Fjöldi sýktra utan Kína mögulega „toppurinn á ísjakanum“

Nýja kórónaveiran er lúmsk. Hún getur leynst í líkamanum lengi án þess að greinast. Í því felst hættan á mikilli útbreiðslu. Ef ekki næst að hemja hana gætu jafnvel 60% jarðarbúa sýkst.

Maður stendur í lestí Taívan. Þangað hefur veiran nú breiðst og áhrif á samfélagið þegar orðin nokkur.
Maður stendur í lestí Taívan. Þangað hefur veiran nú breiðst og áhrif á samfélagið þegar orðin nokkur.
Auglýsing

Hausar eru farnir að fjúka vegna við­bragða við nýju kór­óna­veirunn­i í Kína. Í dag var til­kynnt að yfir þús­und hefðu dáið vegna henn­ar. Lang­flest­ir hafa lát­ist í Hubei-hér­aði þar sem veiran upp­götv­að­ist í des­em­ber. Stað­fest er að yfir 42 þús­und hafa veikst. Borgin Wuhan er enn í sótt­kví en spurn­ingar hafa vaknað um hvort þær aðgerðir séu að virka sem skyldi. Yfir­völd eru nú harð­lega ­gagn­rýnd fyrir við­brögð sín, ekki síst eftir að ungur lækn­ir, sá sem átti þátt í að upp­götva veiruna, sýkt­ist af henni og lést.

Það er óhætt að segja að áhrif nýju kór­óna­veirunnar séu marg­vís­leg og finn­ist víða um heim. Þau eru auð­vitað fyrst og fremst heilsu­fars­leg en einnig efna­hags­leg. Lang­mest eru þau enn sem komið er í Kína. Fast­eigna­við­skipti í land­inu eru til að mynda aðeins brot af því sem þau voru í fyrra. Fólk hefur um annað að hugsa í augna­blik­inu en að skipta um hús­næð­i. ­Vélar margra verk­smiðja hafa hljóðn­að. Bændur eru hik­andi við að fara með vör­ur sínar á mark­að. Skólar eru sumir hverjir lok­að­ir. Sam­fé­lagið er í bið­stöðu.

Auglýsing

Stjórn­völd hafa miklar áhyggjur af þess­ari stöðn­un. Þau hafa hvatt fólk og fyr­ir­tæki á svæðum þar sem veiran hefur haft tak­mörkuð áhrif að auka við fram­leiðslu sína. Reyna að vega upp á móti svæðum sem hafa stöðv­að fram­leiðslu eða dregið veru­lega úr henni. Xi Jin­p­ing for­seti hefur sagt að að­gerðir yfir­valda til að reyna að hefta útbreiðslu veirunnar hafi gengið of langt og ógni efna­hags­kerfi Kína. Þessi orð lét hann falla á lok­uðum fundi.

Fleiri en Kín­verjar eiga erfitt. Skemmti­ferða­skipi með 2.257 ­manns inn­an­borðs hefur verið bannað að koma að höfn í fjórum lönd­um. Skip­ið, West­dam, hefur nú verið í tvær vikur á sjó, án við­komu í landi. Eng­inn treyst­ir ­sér til að að taka við því af ótta við að far­þegar og áhöfn kunni að vera sýkt af nýju kór­óna­veirunni.

Og sitt hvað und­ar­legt hefur komið upp. Tveir karl­menn frá­ Jap­an, sem voru fluttir frá Wuhan eftir að far­ald­ur­inn braust út, hafa nú ver­ið ­greindir með veiruna. Mán­uði fyrr fund­ust engin merki um hana í lík­ama þeirra. Þeir eru í hópi 28 sem greinst hafa í Jap­an. Auk þess eru 135 far­þeg­ar ­skemmti­ferða­skips, sem er í sótt­kví við bryggju í Yoko­hama, sýkt­ir.

