Sýnir fram á tengsl áfallastreituröskunar og hjartasjúkdóma

Íslenskur læknir segir að áfalla- og streituraskanir séu ein helsta áskorun lýðheilsuvísinda þessarar aldar. Ný rannsókn sýnir að fólk með áfalla- og streitutengdar raskanir er í 30 til 60 prósent aukinni áhættu á hjarta- og æðasjúkdómum.

1. maí 2019
Auglýsing

Unnur Valdi­mars­dótt­ir, far­alds­fræð­ingur og pró­fessor við lækna­deild Háskóla Íslands‚ segir að sterk rök séu fyrir því að ein mik­il­væg­asta lýð­heilsu­á­skorun 21. aldar sé heilsu­fars­legar afleið­ingar af á­föllum og lang­vinnri streitu. Því sé mik­il­vægt að auka for­varnir og með­ferðir á því svið­i. 

Þetta er á meðal þess sem kemur fram í rit­stjórn­ar­grein Unnar í nýjasta tölu­blaði Lækna­blaðs­ins. 

Þriðj­ungur kvenna verða fyrir kyn­ferð­is­legu eða lík­am­legu ofbeldi

Í grein­inni kemur fram að alls mun tæp­lega þriðj­ungur manna þróa með sér geð­röskun af ein­hverju tagi ein­hvern tím­ann á lífs­leið­inni en lík­urnar á því aukast veru­lega í kjöl­far áfalla og þung­bærrar lífs­reynslu á borð við ofbeldi, nátt­úru­ham­far­ir, tekju- eða atvinnu­missi, grein­ingu lífs­hættu­legra sjúk­dóma innan fjöl­skyldu og ást­vina­missi. 

Unnur bendir á að slíkir atburðir séu algengir í okkar sam­fé­lagi en til dæmis megi gera ráð fyrir því að þriðj­ungur kvenna verði fyrir kyn­ferð­is­legu eða lík­am­legu ofbeldi og flest okkar upp­lifa alvar­leg veik­indi og/eða ást­vina­missi ein­hvern tím­ann á lífsleiðinni. 

Auglýsing

Þá hafi rann­sóknar á síð­ustu árum rennt styrkum stoðum áfalla og áfalla­tengdra rask­ana við þróun lík­am­legra sjúk­dóma en Unnur vinnur um þessar mundir að rann­sóknum sem varpa ljósi á breyti­leika í heilsu­fars­þróun í kjöl­far áfalla. Þar á meðal vinnur rann­sókn­ar­hóp­ur­inn hennar að rann­sókn­inni Áfalla­saga kvenna í sam­starfi við Íslenska erfða­grein­ing­u. 

Aukin hættu á hjarta- og æða­sjúk­dómum

Fyrstu nið­ur­stöðum úr sænska hluta þeirrar rann­sókn­ar­innar sýna ótví­rætt að fólk með áfalla- og streitu­tengdar rask­an­ir, þar á meðal áfallastreiturösk­un, áfallastreitu­við­brögð, aðlög­un­ar­röskun og önnur streitu­tengd við­brögð, er í um 30 pró­sent auk­inni áhættu á fjöl­mörgum sjálfsof­næm­is­sjúk­dóm­um.

Enn fremur er fólk með slíkar rask­anir í 30 til 60 pró­sent auk­inni áhættu á hjarta- og æða­sjúk­dóm­um og um 50 pró­sent auk­inni áhættu á ýmsum lífs­hættu­legum sýk­ingum á borð við heila­himnu­bólgu, hjarta­þels­bólgu og blóð­sýk­ing­um.

Í grein­inni segir að yngri ein­stak­lingar með áfalla­tengdar rask­anir séu í meiri áhættu á ofan­greindum sjúk­dómum sem og ein­stak­lingar með svæsnari áfalla­tengdar rask­an­ir. Á hinn bóg­inn virt­ist áhætta á þessum ill­vígu sjúk­dómum vera minni meðal fólks sem tók SSRI-lyf fyrsta árið eftir grein­ingu áfalla­tengdu rösk­un­ar­inn­ar, sem gefi ákveðna vís­bend­ingu um gagn­semi slíkra íhlut­ana.

