi.
24 börn yngri en sex ára með COVID-19
Tíu börn á aldrinum 0-5 ára greindust með kórónuveiruna í gær. Samtals eru því 24 börn í þessum aldurshópi í einangrun með COVID-19. Einn einstaklingur á áttræðisaldri greindist einnig í gær.
Kjarninn 20. apríl 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra.
Valkostir lagabreytinga vegna reglna á landamærum ræddar í ríkisstjórn
Lagabreytingar tengdar sóttvarnareglum á landamærum voru ræddar á ríkisstjórnarfundi í morgun. Heilbrigðisráðherra hyggst boða til blaðamannafundar í dag.
Kjarninn 20. apríl 2021
Björn Leví Gunnarsson
Hvernig stjórnvöld klúðruðu sóttvarnahótelinu
Kjarninn 20. apríl 2021
Meirihluti kjósenda sjö af átta flokkum á Alþingi vilja að lögum verði greitt til að heimila að hægt verði að skikka komufarþegar til vistar á sóttvarnahóteli.
Andstaða við að skikka fólk á sóttvarnahótel mest hjá kjósendum Sjálfstæðisflokks
Á meðal kjósenda Framsóknarflokksins og Vinstri grænna er 70 til 73 prósent stuðningur við það að breyta sóttvarnarlögum til að skikka komufarþega í sóttkví á hóteli. Innan Sjálfstæðisflokksins er meiri stuðningur við mildari aðgerðir.
Kjarninn 20. apríl 2021
Meira úr sama flokkiInnlent