Á mánu­dag gaf kín­verska land­bún­að­ar­ráðu­neytið út yfir­lýs­ing­u og ráð­lagði bændum í land­inu að þvo sér vel um hend­ur, bera and­lits­grím­ur, en halda áfram að und­ir­búa næstu upp­skeru. Ráðu­neytið bað einnig fólk í þorpum á lands­byggð­inni að hætta að setja upp vega­tálma svo að hægt yrði að koma fræj­u­m, skor­dýra­eitri og öðru til bænd­anna.

Indverji gerir listaverk úr sandi þar sem boðskapurinn er samstaða með fórnarlömbum kórónaveirunnar.

Merki­legt þykir að ekk­ert til­felli  hafi greinst í Indónesíu, stærsta hag­kerf­i ­Suð­aust­ur-Asíu. Kína er helsta við­skipta­land Indónesíu og því ótt­ast stjórn­völd þar um efna­hags­leg áhrif far­ald­urs­ins.

Kín­verska iðn­að­ar­ráðu­neytið hvetur stjórn­endur verk­smiðja til­ að ræsa vélar sínar að nýju en margar þeirra hafa ekki hreyfst vikum sam­an. Að ­sögn ráðu­neyt­is­ins mun far­ald­ur­inn ekki hafa áhrif á efna­hag Kína til lang­frama en mikil til styttri tíma lit­ið. Ótt­ast er að til fjölda­upp­sagna komi en ­for­set­inn Xi Jin­p­ing seg­ist ætla að gera sitt til að koma í veg fyrir það.

Stjórn­völd í Suð­ur­-Kóreu hafa ráð­lagt borg­urum sínum að ­draga úr ferða­lögum sínum til þeirra landa þar sem veiran hefur grein­st, m.a. til Singapúr, Jap­an, Malasíu, Víetnam og Taílands. Þetta mun hafa áhrif á efna­hag þess­ara landa. Við­búið er að ferða­mönnum til Singapúr fækki um 25-30% á þessu ári. Þar eru áhrif á ferða­þjón­ust­una þegar orðin mikil og ­ferða­mála­ráð­herr­ann segir nauð­syn­legt að und­ir­búa sig fyrir að þau verð­i ­sam­bæri­leg við það sem gerð­ist í SAR­S-far­aldr­inum árið 2003.

Kín­verska sjón­varps­stöðin CCTV segir að tveimur yfir­mönn­um heil­brigð­is­mála í Hubei-hér­aði hafi verið skipað að taka pok­ann sinn. Er það ­gert í kjöl­far mik­illar gagn­rýni á við­brögð yfir­valda við útbreiðslu far­ald­urs­ins. Ekki eru allir sann­færðir um að þetta hafi verið rétt ákvörð­un heldur að hún sé til marks um það að Xi Jin­p­ing for­seti vilji mið­stýra sem ­mestu. Upp­sagn­irnar séu tákn­ræn­ar, verið sé að reka blóra­böggla stjórn­valda.  

Kín­verjar urðu harmi slegnir og reiðir er fréttir um dauða hins 34 ára gamla lækn­is, Li Wen­li­ang, bár­ust í síð­ustu viku. Hann hafði var­að kollega sína í öðrum löndum við far­aldri og var í kjöl­farið skammaður af ­stjórn­völdum í heima­land­inu.

103 dauðs­föll á einum degi

Á einum sól­ar­hring voru 108 dauðs­föll stað­fest í Kína, þar af 103 í Hubei-hér­aði. Ekki hafa fleiri dauðs­föll orðið vegna veiru­sýk­ing­ar­innar á einum degi.

Hins vegar virð­ist vera að hægja á stað­festum til­fell­u­m smit­aðra, ef marka má opin­berar töl­ur. Á einum sól­ar­hring greindust 2.097 í Kína, 20% færri en dag­inn áður, og hafa ekki færri greinst frá 1. febr­ú­ar.

Ekki eru allir sam­mála um hvað þetta í raun og veru þýð­ir. Einn helsti far­alds­sér­fræð­ingur heims, Gabriel Leung, segir í einka­við­tali við­breska blaðið Guar­dian að veiran gæti smitað 60% jarð­ar­búa ef ekki tak­ist að hefta útbreiðslu hennar enn frek­ar.