Aukið eft­ir­lit og fræðsla geti skipt máli

Unnur Valdimarsdóttir. Mynd:LæknablaðiðUnnur telur að þessi nýja þekk­ingi eigi brýnt erindi við lækna og annað heil­brigð­is­starfs­fólk með skjól­stæð­inga og aðstand­endur þeirra sem séu að ganga í gegnum mjög þung­bæra lífs­reynslu. „Hér getur fræðsla, aukið eft­ir­lit, skimun og, eftir atvik­um, til­vísun í geð­heil­brigð­is­þjón­ustu skipt máli til að minnka líkur á frek­ari heilsu­bresti hjá þessum við­kvæmu hóp­um,“ segir í grein­inn­i. 

Að lokum segir Unnur að starfi þeirra sé hvergi nærri lokið og að í deigl­unni séu meðal ann­ars rann­sóknir á áhrifum slíkra rask­ana á þróun tauga­sjúk­dóma og krabba­meina, og erfða­rann­sóknir á breyti­leika heilsu­fars í kjöl­far áfalla.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Játning Þórólfs: Er á „nippinu“ að herða aðgerðir
„Ég játa að ég er alveg á nippinu [að herða aðgerðir] og er búinn að vera þar lengi,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir, „og það þarf ekki mikið út af að bregða svo ég taki upp blaðið.“
Kjarninn 1. október 2020
Nína Þorkelsdóttir
Hvað er lagalæsi og af hverju skiptir það máli?
Kjarninn 1. október 2020
Píratar eru með svokallaðan flatan strúktúr í flokksstarfi sínu. Kastað var upp á að Jón Þór Ólafsson tæki við embætti flokksformanns.
Helgi Hrafn verður þingflokksformaður og Jón Þór nýr formaður Pírata
Helgi Hrafn Gunnarsson hefur verið kjörinn nýr þingflokksformaður Pírata og kastað hefur verið upp á að Jón Þór Ólafsson verði nýr formaður flokksins, en því embætti fylgja engar formlegar skyldur eða vald.
Kjarninn 1. október 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 21. þáttur: Fyrsti Samúræinn
Kjarninn 1. október 2020
Síðustu daga hefur fjölgað í hópi þeirra sem þurfa á sjúkrahús innlögn að halda vegna COVID-19.
Þrettán á sjúkrahúsi með COVID-19 – tveir í öndunarvél
Sjúklingum sem lagðir hafa verið inn á Landspítalann með COVID-19 hefur fjölgað úr tíu í þrettán frá því í gær. Smitsjúkdómadeild hefur verið breytt í farsóttareiningu og unnið er að skipulagi á lungnadeild svo unnt verði að taka við fleiri COVID-sjúkum.
Kjarninn 1. október 2020
Lilja Alfreðsdóttir er mennta- og menningarmálaráðherra og fer með málefni fjölmiðla í ríkisstjórn Íslands.
Framlög til RÚV skert um 310 milljónir en aðrir fjölmiðlar fá 392 milljóna stuðning
Ríkisstjórnin boðar styrki til einkarekinna fjölmiðla á næsta ári. Frumvarp um slíka verður lagt fram í þriðja sinn í haust. Ráðherra telur að síðustu greiðslur til þeirra hafi verið sanngjörn útfærsla.
Kjarninn 1. október 2020
Útgjöld aukin, tekjur lækka og niðurstaðan er 533 milljarða króna halli á tveimur árum
Stjórnvöld ætla ekki að skera niður eða hækka skatta til að takast á við yfirstandandi kreppu vegna kórónuveirufaraldursins. Í fjárlagafrumvarpi næsta árs kemur fram að tekjur og gjöld verði nánast þau sömu og áætlað er að þau verði í ár.
Kjarninn 1. október 2020
Karl Hafsteinsson, Bjarni Benediktsson, Aldís Hafsteinsdóttir og Sigurður Ingi Jóhannsson við undirritun samningsins í morgun
Tæpir fimm milljarðar króna til sveitarfélaganna
Ráðherrar ríkisstjórnarinnar undirrituðu viljayfirlýsingu um að auka fjárveitingar til sveitarfélaganna um tæpa fimm milljarða króna til að bæta skuldastöðu þeirra til næstu fimm ára.
Kjarninn 1. október 2020
Meira úr sama flokkiInnlent