Varn­að­ar­orð hans koma í kjöl­far orða fram­kvæmda­stjóra Al­þjóða heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar sem sagði að fjöldi smit­aðra, sem aldrei hefðu komið til Kína, gæti verið „topp­ur­inn á ísjak­an­um“.

Stórum spurn­ingum þarf að svara

 Ga­briel Leung, ­pró­fessor við Hong Kong-há­skóla, sagði að nú væri brýnt að kom­ast að því hversu ­stór ísjak­inn væri og hvernig hann væri í lag­inu. Ef rétt reynd­ist, sem margir ­vís­inda­menn hafa haldið fram, að hver sá sem smit­ast smiti að með­al­tali 2,5 til­ við­bót­ar, gæti það þýtt að um 60-80% jarð­ar­búa gætu að lokum smit­ast af veirunni.

„Sex­tíu pró­sent af íbúum jarðar er mjög há tala,“ seg­ir ­Leung í ítar­legu við­tali við Guar­di­an. Hann segir að jafn­vel þótt að dán­ar­tíðnin sé aðeins um 1% þýði svo umfangs­mikið smit að gríð­ar­lega margir ­myndu deyja.

Leung er nú kom­inn til Gen­far til fundar við sér­fræð­inga Al­þjóða heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar og fleiri. Hann segir að þar verði að ræða hvort að þær aðgerðir sem gripið hefur verið til í Kína séu í raun og veru að virka. Ef þær hafa virkað ættu önnur lönd mögu­lega að taka þær upp.

Leung þekkir vel til far­alds­fræð­inn­ar. Hann var einn hel­sti ­sér­fræð­ing­ur­inn sem kom að grein­ingu SAR­S-far­ald­urs­ins árin 2002-2003.  Hann starfar náið með fjölda vís­inda­manna um heim allan, m.a. frá London.

Getur leynst svo lengi

Í jan­úar skrif­aði hann grein í lækna­tíma­ritið Lancet þar sem hann var­aði við því að far­aldrar gætu blossað upp í öðrum borgum en Wuhan vegna þess að fólk sem smit­ast getur borið veiruna í allt að tvær vikur án þess að ­sýna nokkur ein­kenni.

Hann segir að kannski muni veiran ekki sýkja 60-80% jarð­ar­búa. Kannski munu far­aldrar koma upp í bylgj­um. Kannski mun veiran sjálf veikjast, hætta að vera jafn ban­væn og nú. Enn sé margt á huldu.

Hvað aðgerðir kín­verskra yfir­valda varð­ar, sem hafa sett ­borgir, hverfi og hús í sótt­kví, veltir Leung því fyrir sér hvort að fleiri ­ríki ættu að grípa til sam­bæri­legra aðgerða. Ef þær virka. „En hversu lengi er hægt að hafa skóla lok­aða? Hversu lengi getur þú lokað heila borg af? Hversu ­lengi er hægt að halda fólki frá versl­un­ar­mið­stöðv­um? Og þegar þessum ­tak­mörk­unum verður aflétt, mun veiran blossa upp aft­ur? Þetta eru stóru ­spurn­ing­arn­ar.“

Er hægt að hefta útbreiðsl­una?

Hafi aðgerðir í Kína hins vegar ekki virkað stand­i ­stjórn­völd frammi fyrir enn stærri spurn­ing­um. Er kannski ekki hægt að hefta út­breiðsl­una? Sé það raunin verða stjórn­völd að sögn Leung að breyta um stefn­u, ­reyna aðra nálg­un: Milda áhrif­in.

Ein helsta áskor­unin er sú hversu lengi fólk getur ver­ið smitað án þess að sýna þess nokkur merki. Og reynslan sýnir nú að þeir sem fóru frá Wuhan, m.a. til margra ann­arra landa, þurfa að láta rann­saka sig á nokk­urra daga fresti. Veiran er lúm­sk, hún getur leynst í lík­am­anum án þess að það tak­ist að greina hana strax. Því er að sögn Leung nauð­syn­legt að setja alla sem ­mögu­lega hafa kom­ist í snert­ingu við hana í ein­angrun í fjórtán daga.

Konunglegi vörðurinn í Malasíu með grímur fyrir vitum.

Í frétt BBC, sem skrifuð er af frétta­rit­ara í Kína, segir að ­mörg hund­ruð manns hafi verið rek­in, ekki aðeins tveir yfir­menn í Hubei-hér­að­i. Og lík­lega muni upp­sagnir halda áfram. Margir reyna að verja sig. Borg­ar­stjóri Wu­han seg­ist ekki hafa getað varað almenn­ing við er hann frétti af veirunni því hann hafi ekki haft heim­ild til þess „að ofan“.

Frétta­rit­ari BBC segir að mögu­lega eigi borg­ar­stjór­inn við ­for­ystu­menn Komm­ún­ista­flokks­ins, að með orða­lag­inu „að ofan“ eigi hann við ­stjórn­völd í Pek­ing. Það kann að vera rétt en hann gæti einnig verið að reyna að hvít­þvo sjálfan sig, fram­kvæmda­stjóra borg­ar­innar þar sem veiran upp­götv­að­ist ­fyrst. 

Á heima­síðu emb­ættis land­læknis má finna leið­bein­ingar fyrir Íslend­inga varð­andi kór­óna­veiruna. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórður Snær og Magnús Halldórsson
Þórður Snær og Magnús tilnefndir til Blaðamannaverðlauna Íslands
Dómnefnd Blaðamannaverðlauna hefur ákveðið tilnefningar sínar í öllum fjórum flokkum verðlaunanna en þau verða afhent eftir viku.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Fyrsta tilfelli COVID-19 kórónuveiru greinist á Íslandi
Íslenskur karlmaður á fimmtugsaldri hefur verið færður í einangrun á Landspítala eftir að sýni úr honum reyndist jákvætt fyrir nýju kórónuveirunni, COVID-19.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Skipa sérstakan stýrihóp um samfélagsleg og hagræn viðbrögð við Covid-19 veirunni
Stýrihópurinn mun leggja mat á stöðuna og nauðsynleg samfélagsleg og efnahagsleg viðbrögð á hverjum tíma.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar.
Landsvirkjun hagnaðist um 13,6 milljarða króna í fyrra
Lágt álverð á heimsmarkaði, sem tryggir minni tekjur af raforkusölu til stærsta viðskiptavinar Landsvirkjunar, og stöðvum á kerskála Rio Tinto í Straumsvík, drógu úr hagnaði Landsvirkjunar í fyrra. Eigið fé ríkisfyrirtækisins er um 271 milljarður króna.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Hjördís Björk Hákonardóttir
Málsvörn dómskerfis – sjálfstæði dómstóla og traust til þeirra
Kjarninn 28. febrúar 2020
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra kynnti skýrsluna og áætlunina í morgun.
900 milljarðar króna í uppbyggingu innviða á næstu tíu árum
Framkvæmdum sem kosta 27 milljarða króna verður flýtt á næsta áratug. Stefnt að því að ljúka uppbyggingu ofanflóðavarna árið 2030.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Þrátt fyrir umtalsverðan samdrátt í komu ferðamanna til Íslands var ágætis hagvöxtur hérlendis í fyrra.
Hagvöxtur í fyrra var enn meiri en áður var áætlað, eða 1,9 prósent
Nýjustu tölur Hagstofunnar sýna að hagvöxtur í fyrra var 1,9 prósent. Það er mikill viðsnúningur frá nóvembertölum hennar sem reiknuðu með samdrætti á síðasta ári. Mjög öflugur vöxtur var á fjórða ársfjórðungi.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Hvað eru símamyndgæði?
Kjarninn 28. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiErlent